Shloka 20

Arjuna’s request to Krishna and the opening of the Kāśyapa–Brāhmaṇa mokṣa discourse (Āśvamedhika-parva 16)

Devanagari script

गतागते सुबहुशो ज्ञानविज्ञानपारगम्‌ लोकतत्त्वार्थकुशलं ज्ञातार्थ सुखदु:खयो:

Transliteration

gatāgate subahuśo jñāna-vijñāna-pāragam loka-tattvārtha-kuśalaṃ jñātārthaṃ sukha-duḥkhayoḥ | prācīna-samaye kāśyapa-nāmakaḥ dharmajñaḥ tapasvī brāhmaṇaḥ kasyacid siddha-maharṣeḥ samīpaṃ jagāma; yaḥ dharma-viṣaye śāstra-sampūrṇa-rahasya-jñaḥ bhūta-bhaviṣya-jñāna-vijñāne pravīṇaḥ loka-tattva-jñāne kuśalaḥ sukha-duḥkha-rahasya-vedī janma-mṛtyu-tattva-jñaḥ pāpa-puṇya-jñaḥ ucca-nīca-prāṇināṃ karma-anusāra-prāptāyā gatyāḥ pratyakṣa-draṣṭā cāsīt ||

Translation

ဘြာဟ္မဏက ပြောသည်– «ရှေးကာလ၌ ဓမ္မကိုသိမြင်၍ တပဿာကျင့်သော ကာရှျပ အမည်ရှိ ဘြာဟ္မဏတစ်ဦးသည် စိဒ္ဓ မဟာရသေ့တစ်ပါးထံ သွားရောက်하였다။ ထိုသူသည် စာပေဗဟုသုတကိုသာမက အတွေ့အကြုံဖြင့် အမှန်တကယ် သိမြင်ခြင်းသို့ ကူးလွန်ပြီး၊ လောကကို အုပ်စိုးသည့် သဘောတရားများကို ခွဲခြားသိနိုင်သူ၊ သုခနှင့် ဒုက္ခ၏ အနက်ကို နားလည်သူ၊ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ သစ္စာကို သိသူ၊ အပြစ်နှင့် ကုသိုလ်ကို ခွဲခြားနိုင်သူ၊ ထို့ပြင် သတ္တဝါတို့—မြင့်သူနိမ့်သူမရွေး—မိမိတို့၏ ကမ္မအလိုက် ရောက်သည့် ဂတိများကို တိုက်ရိုက် မြင်နိုင်သူဖြစ်သည်။»

Word by Word

• गतागते: in going and coming; in repeated visits/approaches
• गतागते: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: गत-आगत (गम् धातु से क्त; उपसर्ग आ- सहित)
• Form: neuter, locative, singular

• सुबहुशः: very many times; repeatedly
• Type: Indeclinable
• Root: सु-बहुशस्

• ज्ञानविज्ञानपारगम्: one who has gone to the far shore of knowledge and realization
• ज्ञानविज्ञानपारगम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: ज्ञान-विज्ञान-पारग (पारग)
• Form: masculine, accusative, singular

• लोकतत्त्वार्थकुशलम्: skilled in the meaning/principles of worldly reality
• लोकतत्त्वार्थकुशलम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: लोक-तत्त्व-अर्थ-कुशल
• Form: masculine, accusative, singular

• ज्ञातार्थम्: one who knows the truth/meaning
• ज्ञातार्थम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: ज्ञात-अर्थ (ज्ञा धातु से क्त)
• Form: masculine, accusative, singular

• सुखदुःखयोः: of pleasure and pain
• Type: Noun
• Root: सुख-दुःख
• Form: neuter, genitive, dual

Speaker

ब्राह्मण उवाच

Characters & Entities

• कश्यप (Kāśyapa)
• सिद्ध महर्षि (a Siddha Maharṣi)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Dharma is best understood through a guide who unites śāstric mastery with direct insight into karma’s consequences—how actions shape pleasure and pain, birth and death, and the destinies of beings.

What is happening in the narrative?

An ascetic Brāhmaṇa named Kāśyapa approaches a spiritually perfected great sage renowned for comprehensive knowledge—scriptural, experiential, and ethical—setting up a consultation on dharma and the workings of karma.