द्रोणपर्व — अध्याय २७: सुशर्माह्वानम्, अर्जुनस्य प्रतिनिवर्तनम्, भगदत्तेन गजप्रहारः
Upa-parva: Saṃśaptaka–Arjuna Pratiyoga (Engagement with the Saṃśaptakas and allied challengers)
Saṃjaya reports that as Kṛṣṇa drives Arjuna’s swift horses toward Droṇa’s forces, Suśarmā of Trigarta follows from the rear seeking combat. Arjuna articulates a tactical-ethical tension: the army is being split, and he must choose between engaging the Saṃśaptakas and protecting allies under pressure. Kṛṣṇa resolves the immediate decision by turning the chariot back toward Suśarmā’s challenge. Arjuna strikes Suśarmā with multiple arrows, cuts his standard and bow, and rapidly disables a brother of Suśarmā with lethal force against the chariot team. Suśarmā retaliates by hurling an iron spear and directing a tomara toward Vāsudeva; Arjuna intercepts both projectiles and overwhelms Suśarmā with arrow volleys, then advances, scattering opposing forces. The narrative shifts as Bhagadatta of Prāgjyotiṣa charges with an elephant, producing a ratha–gaja confrontation. Bhagadatta showers arrows; Arjuna counters by cutting down incoming volleys and sustaining the duel. Bhagadatta then drives the elephant forward for a killing rush against Kṛṣṇa and Arjuna; Kṛṣṇa maneuvers the chariot aside, while Arjuna restrains from striking a turning-away elephant-rider directly, invoking a remembered norm of conduct, even as the elephant inflicts significant damage on surrounding units.
Chapter Arc: रणभूमि में धूल का घना गुबार उठता है और गजों की गर्जना आकाश फाड़ती है—अर्जुन रथ पर खड़े-खड़े कृष्ण से कह उठते हैं कि यह निःस्वन अवश्य ही प्राग्ज्योतिष का राजा भगदत्त अपने महागज पर चढ़कर उतावला निकल पड़ा है। → कृष्ण-अर्जुन के सामने दोहरी चुनौती खड़ी होती है: एक ओर संशप्तक महारथियों का जाल, जो अर्जुन को बाँधकर रखना चाहता है; दूसरी ओर भगदत्त का वह हाथी, जो शस्त्राघात और अग्नि-स्पर्श तक सह लेने वाला बताया जाता है और अकेला ही पाण्डव-सेना को रौंद देने की क्षमता रखता है। दुर्योधन और कर्ण की नीति भी इसी पर टिकती है कि अर्जुन-वध के उपाय में उसे द्विधा/दो मोर्चों में उलझाया जाए। → क्रोधोन्मत्त फाल्गुन नाना रूप के प्राणहर बाणों से शत्रुओं को काटते हुए संशप्तकों के सैकड़ों-हजारों योद्धाओं को एक साथ गिरा देते हैं। उस इन्द्रतुल्य पराक्रम को देखकर माधव विस्मित होकर हाथ जोड़कर अर्जुन की प्रशंसा करते हैं—यह कर्म शक्र, यम और कुबेर के लिए भी समर में दुष्कर होता। → संशप्तकों का अधिकांश संहार कर अर्जुन युद्ध-मार्ग साफ कर लेते हैं। अब वे कृष्ण को प्रेरित करते हैं कि रथ को भगदत्त की ओर मोड़ा जाए—मुख्य संकट से सीधे टकराने का निर्णय हो जाता है। → रथ भगदत्त की दिशा में बढ़ता है; धूल और गज-निःस्वन के बीच महागज के साथ होने वाली निर्णायक मुठभेड़ आसन्न है।
Verse 1
/ अपना बा | अप्--र- - हाथीके निचले भागमें कोई ऐसा स्थान होता है
သဉ္ဇယက ပြောသည်—မဟာဗာဟုရေ၊ စစ်ပွဲအတွင်း အာర్జုန၏ လုပ်ရပ်များကို မေးမြန်းသဖြင့် နားထောင်ပါ။ ရဏမြေပြင်၌ ပါර්ထ (အာర్జုန) ပြုလုပ်ခဲ့သမျှကို ငါ ပြောပြမည်။
Verse 2
रजो दृष्टवा समद्धभूतं श्रुव्वा च गजनि:स्वनम् । भगदत्ते विकुर्वाणे कौन्तेय: कृष्णमब्रवीत्
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ဘဂဒတ္တသည် ပြင်းထန်စွာ အင်အားပြသ၍ တိုက်ခိုက်နေစဉ် မြေမှုန့်ထူထပ်စွာ ထလာသည်ကို မြင်၍ ဆင်တို့၏ တံပိုးသံကို ကြားသဖြင့် ကုန္တီ၏ သား အာဇုနသည် ကృష్ణထံသို့ ပြောလေ၏။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်၏ ဟုန်းဟုန်းမြည်သံနှင့် အလွန်ကြီးမားသော မြင်ကွင်းက တည်ကြည်သူကိုပင် လှုပ်ရှားစေနိုင်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် အင်အားလွန်ကဲသည့်အခါ၌ စစ်သူရဲကောင်းသည် မှန်ကန်သော လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ရှင်းလင်းသော အကြံဉာဏ်ကို ရှာဖွေကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 3
यथा प्राग्ज्योतिषो राजा गजेन मधुसूदन । त्वरमाणो विनिष्क्रान्तो ध्रुवं तस्यैष नि:ःस्वन:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ «အို မဓုသူဒနာ၊ ပရာဂျျိုတိရှ၏ မင်းကြီးသည် မိမိဆင်ပေါ်စီး၍ စစ်သို့ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာခဲ့သကဲ့သို့ပင်၊ ဤအလွန်ကြီးမားသော ဟုန်းဟုန်းမြည်သံသည် သေချာပေါက် သူ၏အသံပင် ဖြစ်သည်»။
Verse 4
इन्द्रादनवर: संख्ये गजयानविशारद: । प्रथमो गजयोधानां पृथिव्यामिति मे मति:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ «စစ်မြေပြင်၌ သူသည် အိန္ဒြာထက် မနိမ့်ပါ။ ဆင်ပေါ်မှ တိုက်ခိုက်ခြင်းအနုပညာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဘဂဒတ္တသည် ကျွန်ုပ်အမြင်အရ ဤကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆင်စစ်သူရဲကောင်းတို့အနက် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သည်»။
Verse 5
स चापि द्विरदश्रेष्ठ;: सदा5प्रतिगजो युधि । सर्वशस्त्रातिग: संख्ये कृतकर्मा जितक्लम:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ «ထို့ပြင် ဆင်အထွတ်အထိပ် ဆုပရတီကသည်လည်း စစ်တွင် အခြားဆင်များက မတားဆီးနိုင်အောင် အမြဲတမ်း မပြိုင်နိုင်သူဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲ၏ အလယ်၌ သူသည် လက်နက်နှင့် စည်းကမ်းနည်းလမ်းတို့ကို ကျော်လွန်ကာ အကြိမ်ကြိမ် သတ္တိပြသခဲ့ပြီး၊ စမ်းသပ်ပြီးသား စွမ်းဆောင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်ကာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို အနိုင်ယူထားသည်»။
Verse 6
सह: शस्त्रनिपातानामग्निस्पर्शस्य चानघ । स पाण्डवबलं सर्वमद्यैको नाशयिष्यति,“अनघ! वह सम्पूर्ण शस्त्रोंके आघात तथा अग्निके स्पर्शको भी सह सकनेवाला है। आज वह अकेला ही समस्त पाण्डव-सेनाका विनाश कर डालेगा
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ «အို အပြစ်ကင်းသူ၊ သူသည် လက်နက်ထိုးနှက်မှုများနှင့် မီး၏ ထိတွေ့မှုကိုပင် ခံနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ယနေ့ သူတစ်ဦးတည်းကပင် ပाण्डဝတို့၏ အင်အားအားလုံးကို ဖျက်ဆီးလိမ့်မည်»။
Verse 7
न चावाभ्यामृतेडन्यो$स्ति शक्तस्तं प्रतिबाधितुम् । त्वरमाणस्ततो याहि यतः प्राग्ज्योतिषाधिप:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ငါတို့နှစ်ယောက်ကို မလွဲဘဲ သူ့ကို တားဆီးနိုင်သူ မရှိ။ ထို့ကြောင့် ချက်ချင်း အလျင်အမြန် သွားလော့—ပရာဂျ္ယောတိရှ၏ အရှင် ဘဂဒတ္တ ရှိနေသော နေရာသို့»။
Verse 8
दृप्तं संख्ये द्विघषबलादू् वयसा चापि विस्मितम् । अद्यैनं प्रेषयिष्यामि बलहन्तु: प्रियातिथिम्
«ယနေ့ ငါသည် စစ်မြေပြင်၌ ဆင်အင်အားကြောင့် မာန်ထောင်၍ အသက်အရွယ်ကြီးခြင်းကိုပါ အဟံကာရဖြင့် ထင်မြင်နေသော ဘဂဒတ္တမင်းကို အင်္ဒြာမဟာဒေဝရာဇ၏ ချစ်ခင်သော ဧည့်သည်အဖြစ် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ပို့လိုက်မည်»။
Verse 9
वचनादथ कृष्णस्तु प्रययौ सव्यसाचिन: । दीर्यते भगदत्तेन यत्र पाण्डववाहिनी,सव्यसाची अर्जुनके इस वचनसे प्रेरित हो श्रीकृष्ण उस स्थानपर रथ लेकर गये, जहाँ भगदत्त पाण्डव-सेनाका संहार कर रहे थे
သဉ္ဇယက ပြောသည်– စဗျစာချင် (အာర్జုန) ၏ အမိန့်စကားကြောင့် ကృష్ణသည် ရထားကို မောင်းနှင်၍ ဘဂဒတ္တက ပाण्डဝတပ်ကို ခွဲဖျက်သုတ်သင်နေသော နေရာသို့ သွားလေ၏။
Verse 10
त॑ प्रयान्तं ततः पश्चादाह्वययन्तो महारथा: । संशप्तका: समारोहन् सहस््राणि चतुर्दश,अर्जुनको जाते देख पीछेसे चौदह हजार संशप्तक महारथी उन्हें ललकारते हुए चढ़ आये
သဉ္ဇယက ပြောသည်– အာర్జုန ရှေ့သို့ ထွက်ခွာသွားစဉ် နောက်ဘက်မှ သံရှပ်တက မဟာရထသမားတို့ တစ်သောင်းလေးထောင်သည် အော်ဟစ်စိန်ခေါ်ကာ တက်ရောက်လာကြ၏။
Verse 11
दशैव तु सहस्राणि त्रिगर्तनां महारथा: । चत्वारि च सहस््राणि वासुदेवस्य चानुगा:,उनमें दस हजार महारथी तो त्रिगर्तदेशके थे और चार हजार भगवान् श्रीकृष्णके सेवक (नारायणी-सेनाके सैनिक) थे
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုသူတို့အနက် မဟာရထသမား တစ်သောင်းသည် တြိဂတ္တနိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကြပြီး၊ လေးထောင်မှာ ဝါစုဒေဝ (ကృష్ణ) ၏ အနုဂါများ—နာရာယဏီတပ်၏ သစ္စာရှိ စစ်သည်များ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 12
दीर्यमाणां चमूं दृष्टवा भगदत्तेन मारिष । आहूयमानस्य च तैरभवद्धृदयं द्विधा,आर्य! राजा भगदत्तके द्वारा अपनी सेनाको विदीर्ण होती देखकर तथा पीछेसे संशप्तकोंकी ललकार सुनकर उनका हृदय दुविधामें पड़ गया
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို မဟာသူရဲကောင်း၊ ဘဂဒတ္တက မိမိတပ်ကို ခွဲဖျက်နေသည်ကို မြင်၍၊ နောက်ဘက်မှ သံသပ္တကာတို့က ခေါ်ဟစ်လှုံ့ဆော်သံကို ကြားသဖြင့် မင်း၏နှလုံးသည် နှစ်ဖက်ခွဲ၍ စိတ်နှစ်ခွဖြစ်သွား၏။»
Verse 13
कि नु श्रेयस्करं कर्म भवेदद्येति चिन्तयन् । इह वा विनिवर्तेयं गच्छेयं वा युधिष्ठिरम्,वे सोचने लगे--आज मेरे लिये कौन-सा कार्य श्रेयस्कर होगा। यहाँसे संशप्तकोंकी ओर लौट चलूँ अथवा युधिष्छिरके पास जाऊँ
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «‘ယနေ့ ငါ့အတွက် အကျိုးအမြတ်အရှိဆုံး၊ မှန်ကန်ဆုံးသော အလုပ်သည် မည်သည်နည်း’ ဟု စဉ်းစားကာ၊ ငါသည် လှုပ်လှုပ်ရှားရှား—ဤနေရာမှ ပြန်လှည့်၍ သံသပ္တကာတို့ထံ သွားမလား၊ သို့မဟုတ် ယုဓိဋ္ဌိရထံ သွားမလား ဟု တွန့်ဆုတ်နေ၏။»
Verse 14
तस्य बुद्धया विचार्यवमर्जुनस्य कुरूद्वह । अभवद् भूयसी बुद्धि: संशप्तकवधे स्थिरा
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို ကုရုတို့အနက် အကောင်းဆုံးသူရဲကောင်း၊ ဤသို့ ဉာဏ်ဖြင့် စိစစ်စဉ်းစားပြီးနောက် အာర్జုန၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ပိုမိုခိုင်မာလာကာ တစ်ခုတည်းသော ရည်မှန်းချက်ပေါ်တွင် တည်မြဲသွား၏—သံသပ္တကာတို့ကို သတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးရန် အရင်ဆုံး ကြိုးပမ်းရမည်ဟူ၍။»
Verse 15
स संनिवृत्त: सहसा कपिप्रवरकेतन: । एको रथसहस्राणि निहन्तुं वासवी रणे
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အမြင့်မြတ်ဆုံး မျောက် (ဟနုမာန်) အမှတ်တံဆိပ်ပါသော အလံတင်ရထားရှင် အာర్జုနသည် ချက်ချင်းပြန်လှည့်၏။ စစ်မြေပြင်၌ တစ်ယောက်တည်းဖြင့်ပင် ရထားစစ်သည် ထောင်ပေါင်းများစွာကို သတ်ဖြတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ထားပြီး၊ တာဝန်ကို မလှုပ်မရှား လက်ခံသည့်အခါ ပေါ်ထွက်လာသော အင်ဒြာတူ အကြမ်းမက်သည့် အင်အားဖြင့် လှုပ်ရှား၏။»
Verse 16
सा हि दुर्योधनस्यासीन्मति: कर्णस्य चो भयो: । अर्जुनस्य वधोपाये तेन द्वैधमकल्पयत्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ဤသည်ပင် ဒုရ്യೋಧနနှင့် ကර්ဏ နှစ်ဦး၏ စိတ်ထဲတွင် တည်မြဲနေသော အကြံ—အာర్జုနကို မည်သို့ သတ်နိုင်မည်နည်း ဟူသော အကြံဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုရည်ရွယ်ချက်ကြောင့်ပင် သူသည် စစ်အစီအစဉ်ကို နှစ်ပိုင်းခွဲကာ၊ ဖွင့်လှစ်တိုက်ခိုက်ခြင်းတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ လှည့်ကွက်ဖြင့် အာర్జုန၏ သေခြင်းကို ရယူလို၏။»
Verse 17
स तु दोलायमानो< भूद द्वैधीभावेन पाण्डव: । वधेन तु नराग्रयाणामकरोत् तां मृषा तदा
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ပဏ္ဍဝ (ယုဓိဋ္ဌိရ) သည် စိတ်အတွင်း ပဋိပက္ခကြောင့် လှုပ်ရှားယိမ်းယိုင်၍ အတွေးနှစ်ခွဖြစ်နေစဉ်၊ လူတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးသူတို့ကို သတ်နိုင်မည်ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ထိုအခိုက်အတန့်တွင် မုသာစကားကို ထုတ်ပြောလိုက်၏။
Verse 18
पाण्डुनन्दन अर्जुन एक बार दुविधामें पड़कर चंचल हो गये थे, तथापि नरश्रेष्ठ संशप्तक वीरोंके वधका निश्चय करके उन्होंने उस दुविधाको मिथ्या कर दिया था ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် မင်းကြီး၊ သံသပ္တက မဟာရထသူရဲကောင်းတို့သည် အာర్జုနအပေါ်သို့ အဆစ်များ အောက်ဘက်သို့ ကွေးနေသော မြားတစ်သိန်းကို မရပ်မနား မိုးသကဲ့သို့ လွှတ်ချလိုက်ကြ၏။ အာర్జုနသည် ယခင်က သံသယကြောင့် ယိမ်းယိုင်ခဲ့သော်လည်း သံသပ္တကတို့ကို သတ်မည်ဟု ခိုင်မာစွာ ဆုံးဖြတ်ကာ ထိုယိမ်းယိုင်မှုကို အလိမ်အညာဖြစ်စေခဲ့သည်; ယခု သူတို့ကလည်း စစ်မြေပြင်ပေါ်တွင် အလွန်အမင်းသော အင်အားဖြင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်လာကြ၏။
Verse 19
नैव कुन्तीसुत: पार्थो नैव कृष्णो जनार्दन: । न हया न रथो राजन दृश्यन्ते सम शरैश्षिता:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– မင်းကြီး၊ ထိုအချိန်၌ ကုန္တီ၏သား ပါရ္ထ အာర్జုနကိုလည်း မမြင်ရ၊ ဇနာရ္ဒန သီရိကృష్ణကိုလည်း မမြင်ရ၊ မြင်းများကိုလည်း မမြင်ရ၊ ရထားကိုတောင် မမြင်ရတော့။ အားလုံးသည် ထက်မြက်သော မြားအစုအဝေးကြီးဖြင့် လုံးဝ ဖုံးလွှမ်းသွားကြ၏။
Verse 20
तदा मोहमनुप्राप्त: सिष्विदे हि जनार्दन: । ततस्तान् प्रायशः पार्थों ब्रह्मास्त्रेण निजध्निवान्
ထိုအခါ ဇနာရ္ဒန (ကృష్ణ) သည် မောဟတစ်မျိုး ဝင်ရောက်လာသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ ချွေးထွက်လာ၏။ ထိုကိုမြင်သဖြင့် ပါရ္ထ (အာర్జုန) သည် ဗြဟ္မာစတြာဖြင့် သူတို့ထဲမှ အများစုကို ချေမှုန်းလိုက်၏။
Verse 21
शतश: पाणयश्शकछिन्ना: सेषुज्यातलकार्मुका: । केतवो वाजिन: सूता रथिनश्वापतन् क्षितौ,सैकड़ों भुजाएँ बाण, प्रत्यंचा और धनुषसहित कट गयीं। ध्वज, घोड़े, सारथि और रथी सभी धराशायी हो गये
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ရာချီသော လက်မောင်းများသည် ဖြတ်တောက်ခံရ၍ မြားကြိုးနှင့် လက်ကိုင်ပါသော လေးကိုပင် ဆုပ်ကိုင်လျက် ကျန်နေသေး၏။ အလံတိုင်များ လဲကျ၏။ မြင်းများ ကျသွား၏။ ရထားမောင်းသူများနှင့် ရထားစစ်သူရဲကောင်းများလည်း မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျသွားကြ၏။
Verse 22
ट्रुमाचलाग्राम्बुधरै: समकाया: सुकल्पिता: । हतारोहा:ः क्षितौ पेतुर्द्धिपा: पार्थशराहता:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– သစ်ပင်၊ တောင်ထိပ်နှင့် မိုးတိမ်ကဲ့သို့ ကိုယ်ထည်ကြီးမားမြင့်မား၍ အလှဆင်တင့်တယ်သော ဆင်များသည်၊ စီးသူတို့ကို အရင်ကတည်းက သတ်ပြီးသားဖြစ်ရာ၊ အာဂျုန၏ မြားများထိမှန်ကာ မြေပေါ်သို့ လဲကျသွားကြ၏။
Verse 23
विप्रविद्धकुथा नागाश्छिन्नभाण्डा: परासव: । सारोहास्तु रणे पेतुर्मथिता मार्गणैर्भूशम्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ဆင်များသည် မြားထိမှန်၍ အလှဆင်ပစ္စည်းများ ပျက်စီးကွဲပြားကာ အသက်မဲ့သွားကြ၏။ စီးသူတို့လည်း မြားမိုးကြောင့် ချိုးဖျက်ခံရသကဲ့သို့ စစ်မြေပြင်၌ မြေပေါ်သို့ လဲကျကြ၏။
Verse 24
उस रणक्षेत्रमें बहुत-से हाथी अर्जुनके बाणोंसे मथित होकर सवारोंसहित प्राणशून्य होकर पृथ्वीपर गिर पड़े। उस समय उनके झूल चिथड़े-चिथड़े होकर दूर जा पड़े थे और उनके आभूषणोंके भी टुकड़े-टुकड़े हो गये थे ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုစစ်မြေပြင်၌ ဆင်များအများအပြားသည် အာဂျုန၏ မြားများကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးကာ စီးသူတို့နှင့်အတူ အသက်မဲ့လျက် မြေပေါ်သို့ လဲကျကြ၏။ ထိုအခါ ၎င်းတို့၏ အလှအပဆင်ယင်သည့် အဝတ်အစားများသည် စုတ်ပြဲကာ အဝေးသို့ ပျံ့လွင့်သွားပြီး၊ အလှဆင်ပစ္စည်းများလည်း အစိတ်အပိုင်းကွဲသွား၏။ ထို့ပြင် မကူဋဆောင်းသော အာဂျုန၏ ‘ဘလ္လ’ မြားတံများကြောင့် ရှဋ္ဌိ၊ ပ္ရာသ၊ ခဍ္ဂ၊ နခရ၊ မုဒ္ဂရနှင့် ပရသုတို့ကို ကိုင်ဆောင်ထားသည့် သူရဲကောင်းတို့၏ လက်မောင်းများသည် ဖြတ်တောက်ခံရ၍ မြေပေါ်သို့ ကျသွားကြ၏။
Verse 25
बालादित्याम्बुजेन्दूनां तुल्यरूपाणि मारिष । संच्छिन्नान्यर्जुनशरै: शिरांस्युर्व्या प्रपेदिरे
သဉ္ဇယက ပြောသည်– အို မာရိရှ! လူငယ်နေ၊ ကြာပန်းနှင့် လမင်းကဲ့သို့ လှပသော စစ်သူရဲတို့၏ ခေါင်းများသည် အာဂျုန၏ မြားများကြောင့် ဖြတ်တောက်ခံရ၍ မြေပေါ်သို့ ကျသွားကြ၏။
Verse 26
जज्वालालंकृता सेना पत्रिभि: प्राणिभोजनै: । नानारूपैस्तदामित्रान् क्रुद्धे निध्नति फाल्गुने
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် မီးတောက်သကဲ့သို့ တောက်ပသော အလှတန်ဆာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည့် သံစပ်တက စစ်တပ်သည်၊ ဒေါသဖြင့် လောင်ကျွမ်းနေသော ဖာလ္ဂုန (အာဂျုန) က အသက်ဖျက်သည့် အမျိုးမျိုးသော အမွှေးတောင်ပါ မြားများဖြင့် ရန်သူတို့ကို ချေမှုန်းသဖြင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ထင်ရ၏။
Verse 27
क्षोभयन्तं तदा सेनां द्विरदं नलिनीमिव । धनंजयं भूतगणा: साधु साधथ्वित्यपूजयन्,जैसे हाथी कमलोंसे भरे हुए सरोवरको मथ डालता है, उसी प्रकार अर्जुनको सारी सेनाका विनाश करते देख सब प्राणी 'साधु-साधु” कहकर अर्जुनकी प्रशंसा करने लगे इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि संशप्तकवधपर्वणि संशप्तकवधे सप्तविंशो5ध्याय: ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုအခါ ဓနဉ္ဇယ အာဇုနသည် ကြာပန်းပြည့်နေသော ရေကန်ကို ဆင်ကြီးက လှုပ်ခတ်မွှေသကဲ့သို့ စစ်တပ်ကို လှုပ်ရှားကွဲပြားစေ၏။ ထိုကိုမြင်၍ သတ္တဝါအစုအဝေးတို့သည် «သာဓု! သာဓု!» ဟု အော်ဟစ်ကာ ချီးမွမ်းကြ၏။
Verse 28
दृष्टवा तत् कर्म पार्थस्य वासवस्येव माधव: । विस्मयं परमं गत्वा प्राज्जलिस्तमुवाच ह,इन्द्रके समान अर्जुनका वह पराक्रम देख भगवान् श्रीकृष्ण अत्यन्त आश्वर्यमें पड़कर हाथ जोड़े हुए बोले--
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ပါဋ္ဌ (အာဇုန) ၏ ထိုလုပ်ရပ်ကို ဝါသဝ (အိန္ဒြ) ကဲ့သို့ ရဲရင့်သည့်အဖြစ် မြင်သောအခါ မာဓဝ (ကృష్ణ) သည် အလွန်အံ့ဩသွား၏။ လက်အုပ်ချီ၍ အာဇုနအား မိန့်ကြားလေ၏။
Verse 29
कर्मतत् पार्थ शक्रेण यमेन धनदेन च । दुष्करं समरे यत् ते कृतमद्येति मे मति:,'पार्थ! मेरा ऐसा विश्वास है कि आज समर-भूमिमें तुमने जो कार्य किया है, यह इन्द्र, यम और कुबेरके लिये भी दुष्कर है
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို ပါဋ္ဌ၊ ယနေ့ စစ်မြေပြင်၌ သင် ပြုလုပ်ပြီးမြောက်သည့် အမှုသည် ရှက္က (အိန္ဒြ)၊ ယမ၊ ဓနဒ (ကူဗေရ) တို့အတွက်တောင် လွယ်ကူမည်မဟုတ်ဟု ငါထင်၏»။
Verse 30
युगपच्चैव संग्रामे शतशशो5थ सहसत्रश: । पतिता एव मे दृष्टा: संशप्तकमहारथा:,“इस संग्राममें मैंने सैकड़ों और हजारों संशप्तक महारथियोंको एक साथ ही गिरते देखा है”
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ဤစစ်ပွဲတွင် သံသပ္တက မဟာရထ (ရထားစစ်သူရဲကြီး) များ ရာချီ၊ ထောင်ချီ တစ်ပြိုင်နက်တည်း လဲကျသွားသည်ကို ငါမြင်ခဲ့ရ၏»။
Verse 31
संशप्तकांस्ततो हत्वा भूयिष्ठा ये व्यवस्थिता: । भगदत्ताय याहीति कृष्णं पार्थो&भ्यनोदयत्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုနေရာတွင် စီတန်းရပ်နေသော သံသပ္တက စစ်သူရဲများအနက် အများစုကို သတ်ပြီးနောက် အာဇုနသည် ကృష్ణအား «ယခု ဘဂဒတ္တထံ သွားကြစို့» ဟု တိုက်တွန်းလေ၏။
Arjuna experiences a conflict of obligations: respond to the Saṃśaptaka/Trigarta challenge to prevent further disruption, or proceed to protect allied forces strained by Droṇa’s pressure—an āpaddharma-style prioritization problem under battlefield time constraints.
The chapter models decision-making where dharma is contextual: restraint and duty are not abstract absolutes but must be applied with situational judgment, balancing immediate threat containment with broader responsibility to one’s side.
No explicit phalaśruti appears here; the meta-commentary functions indirectly through Saṃjaya’s evaluative comparisons and Arjuna’s remembered norm of conduct, positioning the episode as an instructive case within the epic’s larger dharma discourse.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.