Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Pāṇḍu’s Marriages, Conquests, and Triumphal Return (पाण्डोर्विवाह-विजय-प्रत्यागमनम्)

वैशम्पायनजी कहते हैं--कुरुनन्दन! उस समय भीष्मजीके इस प्रकार अपनी सम्मति देनेपर काली (सत्यवती)-ने मुनिवर कृष्णद्वैपायनका चिन्तन किया। जनमेजय! माताने मेरा स्मरण किया है, यह जानकर परम बुद्धिमान्‌ व्यासजी वेदमन्त्रोंका पाठ करते हुए क्षणभरमें वहाँ प्रकट हो गये। वे कब किधरसे आ गये, इसका पता किसीको न चला। सत्यवतीने अपने पुत्रका भलीभाँति सत्कार किया और दोनों भुजाओंसे उनका आलिंगन करके अपने स्तनोंके झरते हुए दूधसे उनका अभिषेक किया। अपने पुत्रको दीर्घकालके बाद देखकर सत्यवतीकी आँखोंसे स्नेह और आनन्दके आँसू बहने लगे || २३-- २६ || तामद्धिः परिषिच्यार्ता महर्षिरभिवाद्य च । मातरं पूर्वज: पुत्रो व्यासो वचनमब्रवीत्‌,तदनन्तर सत्यवतीके प्रथम पुत्र महर्षि व्यासने अपने कमण्डलुके पवित्र जलसे दुःखिनी माताका अभिषेक किया और उन्हें प्रणाम करके इस प्रकार कहा--

tām addhiḥ pariṣicyārtāṃ maharṣir abhivādya ca | mātaraṃ pūrvajaḥ putro vyāso vacanam abravīt ||

ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်— “ကူရုတို့၏ အပျော်အပါးဖြစ်သူရေ၊ ထိုအခါ ဘီရှ္မမဟာပုရုသ်က ဤသို့ သဘောတူညီပေးသဖြင့် ကာလီ (သတ္တျဝတီ) သည် မုနိဝရ ကృష్ణဒွိပာယနကို စိတ်ထဲမှ သတိရတွေးတော하였다။ ဂျနမေဇယရေ၊ ‘အမေက ငါ့ကို သတိရနေပြီ’ ဟု သိမြင်သဖြင့် အလွန်ပညာရှိသော ဗျာသသည် ဗေဒမန္တရများကို ရွတ်ဖတ်နေစဉ်ပင် ခဏအတွင်း ထိုနေရာ၌ ပေါ်ထွန်းလာ하였다—သူ ဘယ်က ဘယ်လို ရောက်လာသည်ကို မည်သူမျှ မသိလိုက်ကြ။ သတ္တျဝတီသည် သားကို သင့်တော်စွာ ဧည့်ခံကာ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဖက်တွယ်ပြီး ရင်သားမှ စီးကျလာသော နို့ဖြင့် အဘိသေက ပြု하였다။ အချိန်ကြာမြင့်ပြီးနောက် သားကို ပြန်တွေ့သဖြင့် သတ္တျဝတီ၏ မျက်လုံးမှ ချစ်ခြင်းနှင့် ဝမ်းမြောက်ခြင်း၏ မျက်ရည်များ စီးကျလာ하였다။ ထို့နောက် သတ္တျဝတီ၏ ပထမသား မဟာရိရှီ ဗျာသသည် မိမိ၏ ကမဏ္ဍလုထဲရှိ သန့်ရှင်းသော ရေဖြင့် ဒုက္ခရောက်နေသော မိခင်ကို ပက်ဖျန်းအဘိသေက ပြုကာ ဂါရဝဖြင့် ဦးညွှတ်ပြီး ဤသို့ ပြော하였다—”

ताम्her (that woman)
ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
अद्भिःwith waters
अद्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Plural
परिषिच्यhaving sprinkled/anointed
परिषिच्य:
TypeVerb
Rootपरि + सिच् (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), Active (parasmaipada sense)
आर्ताम्distressed, afflicted
आर्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआर्त (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
महर्षिःthe great sage
महर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
TypeVerb
Rootअभि + वद् (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), Active (parasmaipada sense)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मातरम्mother
मातरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
पूर्वजःelder-born, firstborn
पूर्वजः:
Karta
TypeAdjective
Rootपूर्वज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यासःVyasa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
J
Janamejaya
B
Bhīṣma
S
Satyavatī (Kālī)
K
Kṛṣṇa-Dvaipāyana Vyāsa
K
kamaṇḍalu (water vessel)
P
pavitra jala (sacred water)