Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 15
Nine Creations (Sarga), Guṇa-Streams of Beings, and Brahmā’s Progeny in Cyclic Time
मुख्यसर्गश्चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः / तिर्यक्स्त्रोतस्तु यः प्रोक्तस्तिर्यग्योन्यः स पञ्चमः
mukhyasargaścaturthastu mukhyā vai sthāvarāḥ smṛtāḥ / tiryakstrotastu yaḥ proktastiryagyonyaḥ sa pañcamaḥ
စတုတ္ထဖန်ဆင်းခြင်းကို ‘မုခ္ယ-စර්ဂ’ (အဓိကဖန်ဆင်းခြင်း) ဟု ခေါ်ကြပြီး ထိုတွင် အဓိကသတ္တဝါများမှာ စ္ထာဝရ (မရွေ့လျားသော) များ—အပင်တို့ကဲ့သို့—ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ပဉ္စမဖန်ဆင်းခြင်းကို ‘တိရျက်-စရောတစ်’ (အလျားလိုက်စီးကြောင်း) ဟု ဆိုကြပြီး ၎င်းသည် တိရျက်-ယောနိ—တိရစ္ဆာန်အဖြစ် မွေးဖွားသူများ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်သည်။
Sūta (narrator) conveying the Purāṇic account of creation as taught by the sages
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It does not directly define Ātman; it outlines graded manifestations in creation—immobile life and animal birth—implying the Self’s presence through all embodied forms within cosmic evolution.
No specific yogic technique is taught in this verse; it supplies cosmological classification that later supports dharma and sādhana by situating beings within the ordered flow of manifestation.
This verse is cosmological and non-sectarian in tone; it presents creation categories without polemics, aligning with the Kurma Purana’s broader Shaiva–Vaishnava synthesis by treating the cosmic order as a shared sacred framework.