Adhyaya 86

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पञ्चाक्षरमाहात्म्यं नाम पञ्चाशीतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः जपाच्छ्रेष्ठतमं प्राहुर् ब्राह्मणा दग्धकिल्बिषाः विरक्तानां प्रबुद्धानां ध्यानयज्ञं सुशोभनम्

ဤသို့ဖြင့် «သီလိင်္ဂ မဟာပုရာဏ» (ပူဝ္ဗဘာဂ) တွင် “ပဉ္စအက္ခရာ၏ မဟာတန်ခိုး” ဟူသော အမည်ရှိ အခန်း (၈၆) ဖြစ်၏။ ရှင်ရသီတို့က ဆိုကြသည်—“အပြစ်ကိလ္ဘိသများ မီးလောင်ပျက်စီးသွားသော ဗြဟ္မဏများသည် ဇပ (မန္တရရွတ်ခြင်း) ကို အမြင့်ဆုံးကျင့်စဉ်ဟု ဆိုကြ၏။ ကပ်လျက်မှုကင်း၍ နိုးကြားသိမြင်သူတို့အတွက် သမาธိဖြစ်သော ယဇ్ఞ (ဓျာန-ယဇ్ఞ) သည် အလွန်မင်္ဂလာရှိသော ပူဇာအဖြစ် ထွန်းလင်းတင့်တယ်၏။”

Verse 2

तस्माद्वदस्व सूताद्य ध्यानयज्ञमशेषतः विस्तारात्सर्वयत्नेन विरक्तानां महात्मनाम्

ထို့ကြောင့် အို စူတာ၊ ယခု သင်သည် ဓျာန-ယဇ్ఞ (သမาธိဖြစ်သော ယဇ్ఞ) အကြောင်းကို အကုန်အစင်၊ အသေးစိတ်ကျကျ ဟောပြောပါလော့။ ကပ်လျက်မှုကင်းသော မဟာတ္မာ ရဟန်းသဘောရှိသူတို့အတွက် အားလုံးသောကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ပြောကြားပါ။

Verse 3

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मुनीनां दीर्घसत्त्रिणाम् रुद्रेण कथितं प्राह गुहां प्राप्य महात्मनाम्

အရှည်ကြာ စတ္တရ (ယဇ్ఞ) ပြုခဲ့သော မုနိများ၏ စကားကို ကြားနာပြီးနောက်၊ သူသည် မဟာတ္မာတို့၏ ဂူသို့ ရောက်ကာ ရုဒြက ဟောကြားခဲ့သမျှကို ပြန်လည်ဆို၏—ချည်နှောင်ခံ ပရှု (ဝိညာဉ်) သည် ပတိ (သခင်) ထံသို့ မျက်နှာမူစေရန် သီဝ၏ သင်ကြားချက်ကို လမ်းညွှန်အဖြစ် ပို့ဆောင်လျက်။

Verse 4

संहृत्य कालकूटाख्यं विषं वै विश्वकर्मणा सूत उवाच गुहां प्राप्य सुखासीनं भवान्या सह शङ्करम्

ကာလကူဋ ဟုခေါ်သော အဆိပ်ကို ဝိශ්ဝကర్మာက စုဆောင်းထိန်းသိမ်းပြီးနောက်၊ စူတာက ဆိုသည်– «ဂူသို့ရောက်သော်၊ ဘဝာနီနှင့်အတူ သက်သာစွာ ထိုင်နေသော သင်္ကရကို မြင်ရ၏»။

Verse 5

मुनयः संशितात्मानः प्रणेमुस्तं गुहाश्रयम् अस्तुवंश् च ततः सर्वे नीलकण्ठमुमापतिम्

စိတ်ကို သေချာစွာ ထိန်းညှိထားသော မုနိတို့သည် ဂူ၌ နေထိုင်သော အရှင်ကို ဦးချကန်တော့ကြပြီး၊ ထို့နောက် အားလုံးပေါင်း၍ အုမာ၏ အဖော်တော် နီလကဏ္ဍ (နီလကဏ္ဍ) ကို ချီးမွမ်းကြ၏။

Verse 6

अत्युग्रं कालकूटाख्यं संहृतं भगवंस्त्वया अतः प्रतिष्ठितं सर्वं त्वया देव वृषध्वज

အို မင်္ဂလာရှိသော အရှင်ဘုရား၊ ကာလကူဋ ဟုခေါ်သော အလွန်ကြမ်းတမ်းသည့် အဆိပ်ကို သင်က ထိန်းသိမ်းတားဆီးခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် အို နွားတံဆိပ်တော် (ဝೃಷဓွဇ) ရှိသော ဒေဝ၊ သင်တစ်ပါးတည်းကြောင့်ပင် အရာအားလုံးသည် တည်ငြိမ်စွာ တည်ထောင်၍ စနစ်တကျ ဖြစ်လာ၏။

Verse 7

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्नीललोहितः प्रहसन्प्राह विश्वात्मा सनन्दनपुरोगमान्

သူတို့၏စကားကို ကြားသော်၊ ဘဂဝန် နီလလောဟိတ—ကမ္ဘာလောက၏ အတွင်းဝိညာဉ်—သည် ပြုံးရယ်ကာ၊ စနန္ဒန ဦးဆောင်သူတို့အား မိန့်ကြား၏။

Verse 8

किमनेन द्विजश्रेष्ठा विषं वक्ष्ये सुदारुणम् संहरेत्तद्विषं यस्तु स समर्थो ह्यनेन किम्

«အို ဒွိဇအမြတ်တို့၊ ဤအရာက ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်သော အဆိပ်အကြောင်းကို ငါပြောမည်။ ထိုအဆိပ်ကို အမှန်တကယ် ဖယ်ရှားဖျက်ဆီးနိုင်သူသာ စွမ်းနိုင်သူဖြစ်၏; ထိုသူအတွက် အခြားအရာ ဘာလိုသေးသနည်း»။

Verse 9

चुर्से ओफ़् संसार न विषं कालकूटाख्यं संसारो विषमुच्यते तस्मात्सर्वप्रयत्नेन संहरेत सुदारुणम्

သံသရာ၏ အပျက်အဆီးသည် ကာလကူဋ အမည်ရှိ အဆိပ်မဟုတ်၊ သံသရာကိုယ်တိုင်က အဆိပ်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် အားလုံးသော ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ဤအလွန်ကြမ်းတမ်းသော ချည်နှောင်မှုကို ဖျက်ဆီးရမည်၊ ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ပတိ—လွတ်မြောက်စေသော အရှင် ရှိဝ ထံသို့ မျက်နှာမူစေရန်။

Verse 10

संसारो द्विविधः प्रोक्तः स्वाधिकारानुरूपतः पुंसां संमूढचित्तानाम् असंक्षीणः सुदारुणः

သံသရာသည် လူတစ်ဦးချင်း၏ အဓိကာရ (ဝိညာဉ်ရေးရာ အရည်အချင်း) နှင့် ကိုက်ညီသလို အမျိုးနှစ်မျိုးရှိကြောင်း ကြေညာထားသည်။ စိတ်အလွန်မောဟဖြင့် မူးမောနေသော ပာရှုတို့အတွက် ဤလောကလည်ပတ်မှုသည် မကုန်ခန်းသေးဘဲ ကြမ်းတမ်း၍ မရပ်မနား ဖြစ်သည်။

Verse 11

ईषणारागदोषेण सर्गो ज्ञानेन सुव्रताः तद्वशादेव सर्वेषां धर्माधर्मौ न संशयः

အို မင်္ဂလာသစ္စာရှိသူတို့၊ ဖန်ဆင်းမှုသည် သိမြင်မှုအပေါ် တည်နေသော်လည်း ဆန္ဒနှင့် တွယ်ကပ်မှု၏ အပြစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုအင်အား၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် သတ္တဝါအားလုံးအတွက် ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ ပေါ်ပေါက်လာသည်—သံသယမရှိ။

Verse 12

असन्निकृष्टे त्वर्थे ऽपि शास्त्रं तच्छ्रवणात्सताम् बुद्धिमुत्पादयत्येव संसारे विदुषां द्विजाः

အဓိပ္ပါယ်ကို ချက်ချင်း မဖမ်းမိသေးသော်လည်း သာသ္တရကို ကြားနာလျှင် သဒ္ဓါရှိသူတို့၏ နှလုံး၌ မှန်ကန်သော ဉာဏ်ကို အမှန်တကယ် ပေါက်ဖွားစေသည်။ အို ပညာရှိ ဒွိဇတို့၊ ဤသံသရာ၌ ပညာရှိတို့၏ ခွဲခြားသိမြင်မှုကို နိုးထစေသည်။

Verse 13

तस्माद्दृष्टानुश्रविकं दुष्टमित्युभयात्मकम् संत्यजेत्सर्वयत्नेन विरक्तः सो ऽभिधीयते

ထို့ကြောင့် မြင်ရသော အာရုံခံပျော်ရွှင်မှုနှင့် ကြားသိရသော (ကောင်းကင်ဆုလာဘ်ကဲ့သို့) အကျိုးများကို နှစ်မျိုးလုံး အပြစ်ရှိသော သဘောနှစ်ပါးတည်းဟု သိပြီး အားလုံးသော ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် စွန့်လွှတ်ရမည်။ ထိုသူကို ဝိရက္တ (မတွယ်ကပ်သူ) ဟု ခေါ်ကြပြီး ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ လွတ်ကာ ပတိ—အရှင် ရှိဝ—ထံသို့ မျက်နှာမူရန် သင့်တော်သည်။

Verse 14

शास्त्रमित्युच्यते भागं श्रुतेः कर्मसु तद्द्विजाः मूर्धानं ब्रह्मणः सारम् ऋषीणां कर्मणः फलम्

အို ဒွိဇာတို့၊ ရှရုတိအတွင်း ကర్మပူဇာအတွက် သက်ဆိုင်သော အပိုင်းကို «ရှာစတြာ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ၎င်းသည် ဘြဟ္မဗိဒ္ယာ၏ မောက်ခေါင်း၊ ရှိသီတို့က စိစစ်ထုတ်ယူထားသော အနှစ်သာရ၊ သူတို့၏ သာသနာရေးကర్మ၏ အဖူးအပွင့်ဖြစ်၏။

Verse 15

ननु स्वभावः सर्वेषां कामो दृष्टो न चान्यथा श्रुतिः प्रवर्तिका तेषाम् इति कर्मण्यतद्विदः

အမှန်ပင်၊ ကာမ (ဆန္ဒ) သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ သဘာဝအနေအထားဟု မြင်ရပြီး အခြားမဟုတ်။ ထို့ကြောင့် ဝေဒရှရုတိသည် သူတို့ကို လှုံ့ဆော်ပေးသူဖြစ်သည်ဟု—ကర్మတတ္တဝကို မသိသူတို့က ထင်မြင်ကြ၏။

Verse 16

निवृत्तिलक्षणो धर्मः समर्थानाम् इहोच्यते तस्मादज्ञानमूलो हि संसारः सर्वदेहिनाम्

ဤလောက၌ နိဝෘတ္တိ (လောကီအလုပ်အကိုင်မှ ပြန်လှည့်ခြင်း) ကို လက္ခဏာထားသော ဓမ္မကို စွမ်းနိုင်သူတို့အတွက် သင်ကြားထားသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသမျှ ပာရှုတို့အတွက် သံသရာသည် အဇ္ဈာန (အဝိဒ္ယာ) ကို အမြစ်ခံထားသည်ဟု အမှန်ပင် ဆိုရ၏။

Verse 17

कला संशोषमायाति कर्मणान्यस्वभावतः सकलस्त्रिविधो जीवो ज्ञानहीनस्त्वविद्यया

ကర్మကြောင့်၊ မိမိ၏ အမှန်သဘာဝနှင့် ဆန့်ကျင်လျက်၊ ဇီဝ၏ မွေးရာပါ အင်အား ကလာ (kalā) သည် ခြောက်သွေ့သွားသည်။ ထို့ကြောင့် အခြေအနေကန့်သတ်မှုသုံးမျိုးဖြင့် တည်ရှိသော စကလဇီဝသည် အဝိဒ္ယာကြောင့် မှန်ကန်သော ဉာဏ်မရှိဘဲ နေ၏။

Verse 18

नारकी पापकृत्स्वर्गी पुण्यकृत् पुण्यगौरवात् व्यतिमिश्रेण वै जीवश् चतुर्धा संव्यवस्थितः

ပာရှု (ချည်နှောင်ခံ ဇီဝ) သည် အပြစ်ပြုလျှင် နရကသို့ ဆင်းရောက်ပြီး၊ ကုသိုလ်ပြုလျှင် ကုသိုလ်၏ အလေးချိန်နှင့် အာနုဘော်အတိုင်း သွဂ္ဂသို့ ရောက်၏။ ထို့ကြောင့် ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ် ရောနှောမှုကြောင့် ဇီဝသည် ကံကြမ္မာအခြေအနေ လေးမျိုးဖြင့် တည်ရှိလာ၏။

Verse 19

उद्भिज्जः स्वेदजश्चैव अण्डजो वै जरायुजः एवं व्यवस्थितो देही कर्मणाज्ञो ह्यनिर्वृतः

ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ဇီဝ (ပရှု) သည် အပင်ပေါက်ကနေ၊ ချွေးကနေ၊ ဥကနေ၊ မိခင်ဝမ်းကနေ မွေးဖွားခြင်းဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ ထိုသို့ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း တည်ရှိနေသဖြင့် ကမ္မ၏ အာဏာကြောင့် မသိမြင်မှု၌ နေပြီး နိရ္ဝෘတိ (တကယ့်ငြိမ်းချမ်းမှု) မရ—ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ကို ဖြတ်တောက်ပေးသော ပတိ (ရှီဝ) ထံသို့ မလှည့်မချင်း။

Verse 20

प्रजया कर्मणा मुक्तिर् धनेन च सतां न हि त्यागेनैकेन मुक्तिः स्यात् तदभावाद्भ्रमत्यसौ

လွတ်မြောက်မှု (မုတ်ခ) သည် သားသမီးကြောင့်လည်း မရ၊ ကမ္မကိစ္စ/ပူဇော်ပွဲကြောင့်လည်း မရ၊ ငွေကြေးဥစ္စာကြောင့်လည်း မရ—သီလရှိသူတို့အတွက်တောင် မဟုတ်။ ထို့ပြင် စွန့်လွှတ်ခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့်လည်း လွတ်မြောက်မှု မဖြစ်နိုင်; မှန်ကန်သော ဉာဏ်နှင့် ရှီဝသဘောကို မသိမမြင်သဖြင့် ပရှုသည် မောဟ၌သာ လှည့်လည်နေသည်။

Verse 21

एवेर्य्थिन्ग् इस् दुःख एवमज्ञानदोषेण नानाकर्मवशेन च षट्कौशिकं समुद्भूतं भजत्येष कलेवरम्

ထို့ကြောင့် အရာအားလုံးသည် ဒုက္ခပင် ဖြစ်သည်။ မသိမြင်မှု (အဇ္ဈာန) ၏ အပြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မျိုးစုံသော ကမ္မတို့၏ အင်အားအောက်၌လည်းကောင်း၊ ချည်နှောင်ခံရသော ပရှုသည် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ၏ အကျိုးဆက်အဖြစ်၊ ခြောက်ထပ်အလွှာ (ṣaṭ-kauśika) မှ ပေါ်ထွန်းလာသော ဤကိုယ်ခန္ဓာကို ခံယူရသည်။

Verse 22

गर्भे दुःखान्यनेकानि योनिमार्गे च भूतले कौमारे यौवने चैव वार्द्धके मरणे ऽपि वा

ဝမ်းအတွင်း၌ ဒုက္ခများစွာ ရှိ၏; ထို့ပြင် မွေးဖွားရာ လမ်းကြောင်း၌လည်းကောင်း၊ မြေပြင်ပေါ်၌လည်းကောင်း ဒုက္ခရှိ၏။ ကလေးဘဝ၊ လူငယ်ဘဝ၊ အိုမင်းဘဝ၊ သေဆုံးချိန်၌ပင် ဒုက္ခသည် ဆက်လက်ရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ပာရှဖြင့် ချည်နှောင်ခံရသော ပရှုသည် သံသရာ၌ လှည့်လည်နေပြီး၊ ပတိ ရှီဝ ထံသို့ မလှည့်မချင်း မရပ်နိုင်။

Verse 23

विचारतः सतां दुःखं स्त्रीसंसर्गादिभिर् द्विजाः दुःखेनैकेन वै दुःखं प्रशाम्यतीह दुःखिनः

အို ဒွိဇာတို့၊ သေချာစဉ်းစားကြည့်လျှင် သီလရှိသူတို့သည် ချိတ်ဆက်ကပ်ငြိမှုမှ ပေါ်လာသော ဒုက္ခကို သိမြင်ကြသည်—အထူးသဖြင့် ကာမဆိုင်ရာ အဖော်အပေါင်းနှင့် ရောယှက်ခြင်းမှ စတင်သည်။ ဤလောက၌ ဒုက္ခခံရသော ပရှုအတွက် ဒုက္ခတစ်ခုသည် အခြားဒုက္ခတစ်ခုဖြင့်သာ သက်သာသွားတတ်ပြီး၊ အဆုံးတွင် ဝိရာဂျ (ကင်းလွတ်ခြင်း) ပေါ်ထွန်းလာကာ ပတိ၏ ကျေးဇူးအောက်၌ ပာရှတို့ စတင်ကျိုးကျသွားသည်။

Verse 24

न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते

အလိုဆန္ဒသည် လိုချင်သောအရာတို့ကို ခံစားသုံးစွဲခြင်းဖြင့် မည်သည့်အခါမျှ မငြိမ်းနိုင်; ဟဝိသ်ပူဇာဖြင့် အစာကျွေးသော မီးကဲ့သို့ ပို၍ပင် ကြီးထွားလာသည်။ ထို့ကြောင့် ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ဝိုင်ရာဂျယ (ကင်းလွတ်စိတ်) ဖြင့် ကာမကို ထိန်းချုပ်ကာ စိတ်ကို ပတိ—သခင် ရှီဝ—ထံသို့ လှည့်ရမည်၊ အဲဒီသခင်တော်တစ်ပါးတည်းသာ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ကို ဖြတ်တောက်နိုင်သည်။

Verse 25

तस्माद्विचारतो नास्ति संयोगादपि वै नृणाम् अर्थानाम् अर्जने ऽप्येवं पालने च व्यये तथा

ထို့ကြောင့် စဉ်းစားသုံးသပ်လျှင် လူတို့အတွက်—အခြေအနေကောင်းမွန်သကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း—ဥစ္စာအကြောင်း၌ အမှန်တကယ် သေချာမှုမရှိပေ။ ရယူခြင်း၌လည်းကောင်း၊ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ခြင်း၌လည်းကောင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၌လည်းကောင်း ထိုနည်းတူပင်။ ထို့ကြောင့် ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် အဓ္ဓ (artha) ကို တည်မြဲသကဲ့သို့ မကပ်လှုပ်ဘဲ၊ မလှုပ်မယှက်သော ပတိ (Pati) ထံ၌သာ ခိုလှုံရမည်။

Verse 26

पैशाचे राक्षसे दुःखं याक्षे चैव विचारतः गान्धर्वे च तथा चान्द्रे सौम्यलोके द्विजोत्तमाः

ပိုင်ရှာစ (Paiśāca) နှင့် ရာක්ෂသ (Rākṣasa) လောကတို့တွင် ဒုက္ခရှိ၏; ယက္ခ (Yakṣa) လောက၌လည်း စဉ်းစားကြည့်လျှင် ထိုနည်းတူပင်။ ဂန္ဓဗ္ဗ (Gandharva) လောကနှင့် စန္ဒြ (Cāndra) လောက—လမင်း၏လောက—၌လည်း ထိုသို့ပင်။ သို့ရာတွင် သောမယ (Saumya) လောက၌မူ—အို ဒွိဇောတ္တမတို့—အခြေအနေက ပိုမိုမင်္ဂလာရှိသည်။

Verse 27

प्राजापत्ये तथा ब्राह्मे प्राकृते पौरुषे तथा क्षयसातिशयाद्यैस्तु दुःखैर्दुःखानि सुव्रताः

ပရာဇာပတျယ (Prajāpatya) လောက၌လည်းကောင်း၊ ဘြဟ္မာ (Brahmā) လောက၌လည်းကောင်း; ပရကృత (Prākṛta) —ပစ္စည်းသဘာဝ—အခြေအနေ၌လည်းကောင်း၊ ပေါရုရှ (Pauruṣa) —ပုဂ္ဂိုလ်ရေးသဘော—အခြေအနေ၌လည်းကောင်း—အို သီလကောင်းသူတို့—ဆုံးရှုံးခြင်း၊ လွန်ကဲခြင်း စသည့် နာကျင်မှုများကြောင့် ဒုက္ခများ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဒုက္ခက ဒုက္ခကို ထပ်မံမွေးဖွားစေသည်။

Verse 28

तानि भाग्यान्यशुद्धानि संत्यजेच्च धनानि च तस्मादष्टगुणं भोगं तथा षोडशधा स्थितम्

ထို့ကြောင့် မသန့်ရှင်းသော ကံကောင်းခြင်းတို့နှင့် ထိုကံကောင်းခြင်းမှ ပေါက်ဖွားသော ဥစ္စာတို့ကို စွန့်လွှတ်ရမည်။ ထိုသို့ သန့်စင်သော ဓမ္မကျင့်ဝတ်မှတဆင့် ခံစားမှုသည် အဋ္ဌဂုဏ် (ရှစ်မျိုး) ဖြစ်လာပြီး၊ ဆယ့်ခြောက်အဆင့်အတန်းဖြင့် တည်မြဲစွာ စီစဉ်ထားသည်—ပာရှုကို ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ ဝေးကွာစေကာ ပတိ ဖြစ်သော ရှီဝသခင်ထံသို့ ဦးတည်စေသော စည်းကမ်းအောက်တွင် ဖြစ်သည်။

Verse 29

चतुर्विंशत्प्रकारेण संस्थितं चापि सुव्रताः द्वात्रिंशद्भेदमनघाश् चत्वारिंशद्गुणं पुनः

အို သီလကောင်း၍ အပြစ်မရှိသောသူတို့၊ လိင်္ဂသည် အမျိုးအစား ၂၄ မျိုးဖြင့် တည်ထား၏။ ထို့ပြင် ၃၂ မျိုးကွဲရှိသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ထပ်မံ၍ ဂုဏ် ၄၀ ပါးကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ဆို၏။

Verse 30

तथाष्टचत्वारिंशच्च षट्पञ्चाशत्प्रकारतः चतुःषष्टिविधं चैव दुःखमेव विवेकिनः

ထို့ကြောင့် विवेक (ခွဲခြားသိမြင်မှု) ရှိသူတို့က ဒုက္ခကို ၄၈ မျိုးဟုလည်း၊ အခြေအနေအမျိုးမျိုးအရ ၅၆ မျိုးဟုလည်း ဆိုကြ၏။ ထို့ပြင် ၆၄ မျိုးဖြစ်သည်ဟုလည်း နားလည်ကြသည်—ဗိဝေကဖြင့် ကြည့်လျှင်၊ ပာရှုကို ပာရှအောက်၌ ချည်နှောင်ထားသည့်အရာမှာ ဒုက္ခသာ ဖြစ်ပြီး၊ ပတိဖြစ်သော ရှိဝထံ အားကိုးရာယူသည့်အခါမှသာ လွတ်မြောက်၏။

Verse 31

पार्थिवं च तथाप्यं च तैजसं च विचारतः वायव्यं च तथा व्यौम[ं] मानसं च यथाक्रमम्

သင့်လျော်သော ခွဲခြားသိမြင်မှုဖြင့် လိင်္ဂကို မြေဓာတ်၊ ရေဓာတ်၊ မီးဓာတ်၊ လေဓာတ်၊ အာကာသဓာတ် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထို့အပြင် စိတ်ဓာတ်ဆိုင်ရာ လိင်္ဂဟူ၍လည်းကောင်း၊ အစဉ်အတိုင်း နားလည်ရမည်။

Verse 32

आभिमानिकमप्येवं बौद्धं प्राकृतमेव च दुःखमेव न संदेहो योगिनां ब्रह्मवादिनाम्

ထို့ကြောင့် အဟံကာရ (ကိုယ်တိုင်ဟု ထင်မြင်မှု) ကို အခြေခံသော လမ်းကြောင်း၊ ဗုဒ္ဓဝါဒဆိုင်ရာ အမြင်နှင့် လောကီပရကృత အမြင်တို့သည်လည်း ဒုက္ခသာ ဖြစ်ကြောင်း မသံသယရှိ—ယောဂီများနှင့် အမြင့်ဆုံးအမှန်တရား (ဗြဟ္မန်) ကို ထောက်ခံသူတို့အတွက် ဖြစ်၏။

Verse 33

गौणं गणेश्वराणां च दुःखमेव विचारतः आदौ मध्ये तथा चान्ते सर्वलोकेषु सर्वदा

စဉ်းစားသုံးသပ်လျှင်၊ ရှိဝ၏ ဂဏေရှဝရများ၏ ဒုတိယတန်း (လောကီ) အနေအထားတောင် ဒုက္ခသာဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရ၏—အစတွင်လည်း၊ အလယ်တွင်လည်း၊ အဆုံးတွင်လည်း—လောကအားလုံး၌ အမြဲတမ်းပင်။

Verse 34

वर्तमानानि दुःखानि भविष्याणि यथातथम् दोषदुष्टेषु देशेषु दुःखानि विविधानि च

လက်ရှိရှိသောဒုက္ခများနှင့် အနာဂတ်တွင်လာမည့်ဒုက္ခများကို အမှန်အတိုင်းကြည့်လျှင်၊ အပြစ်အနာအဆာကြောင့် ပျက်စီးနေသောဒေသများတွင် ထိုဒုက္ခတို့ ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ထိုနေရာ၌ ဒုက္ခအမျိုးမျိုး ပြန့်နှံ့နေသည်။

Verse 35

न भावयन्त्यतीतानि ह्य् अज्ञाने ज्ञानमानिनः क्षुद्व्याधेः परिहारार्थं न सुखायान्नमुच्यते

အမှန်တကယ် မသိနားမလည်သော်လည်း ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ကို သိသူဟု ထင်မြင်သူတို့သည် အတိတ်ကို မစဉ်းစားမိကြ။ အစာဟူသည် ပျော်ရွှင်မှုအတွက် မဟုတ်ဘဲ ဆာလောင်ခြင်းဟူသော ရောဂါကို ရှောင်ရှားရန်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 36

यथेतरेषां रोगाणाम् औषधं न सुखाय तत् शीतोष्णवातवर्षाद्यैस् तत्तत्कालेषु देहिनाम्

အခြားရောဂါများအတွက် ဆေးဝါးသည် သက်သာပျော်ရွှင်မှုအတွက် မဟုတ်သကဲ့သို့၊ အအေး၊ အပူ၊ လေ၊ မိုး စသည့်အခြေအနေများအတွင်း ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့သည် အချိန်ကာလနှင့် ရာသီအလိုက် သင့်တော်သည့်အရာကို လိုက်နာအသုံးချရသည်။ (ရှီဝ၏လမ်း၌လည်း စည်းကမ်းနှင့် ပူဇော်ဝတ်ပြုမှုသည် သင့်လျော်မှု၊ နေရာနှင့် အခွင့်အခါမှန်ကန်သည့်အခါမှသာ အကျိုးပွားသည်)

Verse 37

दुःखमेव न संदेहो न जानन्ति ह्यपण्डिताः स्वर्गे ऽप्येवं मुनिश्रेष्ठा ह्य् अविशुद्धक्षयादिभिः

အမှန်တကယ် ဒုက္ခသာ ဖြစ်သည်၊ သံသယမရှိ။ ပညာမရှိသူတို့သည် ထိုအရာကို မသိကြ။ အို မုနိအထူးမြတ်တို့၊ ကောင်းကင်ဘုံ၌ပင် ထိုသို့ပဲ ဖြစ်သည်၊ မသန့်ရှင်းမှုနှင့် ကုသိုလ်ကျဆင်းပျက်ယွင်းခြင်း စသည့်အကြောင်းများကြောင့်။

Verse 38

रोगैर् नानाविधैर् ग्रस्ता रागद्वेषभयादिभिः छिन्नमूलतरुर्यद्वद् अवशः पतति क्षितौ

ရောဂါအမျိုးမျိုးနှင့် ရာဂ၊ ဒွေရှ၊ ကြောက်ရွံ့မှု စသည့်အရာများကြောင့် ဖိနှိပ်ခံရသော ချည်နှောင်ထားသည့် ဝိညာဉ်သည် အကူအညီမဲ့စွာ မြေပြင်သို့ လဲကျသည်၊ အမြစ်ဖြတ်ခံရသော သစ်ပင်က မြေသို့ ပြိုလဲသကဲ့သို့။

Verse 39

पुण्यवृक्षक्षयात्तद्वद् गां पतन्ति दिवौकसः दुःखाभिलाषनिष्ठानां दुःखभोगादिसंपदाम्

“ကုသိုလ်ပင်” ကုန်ခမ်းသွားသောအခါ ကောင်းကင်နေသူများပင်လည်း မြေပြင်သို့ ကျဆင်းရသည်။ ဒုက္ခကိုလိုလား၍ ဒုက္ခပေါ်တွင်တည်နေသူတို့၏ “စည်းစိမ်” ဟူသည်မှာ ဒုက္ခကိုခံစားသုံးစွဲခြင်းနှင့် ထို၏အကျိုးဆက်များသာ ဖြစ်သည်။

Verse 40

अस्मात्तु पततां दुःखं कष्टं स्वर्गाद्दिवौकसाम् नरके दुःखमेवात्र नरकाणां निषेवणात्

သို့သော် ထို (ကောင်းကင်အခြေအနေ) မှ ကျဆင်းသူတို့အတွက် ဒုက္ခသည် အလွန်ပြင်းထန်၏—ဆွဂ္ဂနေသူတို့ ဆင်းကျလာသောအခါ နာကျင်လှ၏။ နရက၌လည်း ဤနေရာတွင် ဒုက္ခသာ ခံစားရသည်၊ အကြောင်းမှာ မိမိကံ၏အကျိုးအဖြစ် နရကလောကများတွင် နေထိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 41

विहिताकरणाच्चैव वर्णिनां मुनिपुङ्गवाः

ထို့ပြင် ဗေဒသီလ၌ အမိန့်ထားသမျှကို မပြုလုပ်ခြင်းကြောင့်ပင်၊ အို မုနိတို့အထွဋ်အမြတ်၊ ဝဏ္ဏအမျိုးအစားတို့သည် လမ်းလွဲကျသွားကြပြီး၊ ထိုကြောင့် ပသု (ဝိညာဉ်) ကို ပတိ (အရှင်) ရှိဝသို့ မလှည့်နိုင်အောင် တားဆီးသော ပါရှ (ချည်နှောင်မှု) ကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။

Verse 42

यथा मृगो मृत्युभयस्य भीत उच्छिन्नवासो न लभेत निद्राम् एवं यतिर्ध्यानपरो महात्मा संसारभीतो न लभेत निद्राम्

သေမင်းကြောက်ရွံ့၍ ကြောက်လန့်နေသော သမင်တစ်ကောင်သည် အကာအကွယ်နှင့် နားခိုရာ ပြတ်တောက်သွားလျှင် အိပ်မပျော်နိုင်သကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ သမ္မာဓိယာန၌ အာရုံစိုက်သော မဟာအတ္တမ ယတိသည် သံသရာကို ကြောက်ရွံ့၍ အိပ်မပျော်နိုင်။

Verse 43

कीटपक्षिमृगाणां च पशूनां गजवाजिनाम् दृष्टम् एवासुखं तस्मात् त्यजतः सुखमुत्तमम्

ပိုးမွှား၊ ငှက်၊ သမင်နှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်များတွင်သာမက ဆင်နှင့် မြင်းတို့တွင်ပင်လည်း ဤအရာကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရသည်—လောကီအာနန္ဒသည် နောက်ဆုံးတွင် ဒုက္ခသို့ ရောက်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုပျော်ရွှင်မှုများကို စွန့်လွှတ်သူအတွက် အမြင့်ဆုံးသော သုခ ပေါ်ထွန်းလာသည်—ပသုကို ပါရှမှ လွတ်ကင်းစေ၍ ပတိ ဖြစ်သော အရှင်ရှိဝသို့ မျက်နှာမူစေရာမှ မွေးဖွားသော အာနန္ဒဖြစ်သည်။

Verse 44

वैमानिकानामप्येवं दुःखं कल्पाधिकारिणाम् स्थानाभिमानिनां चैव मन्वादीनां च सुव्रताः

အို သီလကောင်းသောသူတို့၊ ထိုသို့ပင် ကောင်းကင်ယာဉ်စီးသော ဒေဝတများ (ဝိုင်မာနိက) တို့တောင် ဒုက္ခကို ခံရ၏။ ကလ္ပကို အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသူများ၊ မိမိနေရာအဆင့်ကို မာနထောင်သူများ—မနုတို့နှင့် အခြားသူများတောင် ထိုဒုက္ခမှ မလွတ်။ ကမ္ဘာစက်ဝန်း ပြောင်းလဲသည့်အခါ အဆင့်အတန်းသည် ဒုက္ခနှင့် ချည်နှောင်နေ၏။

Verse 45

देवानां चैव दैत्यानाम् अन्योन्यविजिगीषया दुःखमेव नृपाणां च राक्षसानां जगत्त्रये

အချင်းချင်း အနိုင်ယူလိုသော ဆန္ဒကြောင့် ဒုက္ခသာ ပေါ်ပေါက်၏—ဒေဝတတို့နှင့် ဒိုင်တျာတို့ အတူတူပင်။ ထို့ပြင် ဘုရင်များနှင့် ရာက္ခသတို့လည်း သုံးလောကလုံး၌ ထိုဒုက္ခမှ မလွတ်။

Verse 46

श्रमार्थमाश्रमश्चापि वर्णानां परमार्थतः आश्रमैर्न च देवैश् च यज्ञैः सांख्यैर्व्रतैस् तथा

အာရှရမ်များသည် စည်းကမ်းတကျ ကြိုးပမ်းအားထုတ်ရန်အတွက် တည်ထောင်ထားခြင်းဖြစ်၏။ ဝဏ္ဏများလည်း အဆုံးသတ်အဓိပ္ပါယ်အရ ထိုသို့ပင်။ သို့ရာတွင် အမြင့်ဆုံး သတ္တဝါတရားကို အာရှရမ်ကျင့်စဉ်များသာဖြင့် မရနိုင်၊ ဒေဝတပူဇာသာဖြင့် မရနိုင်၊ ယဇ္ဉပူဇာသာဖြင့် မရနိုင်၊ စာင်ခ္ယ ခွဲခြမ်းသုံးသပ်ခြင်းသာဖြင့် မရနိုင်၊ သီလနတ်သမား၏ ဝရတများသာဖြင့်လည်း မရနိုင်—ပတိ ဖြစ်သော သီဝသို့ တိုက်ရိုက် စိတ်လှည့်မထားလျှင်။

Verse 47

उग्रैस्तपोभिर् विविधैर् दानैर्नानाविधैरपि न लभन्ते तथात्मानं लभन्ते ज्ञानिनः स्वयम्

အမျိုးမျိုးသော ပြင်းထန်သည့် တပသ်များနှင့် အမျိုးမျိုးသော ဒါနများဖြင့်ပင် အတ္တကို ထိုသို့ တိုက်ရိုက် မရနိုင်။ သို့ရာတွင် သစ္စာကို သိမြင်သော ဉာဏ်ရှိသူတို့သည် ဉာဏ်ပညာတည်းဟူသော အလင်းဖြင့် မိမိအတွင်းမှ နိုးကြားခြင်းကြောင့် အတ္တကို ကိုယ်တိုင် သိမြင်ရ၏။

Verse 48

पाशुपतव्रत अस् एस्चपे फ़्रोम् संसार तस्मात्सर्वप्रयत्नेन चरेत्पाशुपतव्रतम् भस्मशायी भवेन्नित्यं व्रते पाशुपते बुधः

ပါရှုပတဝရတသည် သံသာရမှ လွတ်မြောက်ရန် နည်းလမ်းဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အားလုံးသော ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ပါရှုပတသီလကို ကျင့်သုံးသင့်၏။ ထိုပါရှုပတဝရတ၌ ပညာရှိသော সাধကသည် အမြဲတမ်း ဘသ္မ (သန့်ရှင်းသော ပြာ) ကို အားထား၍ ပြာဖြင့် အလှဆင်ကာ နေထိုင်သင့်သည်—ပရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ပတိ၏ ကရုဏာသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ပါရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ လွတ်မြောက်ရန်အတွက်။

Verse 49

पञ्चार्थज्ञानसम्पन्नः शिवतत्त्वे समाहितः कैवल्यकरणं योगविधिकर्मच्छिदं बुधः

ပဉ္စာရ္ထ (pañcārtha) အကြောင်းအရာငါးပါး၏ ဉာဏ်ပြည့်စုံ၍ သီဝတတ္တဝ (Śiva-tattva) တွင် စိတ်တည်ငြိမ်စွာ စုစည်းနေသော ပညာရှိသည် ယောဂ၏ သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းနည်းလမ်းဖြင့် ကမ္မကို ဖြတ်တောက်ကာ ကైవလျ (အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ဖြစ်စေသည်။

Verse 50

पञ्चार्थयोगसम्पन्नो दुःखान्तं व्रजते सुधीः परया विद्यया वेद्यं विदन्त्यपरया न हि

ပဉ္စာရ္ထ (pañcārtha) ၏ ယောဂကို ပြည့်စုံစွာ ရရှိသော ပညာရှိသည် ဒုက္ခ၏ အဆုံးသို့ ရောက်သည်။ သိရမည့် အမြင့်ဆုံး ပတိ (Pati) သီဝကိုတော့ ပါရာ-ဝိဒ္ယာ (parā-vidyā) ဖြင့်သာ အမှန်တကယ် သိနိုင်ပြီး အပရာ-ဝိဒ္ယာ (aparā-vidyā) ဖြင့် မဟုတ်။

Verse 51

द्वे विद्ये वेदितव्ये हि परा चैवापरा तथा अपरा तत्र ऋग्वेदो यजुर्वेदो द्विजोत्तमाः

အို ဒွိဇောတ္တမ (နှစ်ကြိမ်မွေး အထွတ်အမြတ်) ရေ၊ သိရမည့် ဝိဒ္ယာ နှစ်မျိုးရှိသည်—ပါရာ (parā) နှင့် အပရာ (aparā)။ ထိုအထဲတွင် အပရာဝိဒ္ယာမှာ ရိဂ္ဝေဒ (Ṛgveda) နှင့် ယဇုရ္ဝေဒ (Yajurveda) တို့နှင့် ဆက်စပ်သော ဝေဒပညာရပ်များ ဖြစ်သည်။

Verse 52

सामवेदस्तथाथर्वो वेदः सर्वार्थसाधकः शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्द एव च

သာမဝေဒ (Sāmaveda) နှင့် အထရ္ဝဝေဒ (Atharvaveda) တို့လည်း ထိုနည်းတူ—ဤဝေဒများသည် သာသနာရေး အကျိုးအမြတ် အားလုံးကို ပြည့်စုံစေသူများ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အကူအညီပညာရပ်များလည်း ရှိသည်—သိက္ခာ (Śikṣā) ကလ္ပ (Kalpa) ဗျာကရဏ (Vyākaraṇa) နိရုတ္တ (Nirukta) နှင့် ခန္ဒ (Chandas)။

Verse 53

ज्योतिषं चापरा विद्या पराक्षरमिति स्थितम् तददृश्यं तदग्राह्यम् अगोत्रं तदवर्णकम्

ဂျျိုတိဿ (Jyotiṣa) ကို အပရာဝိဒ္ယာ (aparā-vidyā) အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသော်လည်း အမြင့်ဆုံး မပျက်မယွင်းသော ပါရာက္ခရ (Parākṣara) သည် ထိုအရာတို့အပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုတတ္တဝသည် မမြင်နိုင်၊ မဖမ်းဆုပ်နိုင်၊ မည်သည့် မျိုးရိုးတန်းစဉ်နှင့်မျှ မဆိုင်၊ သတ်မှတ်ဖော်ပြ၍ မရ—ဤသည်မှာ ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှုတို့ကို ကျော်လွန်သော ပတိ (Pati) သီဝ၏ သဘောတရား ဖြစ်သည်။

Verse 54

तदचक्षुस्तदश्रोत्रं तदपाणि अपादकम् तदजातमभूतं च तदशब्दं द्विजोत्तमाः

အို ဒွိဇအထက်မြတ်တို့၊ ထို အမြင့်ဆုံး ပတိ—ရှီဝ သည် မျက်စိမရှိ၊ နားမရှိ; လက်မရှိ၊ ခြေမရှိ; မမွေးဖွား၊ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၏ အကျိုးမဟုတ်; အသံကိုလည်း လွန်ကဲ၍ အာရုံအမှတ်အသားအားလုံးကို ကျော်လွန်တော်မူ၏။

Verse 55

अस्पर्शं तदरूपं च रसगन्धविवर्जितम् अव्ययं चाप्रतिष्ठं च तन्नित्यं सर्वगं विभुम्

ထိုရှီဝသည် ထိတွေ့မှုကိုလည်း လွန်ကဲ၍ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကိုလည်း လွန်ကဲသည်; အရသာနှင့် အနံ့မရှိ; မပျက်မယွင်း၊ အခြေတည်ရာတည်ငြိမ်မှုမရှိ; နိစ္စ၊ အလုံးစုံကို ဖြန့်ကျက်တော်မူသော အရှင်ကြီး (ဝိဘူ)၊ အာရုံကို ကျော်လွန်သော ပတိတော်ဖြစ်၏။

Verse 56

महान्तं तद् बृहन्तं च तदजं चिन्मयं द्विजाः अप्राणममनस्कं च तदस्निग्धमलोहितम्

အို ဒွိဇတို့၊ ထိုအမြင့်ဆုံးသည် မဟာကြီး၍ ကျယ်ဝန်းတော်မူ၏; မမွေးဖွားဘဲ သန့်ရှင်းသော အသိဉာဏ်တည်းဟူသော စိတ်သဘာဝ (ချင်မယ) ဖြစ်၏။ အသက်ရှုမရှိ၊ စိတ်မရှိ—မကပ်ငြိ၊ အနီရောင်တဏှာနှင့် သွေးသားအရောင်ကင်းစင်၏။

Verse 57

अप्रमेयं तदस्थूलम् अदीर्घं तदनुल्बणम् अह्रस्वं तदपारं च तदानन्दं तदच्युतम्

ထို အမြင့်ဆုံး ပတိ—ရှီဝ သည် တိုင်းတာမရ; ထူထဲခြင်းမဟုတ်၊ ရှည်လျားချဲ့ထွင်ခြင်းမဟုတ်; မလွန်ကဲ၊ မလျော့နည်း; မတို၊ အကန့်အသတ်မရှိ။ အာနန္ဒသဘာဝဖြစ်၍ မပျက်မယွင်းသော အချျုတ (Achyuta) ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 58

अनपावृतमद्वैतं तदनन्तमगोचरम् असंवृतं तदात्मैकं परा विद्या न चान्यथा

အမြင့်ဆုံး ဗိဒ္ယာသည် ထို သတ္တဝါတရားဖြစ်၏—ဖုံးကွယ်မထားသော၊ အဒွైత (မနှစ်မကွဲ)၊ အနန္တ၊ အာရုံတို့ မရောက်နိုင်သော; پردာမရှိ၊ အတ္တမတည်းတစ်ခုတည်းဖြစ်၏။ ဤတစ်ခုတည်းသာ ပရဝိဒ္ယာ ဖြစ်ပြီး အခြားမရှိ။

Verse 59

परापरेति कथिते नैवेह परमार्थतः अहमेव जगत्सर्वं मय्येव सकलं जगत्

ဤနေရာ၌ “အမြင့်” နှင့် “အနိမ့်” ဟုဆိုသော်လည်း ပရမတ္ထသစ္စာ၌ ခွဲခြားမှုမရှိ။ ငါတစ်ပါးတည်းက စကြဝဠာအလုံးစုံဖြစ်၍ စကြဝဠာအားလုံးသည် ငါ၌သာ တည်ရှိ၏။

Verse 60

मत्त उत्पद्यते तिष्ठन् मयि मय्येव लीयते मत्तो नान्यदितीक्षेत मनोवाक्पाणिभिस् तथा

အရာအားလုံးသည် ငါမှ ပေါ်ထွန်း၍ ထိန်းသိမ်းခံကာ တည်ရှိပြီး ငါ၌သာ ပြန်လည်လျောကွယ်၏။ ထို့ကြောင့် စိတ်ဖြင့်လည်း၊ စကားဖြင့်လည်း၊ လက်၏လုပ်ရပ်ဖြင့်လည်း ငါမှတပါး အခြားသစ္စာကို မမြင်မိစေသင့်။

Verse 61

सर्वमात्मनि संपश्येत् सच्चासच्च समाहितः सर्वं ह्यात्मनि संपश्यन् न बाह्ये कुरुते मनः

သမာဓိ၌ စိတ်ကို စုစည်းကာ အတ္တမ၌ အရာအားလုံးကို မြင်ရမည်—ပေါ်လွင်သော (sat) နှင့် မပေါ်လွင်သော (asat) တို့ကိုပါ။ အတ္တမ၌ အရာအားလုံးကို အမှန်တကယ်မြင်သူ၏ စိတ်သည် ပြင်ပအရာဝတ္ထုများသို့ မပြေးလွှားတော့။

Verse 62

४ स्ततेस् ओफ़् मिन्द् अधोदृष्ट्या वितस्त्यां तु नाभ्यामुपरितिष्ठति हृदयं तद्विजानीयाद् विश्वस्यायतनं महत्

မျက်စိကို အောက်သို့ ဦးတည်ထား၍ နာဗီအထက် တစ်လက်မောင်းခန့်၌ တည်သော “နှလုံး” ကို သိမြင်ရမည်။ ထိုနှလုံးသည် စကြဝဠာ၏ မဟာအာယတန ဖြစ်ကြောင်း နားလည်ရမည်—အာရုံလွဲခြင်း၏ ပာရှ (pāśa) ကို တိတ်ဆိတ်စေသောအခါ ပရှု (paśu) အတွင်း၌ ပတိ (Śiva) ကို ထင်ရှားသိမြင်ရာ နေရာဖြစ်၏။

Verse 63

हृदयस्यास्य मध्ये तु पुण्डरीकमवस्थितम् धर्मकन्दसमुद्भूतं ज्ञाननालं सुशोभनम्

ဤနှလုံး၏ အလယ်ဗဟို၌ ပဒ္မပန်းတစ်ပွင့် တည်ရှိ၏။ ဓမ္မ၏ အမြစ်မုန့်ကန့်မှ ပေါက်ဖွားလာပြီး ၎င်း၏ တောက်ပလှပသော တံတားကန့်သည် ဉာဏ်ပညာဖြစ်၏—(ပတိ Śiva ကို အတွင်း၌ သမာဓိပြုရန် အထောက်အကူအဖြစ်) လှပစွာ တောက်ပနေ၏။

Verse 64

ऐश्वर्याष्टदलं श्वेतं परं वैराग्यकर्णिकम् छिद्राणि च दिशो यस्य प्राणाद्याश् च प्रतिष्ठिताः

ဘုရားသခင်၏ အိုင်ශ්ဝရ္ယ (တန်ခိုးအာဏာ) အဋ္ဌပတ္တလ ပန်းကြာသည် ဖြူစင်၏။ ၎င်း၏ အမြင့်ဆုံး ကဏ္ဏိကာ (အလယ်ဗဟို) သည် ဝိုင်ရာဂျ္ယ (အလိုမက်မောမှုကင်းခြင်း) ဖြစ်၏။ ၎င်း၏ ပေါက်များသည် အရပ်ဒిశများ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအတွင်း၌ ပရာဏ (prāṇa) စသည့် အသက်ရှင်စီးဆင်းမှုများ တည်မြဲစွာ တည်ရှိကြ၏—ဤသို့ပင် ပတိ (အရှင်) ၏ အတွင်းအာသနကို စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ဆင်ခြင်ရမည်။

Verse 65

प्राणाद्यैश्चैव संयुक्तः पश्यते बहुधा क्रमात् दशप्राणवहा नाड्यः प्रत्येकं मुनिपुङ्गवाः

ပရာဏ (prāṇa) စသည့် အသက်ရှင်စီးဆင်းမှုများနှင့် ပေါင်းစည်းလျက် ယောဂီသည် အဆင့်လိုက် အမျိုးမျိုးသောနည်းဖြင့် မြင်သိလာ၏။ မုနိပုင်္ဂဝ (သဒ္ဓါတော်ကြီး) တို့အို၊ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုချင်းစီ၌ ဒသ-ပရာဏကို သယ်ဆောင်သော နာဍီ (nāḍī) များ ရှိကြ၏။

Verse 66

द्विसप्ततिसहस्राणि नाड्यः सम्परिकीर्तिताः नेत्रस्थं जाग्रतं विद्यात् कण्ठे स्वप्नं समादिशेत्

နာဍီ (nāḍī) များကို ခုနှစ်ဆယ်နှစ်ထောင် ဟု ကြေညာထား၏။ နိုးနေခြင်းအခြေအနေ (jāgrat) သည် မျက်စိ၌ တည်သည်ဟု သိမှတ်လော့။ အိပ်မက်အခြေအနေ (svapna) ကိုလည်း လည်ချောင်း၌ တည်သည်ဟု သင်ကြားထား၏။

Verse 67

सुषुप्तं हृदयस्थं तु तुरीयं मूर्धनि स्थितम् जाग्रे ब्रह्मा च विष्णुश् च स्वप्ने चैव यथाक्रमात्

အိပ်နက်ခြင်း (suṣupti) သည် နှလုံး၌ တည်၏။ စတုတ္ထအခြေအနေ (turīya) သည် ခေါင်းထိပ်၌ တည်၏။ နိုးနေခြင်း၌ ဘြဟ္မာနှင့် ဝိṣṇု တို့ ရှိကြ၏။ အိပ်မက်၌လည်း ထိုနည်းတူ အစဉ်လိုက်—မိမိတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်အလိုက်—တည်ရှိကြ၏။

Verse 68

ईश्वरस्तु सुषुप्ते तु तुरीये च महेश्वरः वदन्त्य् एवम् अथान्ये ऽपि समस्तकरणैः पुमान्

အိပ်နက်ခြင်း (suṣupti) တွင် သူ့ကို အီśဝရ (Īśvara) ဟု ခေါ်ကြ၏။ စတုတ္ထအခြေအနေ (turīya) တွင် မဟေśဝရ (Maheśvara) ဟု ခေါ်ကြ၏။ အချို့က ဤသို့ ဆိုကြ၏။ အခြားသူတို့ကလည်း ပုရုṣ (Puruṣa) သည် အင်္ဂါကရဏ အားလုံး၏ စုစည်းမှုတစ်ရပ်လုံးအားဖြင့် (သိခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း၏ ကိရိယာအားလုံးဖြင့်) တည်ရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 69

वर्तमानस्तदा तस्य जाग्रदित्यभिधीयते मनोबुद्धिर् अहङ्कारं चित्तं चेति चतुष्टयम्

ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါသည် လက်ရှိပြင်ပအခြေအနေ၌ လှုပ်ရှားနေသော် ထိုအခြေအနေကို «နိုးနေခြင်း» (jāgrat) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအခါ အတွင်းကိရိယာလေးပါး—မန (manas)၊ ဗုဒ္ဓိ (buddhi)၊ အဟင်ကာရ (ahaṅkāra) နှင့် စိတ္တ (citta) သည် လုပ်ဆောင်နေသည်။

Verse 70

यदा व्यवस्थितस्त्वेतैः स्वप्न इत्यभिधीयते करणानि विलीनानि यदा स्वात्मनि सुव्रताः

ဤအတွင်းလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် «အိပ်မက်အခြေအနေ» (svapna) ဟု ခေါ်သောအရာ၌ တည်မြဲလာသောအခါ—သိမြင်ခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း၏ ကိရိယာများသည် ကိုယ့်အတ္တမ (Self) ထဲသို့ ပြန်လည်ပျော်ဝင်သွားသောအခါ—အကျင့်သီလကောင်းသူရေ၊ ထိုအခြေအနေကို svapna ဟု ခေါ်သည်။

Verse 71

सुषुप्तः करणैर्भिन्नस् तुरीयः परिकीर्त्यते परस्तुरीयातीतो ऽसौ शिवः परमकारणम्

နက်ရှိုင်းအိပ်စက်ခြင်း (suṣupti) တွင် သိမြင်ကိရိယာများနှင့် ကွာခြား၍ တည်နေသောအခါ ထိုအခြေအနေကို «စတုတ္ထ» (turīya) ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ထိုစတုတ္ထကိုတောင် ကျော်လွန်၍ အခြေအနေအားလုံးကို လွန်ကဲသောအရာမှာ သီဝ (Śiva) ဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံးအကြောင်းရင်း၊ pāśa (ချည်နှောင်မှု) နှင့် paśu (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) ထက် သီးခြားတည်သော ပတိ (Pati) ဖြစ်သည်။

Verse 72

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिश् च तुरीयं चाधिभौतिकम् आध्यात्मिकं च विप्रेन्द्राश् चाधिदैविकमुच्यते

ပညာရှိတို့အထဲမှ အကောင်းဆုံးသူရေ၊ နိုးခြင်း၊ အိပ်မက်၊ နက်ရှိုင်းအိပ်စက်ခြင်းနှင့် စတုတ္ထ (turīya) တို့ကို adhibhautika (ရုပ်ပိုင်း/ဓာတ်တရား၏ လောက) ဟု သင်ကြားကြသည်။ ထိုနည်းတူ ādhyātmika (အတွင်းပိုင်း) နှင့် ādhidaivika (ဒေဝတရား) ကိုလည်း ထိုသုံးမျိုးတရား၏ ပုံစံများဟု ကြေညာကြသည်။

Verse 73

तत्सर्वमहम् एवेति वेदितव्यं विजानता बुद्धीन्द्रियाणि विप्रेन्द्रास् तथा कर्मेन्द्रियाणि च

အမှန်တကယ်သိသူသည် «အဲဒီအားလုံးသည် ငါတစ်ယောက်တည်းပင်» ဟု သိမှတ်ရမည်—ဗုဒ္ဓိဣန္ဒြိယ (buddhīndriya) အာရုံသိမြင်အင်္ဂါများကိုလည်း၊ ဗြာဟ္မဏတို့အထဲမှ အကောင်းဆုံးသူရေ၊ ကမ္မဣန္ဒြိယ (karmendriya) လုပ်ဆောင်အင်္ဂါများကိုလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 74

मनोबुद्धिर् अहङ्कारश् चित्तं चेति चतुष्टयम् अध्यात्मं पृथगेवेदं चतुर्दशविधं स्मृतम्

စိတ်၊ ဉာဏ်၊ အဟင်္ကာရ (ကိုယ်တိုင်ဟုခံယူမှု) နှင့် စိတ္တ (စိတ်အ印象များသိုလှောင်ရာ) ဟူသော လေးမျိုးစုကို အတွင်းဘက်အာဓျာတ္မ (adhyātma) ဟု သီးခြားသင်ကြားထားသည်။ ထိုအာဓျာတ္မကို အတွင်းခွဲခြမ်းလျှင် ၁၄ မျိုးရှိသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 75

द्रष्टव्यं चैव श्रोतव्यं घ्रातव्यं च यथाक्रमम् रसितव्यं मुनिश्रेष्ठाः स्पर्शितव्यं तथैव च

မုနိမြတ်တို့၊ အာရုံခံအင်္ဂါများကို အစဉ်အတိုင်း သင့်တော်စွာ လေ့ကျင့်အသုံးပြုရမည်—မြင်ခြင်း၊ ကြားခြင်း၊ နံ့ခံခြင်း; ထို့အတူ အရသာခံခြင်းနှင့် ထိတွေ့ခံခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ဖြင့် အာရုံများသည် ရှိုင်ဝမဂ်၌ စည်းကမ်းတကျသော ကိရိယာများဖြစ်ကာ ပာရှ (pāśa) ၏ ချည်နှောင်မှု မဖြစ်စေ။

Verse 76

मन्तव्यं चैव बोद्धव्यम् अहंकर्तव्यमेव च तथा चेतयितव्यं च वक्तव्यं मुनिपुङ्गवाः

မုနိထူးချွန်တို့၊ သင့်တော်စွာ စဉ်းစားရမည်၊ မှန်ကန်စွာ နားလည်ရမည်၊ တာဝန်ကို တရားသဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည်၊ စိတ်ကို သတိရှိအောင် ထိန်းထားရမည်၊ ထို့နောက် ပြောဆိုရမည်။ ထိုသို့ဖြင့် ပာရှု (paśu) သည် စည်းကမ်းတကျသော စိတ်ရည်နှင့် ဝါစ (စကား) ဖြင့် ပတိ (Pati) သခင်ထံသို့ ချဉ်းကပ်နိုင်သည်။

Verse 77

आदातव्यं च गन्तव्यं विसर्गायितमेव च आनन्दितव्यमित्येते ह्य् अधिभूतमनुक्रमात्

အဓိဘူတ (အကြမ်းခံ အာရုံအတွေ့အကြုံ၏ လောက) အတွင်း အစဉ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရမည့်အရာများမှာ—ယူဆောင်ခြင်း (ယူသင့်သည့်အရာကို လက်ခံယူခြင်း)၊ သွားရောက်ခြင်း (ရောက်သင့်ရာသို့)၊ လွှတ်ချခြင်း/ထုတ်လွှတ်ခြင်း၊ နောက်ဆုံး ပျော်ရွှင်မြူးတူးခြင်း (အာနန္ဒ၌ နားနေခြင်း) ဖြစ်သည်။

Verse 78

आदित्यो ऽपि दिशश्चैव पृथिवी वरुणस् तथा वायुश्चन्द्रस् तथा ब्रह्मा रुद्रः क्षेत्रज्ञ एव च

သူသည် နေမင်းလည်း ဖြစ်၏; အရပ်ဒిశများလည်း ဖြစ်၏; မြေကြီးလည်း ဖြစ်၏; ဝရုဏလည်း ဖြစ်၏; လေဓာတ်လည်း ဖြစ်၏; လမင်းလည်း ဖြစ်၏; ဘြဟ္မာလည်း ဖြစ်၏; ရုဒြလည်း ဖြစ်၏; ထို့ပြင် က్షೇತ್ರज्ञ (Kṣetrajña) — သတ္တဝါအားလုံးအတွင်းရှိ “ကွင်း၏ သိသူ” လည်း ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် တစ်ပါးတည်းသော ပတိ၊ သီဝ (Śiva) သည် တေဝတားနှင့် တတ္တဝများအားလုံးကို အတွင်းအတ္တမဖြင့် ပြည့်နှက်စိမ့်ဝင်နေသည်။

Verse 79

अग्निरिन्द्रस् तथा विष्णुर् मित्रो देवः प्रजापतिः आधिदैविकमेवं हि चतुर्दशविधं क्रमात्

အဂ္နိ၊ အိန္ဒြ၊ ဗိဿဏု၊ မိတ္တရ၊ ဒေဝ၊ ပ္ရဇာပတိ—ဤသို့ အစဉ်လိုက်အားဖြင့် အဓိဒೈဝိက အုပ်စိုးသည့် သာသနာတော်ကို ဆယ့်လေးမျိုးဟု သင်ကြားထားသည်။ ရှိုင်ဝအမြင်တွင် ၎င်းတို့သည် မာယာအတွင်း လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်သူများသာ ဖြစ်ပြီး၊ ပတိဖြစ်သော ရှီဝသည် အရေအတွက်အားလုံးကို ကျော်လွန်သည့် အထွတ်အမြတ် သခင်တော် ဖြစ်သည်။

Verse 80

राज्ञी सुदर्शना चैव जिता सौम्या यथाक्रमम् मोघा रुद्रामृता सत्या मध्यमा च द्विजोत्तमाः

အို ဒွိဇိုတ္တမ မုနိတို့၊ အစဉ်လိုက်အားဖြင့် ဤတို့သည် သူ၏ နာမတော်များ ဖြစ်သည်—အုပ်စိုးရှင် (ရာဇ္ဉီ)၊ မင်္ဂလာမြင်ကွင်းရှိသူ (သုဒර්ရှနာ)၊ အမြဲအောင်မြင်သူ (ဂျိတာ)၊ နူးညံ့ကရုဏာရှိသူ (ဆောမျာ)၊ မပျက်မကွက်သူ (မောဃာ)၊ ရုဒြရূপ (ရုဒြာမෘတာ)၊ အမရတရည် (အမෘတာ)၊ သစ္စာတရားကိုယ်တိုင် (သတ္ယာ)၊ နှစ်ဖက်အစွန်းကို ကျော်လွန်၍ အလယ်၌ တည်သူ (မဓျမာ)။

Verse 81

नाडी राशिशुका चैव असुरा चैव कृत्तिका भास्वती नाडयश्चैताश् चतुर्दशनिबन्धनाः

“နာဍီ၊ ရာသိရှုကာ၊ အဆုရာ၊ ကೃတ္တိကာ၊ နှင့် ဘာသ္ဝတီ”—ဤနာဍီတို့ကို စကြဝဠာစည်းကမ်းကို ထိန်းညှိသည့် “နိဗန္ဓန” ဆယ့်လေးပါးဟု ဆိုထားသည်။

Verse 82

वायवो नाडिमध्यस्था वाहकाश् च चतुर्दश प्राणो व्यानस्त्वपानश् च उदानश् च समानकः

နာဍီလမ်းကြောင်းတို့၏ အလယ်၌ အသက်လေများ တည်ရှိကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် သယ်ဆောင်သူ ဆယ့်လေးပါး ဖြစ်သည်။ ထိုတို့မှာ ပ္ရာဏ၊ ဗျာဏ၊ အပာဏ၊ ဥဒါဏ နှင့် သမာဏ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 83

वैरम्भश् च तथा मुख्यो ह्य् अन्तर्यामः प्रभञ्जनः कूर्मकश् च तथा श्येनः श्वेतः कृष्णस् तथानिलः

သူသည် ဝိုင်ရမ္ဘ၊ ထို့ပြင် အဓိကတော် (မုခ്യ) ဖြစ်သည်။ သူသည် အတွင်းမှ အုပ်စိုးသူ အန္တర్యာမင်၊ ထိခိုက်ဖျက်ဆီးသည့် အင်အားကြီးလေ ပ္ရဘဉ္ဇန ဖြစ်သည်။ သူသည် ကူර්မက နှင့် ရှျေန; သူသည် အဖြူနှင့် အမည်း၊ ထို့ပြင် အနိလ—အသက်ရှူလေ ကိုယ်တိုင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပတိဖြစ်သော ရှီဝသည် ပ္ရာဏနှင့် ဝါယုအဖြစ် အနှံ့စိမ့်ဝင်ကာ ပရှု (ချုပ်နှောင်ခံဝိညာဉ်) ကို အတွင်းမှ ထိန်းကွပ်၍ မိမိ၏ အာဏာတော်ဖြင့် ပါရှ (ချည်နှောင်မှု) များကို ဖြေလျော့ပေးတော်မူသည်။

Verse 84

नाग इत्येव कथिता वायवश् च चतुर्दश यश्चक्षुःष्वथ द्रष्टव्ये तथादित्ये च सुव्रताः

ထိုသူတို့ကို အမှန်တကယ် «နာဂ» ဟု ကြေညာထားကြ၏။ «ဝါယဝ» တို့သည် ဆယ့်လေးပါးဟု ဆိုကြ၏။ မျက်စိကို အုပ်စိုးသူများနှင့် မြင်ခြင်း၏ လုပ်ဆောင်မှုကို အုပ်စိုးသူများ၊ ထို့အတူ «အာဒိတျယ» (နေမင်း၏ သဘောတရား) နှင့် ဆက်နွယ်သူများအားလုံးသည် သန့်ရှင်းသော ဝရတကို တည်ကြည်စွာ ထိန်းသိမ်းကြ၏။

Verse 85

नाड्यां प्राणे च विज्ञाने त्व् आनन्दे च यथाक्रमम् हृद्याकाशे य एतस्मिन् सर्वस्मिन्नन्तरे परः

နာဍီများအတွင်း၊ ပရာဏ (အသက်ရှူသက်) အတွင်း၊ သိမြင်မှုအတွင်း၊ ထို့နောက် အာနန္ဒ (ပျော်ရွှင်သုခ) အတွင်း—အစဉ်လိုက်—ဟృဒယာကာရှ (နှလုံးအာကာသ) ထဲ၌ တည်ရှိသော အမြင့်ဆုံးသူသည် ဤအတွင်းအတွေ့အကြုံအားလုံး၏ အတွင်း၌ လွန်ကဲသောအဖြစ် နေထိုင်တော်မူ၏။

Verse 86

आत्मा एकश् च चरति तमुपासीत मां प्रभुम् अजरं तमनन्तं च अशोकममृतं ध्रुवम्

အတ္တမတစ်ပါးတည်းသည် အရာအားလုံးအတွင်း လှုပ်ရှားသွားလာ၏။ ထို့ကြောင့် မိမိသည် ငါ့ကို—ပတိ (အရှင်)—အိုမင်းမရ၊ အဆုံးမရှိ၊ ဝမ်းနည်းမှုကင်း၊ မသေမပျက်၊ တည်မြဲသောသူကို—ပူဇော်ကိုးကွယ်သင့်၏။

Verse 87

चतुर्दशविधेष्वेव संचरत्येक एव सः लीयन्ते तानि तत्रैव यदन्यं नास्ति वै द्विजाः

အမြင့်ဆုံး ပတိ တစ်ပါးတည်းသည် ပေါ်ထွန်းမှု ဆယ့်လေးမျိုးအတွင်း လှုပ်ရှားသွားလာ၏။ ထိုအရာများသည်လည်း ထိုသူတစ်ပါးတည်းထဲသို့ပင် ပြန်လည်လျောကွယ်ဝင်ရောက်ကြ၏။ အို ဒွိဇတို့၊ ထိုသူမှတပါး အခြားမည်သည့်အရာမျှ မရှိကြောင်းပင် ဖြစ်၏။

Verse 88

एक एव हि सर्वज्ञः सर्वेशस्त्वेक एव सः एष सर्वाधिपो देवस् त्व् अन्तर्यामी महाद्युतिः

တစ်ပါးတည်းသာ အလုံးစုံသိ (သဗ္ဗညု) ဖြစ်၏။ တစ်ပါးတည်းသာ အလုံးစုံ၏ အရှင် ဖြစ်၏။ ဤတောက်ပသော ဒေဝသည် အရာအားလုံး၏ အုပ်ချုပ်ရှင်—အန္တర్యာမင် (အတွင်းမှ အုပ်စိုးသူ) အဖြစ် သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း နေထိုင်တော်မူ၏။ သူသည် ပရှုအားလုံးကို အုပ်စိုးသော အမြင့်ဆုံး ပတိ ဖြစ်ပြီး မိမိအလင်းဖြင့် ကိုယ်တိုင်တောက်ပနေတော်မူ၏။

Verse 89

उपास्यमानः सर्वस्य सर्वसौख्यः सनातनः उपास्यति न चैवेह सर्वसौख्यं द्विजोत्तमाः

အနန္တသော သီဝ၊ ပတိဖြစ်၍ အာနန္ဒပြည့်စုံသော အရှင်ကို သတ္တဝါအားလုံးက ပူဇော်အုပ်သိမ်းကြသော်လည်း၊ အရှင်သည် ပြန်လည်၍ ပူဇော်ထိုက်သော ကရုဏာအနုဂ्रहကို ပေးတော်မူ၏။ သို့ရာတွင် ဤလောက၌၊ ဒွိဇအုတ်တမတို့၊ မပြတ်မခွာ အာနန္ဒပြည့်စုံခြင်းကို အရှင်၏ မောက္ခအနုဂ्रहမရှိလျှင် မရနိုင်။

Verse 90

उपास्यमानो वेदैश् च शास्त्रैर्नानाविधैरपि न वैष वेदशास्त्राणि सर्वज्ञो यास्यति प्रभुः

ဝေဒများနှင့် အမျိုးမျိုးသော သာသ္တရများဖြင့် ပူဇော်အုပ်သိမ်းကြသော်လည်း၊ အရာအားလုံးကို သိမြင်တော်မူသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်သည် ဝေဒသင်ယူမှုနှင့် သာသ္တရပညာတင်ဖြင့်သာ မရောက်မီနိုင်။

Verse 91

अस्यैवान्नमिदं सर्वं न सो ऽन्नं भवति स्वयम् स्वात्मना रक्षितं चाद्याद् अन्नभूतं न कुत्रचित्

ဤအရာအားလုံးသည် အရှင်၏ အစာဖြစ်၏; သို့သော် အရှင်ကိုယ်တိုင်သည် အခြားသူ၏ “အစာ” မဖြစ်။ ကိုယ်ပိုင် အတ္တဖြင့် ကာကွယ်ထားသဖြင့် အစာဖြစ်လာသောအရာကို စားသုံးနိုင်သော်လည်း၊ မည်သည့်နေရာတွင်မျှ အရှင်သည် စားသုံးခံရမည့် အရာမဖြစ်။

Verse 92

सर्वत्र प्राणिनामन्नं प्राणिनां ग्रन्थिरस्म्यहम् प्रशास्ता नयनश्चैव पञ्चात्मा स विभागशः

“နေရာတိုင်း၌ ငါသည် သတ္တဝါတို့ကို ထောက်ပံ့သော အစာဖြစ်၏; ငါသည် သတ္တဝါအတွင်းရှိ အသက်၏ ချည်ကွင်း (ကိုယ်ခန္ဓာဘဝ၏ ချည်နှောင်ရာ) လည်းဖြစ်၏။ ငါသည် အတွင်းမှ အုပ်စိုးသော အမိန့်ပေးသူ၊ မြင်နိုင်စွမ်းလည်းဖြစ်၏။ ကွဲပြားသော ပေါ်ထွန်းမှုအရ ထိုအရှင်၏ အတ္တသည် ငါးမျိုးဖြစ်၏။”

Verse 93

अन्नमयो ऽसौ भूतात्मा चाद्यते ह्यन्नमुच्यते प्राणमयश्चेन्द्रियात्मा संकल्पात्मा मनोमयः

ဤကိုယ်ခန္ဓာရှိ အတ္တကို “အန္နမယ” (အစာဖြင့်ဖွဲ့) ဟု ခေါ်သည်၊ အစာဖြင့် ထောက်ပံ့ခံရပြီး အစာဟုလည်း ဆိုကြသောကြောင့်။ ထို့ပြင် အသက်ရှုသက်တမ်းဖြစ်သော “ပရာဏမယ” (ပရာဏဖြင့်ဖွဲ့) လည်းဖြစ်၏; သိမြင်ခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း၏ အင်အားဖြစ်သော “အိန္ဒြိယာတ္မာ” လည်းဖြစ်၏; ထို့အပြင် စင်ကల్ప—ဆန္ဒနှင့် ရည်ရွယ်ချက်—သဘောတရားဖြစ်သော အတွင်းစိတ်၏ “မနောမယ” (စိတ်ဖြင့်ဖွဲ့) လည်းဖြစ်၏။

Verse 94

कालात्मा सोम एवेह विज्ञानमय उच्यते सदानन्दमयो भूत्वा महेशः परमेश्वरः

ဤနေရာ၌ အချိန်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော အတ္တရှိသည့် ဆိုမ (Soma) ကို ဗိဇ္ဈာန (vijñāna) သဘောတရားဖြစ်သည်ဟု ကြေညာသည်။ ထာဝရအာနန္ဒ၏ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်လာ၍ သူသည် မဟေရှ (Mahesha)၊ ပရမေရှဝရ (Parameśvara) ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 95

सो ऽहम् एवं जगत्सर्वं मय्येव सकलं स्थितम् परतन्त्रं स्वतन्त्रे ऽपि तदभावाद्विचारतः

«ငါသည် ထိုအမြင့်ဆုံးသော အရှင်တော်ပင် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဤလောကအလုံးစုံသည် ငါ့အတွင်း၌သာ တည်ရှိ၏။ လွတ်လပ်သကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း အမှန်တကယ် ခွဲခြားသိမြင်၍ စဉ်းစားလျှင် အားထားရသောအရာပင် ဖြစ်သည်—ငါမရှိလျှင် ၎င်း၌ အရှိတရား မရှိနိုင်သောကြောင့်»။

Verse 96

एकत्वमपि नास्त्येव द्वैतं तत्र कुतस्त्वहो एवं नास्त्यथ मर्त्यं च कुतो ऽमृतमजोद्भवः

ထိုအမြင့်ဆုံးသော သီဝတတ္တဝ (ရှီဝ၏ အထွဋ်အမြတ် အမှန်တရား) တွင် “တစ်ခုတည်း” ဟူသည့် အယူအဆတောင် မတည်နိုင်လျှင်၊ “နှစ်ခု” သည် ဘယ်ကနေ ရှိနိုင်မည်နည်း။ ထိုသို့ အမျိုးအစားများ မသက်ဆိုင်လျှင် “သေတတ်သော” ဟူသည် ဘာကို ဆိုမည်နည်း၊ “မသေသော” သည် မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း—အို အဇောဒ္ဘဝ (ဗြဟ္မာ)။

Verse 97

अज्ञान = सोउर्चे ओफ़् संसार नान्तःप्रज्ञो बहिःप्रज्ञो न चोभयगतस् तथा न प्रज्ञानघनस्त्वेवं न प्राज्ञो ज्ञानपूर्वकः

အဝိဇ္ဇာသည် သံသရာသို့ သယ်ဆောင်သွားသော စီးကြောင်းပင် ဖြစ်၏။ ထိုအဝိဇ္ဇာဖြင့် ချည်နှောင်ခံရသော ပရှု (pashu) သည် အတွင်းဘက်၌လည်း မနိုးကြား၊ အပြင်ဘက်၌လည်း မနိုးကြား၊ နှစ်ဖက်လုံး၌လည်း မတည်မြဲ; အသိဉာဏ်သည်လည်း ထူထဲတည်ငြိမ်သော အစုအဝေးမဟုတ်။ ထို့ကြောင့် မှန်ကန်သော ဉာဏ်ပညာ မပေါ်ထွန်းမီ အမှန်တကယ် ပညာရှိ မဖြစ်နိုင်—လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းအဖြစ် ဉာဏ်သည် အရင်ပေါ်ရ၏။

Verse 98

विदितं नास्ति वेद्यं च निर्वाणं परमार्थतः निर्वाणं चैव कैवल्यं निःश्रेयसमनामयम्

အမြင့်ဆုံးသော အမှန်တရားအရ နိဗ္ဗာန် (Nirvāṇa) သည် “ပြီးသား သိထားသောအရာ” မဟုတ်သကဲ့သို့ “အသစ် သိရမည့် အရာဝတ္ထု” လည်း မဟုတ်။ အဆုံးသတ်အနက်၌ နိဗ္ဗာန်တော်မူသည် ကైవလျ (Kaivalya) ပင်ဖြစ်၍—အပြစ်ကင်း၊ ဝမ်းနည်းမှုကင်းသော နိဿ္ရေယသ (niḥśreyasa) အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုး၊ အနာမယ (anāmaya) ဖြစ်၏။

Verse 99

अमृतं चाक्षरं ब्रह्म परमात्मा परापरम् निर्विकल्पं निराभासं ज्ञानं पर्यायवाचकम्

«မသေမပျက်», «မဖျက်နိုင်သော», «ဗြဟ္မ», «အမြင့်ဆုံးအတ္တမ», «အမြင့်နှင့်အနိမ့်» ဟူသမျှနှင့် «အယူအဆခွဲခြားမှုမရှိ» «လောကီပုံရိပ်မရှိ» တို့သည် အားလုံးပင် အမြင့်ဆုံးအရှင် (ပတိ) ကိုညွှန်ပြသော ဉာဏ် (jñāna) တစ်ခုတည်း၏ အမည်တူများဖြစ်သည်။

Verse 100

प्रसन्नं च यदेकाग्रं तदा ज्ञानमिति स्मृतम् अज्ञानमितरत्सर्वं नात्र कार्या विचारणा

စိတ်သည် ကြည်လင်အေးချမ်း၍ တစ်ချက်တည်းသို့ စူးစိုက်နေသောအခါ ထိုအခြေအနေကို စစ်မှန်သော ဉာဏ်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ အခြားအရာအားလုံးသည် အဉာဏ်မရှိခြင်းသာ—ဤအပေါ် ထပ်မံအငြင်းပွားရန် မလို။

Verse 101

इत्थं प्रसन्नं विज्ञानं गुरुसंपर्कजं ध्रुवम् रागद्वेषानृतक्रोधं कामतृष्णादिभिः सदा

ဤသို့ ကြည်လင်အေးချမ်းသော အထက်တန်း ဗိဇ္ဈာန (vijñāna) သည် ဂုရုနှင့် ထိတွေ့ဆက်နွယ်မှုမှ မွေးဖွားလာ၍ တည်ငြိမ်ခိုင်မာကာ သေချာတိကျလာသည်။ သို့ရာတွင် ပရှု (paśu) သော ချည်နှောင်ခံသတ္တဝါသည် ရာဂနှင့် ဒွေသ၊ မုသာနှင့် ဒေါသ၊ ကာမနှင့် တဏှာ စသဖြင့် အမြဲတမ်း လှုပ်ခတ်နှောင့်ယှက်ခံရပြီး ထိုပာရှ (pāśa) များက စိတ်ကို အစဉ်ဆွဲငင်နေသည်။

Verse 102

अपरामृष्टमद्यैव विज्ञेयं मुक्तिदं त्विदम् अज्ञानमलपूर्वत्वात् पुरुषो मलिनः स्मृतः

သန့်စင်ရေးအထိမ်းအမှတ်များနှင့် ထိတွေ့မထားသော အရက်ကို မသင့်လျော်ဟု နားလည်သကဲ့သို့၊ ဤသင်ကြားချက်ကိုလည်း လွတ်မြောက်မှုကို ပေးသောအရာဟု သိမှတ်ရမည်။ အကြောင်းမှာ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ပုရုရှ (puruṣa) သည် အဉာဏ်မရှိခြင်း၏ အညစ်အကြေး (ajñāna-mala) ဖြင့် အစဉ်အလာအရ ပထမဦးစွာ ဖုံးလွှမ်းခံရသဖြင့် «အညစ်တင်» ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 103

तत्क्षयाद्धि भवेन्मुक्तिर् नान्यथा जन्मकोटिभिः ज्ञानमेकं विना नास्ति पुण्यपापपरिक्षयः

လွတ်မြောက်မှုသည် ချည်နှောင်မှုကို ဖြစ်စေသော ကမ္မ၏ အဆုံးစွန် ပျောက်ကွယ်ခြင်းမှသာ ဖြစ်ပေါ်သည်။ အခြားနည်းဖြင့် မဖြစ်နိုင်၊ မွေးဖွားမှု ကုဋေကုဋေများ ဖြတ်သန်းသော်လည်း မရနိုင်။ စစ်မှန်သော ဉာဏ် (jñāna) တစ်ခုတည်း မရှိလျှင် ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်၏ နောက်ဆုံး ပျက်စီးခြင်း မရှိ။

Verse 104

ज्ञानम् एवाभ्यसेत् तस्मान् मुक्त्यर्थं ब्रह्मवित्तमाः ज्ञानाभ्यासाद्धि वै पुंसां बुद्धिर्भवति निर्मला

ထို့ကြောင့် မောက္ခအတွက် ဗြဟ္မကိုသိသူအထက်မြတ်တို့သည် ဉာဏ်တရားကိုသာ အမြဲလေ့ကျင့်သင့်သည်။ ဉာဏ်လေ့ကျင့်မှုကြောင့် လူ၏ ဉာဏ်ပညာသည် သန့်ရှင်း၍ အပြစ်ကင်းလာသည်။

Verse 105

तस्मात्सदाभ्यसेज्ज्ञानं तन्निष्ठस्तत्परायणः ज्ञानेनैकेन तृप्तस्य त्यक्तसंगस्य योगिनः

ထို့ကြောင့် မောက္ခပေးသော ဉာဏ်တရားကို အမြဲတမ်းလေ့ကျင့်၍ ထိုဉာဏ်၌ တည်မြဲကာ ထိုဉာဏ်ကိုသာ အားကိုးရာအဖြစ် ယူသင့်သည်။ ဉာဏ်တရားတစ်ခုတည်းဖြင့် စိတ်ကျေနပ်၍ အလုံးစုံကပ်လှမ်းမှုကို စွန့်လွှတ်သော ယောဂီအတွက် ထို jñāna သည် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ လွတ်မြောက်စေပြီး ပတိ—သခင် ရှိဝသို့ တည်ကြည်စွာ ဦးတည်စေသော တိုက်ရိုက်လမ်းဖြစ်သည်။

Verse 106

कर्तव्यं नास्ति विप्रेन्द्रा अस्ति चेत्तत्त्वविन्न च इह लोके परे चापि कर्तव्यं नास्ति तस्य वै

အို ဗြာဟ္မဏအထက်မြတ်တို့၊ တတ္တဝ (အမှန်တရား) ကိုသိသူအတွက် မဖြစ်မနေ လုပ်ရမည့် တာဝန်မရှိတော့။ ဤလောက၌ဖြစ်စေ နောက်လောက၌ဖြစ်စေ သူ့အပေါ် ချည်နှောင်သော “လုပ်ရမည်” မရှိ—ဤသည်မှာ အမှန်တရားပင်။

Verse 107

जीवन्मुक्तो यतस् तस्माद् ब्रह्मवित् परमार्थतः ज्ञानाभ्यासरतो नित्यं ज्ञानतत्त्वार्थवित् स्वयम्

ထို့ကြောင့် သူသည် ကိုယ်ခန္ဓာရှိစဉ်တည်းက လွတ်မြောက်သူ (jīvanmukta) ဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံးအမှန်တရားအရ သူသည် ဗြဟ္မကိုသိသူဖြစ်၍ မောက္ခပေးသော ဉာဏ်လေ့ကျင့်မှု၌ အမြဲပျော်ရွှင်ကာ ဉာဏ်၏ တတ္တဝအဓိပ္ပါယ်ကို ကိုယ်တိုင် တိုက်ရိုက်သိသူဖြစ်သည်။

Verse 108

कर्तव्याभ्यासमुत्सृज्य ज्ञानमेवाधिगच्छति वर्णाश्रमाभिमानी यस् त्यक्तक्रोधो द्विजोत्तमाः

အို ဒွိဇအထက်မြတ်တို့၊ ဒေါသကို စွန့်လွှတ်ပြီး ဝဏ္ဏ-အာශ්ရမ စည်းကမ်း၌ တည်မြဲနေသူသည် တာဝန်များကို စက်ရုပ်လို ထပ်ခါထပ်ခါ လုပ်ခြင်းကို ပယ်ကာ ဉာဏ်တရားကိုသာ အမှန်တကယ် ရရှိသည်။ ထိုဉာဏ်ကြောင့် ပရှု (ချည်နှောင်ခံ သတ္တဝါ) သည် ပာရှမှ ကျော်လွန်ကာ ပတိ—သခင် ရှိဝသို့ ဦးတည်ရောက်ရှိသည်။

Verse 109

अन्यत्र रमते मूढः सो ऽज्ञानी नात्र संशयः संसारहेतुरज्ञानं संसारस्तनुसंग्रहः

သီဝဘုရားမှ လွဲ၍ အခြားအရာ၌ ပျော်မြူးသူ မိုက်မဲသူသည် မှန်ကန်သော ဉာဏ်မရှိသူဖြစ်သည်—ဤအပေါ် သံသယမရှိ။ အဝိဒ္ဓာ (မသိမှု) သည် သံသရာ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး၊ သံသရာဆိုသည်မှာ ဇီဝ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို ယူဆောင်ကပ်လျက် နေခြင်း (ကိုယ်ခန္ဓာများ စုဆောင်းကပ်ငြိ) ဖြစ်သည်။

Verse 110

मोक्षहेतुस् तथा ज्ञानं मुक्तः स्वात्मन्यवस्थितः अज्ञाने सति विप्रेन्द्राः क्रोधाद्या नात्र संशयः

ဉာဏ် (jñāna) သည် မောက္ခ၏ တိုက်ရိုက်အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ လွတ်မြောက်သူသည် မိမိ၏ အတ္တမန်၌ တည်ကြည်စွာ နေထိုင်၏။ သို့ရာတွင် အဝိဒ္ဓာ မပျောက်သေးလျှင်၊ ဗြာဟ္မဏတို့အထဲ အမြတ်ဆုံးတို့ရေ၊ ဒေါသနှင့် အခြားကိလေသာလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ထွန်းလာသည်—သံသယမရှိ။

Verse 111

क्रोधो हर्षस् तथा लोभो मोहो दम्भो द्विजोत्तमाः धर्माधर्मौ हि तेषां च तद्वशात्तनुसंग्रहः

ဒွိဇတို့အထဲ အမြတ်ဆုံးတို့ရေ၊ ဒေါသ၊ အလွန်ပျော်ရွှင်မှု၊ လောဘ၊ မောဟ၊ ဟန်ဆောင်မှုတို့နှင့်အတူ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူတို့၏ အရာဖြစ်သည်။ ထိုအရာတို့၏ အာဏာအောက်တွင် ဇီဝသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို ယူဆောင်ကာ ထိန်းသိမ်း၍ ကိုယ်ခန္ဓာရှိနေခြင်းကို ဆက်လက်ပြုသည်။

Verse 112

शरीरे सति वै क्लेशः सो ऽविद्यां संत्यजेद्बुधः अविद्यां विद्यया हित्वा स्थितस्यैव च योगिनः

ကိုယ်ခန္ဓာရှိနေသရွေ့ ကလေသ (ဒုက္ခကပ်) သည် မလွဲမသွေ ရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိသည် အဝိဒ္ဓာကို စွန့်ပစ်သင့်သည်။ ဝိဒ္ဓာ (မှန်ကန်သော ဉာဏ်) ဖြင့် အဝိဒ္ဓာကို ပယ်ဖျက်ပြီးနောက် ယောဂီသည် မိမိ၏ တည်ငြိမ်သော အနေအထား၌ ခိုင်မာစွာ တည်နေ၍ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ လွတ်ကင်းသည်။

Verse 113

क्रोधाद्या नाशमायान्ति धर्माधर्मौ च वै द्विजाः तत्क्षयाच्च शरीरेण न पुनः सम्प्रयुज्यते

ဒွိဇတို့ရေ၊ ဒေါသနှင့် ထိုကဲ့သို့သောအရာများသည် ပျက်စီးသွားကြပြီး၊ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မတို့လည်း ပျက်စီးသွားကြသည်။ ထိုအရာများ ကုန်ခမ်းသွားသောအခါ ဇီဝသည် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ထပ်မံမပေါင်းစည်းတော့ဘဲ၊ ချည်နှောင်မှု ဖြတ်တောက်ကာ ပတိ (အရှင်) ၏ လွတ်လပ်ခြင်း၌ အနားယူသည်။

Verse 114

स एव मुक्तः संसाराद् दुःखत्रयविवर्जितः एवं ज्ञानं विना नास्ति ध्यानं ध्यातुर् द्विजर्षभाः

သူတစ်ဦးတည်းသာ သံသာရမှ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်သူ ဖြစ်၍ သုံးမျိုးသော ဒုက္ခမှ ကင်းလွတ်၏။ ထို့ကြောင့် အနှစ်သာရသိမြင်ခြင်း (ဇ္ဈာန) မရှိလျှင် တရားထိုင်သူအတွက် ဓျာန မရှိနိုင်ကြောင်း၊ အနှစ်နှစ်ဖွားတို့အထက်မြတ်သူတို့よ။

Verse 115

ज्ञानं गुरोर्हि संपर्कान् न वाचा परमार्थतः चतुर्व्यूहमिति ज्ञात्वा ध्याता ध्यानं समभ्यसेत्

အမှန်တကယ်သော ဉာဏ်သည် ဂုရုနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်ဆံပေါင်းသင်းခြင်းမှ ရရှိသည်၊ အဆုံးစွန်အဓိပ္ပါယ်၌ စကားလုံးများသာဖြင့် မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် စတုရ်ဗျူဟ (caturvyūha) သဘောတရားကို သိမြင်ပြီးနောက် တရားထိုင်သူသည် ဓျာနကို တည်ကြည်စွာ လေ့ကျင့်သင့်၏။

Verse 116

सहजागन्तुकं पापम् अस्थिवागुद्भवं तथा ज्ञानाग्निर्दहते क्षिप्रं शुष्केन्धनम् इवानलः

မွေးရာပါဖြစ်စေ ရယူလာသောဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အရိုးနှင့် စကားမှ ထွက်ပေါ်လာသော အပြစ်ပင်ဖြစ်စေ—လွတ်မြောက်စေသော ဉာဏ်မီးသည် ခြောက်သွေ့သော လောင်စာကို မီးလောင်သကဲ့သို့ အလျင်အမြန် လောင်ကျွမ်းပျက်စီးစေ၏။ ရှိုင်ဝ စိဒ္ဓာန္တ အရ၊ ဉာဏ်သည် ပတိ (ရှီဝ) ပေးသနားသော အင်အားကို မီးထွန်းကာ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ကို ဖြတ်တောက်၍ ပရှု (ချည်နှောင်နေသော ဝိညာဉ်) ကို သန့်စင်စေသည်။

Verse 117

ज्ञानात्परतरं नास्ति सर्वपापविनाशनम् अभ्यसेच्च सदा ज्ञानं सर्वसंगविवर्जितः

လွတ်မြောက်စေသော ဉာဏ်ထက် မြင့်မားသောအရာ မရှိ၊ အပြစ်အားလုံးကို ဖျက်ဆီးသူ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ချည်နှောင်မှုအားလုံးမှ ကင်းလွတ်၍ ဉာဏ်ကို အမြဲတမ်း လေ့ကျင့်သင့်သည်—ပရှု (ချည်နှောင်နေသော ဝိညာဉ်) သည် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ လွတ်ကာ ပတိ (ရှီဝ) ထံသို့ မျက်နှာမူစေရန်။

Verse 118

ज्ञानिनः सर्वपापानि जीर्यन्ते नात्र संशयः क्रीडन्नपि न लिप्येत पापैर्नानाविधैरपि

ဉာဏ်ရှိသူ (ဇ္ဈာနီ) အတွက် အပြစ်အားလုံးသည် ပျက်ယိုယွင်း၍ ကုန်ခမ်းသွားသည်—ဤအပေါ် သံသယ မရှိ။ လောကရေးရာများတွင် ကစားသလို ပါဝင်နေသော်လည်း အမျိုးမျိုးသော အပြစ်တို့ဖြင့် မညစ်ပတ်မလိမ်းကျံ။

Verse 119

इम्पोर्तन्चे ओफ़् ध्यान ज्ञानं यथा तथा ध्यानं तस्माद्ध्यानं समभ्यसेत् ध्यानं निर्विषयं प्रोक्तम् आदौ सविषयं तथा

တရားသိမြင်မှု (jñāna) သည် ဓျာန (dhyāna) မှတဆင့် ပေါ်ထွန်းသကဲ့သို့၊ ထို့ကြောင့် ဓျာနကို ကြိုးစား၍ မပြတ်လေ့ကျင့်ရမည်။ ဓျာနသည် နောက်ဆုံးတွင် အရာဝတ္ထုမဲ့ (nirviṣaya) ဟု ဆိုကြသော်လည်း၊ အစပိုင်းတွင် အရာဝတ္ထုပါ (saviṣaya) ဖြင့် လေ့ကျင့်ရသည်။

Verse 120

षट्प्रकारं समभ्यस्य चतुःषड्दशभिस् तथा तथा द्वादशधा चैव पुनः षोडशधा क्रमात्

ပူဇော်ဝတ်ပြုမှုကို အမျိုးအစားခြောက်မျိုးဖြင့် ပြည့်စုံစွာ လေ့ကျင့်ပြီးနောက်၊ နှစ်ဆယ့်လေးမျိုးအစုအဖြစ်လည်း ထပ်မံ ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့အတူ ဆယ့်နှစ်ပိုင်းအဖြစ်၊ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်း ဆယ့်ခြောက်ပိုင်းအဖြစ်လည်း အစဉ်လိုက် သင့်တော်သလို ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 121

द्विधाभ्यस्य च योगीन्द्रो मुच्यते नात्र संशयः शुद्धजांबूनदाकारं विधूमाङ्गारसन्निभम्

ဤနှစ်မျိုးသော စည်းကမ်းလေ့ကျင့်မှုကြောင့် ယောဂီတို့၏ အရှင်သည် လွတ်မြောက်သည်—ဤအပေါ် သံသယမရှိ။ သူသည် လင်္ဂတတ္တဝ (Linga-tattva) ကို သန့်စင်၍ စင်ကြယ်သော ရွှေသန့်ကဲ့သို့၊ မီးခဲမီးတောက်ကဲ့သို့ မီးခိုးမရှိဘဲ တောက်ပသိမ်မွေ့၍ အပြစ်ကင်းစွာ မြင်တော်မူသည်။

Verse 122

पीतं रक्तं सितं विद्युत् कोटिकोटिसमप्रभम् अथवा ब्रह्मरन्ध्रस्थं चित्तं कृत्वा प्रयत्नतः

စည်းကမ်းတကျ ကြိုးစား၍ စိတ်ကို အတွင်းရောင်ခြည်—အဝါ၊ အနီ၊ သို့မဟုတ် အဖြူ—မိုးကြိုးလျှပ်စီး သန်းသန်းကဲ့သို့ တောက်ပသော အလင်းပေါ်တွင် တည်စေပါ; သို့မဟုတ် ခေါင်းထိပ်ရှိ ဘြဟ္မရန္ဓ္ရ (brahmarandhra) တွင် အသိစိတ်ကို တည်စေပါ။ ဤယောဂ၏ တစ်ချက်တည်းအာရုံစိုက်မှုဖြင့် ပာရှု (paśu) သည် ပတိ (Pati) သော သီဝ (Śiva) ထံသို့ ဦးတည်စေခံရသည်။

Verse 123

न सितं वासितं पीतं न स्मरेद् ब्रह्मविद् भवेत् अहिंसकः सत्यवादी अस्तेयी सर्वयत्नतः

ဗြဟ္မကို သိမြင်သူသည် မူးယစ်စေသော၊ အနံ့အသာပါသော၊ သို့မဟုတ် စိတ်ကိုလှုံ့ဆော်သော သောက်စရာတို့ကို မလိုလား မမှတ်မိစေသင့်။ ထို့ကြောင့် ဗြဟ္မသိမြင်မှု၌ တည်မြဲလာသည်။ အားလုံးသော ကြိုးစားမှုဖြင့် အဟിംသာပြု၍ အမှန်ကို ပြောသူဖြစ်ကာ မခိုးယူသူဖြစ်စေ—ပတိဖြစ်သော သီဝ (Śiva) ထံ ဘက္တိအတွက် paśu ကို သန့်စင်စေသော ယမများ၌ စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်စေ။

Verse 124

परिग्रहविनिर्मुक्तो ब्रह्मचारी दृढव्रतः संतुष्टः शौचसम्पन्नः स्वाध्यायनिरतः सदा

ပိုင်ဆိုင်လိုမှုနှင့် စုဆောင်းယူမှုမှ လွတ်ကင်း၍ ဗြဟ္မစရိယာကို တည်ကြည်စွာ ထိန်းသိမ်းကာ ဝရတကို ခိုင်မာစွာ ဆောင်ရွက်သူ၊ စိတ်ကျေနပ်၍ သန့်ရှင်းမှု ပြည့်စုံကာ စွာဓျာယကို အမြဲမပြတ် လေ့လာသူ—ဤသို့ စည်းကမ်းတကျ ရှာဖွေသူသည် သီဝ၏ မာဂ္ဂသို့ သင့်တော်ပြီး၊ ပသု (ဝိညာဉ်) ကို ချည်နှောင်သည့် ပါရှ (pāśa) ကို ဖြေလျော့ကာ ပတိ (အရှင်) ထံသို့ မျက်နှာမူ၏။

Verse 125

मद्रक्तश्चाभ्यसेद्ध्यानं गुरुसंपर्कजं ध्रुवम् न बुध्यति तथा ध्याता स्थाप्य चित्तं द्विजोत्तमाः

အို ဒွိဇတို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ ငါ့အပေါ် ဘက္တိဖြင့် ရင်နှီးသူသာ ဂုရုနှင့် ဆက်သွယ်ပေါင်းသင်းခြင်းမှ ပေါ်လာသော တည်ငြိမ်သည့် ဓျာနကို လေ့ကျင့်ရမည်။ မဟုတ်လျှင် ဓျာနကျင့်သူက စိတ်ကို တည်စေထားသော်လည်း တတ္တဝ (အမှန်တရား) ကို အမှန်တကယ် မသိမြင်နိုင်။

Verse 126

न चाभिमन्यते योगी न पश्यति समन्ततः न घ्राति न शृणोत्येव लीनः स्वात्मनि यः स्वयम्

ယောဂီသည် အဟင်္ကာရဖြင့် ကိုယ်ကို မထင်မြင်၊ အပြင်ဘက်သို့ မည်သည့်ဦးတည်ရာမှ မကြည့်။ အနံ့ကို မခံစား၊ အသံကိုတောင် မကြား—သူသည် ကိုယ်တိုင်ပင် မိမိအတ္တမ၌ လုံးဝ လိန်ဝင်နေသူဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ချည်နှောင်ခံရသော ပသုသည် အပြင်သို့သွားသော သိမြင်မှုကို ရပ်တန့်ကာ ပါရှ (pāśa) မှ လှည့်၍ ပတိ (အရှင်) ကို အတွင်း၌ သိမြင်သဘောပေါက်သို့ ရောက်၏။

Verse 127

न च स्पर्शं विजानाति स वै समरसः स्मृतः पार्थिवे पटले ब्रह्मा वारितत्त्वे हरिः स्वयम्

သူသည် ထိတွေ့မှုကိုတောင် မသိမြင်တော့; ထိုသူကို စမရသျ (samarasya) — အတွင်းစိတ်ညီမျှမှု ပြည့်စုံခြင်း၌ တည်သူဟု မှတ်ယူကြသည်။ မြေဓာတ်အလွှာ၌ အုပ်စိုးသည့် အင်အားမှာ ဗြဟ္မာဖြစ်ပြီး၊ ရေတတ္တဝ၌တော့ ဟရီ (ဝိෂ္ဏု) ကိုယ်တိုင် ဖြစ်သည်။

Verse 128

वाह्नेये कालरुद्राख्यो वायुतत्त्वे महेश्वरः सुषिरे स शिवः साक्षात् क्रमादेवं विचिन्तयेत्

မီးတတ္တဝ၌ သူသည် ကာလရုဒြဟု ခေါ်၏; လေတတ္တဝ၌ သူသည် မဟေရှ္ဝရဖြစ်၏။ အတွင်းရှိ ဟာလွတ်နေသော အာကာသ၌တော့ ထိုသီဝသည် တိုက်ရိုက် တည်ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဤအစဉ်အတိုင်း အဆင့်ဆင့် စဉ်းစားသမားတော်မူရမည်။

Verse 129

क्षितौ शर्वः स्मृतो देवो ह्य् अपां भव इति स्मृतः रुद्र एव तथा वह्नौ उग्रो वायौ व्यवस्थितः

မြေ၌ ဒေဝသည် «ရှာဝ» ဟု မှတ်မိကြ၏၊ ရေ၌ «ဘဝ» ဟု မှတ်မိကြ၏။ မီး၌ အမှန်တကယ် «ရုဒြ» ဖြစ်၍ လေ၌ «ဥဂ္ဂရ» အဖြစ် တည်ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ပတိ «ရှီဝ» သည် ဓာတ်များအတွင်း စိမ့်ဝင်နေသော်လည်း ပာရှုတို့၏ အထက်တန်း အရှင်အဖြစ် တည်တံ့၏။

Verse 130

भीमः सुषिरनाके ऽसौ भास्करे मण्डले स्थितः ईशानः सोमबिम्बे च महादेव इति स्मृतः

သူသည် «ဘီမ» ဟု မှတ်မိကြပြီး၊ စုသိရ-နာကအတွင်း နေရောင်ဝိုင်း၌ တည်ရှိ၏။ ထို့ပြင် လဝိုင်း၌ «ဣရှာန» အဖြစ် တည်၏။ ထို့ကြောင့် သူကို «မဟာဒေဝ» ဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 131

पुंसां पशुपतिर्देवश् चाष्टधाहं व्यवस्थितः काठिन्यं यत्तनौ सर्वं पार्थिवं परिगीयते

ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့အတွက် ဒေဝ «ပရှုပတိ» သည် ဤနေရာ၌ အဋ္ဌဂုဏ် (ရှစ်မျိုးသော သဘောတရား) အဖြစ် တည်ထောင်ထားသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ တွေ့ရသော တင်းမာခိုင်မာမှု အားလုံးကို မြေဓာတ် (ပါရ္ထိဝ) ဟု ချီးကျူးကြ၏။

Verse 132

आप्यं द्रवमिति प्रोक्तं वर्णाख्यो वह्निरुच्यते यत्संचरति तद्वायुः सुषिरं यद्द्विजोत्तमाः

ရေကို စီးဆင်းရည်လျားမှု၏ သဘောတရားဟု ကြေညာကြ၏။ မီးကို အရောင်နှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန် ပေါ်ထွန်းစေသောအရာဟု ဆိုကြ၏။ လှုပ်ရှားသွားလာသောအရာကို လေဟု ခေါ်ပြီး၊ အတွင်းလွတ်ဟာလျားသောအရာကို—အို နှစ်ကြိမ်မွေးမြတ်သူတို့—အာကာသဟု ခေါ်၏။

Verse 133

तदाकाशं च विज्ञानं शब्दजं व्योमसंभवम् तथैव विप्रा विज्ञानं स्पर्शाख्यं वायुसंभवम्

ထိုသဘောတရားသည် အာကာသ (ākāśa) ဖြစ်ပြီး၊ အသံမှ မွေးဖွားသော သိမြင်မှုသည် အီသာ/ဗျိုမမှ ပေါ်ထွန်း၏။ ထို့အတူ—အို နှစ်ကြိမ်မွေး ဗိပရာတို့—ထိတွေ့မှုဟု ခေါ်သော သိမြင်မှုသည် လေ (vāyu) မှ ပေါ်ထွန်း၏။

Verse 134

रूपं वाह्नेयमित्युक्तम् आप्यं रसमयं द्विजाः गन्धाख्यं पार्थिवं भूयश् चिन्तयेद्भास्करं क्रमात्

«ရူပ» သည် မီးဓာတ်၏ အင်္ဂါဟု ဆိုကြ၏; «ရသ» သည် ရေဓာတ်၏ အင်္ဂါ; «ဂန္ဓ» သည် မြေဓာတ်၏ အင်္ဂါဟု ခေါ်ကြ၏။ အို ဒွိဇတို့၊ ထို့နောက် အစဉ်အလာအတိုင်း ဘာස්ကရ (နေမင်း) ကို စိတ်တည်၍ လင်္ဂပူဇာနှင့် အတွင်းသိက္ခာ၌ ဓာတ်တရားများအားဖြင့် မြင်သိမှုကို သန့်စင်စေရာ၏။

Verse 135

नेत्रे च दक्षिणे वामे सोमं हृदि विभुं द्विजाः आजानु पृथिवीतत्त्वम् आनाभेर् वारिमण्डलम्

အို ဒွိဇတို့၊ ညာမျက်စိနှင့် ဘယ်မျက်စိ၌ ဆိုမ (Soma) ကို တည်စေ၍၊ နှလုံး၌ အလုံးစုံပြန့်နှံ့သော သခင်ကို တည်စေကြလော့။ ဗိုက်ခေါင်းမှ ဒူးအထိကို မြေတတ္တဝ (ပृथဝီတတ္တဝ) ဟု စိတ်ကူးတည်၍၊ ဗိုက်ခေါင်းအနီး၌ ရေမဏ္ဍလကို မြင်ယောင်တည်စေရာ၏။

Verse 136

आकण्ठं वह्नितत्त्वं स्याल् ललाटान्तं द्विजोत्तमाः वायव्यं वै ललाटाद्यं व्योमाख्यं वा शिखाग्रकम्

အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်တို့၊ လည်ချောင်းအထိ မီးတတ္တဝကို စိတ်တည်ရမည်။ နဖူးအဆုံးအထိ လေတတ္တဝကို စိတ်တည်ရမည်။ ဦးခေါင်းထိပ်၌ အာကာသ (အကာသ/လေဟာနယ်) ဟု ခေါ်သော တတ္တဝကို တည်စေ၍၊ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း တတ္တဝများကို စီစဉ်ကာ သီဝပူဇာအတွက် ပြည့်စုံစေရာ၏။

Verse 137

हंसाख्यं च ततो ब्रह्म व्योम्नश्चोर्ध्वं ततः परम् व्योमाख्यो व्योममध्यस्थो ह्य् अयं प्राथमिकः स्मरेत्

ဗျောမ (အာကာသအကျယ်) အထက်၌ ဟံသ (Haṃsa) ဟု ခေါ်သော ဗြဟ္မန် ရှိ၏။ ထို့အထက် ထို့ထက်မြင့်စွာ၌ မိုးကောင်းကင်အလယ်၌ တည်နေသော ဗျောမ (Vyoma) ဟု ခေါ်သော ဗြဟ္မန် ရှိ၏။ ဤသည်ကို ပထမဦးဆုံး သတိပြုရမည့် သမาธိဟု မှတ်ယူရမည်။

Verse 138

न जीवः प्रकृतिः सत्त्वं रजश्चाथ तमः पुनः महांस्तथाभिमानश् च तन्मात्राणीन्द्रियाणि च

ဇီဝ (ပရှု) မဟုတ်၊ ပရကృతိ မဟုတ်၊ ဂုဏသုံးပါး—သတ္တဝ၊ ရဇသ၊ တမသ—လည်း မဟုတ်။ မဟတ် (Mahat) မဟုတ်၊ အဟင်ကာရ (ahaṅkāra) မဟုတ်၊ တန်မာထရများနှင့် အင်ဒြိယများလည်း မဟုတ်—ဤအရာတို့သည် အမြင့်ဆုံး သခင်မဟုတ်ကြ။ ဤအရာအားလုံးသည် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ၏ ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး၊ သီဝသာလျှင် အလွန်လွန်ကဲသော ပတိ (အရှင်) ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 139

व्योमादीनि च भूतानि नैवेह परमार्थतः व्याप्य तिष्ठद्यतो विश्वं स्थाणुरित्यभिधीयते

ကောင်းကင်နှင့် အခြားဓာတ်များသည် ဤနေရာ၌ အဆုံးစွန်သော အမှန်တရား မဟုတ်ကြ။ အရှင်သည် စကြဝဠာတစ်လျှောက်လုံးကို ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်နေသော်လည်း မလှုပ်မယှက် တည်မြဲနေသောကြောင့် “သ္ထာဏု” ဟု ခေါ်ကြသည်—မရွေ့မလျားသော သီဝ (ပတိ) အရှင်၊ အားလုံးကို ထောက်ပံ့ကာ အားလုံးကို လွန်မြောက်သော အရှင်။

Verse 140

उदेति सूर्यो भीतश् च पवते वात एव च द्योतते चन्द्रमा वह्निर् ज्वलत्यापो वहन्ति च

ကြောက်ရွံ့သ敬ဖြင့် နေမင်း ထွက်လာသည်; လေသည် တကယ်ပင် တိုက်ခတ်သည်; လမင်း တောက်ပသည်; မီးသည် လောင်ကျွမ်းသည်; ရေများ စီးဆင်းသည်—တစ်ခုချင်းစီသည် မိမိအပ်နှံထားသော တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ကြပြီး၊ ပရှု (ဝိညာဉ်) ကို ချည်နှောင်လည်းကောင်း လွှတ်လည်းကောင်း ပြုသော ပတိ အရှင်၏ စွမ်းအားအောက်၌ ဖြစ်သည်။

Verse 141

दधाति भूमिराकाशम् अवकाशं ददाति च तदाज्ञया ततं सर्वं तस्माद्वै चिन्तयेद्द्विजाः

မြေသည် ကောင်းကင်ကို ထောက်ထားပြီး သတ္တဝါတို့ နေထိုင်ရန် အာကာသနေရာကိုလည်း ပေးသည်။ သို့သော် အရာအားလုံးသည် သူ၏ အမိန့်တော်ကြောင့်သာ ပြန့်နှံ့တည်ရှိ၍ စီမံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒွိဇတို့ရေ၊ အလုံးစုံကို ပြန့်နှံ့သော သီဝ ပတိ အမြင့်ဆုံးအရှင်ကို စိတ်နှလုံးဖြင့် ဆင်ခြင်ကြလော့။

Verse 142

तेनैवाधिष्ठितं तस्माद् एतत्सर्वं द्विजोत्तमाः सर्वरूपमयः शर्व इति मत्वा स्मरेद्भवम्

ထို့ကြောင့် ဒွိဇအထွတ်အမြတ်တို့ရေ၊ ဤအရာအားလုံးသည် သူတစ်ပါးတည်းက ထောက်ပံ့၍ အုပ်ချုပ်ထားသောကြောင့်၊ ဘဝ (သီဝ) ကို သတိရကြလော့။ “ရှာဝ” သည် ပုံသဏ္ဌာန်အားလုံး၌ ပြန့်နှံ့နေသော အရှင်—ပတိ၊ ကမ္ဘာအဖြစ် ပေါ်ထွန်းသမျှ၏ အတွင်းအုပ်စိုးရှင် ဖြစ်သည်ဟု သိမြင်၍ သတိရကြလော့။

Verse 143

संसारविषतप्तानां ज्ञानध्यानामृतेन वै प्रतीकारः समाख्यातो नान्यथा द्विजसत्तमाः

ဒွိဇအထွတ်အမြတ်တို့ရေ၊ သံသရာ၏ အဆိပ်ကြောင့် လောင်ကျွမ်းနာကျင်နေသော သတ္တဝါတို့အတွက် ကုထုံးဟူသည် ဉာဏ်နှင့် ဓျာန၏ အမရိတရည်သာ ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။ အခြားကုသနည်း မရှိ။

Verse 144

ज्ञानं धर्मोद्भवं साक्षाज् ज्ञानाद् वैराग्यसंभवः वैराग्यात्परमं ज्ञानं परमार्थप्रकाशकम्

ဓမ္မမှ တိုက်ရိုက် ဉာဏ် ပေါ်ထွန်း၏။ ဉာဏ်မှ ဝိရာဂျ (မကပ်မငြိ) ပေါ်လာ၏။ ဝိရာဂျမှ အမြင့်ဆုံး ဉာဏ် ပေါ်ထွန်းကာ အထွတ်အမြတ် သစ္စာကို ထွန်းလင်းစေသည်—ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) ကို ပတိ (ရှီဝ) ထံသို့ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ကို လျော့ပျော့စေ၍ ဦးတည်စေသည်။

Verse 145

ज्ञानवैराग्ययुक्तस्य योगसिद्धिर्द्विजोत्तमाः योगसिद्ध्या विमुक्तिः स्यात् सत्त्वनिष्ठस्य नान्यथा

အို ဒွိဇောတ္တမတို့၊ ဉာဏ်နှင့် ဝိရာဂျ ပါဝင်သူအတွက် ယောဂသိဒ္ဓိ ပေါ်ထွန်း၏။ ထိုယောဂသိဒ္ဓိကြောင့် မုတ်ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ရနိုင်သည်—စတ္တဝ၌ တည်မြဲသူအတွက်သာ ဖြစ်ပြီး အခြားနည်းမရှိ။

Verse 146

तमोविद्यापदच्छन्नं चित्रं यत्पदमव्ययम् सत्त्वशक्तिं समास्थाय शिवमभ्यर्चयेद्द्विजाः

မပျက်မယွင်းသော ပဒ (အမှန်တရား) သည် အံ့ဩဖွယ် ထင်ရသော်လည်း တမောနှင့် အဝိဒ္ဓာ၏ အဆင့်ကြောင့် ဖုံးကွယ်နေ၏။ ထို့ကြောင့် အို ဒွိဇတို့၊ စတ္တဝ-ရှက္တိ၌ တည်ကာ ရှီဝကို ပူဇော်ကြလော့—ပာရှု၏ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ကို ဖြေလျော့ပေးသော ပတိ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 147

यः सत्त्वनिष्ठो मद्भक्तो मदर्चनपरायणः सर्वतो धर्मनिष्ठश् च सदोत्साही समाहितः

စတ္တဝ၌ တည်မြဲ၍ ငါ့ကို ဘက္တိဖြင့် ချစ်မြတ်နိုးသူ၊ ငါ့ပူဇော်ခြင်း၌ အလေးထားသူ၊ အရာရာ၌ ဓမ္မတည်ကြည်သူ၊ အမြဲတမ်း အားထုတ်သူ၊ စိတ်တည်ငြိမ်၍ စုစည်းသူ—ထိုသူသည် ငါ့၏ အမှန်တကယ်သော ဘက္တ ဖြစ်၏။

Verse 148

सर्वद्वन्द्वसहो धीरः सर्वभूतहिते रतः ऋजुस्वभावः सततं स्वस्थचित्तो मृदुः सदा

ဒွန္ဒ္ဝ အစုံအလင်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိသော သတ္တိရှိသူ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးကို နှစ်သက်သူ ဖြစ်၏။ သဘောထားတည်တံ့ ဖြောင့်မတ်၍ အမြဲ စိတ်အေးချမ်းကာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သည်—ထိုသည်မှာ ပာရှုကို ချည်သော ပာရှ (pāśa) ကို လျော့ပျော့စေ၍ ပတိ (ရှီဝ) ထံသို့ ချဉ်းကပ်သည့် ရှိုင်ဝ၏ သဘောသဘာဝ ဖြစ်၏။

Verse 149

अमानी बुद्धिमाञ्छान्तस् त्यक्तस्पर्धो द्विजोत्तमाः सदा मुमुक्षुर्धर्मज्ञः स्वात्मलक्षणलक्षणः

အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်တို့၊ မောက္ခကို ရှာဖွေသူသည် အမြဲတမ်း ဂုဏ်သိက္ခာလိုလားမှုကင်း၍ မှန်ကန်သော ခွဲခြားသိမြင်မှုရှိကာ ငြိမ်းချမ်းတည်ငြိမ်ပြီး ပြိုင်ဆိုင်မှုကို စွန့်လွှတ်ထားသည်။ သူသည် ဓမ္မကို သိသူဖြစ်၍ အတ္တမသိမြင်ခြင်း၏ လက္ခဏာများဖြင့် သိသာကာ မိမိအတ္တ၏ သဘာဝတည်းဟူသော ပတိ (ရှီဝ) ထံသို့ အတွင်းဘက်သို့ လှည့်ဝင်သည်။

Verse 150

ऋणत्रयविनिर्मुक्तः पूर्वजन्मनि पुण्यभाक् जरायुक्तो द्विजो भूत्वा श्रद्धया च गुरोः क्रमात्

ဘဏ္ဍာသုံးပါး၏ အကြွေးမှ လွတ်မြောက်၍ ယခင်ဘဝက ကုသိုလ်ရှိသူ၊ အရွယ်ရောက်သည့် ဒွိဇဖြစ်လာပြီးနောက်၊ သဒ္ဓါဖြင့် ဂုရုက ချမှတ်ထားသော အစဉ်အလာစည်းကမ်းအတိုင်း လိုက်နာသွားသည်။

Verse 151

अन्यथा वापि शुश्रूषां कृत्वा कृत्रिमवर्जितः स्वर्गलोकमनुप्राप्य भुक्त्वा भोगाननुक्रमात्

သို့မဟုတ်လည်း အတုအယောင်ကင်းစင်၍ စိတ်မှန်ကန်စွာ ဝန်ဆောင်မှုကို ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ ကောင်းကင်လောကသို့ ရောက်ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင်လည်း အစဉ်လိုက် မိမိကံ၏ အကျိုးဖြစ်သော သာယာမှုများကို ခံစားသည်။

Verse 152

आसाद्य भारतं वर्षं ब्रह्मविज्जायते द्विजाः संपर्काज्ज्ञानमासाद्य ज्ञानिनो योगविद्भवेत्

ဘာရတဝර්ෂသို့ ရောက်လာသောအခါ ဒွိဇသည် ဘြဟ္မန်ကို သိမြင်သူ ဖြစ်လာသည်။ သန့်ရှင်းသော ဆက်ဆံပေါင်းသင်းမှုကြောင့် မှန်ကန်သော ဉာဏ်ကို ရရှိပြီး၊ ဉာဏ်ရရှိသဖြင့် ယောဂကို ကျွမ်းကျင်သော အတည်ပြုသိမြင်သူ ပညာရှိ ဖြစ်လာသည်။

Verse 153

क्रमो ऽयं मलपूर्णस्य ज्ञानप्राप्तेर्द्विजोत्तमाः तस्मादनेन मार्गेण त्यक्तसंगो दृढव्रतः

အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်တို့၊ မလ (အညစ်အကြေး) ဖြင့် ပြည့်နေသော သတ္တဝါသည် ဉာဏ်အမှန်ကို ရရှိရန် ဤသည်မှာ အဆင့်ဆင့်သော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤလမ်းကြောင်းအတိုင်း လိုက်၍ အလှည့်အပြောင်းကပ်ငြိမှုကို စွန့်လွှတ်ကာ ဝရတ (သစ္စာကတိ) တွင် दृढ ဖြစ်လျှင်၊ ပာရှု (paśu) ကို ပတိ (Pati) ရှီဝထံသို့ ဦးတည်စေသော ဂျ္ဉာနကို ရောက်ရှိသည်။

Verse 154

संसारकालकूटाख्यान् मुच्यते मुनिपुङ्गवाः एवं संक्षेपतः प्रोक्तं मया युष्माकमच्युतम्

အို မုနိပုင်္ဂဝတို့၊ သံသာရ၏ သေမင်းဆန်သော “ကာလကူဋ” အဆိပ်မှ လွတ်မြောက်နိုင်၏။ ထို့ကြောင့် အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် မပျက်မယွင်းသော ဤသင်ခန်းစာကို သင်တို့အား ငါဟောကြားပြီးပြီ—ပတိဖြစ်သော သီဝသို့ မျက်နှာမူလျှင် ပရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ လွတ်မြောက်၏။

Verse 155

ज्ञानस्यैवेह माहात्म्यं प्रसंगादिह शोभनम् एवं पाशुपतं योगं कथितं त्वीश्वरेण तु

ဤနေရာ၌ မင်္ဂလာသော အကြောင်းအရာအတွင်း လွတ်မြောက်စေသော ဉာဏ်၏ မဟာတန်ခိုးကို လှပစွာ ဖော်ပြထား၏။ ထို့ကြောင့် ပာရှုပတ ယောဂ (Pāśupata Yoga) ကို အီရှွရ (Īśvara) ကိုယ်တိုင် သင်ကြားတော်မူခဲ့၏။

Verse 156

न देयं यस्य कस्यापि शिवोक्तं मुनिपुङ्गवाः दातव्यं योगिने नित्यं भस्मनिष्ठाय सुप्रियम्

အို မုနိပုင်္ဂဝတို့၊ သီဝက မိန့်ကြားထားသော အရာကို မည်သူမဆိုအား မပေးသင့်။ အမြဲတမ်း ယောဂီတစ်ဦး—ဘဟ္စမ (bhasma) သန့်ရှင်းသော ပြာအကျင့်၌ တည်ကြည်သူ—ထံသို့သာ ပေးအပ်ရမည်။ ထိုသို့သော ဘက္တသည် သခင်အတွက် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်၏။

Verse 157

यः पठेच्छृणुयाद्वापि संसारशमनं नरः स याति ब्रह्मसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा

ဤသံသာရကို သက်သာစေသော သင်ခန်းစာကို ဖတ်သူဖြစ်စေ၊ နားထောင်သူဖြစ်စေ မည်သူမဆိုသည် ဘြဟ္မ-သာယုဇ္ယ (brahma-sāyujya) — အမြင့်ဆုံး သတ္တဝါတရား၌ ပတိဖြစ်သော သီဝနှင့် အပြည့်အဝ ပေါင်းစည်းခြင်း — ကို ရောက်ရှိ၏။ ဤအပေါ်တွင် သံသယ သို့မဟုတ် စဉ်းစားရန် မလို။