
Adhyaya 52: सोमाधारः, पुण्योदानदी, मेरुप्रदक्षिणा, जम्बूद्वीपनववर्षवर्णनम्
ပူရဗဘဂ၏ ရှိဝအာရုံပြု ကမ္ဘာဗေဒကို ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ စူတက အလွန်များပြားသော မင်္ဂလာမြစ်များသည် ရေကန်များမှ ပေါက်ဖွားကာ သတ်မှတ်ထားသော ဦးတည်ရာများသို့ စီးဆင်းကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် “ဆိုမ” ကို ကောင်းကင်ပေါ်ရှိ သမုဒ္ဒရာတစ်စင်းနှင့် အမృతရင်းမြစ်အဖြစ် မိတ်ဆက်ကာ သတ္တဝါများနှင့် ဒေဝတများကို ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဆိုမမှ ကောင်းကင်မြစ် “ပုဏ္ဏျောဒာ” ပေါ်ထွန်း၍ ကြယ်စုများနှင့်အတူ ကောင်းကင်တွင် လှည့်ပတ်စီးဆင်းကာ ဆိုမကဲ့သို့ အစဉ်မပြတ် လည်ပတ်နေသည်။ ထိုမြစ်သည် မေရုတောင်ကို ဝိုင်းပတ်စီးဆင်းပြီး ရှိဝ (သရီကဏ္ဌ/ရှာဝ) သည် ဂဏများနှင့် ကစားပျော်ရွှင်ရာနေရာဖြစ်သည်။ ရှိဝ၏ အမိန့်ဖြင့် ရေများခွဲခြားကာ မေရုအတွင်းတောင်တန်းများကြားသို့ ဆင်းသက်ပြီး နောက်ဆုံး သမုဒ္ဒရာကြီးသို့ ဝင်ရောက်ကာ ကျွန်းများ၊ တောင်များ၊ ဝර්ෂများအနှံ့ မြစ်ရာပေါင်းများစွာ ပေါ်ပေါက်စေသည်။ ထို့နောက် ဇမ္ဗူဒွီပ၏ ဝර්ෂ ၉ ခုကို စစ်တမ်းတင်၍ နေထိုင်သူတို့၏ အရောင်၊ အသက်တမ်း၊ အစားအစာနှင့် စိတ်သဘောထားတို့ကို ဖော်ပြကာ ဒေဝတဆန်သော ဒေသများနှင့် ကမ္မအပေါ်မူတည်၍ ဝර්ဏ-အာရှရမ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ကာ ဓမ္မ-အರ್ಥ-ကာမကို လိုက်စား၍ နောက်ဆုံး စွဝဂ္ဂနှင့် အပဝဂ္ဂသို့ ရည်ရွယ်သော ဘာရတဝර්ษကို နှိုင်းယှဉ်ပြသည်။ အဆုံးတွင် အရေးကြီးသော တောင်ဒေသများကို အမည်တပ်ကာ ရှိဝ၏ အနှံ့အပြား တည်ရှိမှုကို ထင်ဟပ်စေ၍ ကမ္ဘာလောကအားလုံးသည် ရှိဝ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် တည်ရှိကြောင်း အခြေခံတည်ဆောက်သည်။
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे एकपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच नद्यश् च बहवः प्रोक्ताः सदा बहुजलाः शुभाः सरोवरेभ्यः सम्भूतास् त्व् असंख्याता द्विजोत्तमाः
ဤသို့ဖြင့် သီလင်္ဂမဟာပုရာဏ ပူရ္ဝဘာဂ၌ အခန်း (၅၁) ပြီးဆုံး၏။ စူတက ပြောသည်—“ရေများစွာနှင့် အမြဲပြည့်ဝ၍ မင်္ဂလာရှိသော မြစ်များကို များစွာ ဆိုခဲ့ပြီးပြီ။ သန့်ရှင်းသော ရေကန်များမှ ပေါက်ဖွားလာသဖြင့် ၎င်းတို့သည် အရေအတွက်မရှိလောက်အောင် များပြား၏၊ ဒွိဇအထူးမြတ်တို့ရေ။”
Verse 2
प्राङ्मुखा दक्षिणास्यास्तु चोत्तरप्रभवाः शुभाः पश्चिमाग्राः पवित्राश् च प्रतिवर्षं प्रकीर्तिताः
အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော မြစ်များကို လုပ်ဆောင်သဘောအရ တောင်ဘက်မူသကဲ့သို့ ဟု ဆိုကြ၏။ မြောက်ဘက်မှ ပေါက်ဖွားသော မြစ်များသည် မင်္ဂလာရှိ၏။ အနောက်ဘက်သို့ အဖျားတင်သော မြစ်များသည် သန့်စင်ပေး၏—ဤသို့ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကြေညာထား၏။
Verse 3
आकाशांभोनिधिर् यो ऽसौ सोम इत्यभिधीयते आधारः सर्वभूतानां देवानाममृताकरः
ကောင်းကင်၌ ရေသမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ရှိသော ထိုအရှင်ကို «ဆိုမ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုအရှင်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အခြေခံအထောက်အပံ့ဖြစ်၍ ဒေဝတို့အတွက် အမတရည်၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။
Verse 4
अस्मात्प्रवृत्ता पुण्योदा नदी त्वाकाशगामिनी सप्तमेनानिलपथा प्रवृत्ता चामृतोदका
ဤသိဒ္ဓိမြတ်သော အရင်းအမြစ်မှ ပုဏ္ယောဒါ ဟူသော သန့်ရှင်းမြစ်တစ်စင်း ပေါ်ထွန်းလာ၍ ကောင်းကင်တလျှောက် သွားလာစီးဆင်းသည်။ လေ၏ ခုနှစ်မြောက်လမ်းကြောင်းအတိုင်း စီးဆင်းကာ အမတရည်ကဲ့သို့သော ရေဖြင့် ပြည့်ဝသည်။
Verse 5
सा ज्योतींष्यनुवर्तन्ती ज्योतिर्गणनिषेविता ताराकोटिसहस्राणां नभसश् च समायुता
သူမသည် ကောင်းကင်အလင်းများနှင့် ကိုက်ညီစွာ လှုပ်ရှားစီးဆင်း၍ တောက်ပသော သတ္တဝါအစုအဝေးတို့၏ စောင့်ရှောက်မှုကို ခံရသည်။ ထောင်သောင်းကုဋေကြယ်များဖြင့် ပြည့်နှက်သော မိုးကောင်းကင်တစ်ခုလုံးလည်း သူမနှင့်အတူ လိုက်ပါလာသည်။
Verse 6
परिवर्तत्यहरहो यथा सोमस्तथैव सा चत्वार्यशीतिश् च तथा सहस्राणां समुच्छ्रितः
လနေ့တိုင်း လပြည့်လကွယ် ပြောင်းလဲသကဲ့သို့ ထိုအတိုင်းအတာလည်း နေ့စဉ် လှည့်ပတ်ပြောင်းရွှေ့သည်။ ၎င်းကို ရှစ်ဆယ့်လေးဟု ရေတွက်ကြပြီး ထောင်ပေါင်းများအထိ တိုးမြင့်ကာ—အပြောင်းအလဲအားလုံးကို အုပ်စိုးသော ပတိ (အရှင်) အောက်၌ ကာလ၏ စနစ်တကျ လည်ပတ်မှုကို ပြသသည်။
Verse 7
योजनानां महामेरुः श्रीकण्ठाक्रीडकोमलः तत्रासीनो यतः शर्वः साम्बः सह गणेश्वरैः
ယောဇနာဖြင့် တိုင်းတာသော မဟာမေရုသည် အပြာလည်ပင်းရှင် သရီကဏ္ဌ၏ နူးညံ့သော ကစားကွင်းဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ သရဝ (ရှီဝ) သည် သက္တိနှင့် ပေါင်းစည်းသော စာမ္ဗ (Sāmba) အဖြစ် ဂဏေရှဝရတို့နှင့်အတူ ထိုင်တော်မူ၏။
Verse 8
क्रीडते सुचिरं कालं तस्मात्पुण्यजला शिवा गिरिं मेरुं नदी पुण्या सा प्रयाति प्रदक्षिणम्
သူမသည် ထိုနေရာ၌ အလွန်ကြာရှည်စွာ ကစားပျော်ရွှင်နေ၏။ ထို့ကြောင့် ကုသိုလ်ရေများဖြင့် သန့်ရှင်းမြတ်သော «ရှီဝါ» မြစ်သည် မေရုတောင်ကို ညာဘက်လှည့်၍ ပတ်လည်ဝန်းလှည့်သွား၏။
Verse 9
विभज्यमानसलिला सा जवेनानिलेन च मेरोरन्तरकूटेषु निपपात चतुर्ष्वपि
ထိုရေထုကြီးသည် လေ၏အင်အားနှင့် အရှိန်ကြောင့် ခွဲကွာကာ မေရုတောင်၏ အတွင်းပိုင်းတောင်ထိပ်လေးခုထဲသို့ ကျရောက်၍ လေးဘက်လုံးသို့ ဖြန့်ဝေသွား၏။
Verse 10
समन्तात्समतिक्रम्य सर्वाद्रीन्प्रविभागशः नियोगाद्देवदेवस्य प्रविष्टा सा महार्णवम्
သူမသည် အရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်ကျက်ကာ တောင်တန်းအားလုံးကို အပိုင်းပိုင်းအလိုက် ကျော်လွန်သွားပြီး၊ နတ်တို့၏နတ်တော်၏ အမိန့်တော်အရ မဟာသမုဒ္ဒရာထဲသို့ ဝင်ရောက်သွား၏။
Verse 11
अस्या विनिर्गता नद्यः शतशो ऽथ सहस्रशः सर्वद्वीपाद्रिवर्षेषु बहवः परिकीर्तिताः
သူမထံမှ မြစ်များသည် ရာချီ၊ ထောင်ချီ ထွက်ပေါ်လာပြီး၊ ထိုအနက် အများအပြားကို ဒွီပ (dvīpa) အားလုံး၊ တောင်တန်းများနှင့် ဝရ္ဩ (varṣa) ဒေသများတစ်လျှောက် ကျော်ကြားစွာ ချီးမွမ်းကြ၏။
Verse 12
क्षुद्रनद्यस्त्वसंख्याता गङ्गा यद्गाङ्गताम्बरात् केतुमाले नराः कालाः सर्वे पनसभोजनाः
မြစ်ငယ်များသည် ရေတွက်မရအောင် များပြား၏။ ထို့ပြင် ဂင်္ဂါမြစ်သည် ဂင်္ဂါ၏ ကောင်းကင်ဘုံဒေသမှ ထွက်ပေါ်လာကာ စီးဆင်းလာ၏။ ကေတုမာလာတွင် လူတို့သည် အသားအရေမည်းညိုပြီး အားလုံးက ပနသ (jackfruit) ကို အဓိကအစာအဖြစ် စားသုံးကြ၏။
Verse 13
स्त्रियश्चोत्पलवर्णाभा जीवितं चायुतं स्मृतम् भद्राश्वे शुक्लवर्णाश् च स्त्रियश्चन्द्रांशुसंनिभाः
ထိုဒေသ၌ မိန်းမတို့သည် ကြာပန်းရောင်သဏ္ဍာန်ရှိကြသည်ဟု ဆိုကြပြီး အသက်တမ်းကို တစ်သောင်းနှစ်ဟု မှတ်သားကြသည်။ ဘဒြာရှွ၌ လူတို့သည် ဖြူရောင်အသားအရေရှိ၍ မိန်းမတို့သည် လရောင်ခြည်ကဲ့သို့ တောက်ပကြသည်။
Verse 14
कालाम्रभोजनाः सर्वे निरातङ्का रतिप्रियाः दशवर्षसहस्राणि जीवन्ति शिवभाविताः
သူတို့အားလုံးသည် အမဲရောင် သရက်သီးတို့ဖြင့် အာဟာရရပြီး ကြောက်ရွံ့မှုကင်းကာ ပျော်ရွှင်မှုကို ချစ်မြတ်နိုးကြသည်။ ရှိဝကို စိတ်နှလုံးဖြင့် ဆင်ခြင်သတိထားလျက် တစ်သောင်းနှစ် အသက်ရှင်ကြသည်။
Verse 15
हिरण्मया इवात्यर्थम् ईश्वरार्पितचेतसः तथा रमणके जीवा न्यग्रोधफलभोजनाः
ထိုအလှပဆုံး ပျော်ရွှင်ဖွယ် နယ်မြေ၌ ကိုယ်တော်ရှိသော ဇီဝတို့သည်—စိတ်ကို အပြည့်အဝ ဣရှွရထံ အပ်နှံထားသဖြင့်—ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသကဲ့သို့ အလွန်တောက်ပကြပြီး ညညရောဓပင်၏ အသီးကို စားသုံး၍ နေထိုင်ကြသည်။
Verse 16
दशवर्षसहस्राणि शतानि दशपञ्च च जीवन्ति शुक्लास्ते सर्वे शिवध्यानपरायणाः
ထို “ဖြူစင်သူများ” သည် တစ်သောင်းနှစ်သာမက ထပ်မံ၍ တစ်ထောင်တစ်ရာတစ်ဆယ့်ငါးနှစ်တိုင် အသက်ရှင်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ သူတို့အားလုံးသည် ပာရှု (ဝိညာဉ်) ကို ချည်နှောင်သော ပာရှ (ချည်ကြိုး) ကို ဖြေလျော့ပေးသည့် ပတိဖြစ်သော သခင်ရှီဝကို သာမန်မဟုတ်စွာ ဓ్యာနပြုရန် အပြည့်အဝ အားထားကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 17
हैरण्मया महाभागा हिरण्मयवनाश्रयाः एकादश सहस्राणि शतानि दशपञ्च च
သူတို့သည် ရွှေရောင်တောက်ပ၍ မဟာကံကောင်းသူများဖြစ်ကာ ဟိရဏ္မယ (ရွှေ) တောကို အားကိုး၍ နေထိုင်ကြသည်။ အရေအတွက်မှာ တစ်သောင်းတစ်ထောင်နှင့် တစ်ရာတစ်ဆယ့်ငါး ဖြစ်သည်။
Verse 18
वर्षाणां तत्र जीवन्ति अश्वत्थाशनजीवनाः हैरण्मया इवात्यर्थम् ईश्वरार्पितमानसाः
ထိုနေရာ၌ သူတို့သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အသက်ရှင်ကြပြီး သန့်ရှင်းသော အရှွတ္ထသစ်ပင်၏ အရွက်များကို စားသောက်ကာ အသက်မွေးကြသည်။ ရွှေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၍ စိတ်နှလုံးအားလုံးကို အီရှွရ (ရှီဝ) ပတိ—ပာရှုတို့၏ ချည်နှောင်မှု (ပါရှ) ကို ဖြုတ်လွှတ်ပေးသူ—ထံ အပ်နှံထားကြသည်။
Verse 19
कुरुवर्षे तु कुरवः स्वर्गलोकात् परिच्युताः सर्वे मैथुनजाताश् च क्षीरिणः क्षीरभोजनाः
သို့သော် ကုရုဝර්ෂ၌ ကုရုတို့အားလုံးသည် ကောင်းကင်လောကမှ ကျဆင်းလာသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့အားလုံးသည် လိင်ဆက်ဆံမှုမှ မွေးဖွားကြပြီး နို့ဖြင့်သာ အသက်ရှင်ကြသည်—နို့ဖြင့်ပျိုးထောင်ခံရ၍ နို့ကိုသာ အစာအဖြစ် သုံးဆောင်ကြသည်။
Verse 20
अन्योन्यमनुरक्ताश् च चक्रवाकसधर्मिणः अनामया ह्यशोकाश् च नित्यं सुखनिषेविणः
သူတို့သည် အချင်းချင်း ချစ်ခင်သစ္စာရှိ၍ စက်ကရဝါက ငှက်တို့ကဲ့သို့ အဖော်တစ်စုံတစ်ယောက်အဖြစ် နေထိုင်ကြသည်။ ရောဂါကင်း၍ အမှန်တကယ် ဝမ်းနည်းမှုမရှိ၊ အမြဲတမ်း သုခကို ခံစားနေကြသည်—ဤသည်မှာ ပတိ (ရှီဝ) နှင့် သဟဇာတဖြစ်သော ဘဝနှင့် ပာရှုကို ချည်နှောင်သော ပါရှကို လျော့ပါးစေခြင်း၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။
Verse 21
त्रयोदशसहस्राणि शतानि दशपञ्च च जीवन्ति ते महावीर्या न चान्यस्त्रीनिषेविणः
ထိုမဟာဗီရိယရှိသူတို့သည် တစ်သောင်းသုံးထောင် တစ်ရာတစ်ဆယ့်ငါးနှစ် အသက်ရှင်ကြပြီး၊ အခြားမိန်းမများနှင့် မပေါင်းသင်းမနေကြ။
Verse 22
सहैव मरणं तेषां कुरूणां स्वर्गवासिनाम् हृष्टानां सुप्रवृद्धानां सर्वान्नामृतभोजिनाम्
ကောင်းကင်၌ နေထိုင်သော ကုရုတို့အတွက်ပင်—ပျော်ရွှင်၍ ကြီးပွားတိုးတက်ကာ အမျိုးမျိုးသော အမృతအစာကို စားသောက်နေကြသော်လည်း—သေခြင်းသည် အတူတကွ ရောက်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ပါရှဖြင့် ချည်နှောင်ခံရသော ပာရှုသည် ပျော်ပွဲစားခြင်းဖြင့် အမြဲတမ်းတည်မြဲမှုကို မရနိုင်; ပတိဖြစ်သော ရှီဝထံ အားကိုးခိုလှုံခြင်းသာ ပျက်စီးယိုယွင်းမှုကို ကျော်လွန်စေသည်။
Verse 23
सदा तु चन्द्रकान्तानां सदा यौवनशालिनाम् श्यामाङ्गानां सदा सर्वभूषणास्पददेहिनाम्
သူတို့သည် အမြဲတမ်း လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၍ အမြဲတမ်း ယောဝနသစ်လွင်မှုဖြင့် ပြည့်စုံကြသည်။ ကိုယ်အင်္ဂါများသည် မည်းညိုရောင်ဖြစ်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာသည် အလှဆင်အလုံးစုံအတွက် အမြဲတမ်း သင့်တော်သော နေရာတော်ဖြစ်သည်။
Verse 24
जंबूद्वीपे तु तत्रापि कुरुवर्षं सुशोभनम् तत्र चन्द्रप्रभं शम्भोर् विमानं चन्द्रमौलिनः
ဇမ္ဗူဒွီပ၌ ထိုနေရာတွင်ပင် ကုရုဝර්ෂ ဟူသော အလွန်လှပသည့် နယ်မြေရှိသည်။ ထိုနေရာ၌ စန္ဒ్రပရဘ—လမင်းကို မော်လီအဖြစ် ဆောင်ထားသော သမ္ဘူ (ရှီဝ) ၏ တောက်ပသည့် ကောင်းကင်ဗိမာန်တော် တည်ရှိသည်။
Verse 25
वर्षे तु भारते मर्त्याः पुण्याः कर्मवशायुषः शतायुषः समाख्याता नानावर्णाल्पदेहिनः
သို့သော် ဘာရတဝර්ෂ၌ လူသားတို့သည် ကုသိုလ်ရှိကြသော်လည်း အသက်တမ်းသည် ကမ္မအလိုက် အုပ်ချုပ်ခံရသည်။ သူတို့ကို အသက်တစ်ရာရှိသူများဟု ခေါ်ကြပြီး အမျိုးအစား (ဝဏ္ဏ) မျိုးစုံရှိကာ ကိုယ်ခန္ဓာလည်း ယေဘုယျအားဖြင့် သေးငယ်ကြသည်။
Verse 26
नानादेवार्चने युक्ता नानाकर्मफलाशिनः नानाज्ञानार्थसम्पन्ना दुर्बलाश्चाल्पभोगिनः
သူတို့သည် နတ်ဘုရားများစွာကို ပူဇော်ကိုးကွယ်ရာတွင် ပါဝင်ကြပြီး ကမ္မအမျိုးမျိုး၏ အကျိုးफलကို စားသုံးကြသည်။ ဉာဏ်ပညာ၏ ရည်ရွယ်ချက်မျိုးစုံကိုလည်း ရရှိကြသော်လည်း အားနည်းလာကာ ခံစားမှုတို့သည် နည်းပါးနေတတ်သည်။
Verse 27
इन्द्रद्वीपे तथा केचित् तथैव च कसेरुके ताम्रद्वीपं गताः केचित् केचिद्देशं गभस्तिमत्
အချို့သည် အိန္ဒြဒွီပသို့ သွားကြပြီး၊ အချို့သည် ကဆေရုကသို့လည်း သွားကြသည်။ အချို့သည် တာမ္ရဒွီပသို့ ထွက်ခွာကြသကဲ့သို့၊ အချို့သည် အလင်းရောင်ပြည့်ဝသော ဂဘස්တိမတ် ဟူသော နယ်မြေသို့ သွားကြသည်။ ထိုသို့ စကြဝဠာ၏ စည်းကမ်းအတိုင်း သတ္တဝါတို့သည် နယ်မြေများအလိုက် ခွဲဝေခံရသည်။
Verse 28
नागद्वीपं तथा सौम्यं गान्धर्वं वारुणं गताः केचिन्म्लेच्छाः पुलिन्दाश् च नानाजातिसमुद्भवाः
အမျိုးမျိုးသော လူမျိုးဇာတိများမှ မွေးဖွားလာသူအချို့—မလေစ္ဆနှင့် ပုလိန္ဒတို့ကဲ့သို့—တို့သည် နာဂဒွီပသို့ သွားကြပြီး၊ ထို့အတူ စောမ്യဒွီပ၊ ဂန္ဓರ್ವဒွီပ နှင့် ဝါရုဏဒွီပတို့သို့လည်း သွားကြ၏။
Verse 29
पूर्वे किरातास्तस्यान्ते पश्चिमे यवनाः स्मृताः ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश् च सर्वशः
အရှေ့ဘက် အဆုံးအစွန်တွင် ကိရာတများရှိသည်ဟု မှတ်သားကြ၏၊ အနောက်ဘက်တွင် ယဝနများရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏။ အလယ်တွင် ဗြာဟ္မဏ၊ က္ଷတ္ရိယ၊ ဝိုင်ရှျ၊ ထို့ပြင် ရှူဒြတို့လည်း နေရာအနှံ့ ပျံ့နှံ့ရှိ၏။ ဤသို့ လောကီအစီအစဉ်ကို ဖော်ပြထားပြီး၊ ထိုအတွင်း ပရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် အကျင့်ကို သန့်စင်ကာ ပတိ—သခင် ရှိဝ—ထံသို့ မျက်နှာမူ၍ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ရှာရမည်။
Verse 30
इज्यायुद्धवणिज्याभिर् वर्तयन्तो व्यवस्थिताः तेषां संव्यवहारो ऽयं वर्तते ऽत्र परस्परम्
သူတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အခန်းကဏ္ဍများတွင် တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်၍ ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်း (ယဇ္ဉဝန်ဆောင်မှု)၊ တရားမျှတသော စစ်ပွဲ၊ နှင့် ကုန်သွယ်ရေးတို့ဖြင့် အသက်မွေးကြ၏။ ထို့ကြောင့် အချင်းချင်းအကြား အပြန်အလှန် ဆက်ဆံရေးနှင့် တာဝန်ဝတ္တရား စနစ်သည် ဤနေရာ၌ ဆက်လက် လည်ပတ်နေ၏။
Verse 31
धर्मार्थकामसंयुक्तो वर्णानां तु स्वकर्मसु संकल्पश्चाभिमानश् च आश्रमाणां यथाविधि
ဝဏ္ဏများ၏ ကိုယ်ပိုင်ကမ္မများတွင် ဓမ္မ၊ အර්ထ၊ ကာမတို့နှင့် ညီညွတ်အောင် လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့ပြင် အာရှရမ်များ၏ သင့်လျော်သော စည်းကမ်းအတိုင်း သင့်တော်သော စင်္ကလ္ပ (ရည်ရွယ်ချက်မှန်) နှင့် အဘိမာန (စည်းကမ်းရှိသော ကိုယ်တန်ဖိုးသတိ) ကို ထိန်းသိမ်းရမည်—ထိုသို့ဖြင့် ပရှု (တစ်ဦးချင်းဝိညာဉ်) သည် ပတိ—သခင် ရှိဝ—ထံသို့ ဦးတည်သော လမ်းကြောင်း၌ တည်ငြိမ်လာမည်။
Verse 32
इह स्वर्गापवर्गार्थं प्रवृत्तिर्यत्र मानुषी तेषां च युगकर्माणि नान्यत्र मुनिपुङ्गवाः
ဤနေရာ—လူ့လောက၌—လူသား၏ ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော ကြိုးပမ်းမှုသည် ကောင်းကင်ဘုံ (သွဂ္ဂ) နှင့် အပဝဂ္ဂ (မောက္ခ) အတွက် ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ယုဂအလိုက် သင့်တော်သော ကမ္မများသည် သူတို့အတွက်သာ ဖြစ်ပြီး အခြားနေရာတွင် မရှိကြောင်း၊ မုနိတို့အထွဋ်အမြတ်ရေ။
Verse 33
दशवर्षसहस्राणि स्थितिः किंपुरुषे नृणाम् सुवर्णवर्णाश् च नराः स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः
ကိမ္ပုရုသဒေသ၌ လူတို့၏အသက်တမ်းသည် တစ်သောင်းနှစ်တိုင်တည်မြဲ၏။ ထိုနေရာရှိ ယောက်ျားတို့သည် ရွှေရောင်တောက်ပပြီး မိန်းမတို့သည် အပ္စရာတို့ကဲ့သို့ အလှအပပြည့်စုံကြ၏။
Verse 34
अनामया ह्यशोकाश् च सर्वे ते शिवभाविताः शुद्धसत्त्वाश् च हेमाभाः सदाराः प्लक्षभोजनाः
အမှန်တကယ်ပင် သူတို့အားလုံးသည် ရောဂါနှင့် ဝမ်းနည်းမှုကင်းစင်ကြပြီး၊ အားလုံးသည် သီဝ၏ သဘောတရားဖြင့် ပြည့်ဝနေကြ၏။ စတ္တဝသန့်ရှင်း၍ ရွှေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပကာ၊ ဇနီးမယားနှင့်အတူ နေထိုင်၍ ပလက္ခ (သန့်ရှင်းသော သဖန်း) ၏ အစာဖြင့် အသက်မွေးကြ၏။
Verse 35
महारजतसंकाशा हरिवर्षे ऽपि मानवाः देवलोकाच्च्युताः सर्वे देवाकाराश् च सर्वशः
ဟရိဝර්ෂဒေသ၌လည်း လူတို့သည် ကြီးမားသော ငွေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပကြ၏။ အားလုံးသည် ဒေဝလောကမှ ကျဆင်းလာသူများဟု ဆိုကြပြီး၊ နေရာတိုင်း၌ ဒေဝတို့ကဲ့သို့ ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိကြ၏။
Verse 36
हरं यजन्ति सर्वेशं पिबन्तीक्षुरसं शुभम् न जरा बाधते तेन न च जीर्यन्ति ते नराः
ဟရ—အလုံးစုံ၏ အရှင်—ကို ပူဇော်ကာ မင်္ဂလာရှိသော ကြံရည်ကို သောက်သုံးကြသဖြင့်၊ အိုမင်းခြင်းသည် သူတို့ကို မနှောင့်ယှက်နိုင်၊ ထိုကုသိုလ်ကြောင့် လူတို့သည် မညှိုးနွမ်း မကျဆင်းကြ။
Verse 37
दशवर्षसहस्राणि तत्र जीवन्ति मानवाः मध्यमं यन्मया प्रोक्तं नाम्ना वर्षमिलावृतम्
ထိုနေရာ၌ လူတို့သည် တစ်သောင်းနှစ်တိုင် အသက်ရှင်ကြ၏။ ငါဖော်ပြခဲ့သော အလယ်ဗဟိုဒေသကို အမည်အားဖြင့် အီလာဝෘတ်-ဝර්ෂ ဟု ခေါ်ကြ၏။
Verse 38
न तत्र सूर्यस्तपति न ते जीर्यन्ति मानवाः चन्द्रसूर्यौ न नक्षत्रं न प्रकाशम् इलावृते
ဣလာဝෘတ၌ နေမီးမလောင်ကျွမ်း၊ ထိုနေရာရှိ လူတို့လည်း အိုမင်းပျက်ယွင်းခြင်းမရှိ။ လ၊ နေ မရှိ၊ ကြယ်စုများလည်း မရှိ၊ သာမန်အလင်းလည်း မရှိ၊ အကြောင်းမှာ ထိုဘုံကို လောကအလင်းများကို ကျော်လွန်သော သီဝကို ဗဟိုပြုသည့် အထက်မြတ်ရောင်ခြည်က တောက်ပစေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 39
पद्मप्रभाः पद्ममुखाः पद्मपत्त्रनिभेक्षणाः पद्मपत्त्रसुगन्धाश् च जायन्ते भवभाविताः
အတွင်းစိတ်၌ ဘဝ (သီဝ) ပတိ၏ အာနုဘော်ဖြင့် ပြည့်ဝနေသူတို့သည် ကြာပန်းကဲ့သို့ တောက်ပ၍ မွေးဖွားကြသည်—ကြာပန်းမျက်နှာ၊ ကြာရွက်ကဲ့သို့ မျက်စိ၊ ကြာရွက်ရနံ့ကဲ့သို့ သင်းပျံ့၍၊ ပရှုသည် ပတိ၏ ကရုဏာတော်ထိတွေ့သည့်အခါ ပေါ်ထွန်းလာသော သန့်ရှင်းမှုကို ထင်ဟပ်ပြသကြသည်။
Verse 40
जम्बूफलरसाहारा अनिष्पन्दाः सुगन्धिनः देवलोकागतास्तत्र जायन्ते ह्यजरामराः
ထိုနေရာ၌ ဇမ္ဗူသီးရည်ကို အမృతကဲ့သို့ စားသောက်၍ လှုပ်ရှားမတုန်လှုပ်၊ ငြိမ်သက်တည်ကြည်ကာ ကိုယ်တိုင်သင်းပျံ့နေကြသည်။ ဒေဝလောကမှ ရောက်လာသူတို့သည် ထိုတွင် အိုမင်းမရ၊ မသေမပျက် အဇရာအမရ အဖြစ် မွေးဖွားကြသည်။
Verse 41
त्रयोदशसहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः आयुःप्रमाणं जीवन्ति वर्षे दिव्ये त्विलावृते
ဒေဝီယ ဣလာဝෘတ-ဝර්ෂ၌ ထိုနရောတ္တမတို့သည် အသက်တာ၏ အတိုင်းအတာပြည့်စုံစွာ—နှစ်တစ်သောင်းသုံးထောင်—အသက်ရှင်ကြပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသော အာယုကာလအားဖြင့် ထောက်ပံ့ခံရကြသည်။
Verse 42
जंबूफलरसं पीत्वा न जरा बाधते त्विमान् न क्षुधा न क्लमश्चापि न जनो मृत्युमांस् तथा
ဇမ္ဗူသီးရည်ကို သောက်သုံးပြီးနောက် ထိုသူတို့ကို အိုမင်းခြင်း မနှောင့်ယှက်နိုင်။ ဆာလောင်ခြင်းမရှိ၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းမရှိ၊ ထိုသို့သောသူတို့သည် သေမင်း၏ အာဏာအောက်သို့လည်း မကျရောက်ကြ။ ပုရာဏအမြင်အရ ဤသည်မှာ ကိုယ်ခန္ဓာပရှု၏ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ကန့်သတ်ချက်များ ပျော့ပါးသွားသည့် ဘုံတစ်ခုကို ညွှန်ပြပြီး၊ ပတိနှင့် နီးကပ်ခြင်းနှင့် သတ္တဝိက၊ ဓမ္မနှင့်ညီသော ဘဝ၏ အကျိုးကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 43
तत्र जाम्बूनदं नाम कनकं देवभूषणम् इन्द्रगोपप्रतीकाशं जायते भास्वरं तु तत्
ထိုနေရာ၌ «ဇမ္ဘူနဒ» ဟုခေါ်သော ရွှေသည် ပေါ်ထွန်းလာ၏—ဒေဝတားတို့၏ အလှဆင်အတွက် သင့်တော်ပြီး—အလင်းရောင်တောက်ပကာ အင်ဒရဂိုပ ပိုး၏ အရောင်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ရှိုင်ဝဒർശနအရ ဤတောက်ပသော ပစ္စည်းသည် ပတိ (ရှီဝ) ထိန်းသိမ်းသော စೃષ્ટိ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်၍ ရှီဝပူဇာတွင် ဆက်ကပ်လျှင် သန့်ရှင်းမြတ်နိုးလာ၏။
Verse 44
एवं मया समाख्याता नववर्षानुवर्तिनः वर्णायुर्भोजनाद्यानि संक्षिप्य न तु विस्तरात्
ဤသို့ပင် ငါသည်—အသေးစိတ်မချဲ့ဘဲ အကျဉ်းချုပ်၍—ဗර්ෂ ကိုးခုနောက်လိုက်သော အကြောင်းအရာများ၊ အတန်းအစားစနစ်၊ အသက်တာကာလ၊ အစာအဟာရနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပုံစံများ၊ ထုံးတမ်းစဉ်လာတို့ကို ရှင်းပြခဲ့၏။ ဤအရာအားလုံးတွင် ပညာရှိတို့သည် ပတိ (ရှီဝ) ၏ အုပ်ချုပ်ထိန်းသိမ်းမှုကို မြင်သင့်ပြီး၊ ချည်နှောင်ခံရသော ဝိညာဉ် (paśu) သည် pāśa ၏ အင်အားအောက်တွင် သတ်မှတ်ထားသော အခြေအနေများအတွင်း လှုပ်ရှားနေ၏။
Verse 45
हेमकूटे तु गन्धर्वा विज्ञेयाश्चाप्सरोगणाः सर्वे नागाश् च निषधे शेषवासुकितक्षकाः
ဟေမကူဋ ပေါ်တွင် ဂန္ဓဗ္ဗတို့နှင့် အပ္စရာအုပ်စုတို့ ရှိကြောင်း သိမှတ်ရမည်။ နိṣဓ ပေါ်တွင်မူ နာဂတို့အားလုံး—ရှေṣ၊ ဝါစူကိ၊ တက္ṣက—ရှိကြ၏။
Verse 46
महाबलास् त्रयस्त्रिंशद् रमन्ते याज्ञिकाः सुराः नीले तु वैडूर्यमये सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः
ထိုနေရာ၌ ယဇ္ဉဝေဒဖြင့် အာဟာရရသော အင်အားကြီး သုံးဆယ်သုံးပါးသော ဒေဝတားတို့သည် ပျော်ရွှင်စွာ ကစားကြ၏။ ထို့ပြင် အပြာရောင် vaidūrya ကဲ့သို့သော နယ်မြေ၌ စိဒ္ဓတို့နှင့် အညစ်အကြေးကင်းသော ဘြဟ္မရ္ṣi များ—ပြီးပြည့်စုံ၍ သန့်ရှင်းသူများ—နေထိုင်ကြ၏။
Verse 47
दैत्यानां दानवानां च श्वेतः पर्वत उच्यते शृङ्गवान् पर्वतश्चैव पितॄणां निलयः सदा
ဒೈတျနှင့် ဒာနဝတို့အတွက် «ရှွေတ» ဟုခေါ်သော တောင်သည် သူတို့၏ နယ်မြေဟု ဆိုကြ၏။ ထို့အတူ «ရှೃင်္ဂဝါန်» တောင်သည် ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) တို့၏ အမြဲတမ်း နေရာတည်ရာ ဖြစ်၏။
Verse 48
हिमवान् यक्षमुख्यानां भूतानाम् ईश्वरस्य च सर्वाद्रिषु महादेवो हरिणा ब्रह्मणांबया
ဟိမဝန် (ဟိမလယတောင်) သည် ယက္ခများနှင့် ဘူတများ၏ အထွတ်အထိပ် နေရာတော်ဖြစ်၏။ တောင်တန်းအပေါင်းတို့၌ မဟာဒေဝသည် ဟရီနှင့် ဗြဟ္မာနှင့်အတူ တည်ရှိ၍ သန့်ရှင်းသော တောင်ထိပ်အားလုံးကို ပြည့်နှံ့စေသော တစ်ပါးတည်းသော အရှင်ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 49
नन्दिना च गणैश्चैव वर्षेषु च वनेषु च नीलश्वेतत्रिशृङ्गे च भगवान्नीललोहितः
နန္ဒိန်နှင့် ဂဏများနှင့်အတူ ဘဂဝန် နီလလောဟိတသည် သန့်ရှင်းသော ဒေသများနှင့် တောအုပ်များ၌ တည်ရှိတော်မူ၏။ ထို့ပြင် နီလ-ရှွေတ ဟုခေါ်သော သုံးထိပ်တောင် (တရိရှೃင်္ဂ) ပေါ်၌လည်း နေထိုင်တော်မူ၍ ချည်နှောင်မှုအားလုံးကို ကျော်လွန်ကာ လွတ်လပ်စွာ လှုပ်ရှားသော ပတိ (အရှင်) ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 50
सिद्धैर्देवैश् च पितृभिर् दृष्टो नित्यं विशेषतः नीलश् च वैडूर्यमयः श्वेतः शुक्लो हिरण्मयः
စိဒ္ဓများ၊ ဒေဝများနှင့် ပိတೃများက အမြဲတမ်း—အထူးသဖြင့်—မြင်တွေ့ကြသော လိင်္ဂသည် အမျိုးမျိုးသော ပုံသဏ္ဍာန်ဖြင့် ထင်ရှား၏။ အနက်ပြာရောင်၊ ဝိုင်ဒူရျ (ကြောင်မျက်စိရတနာ) ဖြင့်ပြုလုပ်သကဲ့သို့၊ ဖြူစင်တောက်ပသောအဖြစ်၊ နှင့် ရွှေရောင်အဖြစ်—အလင်းရောင်ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ပတိ (အရှင်) ကို ထုတ်ဖော်ပြသတော်မူ၏။
Verse 51
मयूरबर्हवर्णस्तु शातकुंभस् त्रिशृङ्गवान् एते पर्वतराजानो जंबूद्वीपे व्यवस्थिताः
မယူးရဗර්ဟ (မော်ရပင်တောင်) သည် မော်ရပင်အမွှေးအတောင်ကဲ့သို့ အရောင်ရှိ၏။ ရှာတကುಂಬနှင့် သုံးထိပ်တောင် တရိရှೃင်္ဂဝန်တို့နှင့်အတူ ဤတောင်မင်းများသည် ဇမ္ဗူဒွီပ၌ တည်ရှိကြ၏။
Here ‘Soma’ is presented as an ākāśāmbhonidhi—an aerial ocean-like reservoir and amṛta-source, a cosmic support (ādhāra) for beings and gods. While Soma can denote the Moon elsewhere, this passage emphasizes Soma as a sustaining, amrita-bearing cosmic principle from which the divine river proceeds.
It symbolizes cosmic order under Shiva’s command: the single divine flow becomes many life-giving streams for all regions, showing how unity (one sacred source) manifests as multiplicity (many rivers) without leaving Shiva’s governance. Devotionally, it also frames tīrtha and sacred waters as Shiva-empowered means of purification supporting dharma and liberation.
Bharatavarsha is portrayed as the karma-field where lifespan and experiences are shaped by action, worship, and knowledge pursuits. This contrast highlights the Purāṇic teaching that human life—though limited—is uniquely suited for disciplined dharma and Shiva-oriented sadhana leading to apavarga (moksha).