Shloka 26

तमोगुण-निरूपण

Analysis of Tamas and its Marks

Devanagari script

स्थावर (वृक्ष-पर्वत आदि) जीव

Transliteration

vāyudeva uvāca | sthāvarāḥ (vṛkṣa-parvata-ādayaḥ) jīvāḥ, paśavaḥ, vāhanāni, rākṣasāḥ, sarpāḥ, kīṭa-pataṅgāḥ, pakṣiṇaḥ, aṇḍajāḥ prāṇinaḥ, catuṣpadāḥ, unmattāḥ, badhirāḥ, mūkāḥ tathā anye yāvantaḥ pāpamaya-rogavantaḥ (kuṣṭhina-ādayaḥ) manuṣyāḥ santi, te sarve tamoguṇe nimagnāḥ | svakarmaṇā yathā-lakṣaṇā ime durācāriṇaḥ jīvāḥ sadā duḥkhe nimagnā bhavanti | teṣāṃ cittavṛttīnāṃ pravāho nimna-daśāyāṃ gacchati, tasmāt te arvāk-srotasa iti ucyante | te tamoguṇe nimagnāḥ sarve prāṇinaḥ tāmasāḥ || 23–25 || teṣām utkarṣam udrekaṃ vakṣyāmy aham ataḥ param | yathā te sukṛtāl lokāl labhante puṇyakarmiṇaḥ ||

Translation

ဝါယုက ပြောသည်– «တည်ငြိမ်သော သက်ရှိများ (သစ်ပင်၊ တောင်တန်း စသည့်အရာများ)၊ တိရစ္ဆာန်များ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတိရစ္ဆာန်များ၊ ရာක්ෂသများ၊ မြွေများ၊ ပိုးမွှားနှင့် ပိုးကောင်များ၊ ငှက်များ၊ ဥမှ မွေးဖွားသော သတ္တဝါများ၊ လေးခြေသတ္တဝါများ၊ ထို့ပြင် လူတို့အနက် အရူး၊ နားမကြား၊ စကားမပြောနိုင်သူ၊ သို့မဟုတ် အပြစ်ကမ္မကြောင့် ဖြစ်သော ရောဂါများ (ကူရှ်ဓာ/အနာကြီး စသည်) ခံစားနေရသူတို့—ဤအရာအားလုံးသည် တမသ (tamas) ဟူသော အမှောင်ဂုဏ်ထဲ၌ နစ်မြုပ်နေကြသည်။ မိမိကမ္မအတိုင်း လက္ခဏာများ ထင်ရှားပြီး အကျင့်ပျက်စီးသော ဤသတ္တဝါတို့သည် အမြဲတမ်း ဒုက္ခထဲ၌ နစ်မြုပ်နေကြ၏။ သူတို့၏ စိတ်အလေ့အထများ၏ စီးဆင်းမှုသည် အောက်တန်းအခြေအနေသို့ ဆင်းသက်သဖြင့် ‘အောက်သို့ စီးသော စီးကြောင်းရှိသူ’ (arvāk-srotas) ဟု ခေါ်ကြသည်။ တမသထဲ၌ နစ်မြုပ်သော သတ္တဝါအားလုံးကို ထို့ကြောင့် တာမသ (tāmasa) ဟု ဆိုကြ၏။ ထို့နောက် ဤတာမသ ယောနိများသို့ ကျရောက်သွားသူတို့ မည်သို့ မြင့်တက်၍ စည်ပင်နိုင်သနည်း၊ ကုသိုလ်ကမ္မပြုသူ ဖြစ်လာကာ မည်သို့ မြင့်မြတ်သော လောကများသို့ ရောက်နိုင်သနည်းကို ငါရှင်းပြမည်»။

Word by Word

• {'vāyudeva uvāca': 'Vāyu (the Wind-god) said', 'sthāvara': 'immobile being

• stationary life-form (e.g., tree, mountain)', 'jīva / prāṇin': 'living being

• creature', 'paśu': 'animal

• beast', 'vāhana': 'mount

• vehicle-animal', 'rākṣasa': 'rākṣasa

• a class of fierce beings/demons', 'sarpa': 'serpent', 'kīṭa (kīṭa-pataṅga)': 'insect

• creeping creature', 'pakṣin': 'bird', 'aṇḍaja': 'egg-born creature', 'catuṣpada': 'four-footed animal', 'unmatta': 'mad

• deranged', 'badhira': 'deaf', 'mūka': 'mute', 'pāpamaya-roga (kuṣṭhin)': 'sin-associated disease

• leper (as an example in the passage)', 'tamoguṇa': 'the guṇa of darkness, inertia, delusion', 'nimagna': 'submerged

• immersed', 'svakarman': 'one’s own action/karma', 'yathā-lakṣaṇa': 'having corresponding marks/signs

• characterized accordingly', 'durācārin': 'ill-conducted

• of bad behavior', 'duḥkha': 'suffering', 'cittavṛtti': 'mental modification

• tendency of mind', 'pravāha': 'flow

• current', 'nimna-daśā': 'lower condition/state', 'arvāk-srotas': 'one whose stream flows downward

• downward-tending', 'tāmasa': 'tamasic

• dominated by tamas', 'utkarṣa': 'uplift

• rise', 'udreka': 'increase

• flourishing', 'sukṛta': 'merit

• good deed', 'puṇyakarman': 'performer of meritorious acts', 'śreṣṭha-loka (implied by ‘higher worlds’)': 'higher/ श्रेष्ठ realms attained by merit'}

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• वायुदेव (Vāyudeva)
• तमोगुण (tamas)
• राक्षस (rākṣasa)
• सर्प (serpents)
• पक्षी (birds)