Shloka 9
तमोगुण-निरूपण
Analysis of Tamas and its Marks
प्रकृत्यात्मकमेवाहू रज: पर्यायकारकम् । प्रवृत्तं सर्वभूतेषु दृश्यमुत्पत्तिलक्षणम्
prakṛtyātmakam evāhu rajaḥ paryāyakārakam | pravṛttaṃ sarvabhūteṣu dṛśyam utpattilakṣaṇam ||
ဝါယုက ပြောသည်။ ‘ရဇသည် ပရကృతိ (Prakṛti) ၏ သဘောတရားတည်းဟူ၍ ကြေညာထားပြီး ပြောင်းလဲမှု၏ သဘောတရားအဖြစ် လုပ်ဆောင်၏။ ၎င်းသည် သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း လည်ပတ်နေပြီး နေရာတိုင်းတွင် မြင်တွေ့ရ၏။ ထင်ရှားသော လောကသည် ၎င်း၏ အမှတ်အသားကို ဆောင်ထားသည်—၎င်း၏ လက္ခဏာမှာ ပေါ်ထွန်းခြင်းနှင့် မရပ်မနား လှုပ်ရှားခြင်းပင် ဖြစ်၏।’
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Rajas is identified as a Prakṛti-based force whose hallmark is motion, transformation, and origination; it is the dynamic principle through which the manifest world and activity in beings become evident.
Vāyudeva is instructing the listener in a doctrinal explanation of the guṇas, specifically defining rajas as the active, transformative power present in all beings and recognizable in the visible world’s constant arising and change.