Adhyaya 170

Verse 1

नामैकोनसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः धन्वन्तरिरुवाच / ज्वरो ऽष्टधा पृथग्द्वन्द्वसंघातागन्तुजः स्मृतः / मुस्तपर्पटकोशीरचन्दनोदीच्यनागरैः / शृतशीतं जलं दद्यात्पिपासाज्वरशान्तये

ဓနွန္တရီက မိန့်ကြားသည်—ဖျားနာခြင်း (jvara) သည် အမျိုးအစား ရှစ်မျိုးရှိသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ တစ်မျိုးချင်းဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ နှစ်မျိုးပေါင်းဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ အစုလိုက်ပေါင်းစည်းဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် ပြင်ပမှဝင်ရောက်သော (āgantu) အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ မုஸ္တ၊ ပရ္ပဋ၊ ကိုရှီရ၊ စန္ဒန၊ ဥဒီချျ၊ နာဂရတို့နှင့် ရေကိုပြုတ်၍ အေးအောင်ထားပြီး သောက်စေကာ ရေငတ်ခြင်းကိုသက်သာစေ၍ ဖျားကိုငြိမ်းစေသည်။

Verse 2

नागरं देवकाष्ठञ्च धान्याकं बृहतीद्वयम् / दद्यात्पाचनकं पूर्वं ज्वरिताय ज्वरापहम्

ခြောက်သွေ့သော ဂျင်း၊ ဒေဝကာဋ္ဌ (နတ်သစ်)၊ နံနံစေ့နှင့် ဘြဟတီ နှစ်မျိုးကို အစာချေ ပာစန အဖြစ် အရင်ပေးရမည်။ ၎င်းသည် ဖျားနာသူ၏ ဖျားကို ပျောက်ကင်းစေသည်။

Verse 3

आरग्वधाभयामुस्तातिक्ताग्रन्थिकनिर्मितः / कषायः पाचनः सामे सशूले च ज्वरेहितः

အာရဂ္ဝဓ၊ အဘယာ၊ မုစတာ၊ တိက္တာ နှင့် ဂရန်သိကာတို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကွာသ (ဆေးရည်ပြုတ်) သည် ပာစန အစာချေစေသည်။ စာမ ဖျား (မညီမညာဖျား) နှင့် နာကျင်မှုပါရှိသော်လည်း အကျိုးရှိသည်။

Verse 4

मधूकसारसिन्धूत्थवचोषणकणाः समाः / श्लक्ष्णं पिष्ट्वाम्भसा नस्यं कुर्यात्संज्ञाप्रबोधनम्

မဓူကသာရ၊ ကျောက်ဆား (စိန္ဓူတ္ထ)၊ ဝစာ၊ ဥရှဏ နှင့် ကဏာတို့ကို အချိုးတူယူ၍ ရေနှင့် နူးညံ့စွာ ကြိတ်ကာ နာသျ (နှာခေါင်းဆေး) အဖြစ် ထည့်ပေးရမည်။ ၎င်းသည် သတိပြန်လည်နိုးကြားစေသည်။

Verse 5

त्रिवृद्विशालात्रिफलाकटुकारग्वधैः कृतः / सक्षारो भेदनः क्वाथः पेयः सर्वज्वरापहः

ထရိဝෘတ်၊ ဝိသာလာ၊ တြိဖလာ၊ ကတုကာ နှင့် အာရဂ္ဝဓတို့ဖြင့် ပြုလုပ်၍ ခါရ (အယ်ကလီ) ထည့်ထားသော ကွာသသည် ဝမ်းချေ (ဘေဒန) ဆေးဖြစ်သည်။ သောက်လျှင် ဖျားအမျိုးမျိုးကို ပျောက်ကင်းစေသည်။

Verse 6

महौषधामृतामुस्तचन्दनोशीरधान्यकैः / क्वाथस्तृतीयकं हन्ति शर्करामधुयोजितः

မဟာဩသဓ (ဆေးမြတ်) များဖြစ်သော အမృతာ (ဂုဍူစီ)၊ မုစတာ၊ စန္ဒန၊ ဥရှီရ (ဗက်တီဗာ) နှင့် ဓာနျက (နံနံစေ့) တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကွာသကို သကြားနှင့် ပျားရည်ရော၍ ပေးလျှင် တတိယနေ့တစ်ကြိမ်ဖျား (တတိယက) ကို ဖျက်ဆီးပျောက်ကင်းစေသည်။

Verse 7

अपामगजटाकट्यां लोहितैः सप्ततन्तुभिः / बद्ध्वा वारे रवेर्नूनं ज्वरं हन्ति तृतीयकम्

တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အပာမာရ္ဂ (apāmārga) အမြစ်/အမြွှာကို ကာကွယ်မန်တရားအဖြစ် ခါးတွင် အနီရောင်ကြိုး ခုနစ်ချောင်းဖြင့် ချည်နှောင်လျှင်၊ သုံးရက်တစ်ကြိမ်ဖြစ်သော ဖျားနာမှုကို အမှန်တကယ် ချေဖျက်နိုင်သည်။

Verse 8

गङ्गाया उत्तरे कूले अपुत्रस्तापसो मृतः / तस्मै तिलोदकं दद्यान्मुञ्चत्यैकाहिको ज्वरः

ဂင်္ဂါမြစ်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းတွင် သားမရှိသော တပသ (တရားကျင့်သူ) တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုသူအား နှမ်းရေ (tilodaka) ပူဇော်ပေးလျှင် တစ်ရက်တည်းဖြစ်သော ဖျားနာမှုသည် လွတ်ကင်း၍ ပျောက်ကင်းသည်။

Verse 9

गुडूच्याः क्वाथकल्काभ्यां विफलावासकस्य च / मृद्वीकाया बलायाश्च सिद्धाः स्नेहा ज्वरच्छिदः

ဂုဍူချီ (guḍūcī) ၏ ပြုတ်ရည်နှင့် လိမ်းပျစ် (paste) ကို အသုံးပြု၍ ထရိဖလာ (triphala) နှင့် ဝါဆက (vāsaka) ကိုပါ ထည့်ကာ၊ ထို့ပြင် မృဒ္ဝီကာ (စပျစ်ခြောက်) နှင့် ဘလာ (balā) တို့နှင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဆေးဓာတ်ဆီ/ဃီး (medicated ghee/oil) များသည် ဖျားနာမှုကို ဖြတ်တောက်ပျောက်ကင်းစေကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။

Verse 10

धात्रीशिवाकणावह्निक्वाथः सर्वज्वरान्तकः / ज्वरातिसारहरणमौषधं प्रवदाम्यथ

ဓာတြီ (dhātrī)၊ ရှိဝါ (śivā)၊ ကဏာ (kaṇā) နှင့် ဝဟ္နိ (vahni) တို့၏ ပြုတ်ရည်သည် ဖျားနာမှု အမျိုးမျိုးကို ဖျက်ဆီးသော ဆေးဖြစ်သည်။ ယခုတွင် ဖျားနာမှုနှင့်အတူ ဝမ်းလျှောသွေးပါ (dysentery) ကို ဖယ်ရှားသော ဆေးကို ငါဆိုပြမည်။

Verse 11

पृश्रिपर्णोबलाविल्वनागरोत्पलधान्यकैः / पाठेन्द्रयवभूनिम्बमुस्तपर्पटकैः शृताः / ज्यन्त्याममतीसारं सज्वरं समहौषधाः

ပೃရှ္နိပရ္ဏီ (pṛśniparṇī)၊ ဘလာ (balā)၊ ဘိလ္ဝ (bilva)၊ နာဂရ (nāgara)၊ ဥတ္ပလ (utpala)၊ ဓာနျက (dhānyaka)၊ ပါဋ္ဌာ (pāṭhā)၊ အိန္ဒြယဝ (indrayava)၊ ဘူနိမ္ဗ (bhūnimba)၊ မုஸ္တ (musta) နှင့် ပရ္ပဋက (parpaṭaka) တို့နှင့် ပြုတ်၍၊ ဂျယန္တီ (jyantī) နှင့်အတူ ပေးသောက်လျှင်၊ ဤအထူးကြီးမြတ်သော ဆေးများသည် ဖျားနာမှုပါရှိသော်လည်း ဝမ်းလျှောသွေးပါ (dysentery) ကို ကုသပျောက်ကင်းစေသည်။

Verse 12

नागरातिविषामुस्तभूनिम्बामृतवत्सकैः / सर्वज्वरहरः क्वथः सर्वातीसारनाशनः

ခြောက်ဂျင်း၊ အတိဝိသာ၊ မုစ္တာ၊ ဘူ-နိမ္ဗ၊ ဂုဒူချီ (အမရိတာ) နှင့် ဝတ္စက တို့ဖြင့် ပြုတ်ရည်ပြုလုပ်သော် အဖျားအမျိုးမျိုးကို ပျောက်ကင်းစေပြီး အတိသာရ (ဝမ်းလျှော) အမျိုးစုံကို ဖျက်သိမ်းစေသည်။

Verse 13

मुस्तपर्पटकदिव्यशृङ्गवेरशृतं पयः / शालपर्णो पृश्रिपर्णो बृहती कण्टकारिका

မုစ္တာ၊ ပရပဋက နှင့် ရှೃင်္ဂဝေရ (လတ်ဆတ်သော ဂျင်း) တို့နှင့် နို့ကိုပြုတ်သောက်ခြင်းသည် အကျိုးရှိသည်။ ထို့အပြင် ရှာလပရဏီ၊ ပೃရှ္နိပရဏီ၊ ဗೃಹတီ နှင့် ကဏ္ဍကာရိကာ တို့လည်း အကြံပြုသည်။

Verse 14

बलाश्वदंष्ट्राबिल्वादि पाठानागरधान्यकम् / एतदाहारसंयोगे हितं सर्वातिसारिणाम्

ဗလာ၊ အရှ္ဝဒံෂ္ဍရာ၊ ဘိလ္ဝ နှင့် ဆက်စပ်သော ဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်းများကို ပာဋာ၊ ခြောက်ဂျင်း နှင့် ဓာနျက တို့နှင့်အတူ အစားအစာအဖြစ် သင့်လျော်စွာ ပေါင်းစပ်သုံးစွဲလျှင် အတိသာရ (ဝမ်းလျှော) ခံစားသူ အားလုံးအတွက် အကျိုးရှိသည်။

Verse 15

बिल्वचूतास्थिक्वाथश्च खण्डं मध्वतिसारनुत् / अतिसारे हिता तद्वत्कुटजत्वक्कणायुता

ဘိလ္ဝ နှင့် သရက်သီးအုတ် (စေ့ခဲ) တို့၏ ပြုတ်ရည်ကို ဂျဂ္ဂရီ (ခဏ္ဍ) နှင့် ပျားရည်ဖြင့် ရောစပ်သောက်လျှင် အတိသာရကို သက်သာစေသည်။ အတိသာရဖြစ်စဉ်တွင် ထိုနည်းတူ ပြင်ဆင်ပြီး ကုတဇအခေါက်နှင့် ကဏာ (ရှည်ငရုတ်ကောင်း) ပေါင်းထည့်လျှင်လည်း အကျိုးရှိသည်။

Verse 16

वत्सकातिविषाविश्वकणाकन्दकषायकः / प्रयुक्तश्चामशूलाढ्ये ह्यतीसारे सशोणित

ဝတ္စက (ကုတဇ)၊ အတိဝိသာ၊ ဝိရှ္ဝာ (ခြောက်ဂျင်း)၊ ကဏာ (ရှည်ငရုတ်ကောင်း) နှင့် ကန္ဒ (အမြစ်/ဥ) တို့ဖြင့် ပြုတ်ရည်ပြုလုပ်၍ အာမ ပါဝင်ပြီး ဝမ်းဗိုက်ကိုက်ခဲနာကျင်သော အတိသာရတွင်၊ သွေးပါလာသော်လည်း သုံးစွဲပေးရသည်။

Verse 17

चिकित्साथ ग्रहण्यास्तुग्रहणी चाग्रिनाशिनी / चित्रकाक्वाथक्लकाभ्यां ग्रहणीघ्नं क्षृतं हविः / गुल्मशोथोदरप्लीहशूलार्शोघ्नं प्रदीपनम्

ယခု «ဂရဟဏီ» (အစာမစုပ်ယူနိုင်ခြင်း) အတွက် ကုသနည်းကို ဆိုကြသည်။ ဂရဟဏီသည် အစာချေမီး (အဂ္နိ) ကို ဖျက်ဆီးတတ်၏။ «စိတ္ရကာ» နှင့် «ကလကာ» တို့၏ ဆေးရည်ပြုတ်ကို ယူ၍ ဆေးဂီ (ဃృత) ဟဝိအဖြစ် ပြုလုပ်သင့်သည်။ ထိုသည် ဂရဟဏီကို ဖျက်ကာ အဂ္နိကို တောက်ပစေပြီး ဝမ်းဗိုက်အဖု၊ ဖောင်းရောင်၊ ဝမ်းဗိုက်ကြီးခြင်း၊ သရက်အင်္ဂါရောဂါ၊ နာကျင်မှုနှင့် အရ်ရှ (လိပ်ခေါင်း) ကို သက်သာစေ၏။

Verse 18

सौवर्चलं सैन्धवञ्च विडङ्गौद्भिदमेव च / सामुद्रेण समं पञ्चलवणान्यत्र योजयेत्

«ဆော်ဝရ္စလ» ဆား၊ «စိုင်န္ဓဝ» (ကျောက်ဆား)၊ «ဝိဒင်္ဂ» ဆား၊ «ဥဒ္ဘိဒ» (သတ္တု) ဆား၊ နှင့် «သမုဒ္ရ» (ပင်လယ်) ဆားတို့ကို အချိုးတူတူ ပေါင်းစပ်၍ ဤနေရာတွင် အသုံးပြုမည့် ဆားငါးမျိုးကို ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 19

भेषजं शस्त्रक्षाराग्न्यस्त्रिधा वै चार्शसां हरम् / विद्धि तच्चार्शसोघ्नन्तु यद्धि तक्रं नवोद्धृतम्

လိပ်ခေါင်း (အရ်ရှ) အတွက် ဆေးနည်းသည် သုံးမျိုးရှိကြောင်း သိမှတ်ပါ—ခွဲစိတ်ခြင်း၊ အယ်လ်ကလီ (ခါရ) ဖြင့် မီးကင်ခြင်း၊ နှင့် မီးဖြင့် ကင်ခြင်း။ သို့သော် အသစ်တင်ပြုလုပ်ထားသော တကရ (buttermilk) သည် လိပ်ခေါင်းကို အမှန်တကယ် ဖျက်ဆီးတတ်သည်ဟု သိပါ။

Verse 20

गुडूटीं पिप्पलीयुक्तामभयां घृतभर्जिताम् / त्रिवृदर्शोविनाशार्थं भक्षयेदम्ललोणिकाम्

လိပ်ခေါင်းကို ဖျက်ဆီးရန် «ဂုဍူတီ/ဂုဍူစီ» ကို «ပိပ္ပလီ» နှင့် ရောစပ်၍၊ ဃృత (ဂီ) ဖြင့် ကင်ထားသော «အဘယာ» (ဟရိတကီ) နှင့်အတူ၊ ချဉ်နှင့် ဆားငန်သော အရာတစ်စုံတစ်ရာနှင့် စားသုံးရမည်။

Verse 21

तिलेक्षुरससंयोगश्चार्शः कुष्ठ विनाशनः / पञ्चकोलं समरिचं सत्र्यूषणमथाग्निकृत्

နှမ်းကို ကြံရည်နှင့် ပေါင်းစပ်ပြုလုပ်သော ဆေးပြင်သည် လိပ်ခေါင်းနှင့် ကုဋ္ဌ (အရေပြားရောဂါမျိုး) ကို ဖျက်ဆီးတတ်၏။ ထို့အတူ «ပဉ္စကိုလ» ကို မရိချ (ငရုတ်ကောင်းအနက်) နှင့် တြိ-ဥෂဏ (စပ်သုံးမျိုး) တို့နှင့် ရောစပ်လျှင် အစာချေမီး (အဂ္နိ) ကို တောက်ပစေ၏။

Verse 22

हरीतकी भक्ष्यमाणा नागेरण गुडेन वा / सैन्धवोपहिता वापि सातत्येनाग्निदीपनी

ဟာရီတကီကို နာဂရ (ခြောက်ဂျင်း) နှင့် ဂုဍ (ဂျက်ဂရီ) ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စိုင်န္ဓဝ (ကျောက်ဆား) ဖြင့်ဖြစ်စေ ပုံမှန်စားသုံးလျှင် အဂ္နိ (အစာချေမီး) ကို တဖြည်းဖြည်း ထွန်းလင်းခိုင်မာစေသည်။

Verse 23

फलत्रिकामृतासातिक्ताभूनिम्बनिम्बजः / क्वाथः क्षौद्रयुतो हन्यात्पाण्डुरोगं सकामलम्

ဖလတြိကာ၊ အမృతာ (ဂုဍူစီ)၊ စာတိက္တာ၊ ဘူနိမ္ဗ၊ နိမ္ဗတို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကွာထ (ဆေးရည်ပြုတ်) ကို ပျားရည်နှင့် သောက်လျှင် ပဏ္ဍုရောဂ (အသားအရေဖျော့) နှင့် ကာမလာ (အသားဝါ) ကိုပါ ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။

Verse 24

त्रिवृच्च त्रिफला श्यामा पिप्पली शर्कग मधु / मोदकः सन्निपातान्तो रक्तपित्तज्वरापहः

တြိဝೃတ်၊ တြိဖလာ၊ ရှျာမာ၊ ပိပ္ပလီ၊ သကြားနှင့် ပျားရည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော မိုဒက (လုံးဆေး) သည် စန္နိပါတ (သုံးဒိုးရှာပေါင်းစည်းရောဂါ) ကို အဆုံးသတ်စေပြီး ရက္တပိတ္တ (သွေးယိုရောဂါ) မှ ဖြစ်သော ဖျားနာမှုကို သက်သာစေသည်။

Verse 25

वासायां विद्यमानायामाशायां जीवितस्य च / रक्तपित्ती क्षयी कासी किमर्थमवसीदति

ဝါသာ ဆေးပင် ရှိနေသေးပြီး အသက်ရှင်ရန် မျှော်လင့်ချက်လည်း ကျန်ရှိသေးလျှင် ရက္တပိတ္တ၊ က္ෂယ (ခန္ဓာပျက်ယွင်း) နှင့် ကာသ (ချောင်းဆိုး) ခံစားသူသည် အဘယ်ကြောင့် စိတ်ပျက်အားလျော့ရမည်နည်း။

Verse 26

आटरूपकमृद्वीकापथ्याक्वाथः सशर्करः / क्षौद्राढ्यः कासनिः श्वासरक्तपित्तनिबर्हणः

အာဋရူပက၊ မೃဒ္ဝီကာ (စပျစ်ခြောက်) နှင့် ပထျာတို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကွာထကို သကြားနှင့် သောက်ပြီး ပျားရည်ဖြင့် ပိုမိုကြွယ်ဝစေပါက ချောင်းဆိုးကို သက်သာစေ၍ ရှ్వာသ (အသက်ရှုခက်) နှင့် ရက္တပိတ္တ ရောဂါများကို ဖယ်ရှားပေးသည်။

Verse 27

वासारसः खण्डमधुयुतः पीतो ऽथरक्तजित् / सल्लकीबदरीजम्बुप्रियालाम्रार्जुनं धवः / पीतं क्षीरञ्च मध्वाढ्यं पृथक्छोणितवारणम्

ဝါသာ (vāsā) အရည်ကို သကြားနှင့် ပျားရည်ရော၍ သောက်လျှင် သွေးနှင့်ဆိုင်သောရောဂါများကို အနိုင်ယူသည်။ ထို့အတူ စလ္လကီ၊ ဘဒရီ၊ ဇမ္ဗု၊ ပရိယာလာ၊ သရက်၊ အရ္ဇုန၊ ဓဝ တို့မှ ပြုလုပ်သောဆေးနှင့် ပျားရည်ပါသော နို့ကို သီးသန့်သောက်လျှင် သွေးယိုခြင်းကို တားဆီး၍ ရပ်တန့်စေသည်ဟု ဆိုသည်။

Verse 28

समूलफलपत्राया निर्गुण्ड्याः स्वरसैर्घृतम् / सिद्धं पीत्वा क्षयक्षीणी निर्व्यादिर्भाति देववत्

နိရ္ဂုဏ္ဍီ (nirguṇḍī) ၏ အမြစ်၊ အသီး၊ အရွက်တို့ကိုပါ အသုံးပြု၍ ထုတ်ယူသောရည်များနှင့် ဂျီ (ghee) ကိုချက်ပြုတ်ပြီး သောက်လျှင်၊ က္ရှယ (kṣaya) ကြောင့် ချွတ်ယွင်းပျက်စီးနေသူသည် ရောဂါကင်းစင်ကာ တောက်ပ၍ နတ်တော်ကဲ့သို့ ထင်ရှားလာသည်။

Verse 29

हरीतकी कणा शुण्ठी मरिचं गुडसंयुतम् / कासघ्नो मोदकः प्रोक्तस्तृष्णारोचकनाशनः

ဟရိတကီ (harītakī)၊ ကဏာ (kaṇā/pippalī)၊ ခြောက်သွေ့ဂျင်း၊ မရိချ (အနက်ငရုတ်ကောင်း) တို့ကို ဂုဍ (jaggery) နှင့်ပေါင်းစပ်၍ ပြုလုပ်သော ချိုမြိန်မုဒက (modaka) ကို ချောင်းဆိုးပျောက်စေသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ အလွန်အမင်းရေငတ်ခြင်းနှင့် အစာမစားချင်ခြင်းကိုလည်း ဖယ်ရှားသည်။

Verse 30

कण्टकारिगुडूचीभ्यां पृथक्त्रिंशत्पले रसे / प्रस्थं सिद्धं घृतं स्याच्च कासनुद्वह्निदापनम्

ကဏ္ဍကာရီ (kaṇṭakārī) နှင့် ဂုဍူချီ (guḍūcī) တို့၏ရည် (decoction) ကို တစ်မျိုးစီ ပလ ၃၀ စီယူ၍၊ ဂျီ (ghee) တစ်ပရသ္ထ (prastha) ကို ပြည့်စုံအောင်ချက်ပြုတ်ရမည်။ ဤဆေးဂျီသည် ချောင်းဆိုးကို သက်သာစေပြီး အစာချေမီးကို တောက်လောင်စေသည်။

Verse 31

कृष्णा धात्री शिता शुण्ठी हक्काघ्नी मधुसंयुता / हिक्काश्वासी पिवेद्भार्ङ्गो सविश्वामुष्णवारिणा

ကృష్ణာ (အနက်ငရုတ်ကောင်း)၊ ဓာတ်ရီ (āmalakī)၊ သကြား၊ ခြောက်သွေ့ဂျင်းနှင့် ဟက္ကာဃ္နီ (hiccup ဖျက်ဆေး) တို့ကို ပျားရည်နှင့်ပေါင်းစပ်လျှင် စုတ်တက်ကို ဖျက်စီးသော ဆေးဖြစ်သည်။ စုတ်တက်နှင့် အသက်ရှူမဝသူသည် ဘೃင်္ဂ (bhṛṅga) နှင့် ဝိශ්ဝာ (viśvā) ကိုပါ ထောက်ကူအဖြစ်ယူကာ နွေးရေနှင့်အတူ သောက်သင့်သည်။

Verse 32

तैलाक्तं स्वरभेदे वा खादिरं धारयेन्मुखे / पथ्यां पिप्पलिकायुक्तां संयुक्तां नागरेण वा

အသံရှိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် အသံပျက်ယွင်းခြင်းရှိလျှင် ဆီလိမ်းထားသော ခါဒိရ (အကေးရှား) ကို ပါးစပ်တွင် ကိုင်ထားရမည်။ သို့မဟုတ် ဟရိတကီ (ပဿျာ) ကို ပိပ္ပလီနှင့် ရောစပ်၍ သို့မဟုတ် ချင်းခြောက်နှင့် ပေါင်းစပ်၍ သောက်သုံးရမည်။

Verse 33

विडङ्गत्रिलाचूर्णं छर्दिहृन्मधुना सह / आम्रजम्बूकषायं वा पिबोन्माक्षिकसंयुतम्

အန်ခြင်းနှင့် နှလုံးမအီမသာကို သက်သာစေရန် ဝိဒင်္ဂနှင့် တြိလာမှုန့်ကို ပျားရည်နှင့် ရောစပ်၍ သောက်ရမည်။ သို့မဟုတ် သရက်နှင့် ဂျမ္ဗူ (ရိုးဇ်အပယ်) ရည်ကျိုကို ပျားရည်နှင့် ရောစပ်၍ သောက်ရမည်။

Verse 34

छर्दि सर्वां प्रणुदति तृष्णाञ्चैवापकर्षति / त्रिफला भ्रममूर्छाहृत्पीता सा मधुनापि वा

၎င်းသည် အန်ခြင်းအမျိုးမျိုးကို ဖယ်ရှားပြီး အလွန်အမင်း ရေငတ်ခြင်းကိုလည်း လျော့စေသည်။ တြိဖလာကို သောက်သုံးလျှင် မူးဝေခြင်း၊ မေ့လဲခြင်းနှင့် နှလုံးဒုက္ခကို ဖယ်ရှားပေးသည်—တစ်ကိုယ်တည်းဖြစ်စေ ပျားရည်နှင့်ဖြစ်စေ။

Verse 35

पञ्चगव्यं हितं पानादपस्मारग्रहादिनुत् / कूष्माण्डकरसो वाज्यं सयष्टिकं तदर्थकृत्

ပဉ္စဂဗျကို အကျိုးရှိစွာ သောက်သုံးလျှင် အပစ್ಮာရကဲ့သို့သော တက်ခြင်းရောဂါများနှင့် ဂြဟ (ဖမ်းဆီးသည့် သက်ရောက်မှု) ကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆသော အနှောင့်အယှက်များကို စသည်ဖြင့် သက်သာစေသည်။ ထို့အတူ ကုဿမာဏ္ဍ (အက်ရှ်ဂေါ့ဒ်) ရည် သို့မဟုတ် ဂျီကို ယဿ္တိကာ (လီကိုရစ်) နှင့် တွဲသောက်ခြင်းလည်း ထိုရည်ရွယ်ချက်အတွက် ဖြစ်သည်။

Verse 36

ब्राह्मीरसवचाकुष्ठशङ्खपुष्पीभिरेव च / पुराणं सेव्यमुन्मादग्रहापस्मारद्घृनुतम्

ဗြာဟ္မီရည်ကို ဝချာ၊ ကုဿ္ဌ နှင့် ရှင်ခပုဿပီတို့နှင့်အတူ ပေါင်းစပ်၍—အဟောင်းအမောင်း (ကောင်းစွာ ရင့်ကျက်) သော ဤဖော်မြူလာကို သုံးစွဲရမည်။ ၎င်းသည် အုန်မာဒ (စိတ်မမှန်ခြင်း)၊ ဂြဟဖမ်းဆီးမှုနှင့် အပစ್ಮာရ (တက်ခြင်း) ကို သက်သာစေသည်။

Verse 37

अश्वगन्धाकषाये च कल्के क्षीरे चतुर्गुणे / घृतपक्वन्तु वातघ्नं वृष्यं मां साय पुत्रकृत्

အશ્વဂန္ဓာ၏ကာရှာယ (ရည်ပြုတ်) နှင့် ၎င်း၏ကလ္က (ပျစ်ပျစ်လိမ်း) ကိုယူ၍ နို့ကို လေးဆတိုးထည့်ကာ ဂျီဖြင့်ချက်ပြုတ်သော ဃృతသည် ဝါတကိုငြိမ်းစေ၍ ကာမအားတိုးစေကာ အာဟာရပြည့်ဝစွာစားသောက်သူအတွက် သားယောက်ျားရစေတတ်သည်။

Verse 38

नीलीमुण्डीरिकाचूर्णं मधुसर्पिः समन्वितम् / छिन्नाक्वाथं पिबन्हन्ति वातरक्तं सुदुस्तरम्

နီလီနှင့် မုဏ္ဍီရိကာ အမှုန့်ကို ပျားရည်နှင့် ဃృత (ဂျီ) ဖြင့်ရောစပ်၍ ချင်္နာ၏ကာရှာယ (ရည်ပြုတ်) နှင့်အတူ သောက်လျှင် ကုရန်အလွန်ခက်သော ဝါတ-ရက္တ (ဂေါက်တူ) ရောဂါကိုပင် ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။

Verse 39

सगुडाः पञ्च पथ्याश्च कुष्टार्शोवातसादनाः / गडचीस्वरसं कल्कं चूर्णं वा क्वाथमेव वा

ပဿျာ (harītakī/pathyā) ကို ငါးမျိုးပြင်ဆင်၍ ဂုဍ (jaggery) နှင့်အတူ သောက်သုံးလျှင် ကုဋ္ဌ (အရေပြားရောဂါ)၊ အရှ (လိပ်ခေါင်း) နှင့် ဝါတရောဂါများကို သက်သာစေသည်။ ဂုဒူချီ (gudūcī/gaḍacī) ကို ရည်ညှစ်၊ ကလ္က (ပျစ်ပျစ်လိမ်း)၊ အမှုန့် သို့မဟုတ် ကာရှာယ (ရည်ပြုတ်) အဖြစ် ပေးနိုင်သည်။

Verse 40

वातरक्तान्तकं कालागुडूचीक्वाथकल्कतः / कुष्ठव्रणादिशमनं शृतमाज्यं सदुग्धकम्

ကာလာ-ဂုဒူချီ၏ကာရှာယ (ရည်ပြုတ်) နှင့် ကလ္က (ပျစ်ပျစ်လိမ်း) ကိုယူ၍ နို့နှင့်အတူ ဃृत (ဂျီ) ကိုချက်ပြုတ်ပြင်ဆင်သော ဆေးဃृतသည် ဝါတ-ရက္တကို ဖျက်ဆီးကာ ကုဋ္ဌ (အရေပြားရောဂါ)၊ အနာ (ဝ്രဏ) စသည့် ဝေဒနာများကို သက်သာစေသည်ဟု ဆိုသည်။

Verse 41

त्रिफलागुग्गुलुर्वातरक्तमूर्छापहारकः / ऊरुस्तम्भविनाशाय गोमूत्रेण च गुग्गुलुः

ထြိဖလာ-ဂုဂ္ဂုလု (Triphala-guggulu) သည် ဝါတ-ရက္တနှင့် မူရ္ဍ္ချာ (မူးလဲခြင်း) ကို ဖယ်ရှားသည်။ ထို့ပြင် ဥရု-စတမ္ဘ (ပေါင်တင်းကျပ်၍ မလှုပ်နိုင်ခြင်း) ကို ဖျက်ရန် ဂုဂ္ဂုလုကို ဂိုမူတြ (နွားဆီး) နှင့်အတူ ယူသင့်သည်။

Verse 42

शुण्ठीगोक्षुरकक्वाथः सामवातार्तिशूलनुत् / दशमूलामृतैरण्डरास्नानागरदारुभिः

ဂျင်းခြောက်နှင့် ဂိုက္ရှုရ (gokṣura) ဖြင့် ပြုတ်ရည်ကို သောက်လျှင် ဝါတ (vāta) ကြောင့် ဖြစ်သော နာကျင်မှုနှင့် ဝမ်းဗိုက်ကောက်ကွေးနာ (colic) ကို သက်သာစေသည်။ ဒသမူလ (daśamūla)၊ ဂုဍူချီ/အမృతာ (guḍūcī/amṛtā)၊ အဲရန်ဍ (castor)၊ ရာစနာ (rāsnā)၊ ဂျင်းခြောက်နှင့် ဒာရု (dāru/deodar) တို့နှင့်အတူ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 43

क्वाथो हन्ति माहशोथं मरीचगुडसंयुतः / कासघ्नो मोदकः प्रोक्तस्तृष्णारोचकनाशनः

ဤပြုတ်ရည်ကို ငရုတ်ကောင်း (black pepper) နှင့် ဂျက်ဂရီ (jaggery) ပေါင်းစပ်သောက်လျှင် ပြင်းထန်သော ဖောရောင်ခြင်းကို ဖျက်ဆီးသည်။ ထို့ပြင် မိုဒက (modaka) ဟု ခေါ်သော ချိုမြိန်သော ဆေးလုံးကိုလည်း ကာဆ (ချောင်းဆိုး)၊ ရေငတ်ခြင်းနှင့် အစာမစားချင်ခြင်းကို ဖယ်ရှားသော ဆေးဟု ဆိုထားသည်။

Verse 44

कण्टकारिगुडूचीभ्यां पृथक् त्रिंशत्पले रसे / प्रस्थसिद्धं घृतञ्चैव कासनुद्धृदि दीपनः

ကဏ္ဍကာရီ (kaṇṭakārī) နှင့် ဂုဍူချီ (guḍūcī) တို့၏ ရည်ကို သီးသန့်စီ ပလာ ၃၀ စီယူ၍ ဂျီ (ghee) ပရသ္ထ ၁ ပမာဏနှင့် ချက်ရမည်။ ဤဆေးဂျီသည် ချောင်းဆိုးကို သက်သာစေပြီး အစာချေမီးကို တိုးစေကာ ရင်ဘတ်/နှလုံးပိုင်းကို ခိုင်မာစေသည်။

Verse 45

कृष्णाधात्रीसिताशुण्ठीमरीचसैन्धवान्वितः / क्वाथ एरण्डतैलेन सामं हन्त्यनिलं गुरुम्

ကృష్ణာ (kṛṣṇā)၊ အာမလကီ (āmalakī)၊ သကြား၊ ဂျင်းခြောက်၊ ငရုတ်ကောင်းနှင့် ဆိုင်န္ဓဝ (ကျောက်ဆား) တို့ဖြင့် ပြုတ်ရည်ကို ပြုလုပ်၍ အဲရန်ဍဆီ (castor oil) နှင့်အတူ သောက်လျှင် အာမ (āma) ပါဝင်၍ နက်ရှိုင်းသော ပြင်းထန်ဝါတ (vāta) ရောဂါကိုပါ အနိုင်ယူနိုင်သည်။

Verse 46

बला पुनर्नवैरण्डबृहतीद्वयगोक्षुरैः / सहिङ्गुलवर्ण पीतं वातशूलविमर्दनम्

ဗလာ (balā)၊ ပုနර්နဝါ (punarnavā)၊ အဲရန်ဍ (castor)၊ ဘృဟတီ နှစ်မျိုး (bṛhatī-dvaya) နှင့် ဂိုက္ရှုရ (gokṣura) တို့ဖြင့် ပြုလုပ်၍ ဟင်္ဂုလ (hingula) ကဲ့သို့ အနီရောင်သဏ္ဌာန်ရှိသော ပြင်ဆင်မှုအဖြစ် သောက်လျှင် ဝါတ (vāta) ကြောင့် ဖြစ်သော ဝမ်းဗိုက်ကောက်ကွေးနာကို ချေဖျက်၍ သက်သာစေသည်။

Verse 47

त्रिफलानिम्बयष्टीककटुकारग्वधैः शृतम् / पाययेन्मधुना मिश्रं दाहशूलोपशान्तये

ထရိဖလာ၊ နီမ်၊ ယဿတီက (လီကိုရစ်)၊ ကတုကာ နှင့် ရာဇဝೃက္ษ (အရဂ္ဝဓ) တို့ဖြင့် ဆေးရည်ကိုပြုတ်၍ ပျားရည်နှင့်ရောကာ သောက်စေပါ။ ထိုသည် မီးလောင်သကဲ့သို့ပူနာခြင်းနှင့် နာကျင်မှုကို သက်သာစေသည်။

Verse 48

त्रिफलापः सयष्टीकाः परिणामार्तिनाशनाः / गोमूत्रशुद्धमण्डूरं त्रिफलाचूर्णसंयुतम् / विलिहन्मधुसर्पिर्भ्यां शूलं हन्ति त्रिदोषजम्

ထရိဖလာကို ယဿတီ (လီကိုရစ်) နှင့်အတူပြုတ်သောက်လျှင် အစာမကြေခြင်းနှင့် အစာချေမှုမမှန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သောနာကျင်မှုကို ဖျက်ဆီးသည်။ နွားဆီးဖြင့် သန့်စင်ထားသော မဏ္ဍူရ (သံအောက်ဆိုဒ်) ကို ထရိဖလာမှုန့်နှင့်ပေါင်း၍ ပျားရည်နှင့် ဂhee (ထောပတ်ဆီ) ဖြင့် လျှာပေါ်လိမ်းလျက် လိက်သောက်ပါက တ్రိဒೋಷ မညီမှုကြောင့် ဖြစ်သော ဝမ်းဗိုက်ကိုက်ခဲမှုကို ဖယ်ရှားသည်။

Verse 49

त्रिवृत्कृष्णाहरीतक्यो द्विचतुष्पञ्चभागिकाः / गुटिका गुडतुल्यास्ता विड्विबन्धगदापहाः

ထရိဝෘတ်၊ ကೃṣṇā (ပိပ္ပလီ) နှင့် ဟရိတကီ တို့ကို အချိုးအစား ၂၊ ၄၊ ၅ အပိုင်းဖြင့်ယူပါ။ ဂျာဂ္ဂရီတုံးအရွယ် ဆေးလုံးပြုလုပ်လျှင် ဝမ်းချုပ်၍ အညစ်အကြေးပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သောရောဂါများကို ဖယ်ရှားသည်။

Verse 50

हरीतकीयवक्षारपिप्पलीत्रिवृतस्तथा / घृतैश्चूर्णमिदं पेयमुदावर्ताविनाशनम्

ဟရိတကီ၊ ယဝက္ခာရ (မုယောမှရသော အယ်လ်ကလီ)၊ ပိပ္ပလီ နှင့် ထရိဝෘတ်—ဤမှုန့်ကို ဂhee (ထောပတ်ဆီ) နှင့်အတူ သောက်သုံးရမည်။ ၎င်းသည် ပိတ်ဆို့နေသော ဝါတကြောင့် အပေါ်သို့တက်သည့် ဥဒာဝတ်တ (udāvarta) ကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 51

त्रिवृद्धरीतकीश्यामाः स्नुहीक्षीरेण भाविताः / वटिका मूत्रपीतास्ताः श्रेष्टाश्चानाहभेदिकाः

ထရိဝෘတ်၊ ဟရိတကီ နှင့် ရှျာမာ တို့ကို စနုဟီ၏ နို့ရည်လက်တက် (milky latex) ဖြင့် စိမ့်ဝင်အောင်ပြု၍ ဆေးလုံးလုပ်ပါ။ ထိုဆေးလုံးကို သောက်ရည်အဖြစ် ဆီးနှင့်အတူ သောက်သုံးလျှင် အာနာဟ (ānāha) ဟူသော ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းပိတ်ဆို့မှုကို ခွဲဖျက်ရာတွင် အလွန်ကောင်းသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 52

त्र्यूषणत्रिफलाधन्यविडङ्गचव्यचित्रकैः / कल्कीकृतैर्घृतं सिद्धं संस्कारं वातगुल्मनुत्

ထရျူဩုဏ၊ ထရိဖလာ၊ ဓာညက၊ ဝိဒင်္ဂ၊ စဗျ၊ စိတ္တရက တို့၏ လိမ်းပျစ်ဖြင့် ပြုပြင်ကာ ဂျီကို ချက်သိမ်းစင်အောင် ပြုလုပ်ထားသည့် ဆေးရည်သည် ဝါတအမျိုးအစား ဂုလ္မ (ဝမ်းဗိုက်အတွင်း အဖု/ကိုက်ခဲ) ကို သက်သာစေသည်။

Verse 53

मूलं नागरमानीतं सक्षीरं हृदयार्तिनुत् / सौवचलं तदर्धन्तु शिवानाञ्च घृतं पिबेत्

နာဂရ (ခြောက်ဂျင်း) ၏ အမြစ်ကို ယူလာ၍ နို့နှင့်အတူ သောက်လျှင် နှလုံးနာကျင်မှုကို သက်သာစေသည်။ ထို့ပြင် ဆော်ဝချလ ဆားကို ထိုပမာဏ၏ တစ်ဝက်နှင့်၊ ရှိဝါ (ဟရိတကီ) ဖြင့် ချက်ထားသော ဂျီကိုလည်း သောက်သင့်သည်။

Verse 54

कणापाषाणभेदैर्वा शिलाजतुकचूर्णकम् / तण्डुलीभिर्गुडेनापि मूत्रकृच्छ्रीति जीवति

မူတရကೃစ္ဆ (ဆီးသွားနာ/ခက်ခဲခြင်း) ခံစားသူအတွက် ကဏာ၊ ပါရှာဏဘေဒ သို့မဟုတ် ရှီလာဇတု အမှုန့်ကို ထမင်းရည် (rice-gruel) နှင့် ဂျက်ဂရီ (အညိုသကြား) တို့နှင့်အတူ သောက်လျှင် ဒုက္ခသည် သက်သာကာ အသက်ရှင်တည်တံ့စေသည်။

Verse 55

अमृतानागरीधात्रीवाजिगन्धात्रिकण्टकाम् / प्रपिबेद्वातरेगार्तः सशूलो मूत्रकृच्छ्रवान्

ဝါတအမျိုးအစား ဆီးရောဂါ (vāta‑regha) ကြောင့် နာကျင်၍ mūtrakṛcchra ဖြစ်သူသည် အမృతာ၊ နာဂရီ၊ ဓာတြီ၊ ဝါဇီဂန္ဓာ နှင့် တရိကဏ္ဍကာ တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ဆေးရည်ကို သောက်သင့်သည်။

Verse 56

सितातुल्यो यवक्षारः सर्वकृच्छ्रनिवारणः / निदिग्धिकारसो वापि सक्षौद्रः कृच्छ्रनाशनः

ယဝက္ခာရ (မုယောအယ်လ်ကလီ) ကို သကြားနှင့် တူညီသော ပမာဏဖြင့် သောက်လျှင် ကೃစ္ဆ (ဆီးသွားခက်ခဲမှု) အမျိုးမျိုးကို ဖယ်ရှားပေးသည်။ သို့မဟုတ် နိဒိင်္ဓိကာ အရည်ကို ပျားရည်နှင့်အတူ သောက်လျှင်လည်း ထိုကျပ်တည်းမှုကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 57

लवणं त्रिफलाकल्कैर्मूत्राघातहरं स्मृतम् / मूत्रे विरुद्धे कर्पूरचूर्णं लिङ्गे प्रवेशयेत्

ထရိဖလာအနှစ်နှင့် ဆားကိုရောစပ်သောက်သုံးခြင်းသည် ဆီးတားဆီးမှုကို ဖြေရှင်းပေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဆီးမထွက်ဘဲ ပိတ်ဆို့နေသော် ကမ္ဖာ (camphor) အမှုန့်ကို လိင်အင်္ဂါတွင် ဒေသဆိုင်ရာအဖြစ် ထည့်သုံးရမည်။

Verse 58

क्वाथश्च शिग्रुमूलोत्थः कटूष्णोश्मानिपातनः / सर्वमेहहरोधात्र्या रसःक्षौद्रनिशायुतः / त्रिफलादारुदार्व्यष्टक्वाथः क्षौद्रेण मेहहा

ရှီဂရု (Śigru) အမြစ်မှ ပြုလုပ်သော ဆေးရည် (decoction) သည် စပ်၍ နွေးထွေးကာ ကိုယ်တွင်းအပူလွန်ကဲမှုကို လျော့စေသည်။ ဓာထရီ (Āmalakī) ရည်ကို ပျားရည်နှင့် နိသာ (နနွင်း) တို့နှင့်ယူသောက်လျှင် မေဟ (ဆီး/မက်တာဘော်လစ်) ရောဂါအမျိုးမျိုးကို ဖယ်ရှားသည်။ ထရိဖလာကို ဒာရုနှင့် ဒာရဝီတို့နှင့်အတူ ဆေးရည်ပြု၍ ပျားရည်နှင့်ယူသောက်လျှင်လည်း မေဟကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 59

अस्वप्नं च व्यवायं च व्यायामाश्चिन्तनानि च / स्थौल्यमिच्छन्पपरित्यक्तं क्रमेणाभिप्रवर्धयेत्

ကိုယ်အလေးချိန်တိုး၍ ခန္ဓာကိုယ်ထူထဲလိုသူသည် အပြစ်ရှိသောအကျင့်ကို စွန့်ပယ်ပြီးနောက်၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းနှင့် စိတ်အလုပ်အကိုင် (အတွေးအခေါ်) တို့ကို အဆင့်ဆင့် တိုးမြှင့်ရမည်။

Verse 60

यवश्यामाकभोजी स्यास्थौल्यकृन्मधुवारिणा / उष्णमन्नं समण्डं वा पिबन्कृशतनुर्भवेत्

ယဝ (barley) နှင့် ရှျာမာက (millet) ကိုစားပြီး ပျားရည်ရေကိုသောက်သူသည်—ဤအရာတို့သည် ထူထဲစေတတ်သော်လည်း—အပူအစာရည် (ဆန်ပြုတ်ရည်) သို့မဟုတ် အပူဆူပျော်ရည် (samanda) ကို သောက်သုံးခြင်းကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာပိန်ပါးလာမည်။

Verse 61

सचव्यजीरकं व्योषा हिङ्गुसौवर्चलामलाः / मधुना रक्तवः पीता मेधोघ्ना सर्वदीपनाः

ချဗျာ (Chavya) နှင့် ဇီရက (cumin), သုံးစပ် (trikaṭu), ဟင်ဂု (asafoetida), ဆော်ဝර්ချလ (အမဲဆား) နှင့် အာမလာ (āmalakī) တို့ကို ပျားရည်နှင့် အနီရောင်အမျိုးအစားအပင်တို့၏ ဆေးရည်/ရည်နှင့်အတူ သောက်သုံးလျှင် အဆီကိုဖျက်၍ အစာချေမီးအားလုံးကို တောက်ပစေသည်။

Verse 62

चतुर्गुणे जले मूत्रे द्विगुणे चित्रकाणि च / कल्कैः सिद्ध घृत प्रस्थं सक्षीरं जठरी पिबेत्

ရေ လေးပိုင်းနှင့် နွားဆီးကို ရော၍ စိတြကာ (citraka) နှစ်ပိုင်း ထည့်ကာ ဆေးပျစ် (kalka) များနှင့် ဂျီ (ghṛta) ကို ချက်၍ ပြီးစီးစေ။ ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းကြီး/ရေဖောင်းရောဂါရှိသူသည် ထိုဂျီကို ပရස්ထ (prastha) တစ်လုံးအရွယ် နို့နှင့်အတူ သောက်သင့်သည်။

Verse 63

क्रमवृद्ध्या दशाहानि दश पैप्पालिकं दिनम् / वर्धयेत्पयसा सार्धं तथैवापानयेत्पुनः

နေ့ဆယ်ရက်အတွင်း အဆင့်လိုက် တဖြည်းဖြည်း တိုးမြှင့်ရမည်။ ထို့နောက် နောက်ထပ်နေ့ဆယ်ရက်တွင် ပိပ္ပလီ (pippalī) စည်းကမ်းကို လိုက်နာရမည်။ နို့နှင့်အတူ တိုးမြှင့်ပြီး၊ ထို့နောက် ထိုနည်းတူ ပြန်လျှော့ချရမည်။

Verse 64

क्षीरषष्टिकभोजीस्यादेवं कृष्णसहस्रकम् / बृंहणं मुद्गमायुष्यं प्लीहोदरविनाशनम्

ဤသို့ နို့နှင့် ရက်ခြောက်ဆယ်ဆန် (śaṣṭika ဆန်) ကိုသာ စားသုံး၍ နေထိုင်ရမည်။ ဤနည်းဖြင့် «ကృష్ణ-သဟသ္ရက» (kṛṣṇa-sahasraka) ဟုခေါ်သော စည်းကမ်းကို လိုက်နာခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို ပြည့်ဝစေပြီး မုဒ္ဂ (mudga—ပဲစိမ်း) သည် အသက်တိုးစေကာ လိမ်ဖျား (spleen) နှင့် ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းကြီးရောဂါကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 65

पुनर्नवाक्वाथकल्कैः सिद्धं शोथहरं घृतम् / गावा मत्रेण संसेव्यं पिप्पली वा पयो ऽन्विताः / गुडन वाभयां तुल्यां विश्वं वा शोथरोगिणा

ပုနර්နဝါ (punarnavā) ၏ ကွာသ် (decoction) နှင့် ကလ္က (paste) ဖြင့် ချက်ထားသော ဂျီ (ghṛta) သည် ဖောင်းရောင်ခြင်း (śotha) ကို ဖယ်ရှားသည်။ သင့်တော်သော အတိုင်းအတာဖြင့် သောက်သုံးရမည်; သို့မဟုတ် ပိပ္ပလီ (pippalī) ကို နို့နှင့်အတူ သောက်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ဟရိတကီ (harītakī) ကို ဂုဍ (jaggery) နှင့် တူညီအချိုးဖြင့် သို့မဟုတ် ခြောက်သွေ့ဂျင်း (śuṇṭhī) ကို ဖောင်းရောဂါရှိသူ သုံးစွဲနိုင်သည်။

Verse 66

तैलमेरण्डजं पीत्वा बलासिद्धं पयो ऽन्वितम् / आध्मानशूलोपचितामन्त्रवृद्धिञ्जयेन्नरः

အဲရဏ္ဍဆီ (castor oil) ကို ဘလာ (Bala) ဖြင့် ပြင်ဆင်ထားသော နို့နှင့်အတူ သောက်လျှင် လူသည် ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းခြင်း၊ ဝမ်းကိုက်နာကျင်ခြင်း (colic) နှင့် အန္တရ-ဝೃદ્ધိ (antra-vṛddhi—အူ/အင်္ဂါအောက်ပိုင်း ဖောင်းတက်သကဲ့သို့) ကို အနိုင်ယူနိုင်သည်။

Verse 67

भ्रष्टोरुचकतैलेन कल्कः पथ्यासमुद्भवः / कृष्णसैन्धवसंयुक्तो वद्धिरोगहरः परः

Pathyā (Harītakī) မှ ပြုလုပ်သော လိမ်းဆေးကို အပူကင်ထားသော Orucaka ဆီနှင့် ရောစပ်၍ အမဲဆားနှင့် ကျောက်ဆား ပေါင်းထည့်လျှင် vaddhi-roga (ဖောင်းယား/အူကျသကဲ့သို့) ကို အထူးကောင်းစွာ ဖယ်ရှားပေးသည်။

Verse 68

निर्गुण्डीमूलनस्येन गण्डमाला विनश्यति / स्मुहीगण्डीरिकास्वेदो नाशयेदर्बुदानि च

Nirgundī ၏ အမြစ်ကို နှာခေါင်းမှ ထည့်သွင်းကုသလျှင် gaṇḍamālā (လည်ပင်းဂလန်ဖောင်းကဲ့သို့) ပျက်ကွယ်သွားသည်။ ထို့ပြင် Smuhī နှင့် Gaṇḍīrikā ဖြင့် ပြုလုပ်သော အပူငွေ့/အပူပေါင်းက arbuda (အကျိတ်ကြီး၊ ခဲမာဖောင်း) ကိုလည်း ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 69

हस्तिकर्णपलाशस्य गलगण्डं तु लेपतः / धत्तूरैरण्डनिर्गुण्डीवर्षाभूशिग्रुसर्षपैः

hastikarṇa အပင်၏ အရွက်များကို လိမ်းဆေးအဖြစ် ပြုလုပ်၍ galagaṇḍa (လည်ပင်းဖောင်း/ဂေါင်ဒေါက်) ကို ကုသရန် လိမ်းကြသည်။ ထိုလိမ်းဆေးကို dhattūra, castor, nirguṇḍī, varṣābhū, śigru နှင့် mustard တို့နှင့် ပေါင်းစပ်ပြုလုပ်ရသည်။

Verse 70

प्रलेपःश्लीपदं हन्ति चिरोत्थमतिदारुणम् / शोभाञ्जनकसिन्धृत्थहिङ्गुं विद्रधिनाशनम्

ဤလိမ်းဆေးသည် 오래ကြာပြီး အလွန်ပြင်းထန်သော ślīpada (ဆင်ခြေထောက်ရောဂါ) ကိုပင် ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။ śobhāñjana, kasindhṛttha နှင့် hiṅgu ပါဝင်သော ပေါင်းစပ်မှုသည် vidradhi (အနာဖု/အဖုအုံ) ကိုလည်း ပျောက်ကင်းစေသည်ဟု ဆိုသည်။

Verse 71

शरपुङ्खा मधुयुता यात्सर्स्वव्रणगेपणी / निम्बपत्रस्य वालेपः श्वयथुव्रणगेपणः

Śarapuṅkhā ကို ပျားရည်နှင့် ရောစပ်လျှင် အနာအားလုံးအတွက် ကုသလိမ်းဆေး ဖြစ်လာသည်။ ထို့အတူ nimba (neem) အရွက်၏ လိမ်းဆေးသည် ဖောင်းယားနှင့် အနာများကို ကုသပေးသော အုပ်ပတ်ဆေး ဖြစ်သည်။

Verse 72

त्रिफला खदिरो दार्वो न्यग्रोधो व्रणशोधनः / सद्यः क्षतं व्रणं वैद्यः सशूलं परिषेचयेत्

ထရိဖလာ၊ ခဒိရ၊ ဒါရု နှင့် နျဂ္ရောဓ တို့သည် အနာကို သန့်စင်ပေးသော ဆေးပင်များ ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်သည် နာကျင်သော အနာအသစ်ကို အထူးသဖြင့် ချက်ချင်း သန့်စင်ရည်ဖြင့် ဆေးကြောလောင်းချရမည်။

Verse 73

यष्टीमधुकयुक्तेन किञ्चिदुष्णेन सर्पिषा / बुद्ध्वागन्तुव्रणान्वैद्यो घृतक्षौद्रसमन्विताम्

ယဿတီမဓုက (လိကရစ်) နှင့် ရောစပ်ထားသော အနည်းငယ်နွေးသော ဂျီ (ghee) ဖြင့်၊ ပြင်ပအကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သော အနာများကို ခွဲခြားသိပြီးနောက် ဆရာဝန်သည် ဂျီနှင့် ပျားရည် ပေါင်းစပ်ထားသော ဆေးလိမ်းကို လိမ်းပေးရမည်။

Verse 74

शीतां क्रियां प्रयुञ्जीत पित्तरक्तोष्मनाशिनीम् / क्वाथो वंशत्वगेरण्डश्वदंष्ट्रवनिदाकृतः

ပိတ္တနှင့် သွေးကြောင့် ဖြစ်သော အပူကို ဖျက်ဆီးပေးသည့် အေးမြသော ကုထုံးကို အသုံးပြုရမည်။ ဝါးအခေါက်၊ အဲရဏ္ဍ (castor)၊ ဆွဒံဋ္ဍရာ (gokṣura/tribulus) နှင့် ဝနိဒါ တို့ဖြင့် ဆေးရည်ပြုတ် (decoction) ပြုလုပ်နိုင်သည်။

Verse 75

सहिङ्गुसैन्धवः पीतः कोष्ठस्थं स्त्रावयेदसृक् / यवकोलकुलत्थानां निःस्नेहेन रसेन वा

ဟိင်္ဂု (asafoetida) နှင့် စိုင်န္ဓဝ (ကျောက်ဆား) တို့နှင့်အတူ သောက်လျှင် အူအတွင်း တည်နေသော သွေးကို ထွက်စေသည်။ သို့မဟုတ် အဆီမပါသော ယဝ (barley)၊ ကိုလ (jujube) သို့မဟုတ် ကုလတ္ထ (horse-gram) တို့၏ ဆေးရည်/ရည်ကို သောက်နိုင်သည်။

Verse 76

भुञ्जीतान्नं यवाग्वा वा पिवेत्सैन्धवसंयुतम् / करञ्जारिष्टनिर्गुण्डीरसो हन्याद्व्रणक्रिमीन्

အစာ သို့မဟုတ် ယဝာဂွာ (barley-gruel) ကို စားပြီး စိုင်န္ဓဝ (ကျောက်ဆား) နှင့် ရောစပ်၍ သောက်ရမည်။ ကရဉ္ဇ၊ အရိဋ္ဌ (ariṣṭa) နှင့် နိရ္ဂုဏ္ဍီ တို့၏ ရည်/ပြုတ်ရည်သည် အနာအတွင်းရှိ ပိုး (maggots) များကို ဖျက်ဆီးသည်။

Verse 77

त्रिफलाचूर्णसंयुक्तो गुग्गुलुर्वटकीकृतः / निर्यन्त्रणो विबन्धघ्नो व्रधनगेपणः

ထရိဖလာမှုန့်နှင့် ဂုဂ္ဂုလုကို ရောစပ်၍ ဆေးလုံးလုပ်ထားလျှင် သောက်သုံးရလွယ်ကူသော ဆေးဖြစ်သည်။ အတားအဆီး/ဝမ်းချုပ်ကို ဖယ်ရှားပြီး ဖောင်းရောင်၊ အနာတို့ကို သက်သာကာ ကုသပျောက်ကင်းစေသည်။

Verse 78

दूर्वास्वरससिद्धं वा तलं कम्पिल्लकेन वा / दार्वोत्वचश्च कल्केन प्रधानं व्रणरोपणम्

ဒူರ್ವာမြက်ရည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လိမ်းဆေး (ကလ္က) သို့မဟုတ် ကမ္ပిల్లကဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပြင်ဆင်မှု၊ ထို့ပြင် သစ်ပင်အခေါက်/အရေပြားကို ကြိတ်ကာ လိမ်းသော ကလ္ကတို့သည် အနာကို ပြန်လည်ပျောက်ကင်းစေရာ အဓိက ဆေးဝါးများဟု ဆိုကြသည်။