Adhyaya 115
Ādi Parva, Adhyāya 115 — Mādri’s request; invocation of the Aśvins; birth and naming of the Pāṇḍavas
Upa-parva: Pāṇḍava-Janma (Births of the Pāṇḍavas) — Mādri’s appeal and the Aśvinīkumāras
Vaiśaṃpāyana reports that after Kuntī’s sons are born and Dhṛtarāṣṭra’s line has expanded, Mādri privately addresses Pāṇḍu: she expresses that her deeper sorrow is not rivalry but childlessness amid parity, and she asks for an act of favor—access to Kuntī’s means of obtaining offspring. She notes her hesitation to speak directly to Kuntī due to the social delicacy of co-wife relations and requests Pāṇḍu to encourage Kuntī himself. Pāṇḍu acknowledges the same concern and then privately urges Kuntī to act for dynastic continuity, social goodwill, and the welfare of ancestors, framing the act as difficult yet honor-conferring. Kuntī agrees, instructing Mādri to contemplate a deity once; Mādri mentally invokes the Aśvinīkumāras, who beget the twins Nakula and Sahadeva. The narrative includes their exceptional qualities and the formalization of names for all five brothers. When Pāṇḍu later asks Kuntī to repeat the arrangement for Mādri, Kuntī refuses, stating she has learned (after being urged once) that the invocation yields a “double result,” and she fears being disadvantaged; the chapter closes by describing the rapid growth and excellence of the brothers in the Himalayan setting.
Chapter Arc: Janamejaya asks the rishi how Gandhari—one woman—could bear a hundred sons, in what manner and in what span of time, and what their destined life would be. → Gandhari conceives after Kunti’s radiant son is heard of; yet her pregnancy stretches unnaturally long. When the term passes and despair swells, she brings forth not a child but a single mass of flesh—an omen-heavy rupture of maternal hope and royal expectation. → Vyasa intervenes: the flesh-mass is divided into one hundred and one portions, each placed in vessels to mature in due course. At the same time, dreadful portents arise at the birth of the eldest—signs that the firstborn will be a calamity to the line. Brahmanas counsel the king to abandon that one child for the welfare of the kula and the world, but Dhritarashtra, bound by पुत्रस्नेह, refuses. → In time, Gandhari’s hundred sons are completed ‘yathayogam’; a daughter is also born, and from a Vaishya woman Dhritarashtra fathers Yuyutsu. Thus the Kuru household fills with heirs—yet the seed of ruin is acknowledged and still preserved. → The dynasty gains its long-awaited multitude of children, but the king’s refusal to heed the warning leaves the future poised on a knife-edge: the protected firstborn will grow into the very storm the omens foretold.
Shlokas
Verse 1
अफ्-#-रल चतुर्दशाधिकशततमो< ध्याय: भूतराष्ट्रके गान्धारीसे एक सौ पुत्र तथा एक कन्याकी तथा करनेवाली वैश्यजातीय युवतीसे युयुत्सु नामक एक पुत्रकी उत्पत्ति वैशम्पायन उवाच ततः पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्या जनमेजय । धृतराष्ट्रस्य वैश्यायामेकश्चापि शतात् पर:
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– «ထို့နောက်၊ ဂျနမေဇယာရေ၊ ဂန္ဓာရီမှ သားတစ်ရာ မွေးဖွားလာ၏။ ထို့ပြင် ဓೃತရာഷ്ടရသည် ဝိုင်ရှျယ မျိုးအတန်းရှိသော မိန်းမတစ်ဦးမှလည်း သားတစ်ဦး ထပ်မံရရှိ၏—ထိုသားသည် သားတစ်ရာနှင့် မတူကွဲပြား၏»။
Verse 2
पाण्डो: कुन्त्यां च माद्रयां च पुत्रा: पजच महारथा: । देवेभ्य: समपद्यन्त संतानाय कुलस्य वै
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– «ပाण्डုမှ ကုန္တီနှင့် မာဒရီတို့အားဖြင့် သားငါးဦး—မဟာရထ စစ်ရထားသူရဲကောင်းများ—မွေးဖွားလာ၏။ မျိုးရိုးတည်တံ့ကာကွယ်ရန်အတွက် သူတို့သည် နတ်တို့၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာကြ၏»။
Verse 3
जनमेजय उवाच कथं पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्या द्विजसत्तम | कियता चैव कालेन तेषामायुश्न कि परम्
ဂျနမေဇယာ မေးလျှောက်သည်– «နှစ်ကြိမ်မွေး သာသနာ့ပညာရှိတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ဂန္ဓာရီသည် သားတစ်ရာကို မည်သို့ မွေးဖွားခဲ့သနည်း။ ထိုသူတို့သည် အချိန်မည်မျှကြာပြီးနောက် မွေးဖွားလာသနည်း။ ထို့ပြင် သူတို့၏ အသက်တမ်းအပြည့်သည် မည်မျှနည်း»။
Verse 4
कथं चैक: स वैश्यायां धृतराष्ट्रसुतो&भवत् । कथं च सदृशीं भार्या गान्धारीं धर्मचारिणीम्
ဂျနမေဇယာ မေးလျှောက်သည်– «ဓೃತရာഷ്ടရ၏ ထိုသားတစ်ဦးသည် ဝိုင်ရှျယ မိန်းမမှ မည်သို့ မွေးဖွားလာသနည်း။ ထို့ပြင် တရားဓမ္မကို လိုက်နာသော၊ သင့်တော်ညီမျှသည့် ဂန္ဓာရီကို မည်သို့ ဇနီးအဖြစ် ရရှိခဲ့သနည်း»။
Verse 5
आनुकूल्ये वर्तमानां धृतराष्ट्रो भ्यवर्तत । कथं च शप्तस्य सत: पाण्डोस्तेन महात्मना
ဂျနမေဇယာ မေးလျှောက်သည်– «သူတို့က စေတနာကောင်းနှင့် လိုက်လျောညီထွေ ပြုမူနေစဉ်၊ ဓೃತရာഷ്ടရသည် မည်သို့ သူတို့ကို ဆန့်ကျင်လာသနည်း။ ထို့ပြင် မဟာစိတ်ရှိသူ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ကျိန်စာအောက်၌ရှိသော ပाण्डုကို မည်သို့ ကိုင်တွယ်ခဲ့သနည်း»။
Verse 6
समुत्पन्ना दैवतेभ्य: पुत्रा: पठच महारथा: । एतदू विद्वन् यथान्यायं विस्तरेण तपोधन
ဇနမေဇယ မင်းက ဆို၏— «နတ်တို့မှ မွေးဖွားလာသော သားတော်တို့—တစ်ဦးချင်းစီ မဟာရထ (စစ်ရထားသူရဲကောင်း) ဖြစ်ကြသောသူတို့အကြောင်းကို၊ အို ပညာရှိတော်၊ တပဓန (တပဿာ၏ ဓန) ဖြစ်သော ရှင်မြတ်၊ သင့်လျော်သကဲ့သို့ အစဉ်အလာတကျ အပြည့်အစုံ အသေးစိတ် ပြောကြားပါ»။
Verse 7
कथयस्व न मे तृप्ति: कथ्यमानेषु बन्धुषु । वैश्यजातीय स्त्रीके गर्भसे धृतराष्ट्रका वह एक पुत्र किस प्रकार उत्पन्न हुआ? राजा धृतराष्ट्र सदा अपने अनुकूल चलनेवाली योग्य पत्नी धर्मपरायणा गान्धारीके साथ कैसा बर्ताव करते थे? महात्मा मुनि-द्वारा शापको प्राप्त हुए राजा पाण्डुके वे पाँचों महारथी पुत्र देवताओंके अंशसे कैसे उत्पन्न हुए? विद्वान् तपोधन! ये सब बातें यथोचित रूपसे विस्तारपूर्वक कहिये। अपने बन्धुजनोंकी यह चर्चा सुनकर मुझे तृप्ति नहीं होती || ४-६ $ई || वैशम्पायन उवाच क्षुच्छूमाभिपरिग्लानं द्वैपायनमुपस्थितम्
ဇနမေဇယ မင်းက တောင်းဆို၏— «ထပ်မံပြောကြားပါ; ငါ့အမျိုးအနွယ်တို့၏ အကြောင်းကို ပြောနေသော်လည်း ငါ မတိမ်းမယိမ်း မပြည့်စုံသေး»။ ထို့နောက် ဝိုင်ရှမ္ပါယန က ပြော၏— တစ်ခါတစ်ရံ မဟာမုနိ ဒွိပာယန (ဗျာသ) သည် ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းကြောင့် အားနည်းလာကာ ဓృతရာෂ္ဌရ၏ နန်းတော်သို့ ရောက်လာ၏။ ဂန္ဓာရီသည် အစာအဟာရနှင့် အနားယူစရာတို့ဖြင့် ဧည့်ခံကာ သူ့ကို ကျေနပ်စေ하였다။ ထိုအခါ ဗျာသသည် ကောင်းချီးပေးလိုသဖြင့် ဆုတောင်းခွင့် ပေးရာ၊ ဂန္ဓာရီသည် မိမိခင်ပွန်း၏ မင်းဆက်နှင့် ကိုက်ညီစေရန် သားတော် တစ်ရာကို တောင်းခံ하였다။
Verse 8
तोषयामास गान्धारी व्यासस्तस्यै वरं ददौ । सा वत्रे सदृशं भर्तु: पुत्राणां शतमात्मन:
ဝိုင်ရှမ္ပါယန က ဆို၏— ဂန္ဓာရီသည် ဗျာသကို ပျော်ရွှင်စေခဲ့သဖြင့် သူမအား ဆုတောင်းကောင်းချီးတစ်ပါး ပေးတော်မူ၏။ သူမသည် မိမိအတွက် ခင်ပွန်းနှင့် တန်တူသင့်တော်သော သားတော် တစ်ရာကို ရွေးချယ်တောင်းခံ하였다။
Verse 9
# 7 ७ हे ३ ॥ [8१ ३९4
အချိန်တန်သော် ဓృతရာෂ္ဌရထံမှ သူမသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်လာ၏။ ဂန္ဓာရီသည် ထိုကိုယ်ဝန်ကို နှစ်နှစ်ပြည့်တိုင်အောင် ဆောင်ထားခဲ့၏။
Verse 10
अप्रजा धारयामास ततस्तां दुःखमाविशत् | श्रुत्वा कुन्तीसुतं जातं॑ बालार्कसमतेजसम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယန က ဆို၏— ဂန္ဓာရီသည် မမွေးဖွားနိုင်သေးဘဲ ကိုယ်ဝန်ကို ဆက်လက်ဆောင်ထားရင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်းက သူမကို ဖုံးလွှမ်းလာ၏။ ကုန္တီ၏ သားတော် မွေးဖွားပြီး မနက်ခင်းနေကဲ့သို့ တောက်ပကြည်လင်ကြောင်း ကြားသိသောအခါ၊ သူမ၏ စိတ်ဆင်းရဲမှုသည် ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာ၏။
Verse 11
उदरस्यात्मन: स्थैर्यमुपलभ्यान्वचिन्तयत् । अज्ञातं धृतराष्ट्रस्य यत्नेन महता तत:
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– မိမိဝမ်းအိမ်သည် တင်းကျပ်၍ မလျော့မယွင်းကြောင်း သိမြင်သဖြင့် အလွန်စိုးရိမ်ပူပန်လာ၏။ ထို့နောက် ဓೃತရာෂ္ဌရ မသိအောင် ကြီးမားသော အားထုတ်မှုဖြင့် မိမိဝမ်းဗိုက်ကို ထိုးနှက်လိုက်၏။ ထိုအခါ ကိုယ်ဝန်မှ သံတုံးကဲ့သို့ တင်းမာခိုင်မာသော အသားတုံးတစ်တုံး ပေါ်ထွက်လာ၏။
Verse 12
सोदरं घातयामास गान्धारी दुःखमूर्च्छिता । ततो जज्ञे मांसपेशी लोहाषछ्ठीलेव संहता
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် မူးလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဂန္ဓာရီသည် မိမိဝမ်းအိမ်ကို ထိုးနှက်လိုက်၏။ ထိုမှ သံတုံးကဲ့သို့ တင်းမာစည်းကပ်သော အသားတုံးတစ်တုံး ပေါ်ပေါက်လာ၍ ကံမကောင်းသည့် လက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်လာ၏။
Verse 13
द्विवर्षसम्भृता कुक्षौ तामुत्स्रष्ठं प्रचक्रमे । अथ दड्वैपायनो ज्ञात्वा त्वरित: समुपागमत्
သူမသည် နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ဝမ်းထဲတွင် ထိန်းထားခဲ့သော်လည်း ထိုကဲ့သို့ တင်းမာနေသည်ကို မြင်သဖြင့် ပစ်ချရန် စဉ်းစားလာ၏။ ထိုအကြောင်းကို မဟာရိရှီ ဒွိပာယန (ဗျာသ) သိသွားသဖြင့် အလျင်အမြန် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ၏။
Verse 14
तां स मांसमयीं पेशीं ददर्श जपतां वर: । ततोअ<ब्रवीत् सौबलेयीं किमिदं ते चिकीर्षितम्,जप करनेवालोंमें श्रेष्ठ व्यासजीने उस मांसपिण्डको देखा और गान्धारीसे पूछा--“तुम इसका क्या करना चाहती थीं?”
မန္တရားရွတ်ဖတ်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဗျာသသည် ထိုအသားတုံးကို မြင်၏။ ထို့နောက် ဆုဘလ၏သမီး ဆောဘလေယီ ဂန္ဓာရီအား မေးမြန်း၍ “ဤအရာကို သင် ဘာလုပ်လိုသနည်း” ဟု ဆို၏။
Verse 15
सा चात्मनो मतं सत्यं शशंस परमर्षये । और उसने महर्षिको अपने मनकी बात सच-सच बता दी। गान्धायुवाच ज्येष्ठ कुन्तीसुतं जात॑ श्रुत्वा रविसमप्रभम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– သူမသည် မဟာရိရှီအား မိမိစိတ်ထဲက အကြံကို အမှန်အတိုင်း ပြောပြ၏။ ဂန္ဓာရီက ဆိုသည်– “အို မုနိ၊ ကုန္တီ၏ အကြီးဆုံးသားသည် နေကဲ့သို့ တောက်ပစွာ မွေးဖွားလာပြီဟု ကျွန်မ ကြားရပါသည်။ ထိုသတင်းကြောင့် အလွန်ဝမ်းနည်း၍ ကျွန်မ ဝမ်းဗိုက်ကို ထိုးနှက်ကာ သန္ဓေကို ချလိုက်ပါသည်။ အရှင်က ယခင်က ကျွန်မအား သားတစ်ရာ ရမည်ဟု ကောင်းချီးပေးခဲ့သော်လည်း၊ အချိန်အတော်ကြာပြီးနောက် သားတစ်ရာအစား ကျွန်မဝမ်းမှ ဤအသားတုံးသာ ထွက်ပေါ်လာပါသည်” ဟု။
Verse 16
दुःखेन परमेणेदमुदरं घातितं मया । शतं च किल पुत्राणां वितीर्ण मे त्वया पुरा
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်– «အလွန်အမင်းသော ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် ဤနှလုံးကို ကိုယ်တိုင် ထိုးနှက်မိပြီ။ ထို့ပြင် အတိတ်ကာလ၌ သင်သည် ငါ့အား သားတစ်ရာကို အမှန်တကယ် ပေးအပ်ခဲ့၏»။
Verse 17
व्यास उवाच एवमेतत् सौबलेयि नैतज्जात्वन्यथा भवेत्,व्यासजीने कहा--सुबलकुमारी! यह सब मेरे वरदानके अनुसार ही हो रहा है; वह कभी अन्यथा नहीं हो सकता
ဗျာသ မိန့်သည်– «အဲဒီအတိုင်းပင် ဖြစ်၏၊ အို စော်ဘလီ။ ဤအရာသည် မည်သည့်အခါမျှ အခြားသို့ မလှည့်မပြောင်းနိုင်»။
Verse 18
वितथं नोक्तपूर्व मे स्वैरेष्वपि कुतो5न्यथा । घृतपूर्ण कुण्डशतं क्षिप्रमेव विधीयताम्
ဗျာသ မိန့်သည်– «အရင်ကတည်းက ငါသည် မုသာစကား မပြောခဲ့ဖူး—ပျော်ရွှင်စကားကစားချိန်၌ပင် မပြောခဲ့။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ကောင်းချီးပေးသည့်အခါကဲ့သို့ အခြားအခါများတွင် ပြောခဲ့သော ငါ့စကားသည် မုသာဖြစ်နိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် ချက်ချင်း အိုးတစ်ရာကို ပြင်ဆင်စေ၍ ဂီ (ထောပတ်ဆီ) ဖြင့် မြန်မြန် ပြည့်စေကြလော့»။
Verse 19
सुगुप्तेषु च देशेषु रक्षा चैव विधीयताम् शीताभिरद्धिरष्ठीलामिमां च परिषेचय,फिर अत्यन्त गुप्त स्थानोंमें रखकर उनकी रक्षा की भी पूरी व्यवस्था करो। इस मांसपिण्डको ठंडे जलसे सींचो
ဗျာသ မိန့်သည်– «ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို ပြည့်စုံစွာ စီမံ၍ အလွန်လျှို့ဝှက်သော နေရာများတွင် ထားကြလော့။ ထို့ပြင် ဤအသားတုံး—ဤသန္ဓေ—ကို အေးမြသော ရေဖြင့် ဖြန်းလောင်းလော့»။
Verse 20
वैशम्पायन उवाच सा सिच्यमाना त्वष्ठीला बभूव शतधा तदा । अड्गुष्ठपर्वमात्राणां गर्भाणां पृथगेव तु
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်– «အဲဒီအသားတုံးကို ရေဖြန်းလောင်းနေစဉ်၌ ထိုအသားတုံးသည် တစ်ရာပိုင်း ခွဲကွဲသွား၏။ ထို့နောက် အပိုင်းတစ်ခုချင်းစီသည် သီးခြားသန္ဓေတစ်ခုစီ ဖြစ်လာပြီး လက်မအဆစ်တစ်ဆစ်အရွယ်သာ ရှိ၏—ဤသို့ သတ်မှတ်ထားသော အခမ်းအနားကို တိတိကျကျ လိုက်နာခြင်းဖြင့် ကံကြမ္မာ၏ အံ့သြဖွယ် ဖွင့်လှစ်မှု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်»။
Verse 21
एकाधिकशतं पूर्ण यथायोगं विशाम्पते । मांसपेश्यास्तदा राजन् क्रमश: कालपर्ययात्,राजन! कालके परिवर्तनसे क्रमश: उस मांसपिण्डके यथायोग्य पूरे एक सौ एक भाग हुए
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– «အို လူမျိုးတို့၏ အရှင်၊ အို မင်းကြီး—ကာလသည် သင့်တော်သလို အစဉ်လိုက် ကုန်လွန်သွားသောအခါ ထိုအသားတုံးကြီးသည် သင့်လျော်သည့်နည်းဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ခွဲဝေခံရ၍ အပြည့်အစုံ တစ်ရာတစ်ပိုင်း ဖြစ်လာ၏»။
Verse 22
ततस्तांस्तेषु कुण्डेषु गर्भानवदधे तदा । स्वनुगुप्तेषु देशेषु रक्षां वै व्यद्धात् ततः
ထို့နောက် သူမသည် ထိုသန္ဓေများကို ထိုအိုးများအတွင်း ထည့်ထား하였다။ ထိုအိုးများအားလုံးကို အလွန်လျှို့ဝှက်သော နေရာများတွင် သိမ်းဆည်းထားပြီး၊ ထို့နောက် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးကို တိတိကျကျ စီမံခန့်ခွဲထား하였다။
Verse 23
शशंस चैव भगवान् कालेनैतावता पुन: । उद्घाटनीयान्येतानि कुण्डानीति च सौबलीम्
ထို့နောက် မြတ်စွာသော ရှင်တော်သည် ထပ်မံကြေညာတော်မူသည်– «ဤမျှကာလ ကုန်လွန်ပြီးနောက် ယခု ဤအိုးများကို ဖွင့်ရမည်» ဟုဆိုကာ စော်ဘလီ (ဂန္ဓာရီ) ကို ညွှန်ကြားတော်မူ၏။
Verse 24
इत्युक्त्वा भगवान् व्यासस्तथा प्रतिनिधाय च । जगाम तपसे धीमान् हिमवन्तं शिलोच्चयम्
ထိုသို့ မိန့်တော်မူပြီးနောက် ဉာဏ်ပညာပြည့်ဝသော မြတ်စွာသော ဗျာသသည် ယခင်ဖော်ပြသကဲ့သို့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးနှင့် ကြီးကြပ်မှုကို စီစဉ်တည်ဆောက်ကာ ဟိမဝန္တ တောင်တန်းအမြင့်သို့ တပသ (အာသီတ) ပြုရန် ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 25
जज्ञे क्रमेण चैतेन तेषां दुर्योधनो नृपः । जन्मतस्तु प्रमाणेन ज्येष्ठो राजा युधिछ्िर:
ထိုအတိုင်း အစဉ်လိုက်ပင် သူတို့သည် တဖြည်းဖြည်း မွေးဖွားလာကြ၏။ ထိုအိုးများတွင် ထည့်ထားသည့် အစဉ်အတိုင်း အရင်ဆုံး မွေးဖွားလာသူမှာ မင်းကြီး ဒုရျောဓန ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် မွေးဖွားချိန်၏ မှန်ကန်သော အတိုင်းအတာအရ မင်းကြီး ယုဓိဋ္ဌိရ သည် သူထက် အကြီးဖြစ်၏။
Verse 26
तदाख्यातं॑ तु भीष्माय विदुराय च धीमते । यस्मिन्नहनि दुर्धर्षो जज्ञे दुर्योधनस्तदा
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– ထိုအကြောင်းကို ထို့နောက် ဘီရှ္မနှင့် ပညာရှိ ဝိဒုရထံသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ မနှိမ်နင်းလွယ်သော ဒုရ္ယောဓန မွေးဖွားသည့် ထိုနေ့တည်းကပင် မကောင်းသင်္ကေတများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပြီး၊ အကြီးအကဲတို့သည် ဓမ္မ၏အလင်းရောင်အောက်တွင် ကုရုဝంశ၏ အနာဂတ်ကောင်းကျိုးကို ထောက်ရှုကာ အဓိပ္ပါယ်ဖော်ကြမည်ဖြစ်သည်။
Verse 27
तस्मिन्नेव महाबाहुर्जज्ञे भीमो5पि वीर्यवान् । स जातमात्र एवाथ धृतराष्ट्रसुतो नृप
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– ထိုနေ့တည်းကပင် လက်တံကြီးသော ဘီမလည်း မွေးဖွားလာ၍ အင်အားကြီးသော သူရဲကောင်းဖြစ်၏။ သို့သော် ဓృతရာရှ္ဌရ၏ သားကလေး ကမ္ဘာသို့ ရောက်လာသည်နှင့်တပြိုင်နက်၊ အို မင်းကြီး၊ မကောင်းသင်္ကေတများ ပေါ်ထွန်းလာကာ ဓမ္မ၏အစီအစဉ်ကို လှုပ်ခတ်စေမည့် မွေးဖွားခြင်း၊ သဟဇာတထက် ပဋိပက္ခကို ကြိုတင်ညွှန်ပြသည့် မွေးဖွားခြင်းဟု ထင်ရှားစေ하였다။
Verse 28
रासभारावसदृशं रुराव च ननाद च | त॑ खरा: प्रत्यभाषन्त गृध्रगोमायुवायसा:
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– မွေးဖွားချိန်၌ သူသည် မြည်းအော်သံကဲ့သို့ အော်ဟစ်၍ ဟိန်းဟောက်လေ၏။ ထိုအသံကို ကြားသဖြင့် အခြားမြည်းတို့လည်း ပြန်လည်အော်ဟစ်ကြပြီး၊ လင်းတ၊ မြေခွေး (ဂျက်ကယ်) နှင့် ကျီးကန်းတို့လည်း ဆူညံသံထွက်ကြ၏။ ဇာတ်လမ်း၏ ဓမ္မဆိုင်ရာအမြင်အရ ဤအော်သံများသည် အမင်္ဂလာနိမိတ်ဖြစ်၍ စည်းကမ်းပျက်ယွင်းမှုနှင့် အနာဂတ်အန္တရာယ်ကို ညွှန်ပြကာ၊ ဓမ္မတရားနှင့်ညီသော အမွေဆက်ခံသူထံမှ မျှော်လင့်သည့် တိတ်ဆိတ်သုခမင်္ဂလာနှင့် မတူကြောင်း ပြသသည်။
Verse 29
वाताश्ष प्रववुश्चापि दिग्दाहश्वाभवत् तदा । ततस्तु भीतवद् राजा धृतराष्ट्रोडब्रवीदिदम्
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– လေပြင်းများ တိုက်ခတ်လာပြီး ကောင်းကင်၏ အရပ်လေးမျက်နှာသည် မီးလောင်သကဲ့သို့ ထင်ရလေ၏။ ထိုအမင်္ဂလာနိမိတ်များကြောင့် ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်သွားသော ဘုရင် ဓृतရာရှ္ဌရသည် ထိုသို့ ပြောကြားလေ၏—ဗြာဟ္မဏများစွာ၊ ဘီရှ္မ၊ ဝိဒုရ၊ အခြားအကျိုးလိုလားသူ မိတ်ဆွေများနှင့် ကုရုဝంశသားတို့အားလုံးကို မိမိအနီးသို့ ခေါ်ယူပြီးနောက်။ ဤမြင်ကွင်းသည် မကောင်းကြိုတင်ခံစားမှု၏ လေထုကို တည်ဆောက်သည်—သဘာဝ၌ အစီအစဉ်ပျက်ယွင်းမှု ပေါ်လာသည့်အခါ ပညာရှိတို့သည် အကြံဉာဏ်ကို ရှာကာ၊ နိုင်ငံအတွင်း အဓမ္မနှင့် ကပ်ဘေးလာမည့် သတိပေးချက်ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖော်ကြသည်။
Verse 30
समानीय बहून् विप्रान् भीष्मं विदुरमेव च । अन््यांश्व सुह्ृदो राजन् कुरून् सर्वास्तथैव च
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– မင်းကြီး၊ ဓृतရာရှ္ဌရသည် ဗြာဟ္မဏများစွာကို ခေါ်ယူကာ ဘီရှ္မနှင့် ဝိဒုရကိုလည်း အတူတကွ ခေါ်ပြီး၊ ထို့ပြင် အကျိုးလိုလားသော မိတ်ဆွေများနှင့် ကုရုဝంశသားအားလုံးကိုပါ ခေါ်စုစည်းလေ၏။ မကောင်းသင်္ကေတများ၏ နောက်ခံအောက်တွင် ဘုရင်သည် ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်နေသော်လည်း စကားပြောရန် ပြင်ဆင်ကာ၊ တာဝန်၊ သွေးသားနှင့် မေတ္တာကောင်းကြောင့် ချည်နှောင်ထားသူတို့ထံမှ အကြံဉာဏ်နှင့် အထောက်အပံ့ကို ရှာလေ၏။
Verse 31
युधिष्ठिरो राजपुत्रो ज्येष्टो न: कुलवर्धन: । प्राप्त: स्वगुणतो राज्यं न तस्मिन् वाच्यमस्ति न:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «ယုဓိဋ္ဌိရသည် မင်းသားတော်ဖြစ်၍ ကျွန်ုပ်တို့အနက် အကြီးဆုံး이며 မျိုးရိုးဂုဏ်ကို တိုးမြှင့်သူဖြစ်သည်။ မိမိ၏ ဂုဏ်သတ္တိကြောင့်ပင် နန်းတက်ရန် အခွင့်အရေးရပြီးဖြစ်သဖြင့် သူ့အကြောင်း၌ ကျွန်ုပ်တို့က ကန့်ကွက်စရာ မရှိ၊ ဆန့်ကျင်စကားလည်း မရှိ»။
Verse 32
अयं त्वनन्तरस्तस्मादपि राजा भविष्यति । एतदू विन्रूत मे तथ्यं यदत्र भविता ध्रुवम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «ဤသူသည် သူ့နောက်မှလာသော်လည်း မင်းဖြစ်လာမည်။ စဉ်းစားသေချာပြီးနောက် အမှန်တကယ်ကို သေချာစွာ ငါ့အား ပြောကြလော့—ဤနေရာ၌ မလွဲမသွေ ဖြစ်လာမည့်အရာကို ထင်ရှားစွာ ဆိုကြလော့»။
Verse 33
वाक्यस्यैतस्य निधने दिक्षु सर्वासु भारत । क्रव्यादा: प्राणदन् घोरा: शिवाश्चलाशिवशंसिन:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ထိုစကားများ အဆုံးသတ်သည့်အခါ၊ အို ဘာရတ၊ လေးမျက်နှာလုံး၌ ကြောက်မက်ဖွယ် အသားစားသတ္တဝါများက ဟိန်းဟောက်ကြပြီး၊ မကောင်းကြောင်းကို ကြိုတင်ဟောသည့် မြေခွေးများလည်း အမင်္ဂလာသံဖြင့် အော်ဟစ်ကြလေ၏—လာမည့်ဖြစ်ရပ်များအပေါ် သာသနာဓမ္မအမှောင်က စုဝေးလာနေကြောင်း ပြသသည့် အနိမိတ်ဆိုးတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
Verse 34
लक्षयित्वा निमित्तानि तानि घोराणि सर्वश: । तेअब्रुवन् ब्राह्मणा राजन् विदुरश्ष महामति:
ထိုကြောက်မက်ဖွယ် အနိမိတ်များကို အရပ်ရပ်၌ မြင်ကြသဖြင့် ဗြာဟ္မဏများနှင့် ဉာဏ်ကြီးသော ဝိဒုရက မင်းကို ဤသို့ လျှောက်ကြသည်– «အို လူတို့အထဲက အကောင်းဆုံး၊ အို လူတို့၏ အရှင်! သင်၏ အကြီးဆုံးသား မွေးဖွားချိန်၌ ဤမျှ ဆိုးရွားသော နိမိတ်များ ပေါ်ထွက်လာသဖြင့် ဤကလေးသည် မျိုးရိုးတစ်ခုလုံးကို ဖျက်ဆီးမည့်သူ ဖြစ်မည်ဟု ထင်ရှားသည်။ သူ့ကို စွန့်ပစ်လျှင် အတားအဆီးအားလုံး ငြိမ်းမည်၊ သို့သော် ကာကွယ်ထားလျှင် နောင်တွင် ကြီးမားသော ဘေးအန္တရာယ် ပေါ်ထွန်းလိမ့်မည်»။
Verse 35
यथेमानि निमित्तानि घोराणि मनुजाधिप । उत्थितानि सुते जाते ज्येछे ते पुरुषर्षभ
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို လူတို့၏ အရှင်၊ အို လူတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ သန်မာသူ! သင်၏ အကြီးဆုံးသား မွေးဖွားချိန်၌ ဤကြောက်မက်ဖွယ် နိမိတ်များ ပေါ်ထွက်လာသကဲ့သို့ပင်၊ ထိုနိမိတ်တို့သည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်အတွက် ကြီးမားသော အန္တရာယ်ကို ညွှန်ပြနေသည်»။
Verse 36
व्यक्त कुलान्तकरणो भवितैष सुतस्तव । तस्य शान्ति: परित्यागे गुप्तावपनयों महान्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆိုသည်– «အရှင်မင်းကြီး၊ ဤသင်၏သားသည် သင်၏မျိုးရိုးတော်ကို ဖျက်ဆီးစေမည့် အကြောင်းရင်းဖြစ်လာမည်ဟု ထင်ရှားသည်။ စွန့်ပစ်လျှင် ဘေးအန္တရာယ်တို့ ငြိမ်းချမ်းမည်; သို့ရာတွင် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းထားလျှင် နောင်ကာလ၌ ကြီးမား၍ ကြောက်မက်ဖွယ် အနှောင့်အယှက်ကြီး ပေါ်ပေါက်လာမည်»။
Verse 37
शतमेकोनमप्यस्तु पुत्राणां ते महीपते । त्यजैनमेकं शान्तिं चेत् कुलस्येच्छसि भारत,“महीपते! आपके निन््यानबे पुत्र ही रहें; भारत! यदि आप अपने कुलकी शान्ति चाहते हैं तो इस एक पुत्रको त्याग दें
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆိုသည်– «အရှင်မင်းကြီး၊ သင်၌ သားကိုးဆယ်ကိုးယောက် ရှိနေပါစေ။ အို ဘာရတ၊ မျိုးရိုးတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုလားလျှင် ဤသားတစ်ယောက်ကို စွန့်ပစ်ပါ»။
Verse 38
एकेन कुरु वै क्षेमं कुलस्य जगतस्तथा । त्यजेदेकं॑ कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆိုသည်– «တစ်ယောက်တည်းကို စွန့်လွှတ်ခြင်းဖြင့် မျိုးရိုးတော်တစ်လျှောက်လုံး၏ ချမ်းသာသုခကို—ထို့အတူ ကမ္ဘာလောက၏ ကောင်းကျိုးကိုပါ—ကာကွယ်စောင့်ရှောက်လော့။ မျိုးရိုးအကျိုးအတွက် တစ်ယောက်ကို စွန့်ရမည်; ရွာအကျိုးအတွက် မျိုးရိုးတစ်စုကို စွန့်ရမည်»။
Verse 39
ग्रामं जनपदस्यार्थ आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् । स तथा विदुरेणोक्तस्तैश्व सर्वैर्द्धिजोत्तमै:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆိုသည်– «တိုင်းပြည်အကျိုးအတွက် ရွာတစ်ရွာကို စွန့်ရမည်; မိမိ၏ အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးအတွက် ကမ္ဘာမြေတစ်လုံးလုံးကိုပင် စွန့်လွှတ်ရမည်»။ ထိုသို့ပင် ဗိဒူရနှင့် ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်တို့က ဓြတရာෂ္ဌရကို အကြံပေးခဲ့သည်—မျိုးရိုးနှင့် လောက၏ ကောင်းကျိုးအတွက် သားတစ်ယောက်ကို စွန့်လွှတ်ရန်။ သို့သော် သားချစ်စိတ်ဖြင့် ချည်နှောင်ခံထားရသော ဓြတရာෂ္ဌရသည် ထိုအတိုင်း မပြုခဲ့။ ထို့ကြောင့် အို ဇနမေဇယ၊ ဓြတရာෂ္ဌရမင်းသည် သားတစ်ရာပြည့် ရရှိလာ၏။
Verse 40
न चकार तथा राजा पुत्रस्नेहसमन्वित: । ततः पुत्रशतं पूर्ण धृतराष्ट्रस्य पार्थिव
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆိုသည်– သို့သော် သားချစ်စိတ်ဖြင့် ချည်နှောင်ခံထားရသော မင်းကြီးသည် ထိုသို့ မပြုခဲ့။ ထို့ကြောင့် အရှင်မင်းကြီး၊ ဓြတရာෂ္ဌရသည် သားတစ်ရာပြည့် ရရှိလာ၏။
Verse 41
मासमात्रेण संजज्ञे कन्या चैका शताधिका । गान्धार्या क्लिश्यमानायामुदरेण विवर्धता
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– တစ်လသာကြာသေးသော်လည်း သားတစ်ရာအပြင် သမီးတစ်ယောက် မွေးဖွားလာ၏။ ထိုအချိန်၌ ဂန္ဓာရီသည် ဝမ်းဗိုက်ကြီးထွားလာသဖြင့် နာကျင်ကျပ်တည်း၍ ခံစားနေရသည်။ ထို့ကြောင့် ဓృతရာෂ္ဌရ၏ သားသမီးအရေအတွက်ကို ကဗျာဇာတ်ကြောင်းက အဆုံးသတ်သကဲ့သို့ မှတ်တမ်းတင်သည်– သားတစ်ရာနောက်တွင် သမီးတစ်ယောက် ထပ်မံပေါ်ထွန်းလာခြင်းဖြင့် မင်းဆက်ဆက်ခံလိုစိတ်နှင့် အိမ်ထောင်အတွင်း အစဉ်အလာဖိအားတို့က ကုရုအိမ်တော်၏ ကံကြမ္မာကို ပုံဖော်သွားသည်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 42
धृतराष्ट्रं महाराजं वैश्या पर्यचरत् किल । तस्मिन् संवत्सरे राजन् धृतराष्ट्रान्महायशा:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ဗိုင်းရှျယအမျိုးအစားမှ မိန်းမတစ်ဦးသည် မဟာရာဇာ ဓృతရာෂ္ဌရကို စောင့်ရှောက်ပြုစုခဲ့သည်ဟု ဆိုကြ၏။ အို မင်းကြီး၊ ထိုနှစ်တည်းမှာပင် ဓృతရာෂ္ဌရ၏ အစိတ်အပိုင်းမှ ထိုဗိုင်းရှျယမိန်းမအားဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသော သားတစ်ယောက်—ယုယုತ್ಸု—မွေးဖွားလာ၍ ဂန္ဓာရီမှ မွေးသော သားသမီးများနှင့်အတူ ဓृतရာෂ္ဌရ၏ မျိုးဆက်စာရင်းထဲသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာသည်။ ဤပိုဒ်သည် မင်းဆက်သွေးကြောနှင့် တာဝန်တို့သည် မင်း၏လိုအင်နှင့် အိမ်ထောင်အတွင်း စည်းကမ်းတကျမှုတို့ ထိတွေ့ရာတွင် မည်သို့ ရှုပ်ထွေးလာသည်ကို ပြသသော်လည်း၊ ဇာတ်ကြောင်းက ထိုမွေးဖွားမှုကို ကုရုအိမ်တော်၏ ကံကြမ္မာဖွင့်လှစ်သွားရာတွင် အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် တိတိကျကျ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
Verse 43
जज्ञे धीमांस्ततस्तस्यां युयुत्सु: करणो नृप । एवं पुत्रशतं जज्ञे धृतराष्ट्रस्य धीमत:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ထို့နောက် အို မင်းကြီး၊ ထိုမိန်းမမှ ဉာဏ်ပညာရှိသော ယုယုತ್ಸု မွေးဖွားလာ၍ “ကရဏ” ဟုလည်း ခေါ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဉာဏ်ရှိသော ဓृतရာෂ္ဌရအတွက် သားတစ်ရာ မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ (အနီးအနားဇာတ်ကြောင်းတွင် ဤမွေးဖွားမှုကို ကော်ရဝများ၏ သားတစ်ရာနှင့် နောက်ပိုင်း သမီးတစ်ယောက် မွေးဖွားခြင်းတို့နှင့် တွဲဖက်ထား၍ မျိုးရိုး၊ လူမှုအဆင့်အတန်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်သီလတို့ မည်သို့ ဆုံဆည်းကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်—ဗိုင်းရှျယမိန်းမမှ မွေးသော်လည်း ယုယုತ್ಸုသည် ဓမ္မဘက်ကို ရွေးချယ်သူအဖြစ် မှတ်မိကြသည်။)
Verse 44
महारथानां वीराणां कन्या चैका शताधिका । युयुत्सुश्चन महातेजा वैश्यापुत्र: प्रतापवान्
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ဓृतရာෂ္ဌရတွင် မဟာရഥီ သူရဲကောင်း သားတစ်ရာ ရှိ၏။ ထို့အပြင် သမီးတစ်ယောက်လည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဗိုင်းရှျယမိန်းမမှ မွေးသော တေဇောဓာတ်ကြီး၍ အင်အားပြင်းထန်သည့် ယုယုৎসုလည်း ရှိကာ သူ၏ ရဲရင့်မှုကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ ဤပိုဒ်သည် မျိုးရိုးနှင့် လူမှုအဆင့်အတန်းတစ်ခုတည်းကသာ တန်ဖိုးကို မဆုံးဖြတ်နိုင်ကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်– မဟာမိဖုရား၏ ဝမ်းမှ မဟုတ်သော်လည်း မင်း၏သားတစ်ယောက်သည်လည်း အသိအမှတ်ပြုရမည့် စွမ်းရည်နှင့် ဓမ္မနှင့် မင်းဆက်ဇာတ်ကြောင်းအတွင်း ထူးခြားသောနေရာကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်သည်။
Verse 114
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि गान्धारीपूत्रोत्पत्तौ चतुर्दशाधिकशततमो<ध्याय:
ဤသို့ဖြင့် «သီရိ မဟာဘာရတ» ၏ အာဒီပရဝ၌—အထူးသဖြင့် သမ္ဘဝပရဝ၌—ဂန္ဓာရီ၏ သားများ မွေးဖွားခြင်းကို ဆိုသော အခန်း တစ်ရာတစ်ဆယ်လေး (၁၁၄) ပြီးဆုံး၏။ ဤအဆုံးသတ်စာတမ်းသည် အပြောင်းအလဲကို ညွှန်ပြသည်– မျိုးရိုးနှင့် အစပြုရာကို ရှင်းလင်းပြောကြားခြင်းကို အဆုံးသတ်ကာ၊ နောင်တွင် ပဋိပက္ခသို့ ဦးတည်မည့် မင်းဆက်ဆက်ခံမှု၏ သီလပိုင်းဆိုင်ရာ အလေးချိန်ကို ဘောင်ခတ်ပေးသည်။
Verse 163
इयं च मे मांसपेशी जाता पुत्रशताय वै | गान्धारीने कहा--मुने! मैंने सुना है
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «ငါ့အတွက်တော့ ကတိပေးထားသော သားတစ်ရာအစား အသားတုံးတစ်တုံးသာ မွေးဖွားလာ၏»။ အနီးအနားဇာတ်ကြောင်းတွင် ဂန္ဓာရီသည် ကုန္တီက နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပသော အကြီးဆုံးသားကို မွေးဖွားခဲ့ကြောင်း ကြားသိသဖြင့် ဝမ်းနည်းမှုနှင့် မနာလိုမှုကြောင့် မိမိဝမ်းဗိုက်ကို ထိုးနှက်ကာ ကိုယ်ဝန်ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် «သားတစ်ရာ» ဟူသော အရှင်ပေးသော ကောင်းချီးသည် ပုံပျက်သွားသော အရိပ်အယောင်ဖြင့် ပေါ်ထွက်လာပြီး ကုရုအိမ်တော်အတွင်း နောက်တစ်ဆင့် သာသနာဓမ္မဆိုင်ရာ တင်းမာမှုများ၏ အစပြုရာ ဖြစ်လာသည်။
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns equitable sharing versus self-protection: Kuntī is asked to extend a unique boon to a co-wife for dynastic duty, but must weigh fairness, household stability, and the risk of disadvantaging her own position.
Private choices in family governance carry public and intergenerational consequences; dharma is operationalized through consent, mediation, and ritual responsibility rather than abstract ideals alone.
No explicit phalaśruti is stated; the meta-emphasis appears indirectly through the narration’s linkage of progeny to ancestral welfare and social legitimacy, implying the interpretive value of understanding lineage-duty logic in the epic.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.