Shloka 9

Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu

Gṛhastha-Vrata

Devanagari script

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें गौतमी ब्राह्मणी; व्याध

Transliteration

madirāśvasya putras tu dyutimān nāma pārthivaḥ | mahābhāgo mahātejā mahāsattvo mahābalaḥ ||

Translation

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– မဒိရာအရှွ၏ သားသည် «ဒျုတိမာန်» ဟူသော အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသော မင်းတစ်ပါး ဖြစ်လာ하였다။ ကံကောင်းမြတ်နိုးသူ၊ တောက်ပသော တေဇောဓာတ်ရှိသူ၊ အတွင်းအား (သတ္တဝ) ကြီးမားသူ၊ တည်ကြည်ခိုင်မာသူ၊ အင်အားကြီးမားသူ ဖြစ်하였다။ ထို့ကြောင့် ဇာတ်ကြောင်းသည် ယခင်က ဓမ္မဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲမှ လှည့်၍ မင်းဆက်နှင့် မင်း၏ဂုဏ်သတ္တိကို ဖော်ပြကာ၊ ရာဇဂုဏ်၏ အထွတ်အထိပ်သည် သီလ၊ အင်အားနှင့် ဓမ္မဂုဏ်တန်ဖိုးပေါ်တွင် တည်ကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။

Word by Word

• मदिरा: of Madirā
• मदिरा: Sambandha
• Type: Noun
• Root: मदिरा
• Form: Feminine, Genitive, Singular

• अश्वस्य: of the horse / of Aśva (name)
• अश्वस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: अश्व
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• द्युतिमान्: splendid, radiant
• द्युतिमान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: द्युतिमत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नाम: name
• नाम: Karma
• Type: Noun
• Root: नामन्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• पार्थिवः: king, ruler
• पार्थिवः: Karta
• Type: Noun
• Root: पार्थिव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महाभागः: very fortunate, illustrious
• महाभागः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महाभाग
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महातेजाः: of great splendor/energy
• महातेजाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महातेजस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महासत्त्वः: of great courage/strength of character
• महासत्त्वः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महासत्त्व
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महाबलः: very strong
• महाबलः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महाबल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Madirāśva
• Dyutimān

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the ideal qualities of a ruler—splendor, strength, steadfast character, and noble fortune—implying that kingship is validated not merely by birth but by manifest virtues and moral stature.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana introduces (or continues) a genealogical-narrative segment by naming Madirāśva’s son as King Dyutimān and describing his eminent qualities, marking a transition from the preceding dialogue to a focus on royal lineage and character.