
Adhyaya 50 — देवपुर्यः, पुराणि, आयतनानि च; श्रीकण्ठाधिपत्य-प्रतिपादनम्
သုတ၏ ကမ္ဘာဗေဒဆိုင်ရာ ပြောကြားမှုကို ဆက်လက်၍ ဤအধ্যာယတွင် သန့်ရှင်းသော တောင်ထိပ်များနှင့် သတ္တဝါအမျိုးအစားမျိုးစုံ—ဒೈတျ၊ ဒာနဝ၊ ရက္ခသ၊ ယက္ခ၊ ကိန္နရ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ဝိဒ္ယာဓရ၊ နာဂ—တို့၏ ပူရ/နေရာချထားမှုများကို စာရင်းပြုဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ဂရုဍ၊ နီလလောဟိတ၊ ကုဗေရ၊ ဂုဟ၊ သပ္တရ္ဓိတို့ကဲ့သို့ သီးသန့် နတ်ဘုရားနေထိုင်သူများကိုလည်း သတ်မှတ်ပြသည်။ ထို့နောက် သီအိုလောဂျီသို့ ပြောင်းလဲကာ maryādā-parvata (နယ်နိမိတ်တောင်) ပေါ်တွင်တောင် အာယတနများ ရှိသော်လည်း အားလုံးသည် «ရှရီကဏ္ဌ» ၏ အာဏာအောက်တွင် တည်ရှိကြောင်း ဆိုသည်။ ကမ္ဘာအုပ်ချုပ်သူများ (aṇḍa-pālakāḥ) ကို စက်ကရဝတ္တိများကဲ့သို့ ဥပမာပြပြီး၊ ထို့ထက်မြင့်သော စီမံကိန်းအဖြစ် ဝိဒ္ယေရှဝရများကို ညွှန်ပြသည်။ နိဂုံးတွင် လှုပ်ရှားသည့်နှင့် မလှုပ်ရှားသည့် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးသည် ကာလာဂ္နိ-ရှီဝအထိ «ရှရီကဏ္ဌ» ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် ရှိကြောင်း အတည်ပြုကာ နောက်တစ်ခန်းတွင် နယ်နိမိတ်တောင်များနှင့် ရှီဝ၏ စကြဝဠာအုပ်စိုးမှုကို ဆက်လက်ချဲ့ထွင်ရန် ပြင်ဆင်ထားသည်။
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे एकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच शितान्तशिखरे शक्रः पारिजातवने शुभे तस्य प्राच्यां कुमुदाद्रिकूटो ऽसौ बहुविस्तरः
ဤသို့ ဂုဏ်တော်မြတ်သော လိင်္ဂမဟာပုရာဏ၏ ပူရ္ဝဘားဂ၌ လေးဆယ့်ကိုးမြောက် အခန်း စတင်သည်။ စူတာက ပြောသည်– «ရှိတန္တ» ဟုခေါ်သော တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် သက္ကရ (အိန္ဒြာ) သည် မင်္ဂလာရှိသော ပါရိဇာတ တောအုပ်၌ ရှိနေ၏။ ထို၏ အရှေ့ဘက်တွင် ကုမုဒာဒြိ တောင်ထိပ်ကြီးသည် ကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိ၏။
Verse 2
अष्टौ पुराण्युदीर्णानि दानवानां द्विजोत्तमाः सुवर्णकोटरे पुण्ये राक्षसानां महात्मनाम्
အို ဒွိဇောတ္တမတို့၊ ဒါနဝတို့အကြား၌ ပုရာဏ ရှစ်ပုဒ်ကို သန့်ရှင်းသော ရွှေဂူ (သုဝဏ္ဏကောတရ) အတွင်းတွင် မဟာအတ္တမ ရာက္ခသတို့အတွက် ကြေညာခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ ဓမ္မကို မှတ်မိစေ၍ ပတိ (အရှင်) အောက်၌ အဝိဇ္ဇာ၏ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ကို လျော့ပါးစေရန် ဖြစ်သည်။
Verse 3
नीलकानां पुराण्याहुर् अष्टषष्टिर्द्विजोत्तमाः महानीले ऽपि शैलेन्द्रे पुराणि दश पञ्च च
အို ဒွိဇောတ္တမတို့၊ နီလကဏ္ဍတို့၌ ပုရာဏ အဟောင်း ၆၈ ပုဒ် ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် မဟာနီလ ဟုခေါ်သော တောင်မင်းကြီးပေါ်၌လည်း ပုရာဏ ၁၅ ပုဒ် ရှိသည်။
Verse 4
हयाननानां मुख्यानां किन्नराणां च सुव्रताः वेणुसौधे महाशैले विद्याधरपुरत्रयम्
အို သုဝရတ (ကောင်းမွန်သော ဝရတ) ရှိသူတို့၊ «ဝေဏုဆော်ဓ» ဟုခေါ်သော တောင်ကြီးပေါ်တွင် ဝိဒ္ဓာဓရတို့၏ မြို့သုံးမြို့ တည်ရှိသည်။ ထိုမြို့များသည် မြင်းမျက်နှာရှိသူတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်တို့နှင့် ကိန္နရတို့၏ ပိုင်ဆိုင်ရာဖြစ်ပြီး၊ သီဝ၏ စည်းကမ်းတကျ စီမံထားသော လောကစနစ်အတွင်း၌ တင့်တယ်စွာ တည်နေသည်။
Verse 5
वैकुण्ठे गरुडः श्रीमान् करञ्जे नीललोहितः वसुधारे वसूनां तु निवासः परिकीर्तितः
ဗိုင်ကွန်ဋ္ဌ၌ ဂရုဍာ မဟာဂုဏ်တော်ပြည့်စုံစွာ နေထိုင်၏။ ကရဉ္ဇ၌ နီလလောဟိတ (ရှီဝ—အပြာနှင့်အနီ အရှင်) တည်၏။ ဝစုဓာရာ၌ ဝစုတို့၏ နေရာတော်ဟု ကြေညာထား၏။
Verse 6
रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षीणां महात्मनाम् सप्तस्थानानि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि च
ရత్నဓာရ မဟာတောင်တော်ပေါ်၌ မဟာစိတ်ရှိသော သပ္တဋ္ဌိ (Saptarishis) တို့၏ သန့်ရှင်းသော နေရာတော် ခုနစ်ခု ရှိ၏—ပုဏ္ဏယာတရာ အာသနတော်များဖြစ်၍ စိဒ္ဓတို့၏ အာဝါသများနှင့် တွဲလျက်ရှိ၏။
Verse 7
महत्प्रजापतेः स्थानम् एकशृङ्गे नगोत्तमे गजशैले तु दुर्गाद्याः सुमेधे वसवस् तथा
ဧကရှೃင်္ဂ မဟာတောင်တော်ပေါ်၌ ပ္ရဇာပတိ၏ မြင့်မြတ်သော အာသနတော် ရှိ၏။ ဂဇရှೈလ၌ ဒုರ್ಗာနှင့် အခြား မာတೃဒေဝီတို့ နေထိုင်ကြ၏။ စုမေဓာ၌လည်း ဝစုတို့ နေထိုင်ကြ၏—ဤသို့ ပတိ (ရှီဝ) ထိန်းသိမ်းသော သန့်ရှင်းသည့် အစီအစဉ်အတွင်း တောင်ထိပ်အာဝါသများ တည်ထောင်ထား၏။
Verse 8
आदित्याश् च तथा रुद्राः कृतावासास्तथाश्विनौ अशीतिर्देवपुर्यस्तु हेमकक्षे नगोत्तमे
ထိုနေရာ၌ အာဒိတျများနှင့် ရုဒြများလည်း အာဝါသပြုကြ၏။ ထို့အပြင် ကృతာဝာသများနှင့် အရှွင် နှစ်ပါးလည်း ရှိ၏။ တောင်အထွတ် ဟေမကက္ခ၌ ဒေဝမြို့ ၈၀ ရှိ၏။
Verse 9
सुनीले रक्षसां वासाः पञ्चकोटिशतानि च पञ्चकूटे पुराण्यासन् पञ्चकोटिप्रमाणतः
စုနီလ၌ ရက္ခသတို့၏ နေရာများ ရှိ၍ အရေအတွက် ငါးရာကုဋိ ဖြစ်၏။ ပဉ္စကူဋ၌လည်း ရှေးဟောင်း အိမ်ရာများ ရှိခဲ့၍ အတိုင်းအတာ ငါးကုဋိမျှ ဖြစ်၏။
Verse 10
शतशृङ्गे पुरशतं यक्षाणाममितौजसाम् ताम्राभे काद्रवेयाणां विशाखे तु गुहस्य वै
Śataśṛṅga တောင်ပေါ်၌ အင်အားမတိုင်းတာနိုင်သော ယက္ခ (Yakṣa) များ၏ မြို့တော် တစ်ရာ ရှိ၏။ Tāmrābha တွင် Kādraveya များ၏ နေရာချထားရာများ ရှိပြီး Viśākha တွင် ဂုဟ (Guha/Skanda) ၏ နေရာတော် အမှန်တကယ် ရှိ၏။
Verse 11
श्वेतोदरे मुनिश्रेष्ठाः सुपर्णस्य महात्मनः पिशाचके कुबेरस्य हरिकूटे हरेर्गृहम्
မုနိအမြတ်တို့၊ Śvetodara တွင် မဟာစိတ်ရှိသော Suparṇa (Garuḍa) ၏ သန့်ရှင်းသော အာသနတော် ရှိ၏။ Piśācaka တွင် Kubera ၏ နေရာတော် ရှိပြီး Hari-kūṭa ပေါ်တွင် Hari ၏ အိမ်တော် တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ သက်ဆိုင်ရာ သန့်ရှင်းဒေသတို့၌ တရားဝင် တည်ထောင်ထားကြ၏။
Verse 12
कुमुदे किंनरावासस् त्व् अञ्जने चारणालयः कृष्णे गन्धर्वनिलयः पाण्डुरे पुरसप्तकम्
kumuda အရောင်ဒေသ၌ Kiṃnara များ၏ နေရာရှိ၏။ အမှောင် añjana အရိပ်၌ Cāraṇa များ၏ အာလယရှိ၏။ kṛṣṇa အနက်ရောင်ဒေသ၌ Gandharva များ၏ နေရာချထားရာရှိ၏။ pāṇḍura အဖြူဖျော့ဒေသ၌ မြို့တော် ခုနစ်မြို့၏ အစုရှိ၏။ ထိုသို့ အလင်းရောင်ဂုဏ်များအလိုက် လောကတို့ကို ပတိ (Pati) သခင်က သတ္တဝါတို့၏ အနေအထားကို စီမံခန့်ခွဲ၍ ခွဲဝေထား၏။
Verse 13
विद्याधराणां विप्रेन्द्रा विश्वभोगसमन्वितम् सहस्रशिखरे शैले दैत्यानामुग्रकर्मणाम्
ဗြာဟ္မဏအမြတ်တို့၊ ထောင်ထိပ်တောင်ပေါ်၌ အပျော်အပါး အစုံအလင်ဖြင့် ပြည့်စုံသော Vidyādhara များ၏ တောက်ပသည့် ဒေသတစ်ခု ရှိခဲ့၏—သို့ရာတွင် ထိုနေရာသည် ကြမ်းတမ်းသော ကမ္မပြုသူ Daitya များ၏ အာသနလည်း ဖြစ်၏။
Verse 14
पुराणां तु सहस्राणि सप्त शक्रारिणां द्विजाः मुकुटे पन्नगावासः पुष्पकेतौ मुनीश्वराः
နှစ်ကြိမ်မွေး သဒ္ဓါရှိသော ရဟန်းပညာရှင်တို့၊ Purāṇa များကို ထောင်ပေါင်းများစွာဟု ရေတွက်ကြပြီး Śakra (Indra) ကို ဆန့်ကျင်သည့် အစဉ်အလာ၌ အဓိက ခုနစ်ပါးကို သင်ကြားကြ၏။ မုနိအရှင်တို့အနက် မြွေကို မကူဋ်အဖြစ် ဆောင်သော Pannagāvāsa နှင့် Puṣpaketu တို့၏ နာမများကို ဤ Śaiva သင်ကြားမှုကို ဆက်လက်ပို့ဆောင်သည့် သန့်ရှင်းသော မျိုးရိုး၌ မှတ်မိထားကြ၏။
Verse 15
वैवस्वतस्य सोमस्य वायोर्नागाधिपस्य च तक्षके चैव शैलेन्द्रे चत्वार्यायतनानि च
ဝိုင်ဝသွတ (ယမ)၊ ဆိုမ၊ ဝါယု နှင့် နာဂအධိပတိတို့နှင့် ဆက်နွယ်သော သန့်ရှင်းအာယတန လေးပါးလည်း ရှိ၏။ ထို့အပြင် တက္ခက နှင့် ရှိုင်လိန္ဒြ တို့နှင့် ဆက်နွယ်သော အာယတနများလည်း ရှိ၏။ ထိုကဲ့သို့ သာသနာတင်မြှောက်ထားသော အာသနများကြောင့် ပတိ (ရှီဝ) အပေါ် ဘက္တိသည် တည်ငြိမ်ခိုင်မာလာပြီး၊ ပရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ပါရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ လွတ်မြောက်ရာသို့ ဦးတည်စေသည်။
Verse 16
ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राणां गुहस्य च महात्मनः कुबेरस्य च सोमस्य तथान्येषां महात्मनाम्
ဗြဟ္မာ၊ အိန္ဒြ၊ ဗိဿဏု နှင့် ရုဒြများ၏အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မဟာအတ္တရှိသော ဂုဟ (စကန္ဒ) ၏အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကုဗေရ နှင့် ဆိုမ၏အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထို့အပြင် အခြား မဟာအတ္တရှိသူများ၏အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း—ချီးမွမ်းပူဇော်ခြင်းနှင့် မန္တန်ဖိတ်ခေါ်ခြင်းတို့ကို ပြုကာ၊ အရာရာသော ဒေဝတာရာထူးများကို ကျော်လွန်သော ပတိ ရှီဝ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးအာဏာကို အသိအမှတ်ပြု하였다။
Verse 17
सन्त्यायतनमुख्यानि मर्यादापर्वतेष्वपि श्रीकण्ठाद्रिगुहावासी सर्वावासः सहोमया
နယ်နိမိတ်တောင်တန်းများပေါ်တွင်ပင် အထင်ကရ သန့်ရှင်းအာယတနများ ရှိနေသည်။ ထိုနေရာ၌ ရှရီကဏ္ဌ တောင်၏ ဂူအတွင်းတွင် အရာရာ၏ အာဝါသဖြစ်သော အရှင်သည် ဥမာနှင့်အတူ နေထိုင်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ပတိ (ရှီဝ) သည် ပရှု အားလုံးနှင့် သန့်ရှင်းအာသန အားလုံး၏ အတွင်းပိုင်းခိုလှုံရာအဖြစ် ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်။
Verse 18
श्रीकण्ठस्याधिपत्यं वै सर्वदेवेश्वरस्य च अण्डस्यास्य प्रवृत्तिस्तु श्रीकण्ठेन न संशयः
အမှန်တကယ် အာဏာပိုင်မှုသည် သာသနာတော်၏ ဒေဝတားအားလုံး၏ အရှင်ဖြစ်သော ရှရီကဏ္ဌ ထံ၌သာ ရှိ၏။ ဤ ကောသမစ်ဥ (အဏ္ဍ) ၏ ပေါ်ထွန်းဖြန့်ကျက်မှုနှင့် လည်ပတ်မှုသည် ရှရီကဏ္ဌ ထံမှပင် ဖြစ်ပေါ်သည်—သံသယမရှိ။
Verse 19
अनन्तेशादयस्त्वेवं प्रत्येकं चाण्डपालकाः चक्रवर्तिन इत्युक्तास् ततो विद्येश्वरास्त्विह
ထို့ကြောင့် အနန္တေရှ နှင့် အခြားသူတို့သည် မိမိမိမိ၏ လောကဗဟိုအဝန်းအတွင်း၌ ကောသမစ်ဥများ (အဏ္ဍများ) ကို စောင့်ရှောက်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့ကို “စက္ကရဝတ္တိန်” ဟု ခေါ်ကြပြီး စကြဝဠာအုပ်စိုးရှင်များ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤနေရာ၌ သူတို့ကို ဝိဒ္ယေရှွရများ—ဉာဏ်ပညာ၏ အရှင်များ—ဟု သိကြပြီး ရှီဝ၏ အမိန့်တော်ကို ထိန်းသိမ်းရန် တည်ထောင်ထားကြသည်။
Verse 20
श्रीकण्ठाधिष्ठितान्यत्र स्थानानि च समासतः मर्यादापर्वतेष्वद्य शृण्वन्तु प्रवदाम्य् अहम्
ယခု နားထောင်ကြလော့။ ငါသည် သီရိကဏ္ဍ (ရှီဝ) အရှင်က အဓိဋ္ဌာန်ပြု၍ စောင့်ရှောက်သော သန့်ရှင်းရာ အဘိဓာန်များကို အကျဉ်းချုပ် ကြေညာမည်။ အထူးသဖြင့် နယ်နိမိတ်တောင်တန်းများပေါ်ရှိ သန့်မြတ်သော အာသနာများတွင် ပတိ အရှင်သည် ပာရှု (ချည်နှောင်ခံသတ္တဝါ) များကို မြှင့်တင်ရန် မိမိ၏ ရှိနေခြင်းကို ထင်ရှားစေတော်မူ၏။
Verse 21
श्रीकण्ठाधिष्ठितं विश्वं चराचरमिदं जगत् कालाग्निशिवपर्यन्तं कथं वक्ष्ये सविस्तरम्
ဤလောကကြီးတစ်ခုလုံး—လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာအားလုံး—ကို သီရိကဏ္ဍ (ရှီဝ) အရှင်က ထောက်တည်ထားသည်။ ကာလာဂ္နိ-ရှီဝ (Kālāgni-Śiva) အထိ ကျယ်ပြန့်သဖြင့် ငါသည် မည်သို့ အပြည့်အစုံ အသေးစိတ် ပြောနိုင်မည်နည်း။
Āyatana indicates a consecrated abode/sanctuary—often mountain-based—where a deity, ṛṣi, or celestial class is established; the chapter uses it to show an ordered network of sacred seats under Śiva’s ultimate authority.
The list could suggest multiple independent powers, but the text resolves this by asserting ‘Śrīkaṇṭha-adhiṣṭhita’ governance: all localized divine jurisdictions are subordinate to Śiva, integrating sacred geography into a single Shaiva metaphysics.
Aṇḍa-pālakāḥ are administrators/guardians of cosmic domains (aṇḍas), described as cakravartin-like rulers; the narrative then signals a transition to Vidyeśvaras as a higher Shaiva category structuring and transcending such cosmic administration.