Shloka 11
मृत्योर्ब्रह्मणा नियोजनम् — The Commissioning of Mṛtyu by Brahmā
वेदस्योपनिषत् सत्यं सत्यस्योपनिषद् दम: । दमस्योपनिषद् दानं दानस्योपनिषत् तपः,वेदका सार है सत्य वचन, सत्यका सार है इन्द्रियोंका संयम, संयमका सार है दान और दानका सार है तपस्या
vedasyopaniṣat satyaṃ satyasyopaniṣad damaḥ | damasyopaniṣad dānaṃ dānasyopaniṣat tapaḥ ||
ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်– «ဝေဒ၏ အတွင်းအနှစ်သာရ (ဥပနိသဒ်) သည် သစ္စာဖြစ်၏။ သစ္စာ၏ အနှစ်သာရသည် ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှု (ဒမ) ဖြစ်၏။ ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှု၏ အနှစ်သာရသည် ပေးကမ်းလှူဒါန်းခြင်း (ဒါန) ဖြစ်၏။ ပေးကမ်းလှူဒါန်းခြင်း၏ အနှစ်သာရသည် တပ (တပဿ) — အတင်းအကျပ်မဟုတ်ဘဲ စည်းကမ်းတကျ အကျင့်ကျင့်၍ ဝိညာဉ်ရေးရာအားထုတ်ခြင်း ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် သင်ခန်းစာသည် မှန်ကန်သောစကားနှင့် သမာဓိမှ စ၍ အာရုံအင်္ဂါများကို ထိန်းနိုင်ခြင်း၊ ထို့နောက် စေတနာကောင်းဖြင့် ပေးကမ်းခြင်း၊ နောက်ဆုံးတွင် စည်းကမ်းရှိသော ဝိညာဉ်ရေးရာအားထုတ်မှုသို့ တက်လှမ်းကာ သီလတရား၏ အနက်ရှိုင်းဆုံး အထောက်အကူဖြစ်လာသည်»။
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse presents a graded ethical hierarchy: truth is the heart of sacred knowledge; truth is sustained by self-restraint; self-restraint expresses itself through generosity; and the deepest foundation of generosity is tapas—disciplined austerity that purifies motives and strengthens virtue.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma after the war, Vyāsa delivers a concise aphoristic teaching, summarizing how inner virtues support one another and culminate in tapas as the sustaining discipline behind truthful, restrained, and generous living.