Shloka 4
जनकस्य मोक्षमार्गप्रश्नः तथा पञ्चशिखोपदेश-प्रस्तावः | Janaka’s Path to Liberation: Prelude to Pañcaśikha’s Instruction
तद्वदव्यक्तजा भावा: कर्तु: कारणलक्षणा: । अचेतनाश्रेतयितु: कारणादभिसंहता:
tadvad avyaktajā bhāvāḥ kartuḥ kāraṇalakṣaṇāḥ | acetanāśrayetayuḥ kāraṇād abhisaṃhatāḥ ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်: ထိုနည်းတူ အဗျက္တမှ ပေါ်ပေါက်လာသော အခြေအနေများနှင့် သဘောတရားများသည် ကိုယ်တိုင်အာရုံမရှိသော်လည်း အကြောင်းတရား၏ လက္ခဏာကို ဆောင်ထားကြသည်။ ထို့ပြင် အကျိုးဆောင်သူ (ကတ္တာ) ၏ ကိရိယာများအဖြစ် စုပေါင်းလာသောအခါ၊ သတိရှိသော အထောက်အထားနှင့် ဆက်နွယ်နေသဖြင့် သိမြင်ခြင်း စသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များ၏ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်လာကြသည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Principles arising from the Unmanifest (prakṛti) are inert by themselves, yet when associated with a conscious substratum (the self/puruṣa) and combined as instruments, they function as causes for cognition and other activities.
In the Shanti Parva’s philosophical instruction, Bhishma continues explaining how the world-process works: insentient constituents derived from the Unmanifest become operative only through their relation to consciousness, thereby enabling knowing and action.