Mahabharata 9.28.413 — Shalya Parva, Adhyaya 28, Shloka 413

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake

Devanagari script

त्रिधा चिच्छेद समरे सहदेवो हसन्निव । अपने ऊपर आती हुई उस शक्तिको सुवर्णभूषित बाणोंद्वारा मारकर सहदेवने समरांगणमें हँसते हुए-से सहसा उसके तीन टुकड़े कर डाले

Transliteration

tridhā ciccheda samare sahadevo hasann iva | ātmana upari āpatantīm tāṁ śaktiṁ suvarṇabhūṣitaiḥ bāṇaiḥ hatvā sahadevaḥ samarāṅgaṇe hasann iva sahasā tasyās trīn khaṇḍān cakāra |

Translation

သဉ္ဇယက ပြောသည်—စစ်မြေပြင်တွင် သဟဒေဝသည် ပြုံးရယ်သကဲ့သို့ပင် မိမိထံသို့ လာသော ရှက်တိ (śakti) ကို ရွှေတန်ဆာဆင်ထားသော မြားများဖြင့် ထိုးခွဲကာ ချက်ချင်း သုံးပိုင်း ဖြတ်တောက်ပစ်하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် စည်းကမ်းရှိသော သတ္တိကို ဖော်ပြသည်—သေမင်းဆန်သော အကြမ်းဖက်မှုအလယ်တွင်ပင် စိတ်တည်ငြိမ်မှုနှင့် တိကျမှုက ကာကွယ်ခြင်းနှင့် တုံ့ပြန်ခြင်း၏ ဓမ္မတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်စေသည်။

Word by Word

• त्रिधा: into three parts, threefold
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिधा

• चिच्छेद: cut, severed
• Type: Verb
• Root: छिद्
• Form: लिट् (Perfect), perfect (completed action, narrative), 3rd, singular, परस्मैपदम्

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समर
• Form: masculine, locative, singular

• सहदेवः: Sahadeva
• सहदेवः: Karta
• Type: Noun
• Root: सहदेव
• Form: masculine, nominative, singular

• हसन्: laughing
• Type: Verb
• Root: हस्
• Form: शतृ (present active participle), masculine, nominative, singular

• इव: as if, like
• Type: Indeclinable
• Root: इव

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Sahadeva
• śakti (spear/javelin)
• gold-adorned arrows
• battlefield

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even in violent conflict, the text highlights steadiness of mind and disciplined action: Sahadeva’s calm precision reflects kṣatriya-dharma—meeting danger without panic, using skill to neutralize harm.

What is happening in the narrative?

A spear (śakti) rushes toward Sahadeva. He counters with gold-decorated arrows, destroys the incoming weapon, and then splits it into three pieces, appearing almost to smile as he does so.