Shloka 5
Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha
Combat Description and Elephant Duel
दिव: प्रपतनं भानोरुव्यामिव महाद्युते: | संशोषणमिवाचिन्त्यं समुद्रस्याक्षयाम्भस:
divaḥ prapatanaṃ bhānor urvyām iva mahādyuteḥ | saṃśoṣaṇam ivācintyaṃ samudrasyākṣayāmbhasaḥ ||
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြော၏— «အို မင်းကြီး၊ ဤဖြစ်ရပ်သည် မဖြစ်နိုင်ဟု ထင်ရသည့် အရာများနှင့် တူ၏။ ကောင်းကင်မှ တောက်ပသော နေမင်းသည် မြေပြင်သို့ ကျသွားသကဲ့သို့၊ မကုန်ခန်းနိုင်ဟု ယုံကြည်ကြသည့် သမုဒ္ဒရာ၏ ရေများသည် မတွေးနိုင်လောက်အောင် ခြောက်သွေ့သွားသကဲ့သို့ပင်» ဟူ၍။ သီလနှင့် ဇာတ်လမ်း၏ အင်အားအရ ကර්ဏ၏ သေဆုံးခြင်းကို သဘာဝတည်ငြိမ်မှုကို ပြောင်းပြန်လှန်သည့် ကမ္ဘာလှုပ်ရှားစရာ အပြောင်းအလဲအဖြစ် ဖော်ပြကာ စစ်၏ သီလအမိန့်တော်သည် ပြတ်သား၍ ပြန်မလှည့်နိုင်သော အလှည့်အပြောင်းသို့ ရောက်ပြီဟု ခံစားစေသည်။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses cosmic impossibilities (the Sun falling, the ocean drying) to convey how utterly shocking and order-shaking certain outcomes can be; it underscores the Mahābhārata theme that in war even what seems ‘fixed’ can be overturned, prompting reflection on impermanence and the limits of human expectation.
Vaiśaṃpāyana is describing the news of Karṇa’s fall as something almost unimaginable, comparing it to impossible natural catastrophes; the similes heighten Dhṛtarāṣṭra’s sense that the Kaurava cause is collapsing beyond recovery.