Shloka 6
Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha
Combat Description and Elephant Duel
महीवियद्दिगम्बूनां सर्वनाशमिवाद्धुतम् । कर्मणोरिव वैफल्यमुभयो: पुण्यपापयो:
mahīviyaddigambūnāṃ sarvanāśam ivādbhūtam | karmaṇor iva vaiphalyam ubhayoḥ puṇyapāpayoḥ ||
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြော၏— «အို မင်းကြီး၊ ဤအရာသည် မြေ၊ ကောင်းကင်၊ အရပ်ဒిశများနှင့် ရေတို့ အကုန်လုံး ပျက်စီးသွားသကဲ့သို့ အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်—နှစ်မျိုးသော ကမ္မတို့ပင် အကျိုးမဲ့သွားသကဲ့သို့ပင်» ဟူ၍။ ထိုနည်းတူ စစ်မြေပြင်၌ ကර්ဏ သေဆုံးကြောင်း သတင်းသည် မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ သီလအမိန့်တော်ကိုယ်တိုင် ပြောင်းပြန်လှန်သွားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses cosmic-collapse imagery to express how shocking certain events feel when they seem to contradict one’s sense of moral causality (karma-phala). It highlights human bewilderment when the expected linkage between deeds (puṇya/pāpa) and outcomes appears to fail, especially amid the chaos of war.
Vaiśaṃpāyana describes the news of Karṇa’s fall as so unbelievable that it resembles imagining the destruction of the world-elements or the fruitlessness of both merit and sin. The simile prepares the emotional ground for Dhṛtarāṣṭra’s shock and despair at the unraveling of the Kaurava cause.