
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
ဤအဓ್ಯಾಯတွင် ရှေးဋ္ဌာနက ရှိသမျှ သတ္တဝါအမျိုးအစားများနှင့် အရှိတရားအဆင့်အတန်းများ (ပိတೃ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ဘူတ၊ ပိသာစ၊ နာဂ၊ ရာක්ෂသ၊ ဒೈတျ၊ ဒာနဝ၊ ယက္ခ နှင့် ငှက်တို့) ကို ဖော်ပြခဲ့သော “မဟာကထာ” ကို ရှိသီများက စူတ (လိုမဟာရှဏ) ကို ချီးမွမ်းကာ ပြန်လည်ဖန်ဆင်းခြင်း (ပရတိသර්ဂ) သည် ပျက်လဲပြီးနောက် မည်သို့ စတင်သနည်းကို နည်းပညာဆန်စွာ ထပ်မံရှင်းပြရန် တောင်းဆိုသည်။ ချည်နှောင်မှုများ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းပြီး၊ ဂုဏများ ညီမျှ (သာမျ) ဖြစ်ကာ၊ တမသ အလွန်အမင်းဖြစ်၍ မထင်ရှားသော အဝျက်တ အခြေအနေတွင် မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်သနည်းကို မေးမြန်းသည်။ စူတက မြင်ရသည့်အရာမှ ခန့်မှန်းသဘောတရားဖြင့် “အရင်ကကဲ့သို့” ရှင်းပြမည်ဟု ကတိပြုသော်လည်း အဝျက်တတွင် စကားနှင့် စိတ်တို့ ပြန်လည်ရပ်တန့်သဖြင့် ဖော်ပြမရကြောင်းလည်း ဝန်ခံသည်။ ထို့နောက် စာံခယသဘောတရားအတိုင်း ဂုဏများ သာမျ၊ ပရဓာနနှင့် ပုရုသ နီးကပ်မှု၊ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မတို့ အဝျက်တသို့ လျော်ကန်စွာ လျှောကျခြင်း၊ ထို့နောက် ပုဒ္ဓိ (ဉာဏ်) က စတင်ကာ အခြားဖြစ်ပေါ်မှုများ ဆက်လက်ထွက်ပေါ်လာပြီး က్షေတ্ৰဇ္ဉ/ပုရုသက ဂုဏများကို အုပ်စိုးကာ ထင်ရှားမှု ပြန်လည်စတင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။
Verse 1
इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते उत्तरभागे चतुर्थ उपसंहारपादे प्रतिसर्गो नाम तृतीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः श्रुतं सुमहदाख्यानं भवता परिकीर्त्तितम् / प्रजानां मनुभिः सार्द्धं देवानामृषिभिः सह
ဤသို့၊ ဝါယုမိန့်ကြားသော သီရိ ဘြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၏ အောက်ပိုင်း၌၊ စတုတ္ထ အုပ်သံဟာရပဒတွင် “ပရတိသရ္ဂ” ဟူသော တတိယ အဓ್ಯಾಯ။ ရှိများက ဆိုသည်—“သင်က အလွန်မဟာသော အာখ্যာန်ကို ပြောကြားခဲ့သည်; ထိုတွင် ပြည်သူများသည် မနုတို့နှင့်အတူ၊ ဒေဝတို့သည် ရှိတို့နှင့်အတူ ပါဝင်သည်။”
Verse 2
पितृगन्धर्वभूतानां पिशाचोरगरक्षसाम् / दैत्यानां दानवानां च यक्षाणामेव पक्षिणाम्
ပိတೃ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ဘူတ၊ ပိသာစ၊ နာဂနှင့် ရာက္ခသ; ထို့ပြင် ဒೈတျ၊ ဒာနဝ၊ ယက္ခနှင့် ငှက်တို့အကြောင်းလည်း။
Verse 3
अत्यद्भुतानि कर्माणि विविधा धर्मनिश्चयाः / विचित्राश्च कथायोगा जन्म चाग्र्यमनुत्तमम्
အလွန်အံ့ဩဖွယ် ကర్మများ၊ ဓမ္မအပေါ် အမျိုးမျိုးသော ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ ထူးဆန်းသော ပုံပြင်ဆက်စပ်မှုများ၊ ထို့ပြင် အမြင့်မြတ်၍ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော မွေးဖွားခြင်းလည်း။
Verse 4
तत्कथ्यमानमस्माकं भवता श्लक्ष्णया गिरा / मनः कर्णसुखं सौते प्रीणात्यमृतसन्निभम्
အို စူတာ၊ သင်၏ နူးညံ့သော စကားသံဖြင့် ပြောကြားသော ထိုကഥာသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ စိတ်နှင့် နားကို သာယာစေသည်; အမృతကဲ့သို့ စိတ်ကို ပျော်ရွှင်တည်ငြိမ်စေသည်။
Verse 5
एवमाराध्य ते सूतं सत्कृत्य च महर्षयः / पप्रच्छुः सत्त्रिणः सर्वे पुनः सर्गप्रवर्त्तनम्
ဤသို့ စူတကို ပူဇော်ကာ ဂုဏ်ပြုလျက်၊ စတြရိယာဂတွင် ပါဝင်သော မဟာရိရှီတို့အားလုံးက စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှု ပြန်လည်စတင်ပုံကို ထပ်မံမေးမြန်းကြသည်။
Verse 6
कथं सुत महाप्राज्ञ पुनः सर्गः प्रपत्स्यते / बन्धेषु संप्रलीनेषु गुणसाम्ये तमोमये
အလွန်ပညာရှိသော စူတရေ၊ ချည်နှောင်မှုများ အားလုံး ပျော်ဝင်လျက် တမစ်ဂုဏ်များ ညီမျှသည့် အမှောင်မိုက်သော အခြေအနေတွင်၊ ဖန်ဆင်းမှုသည် မည်သို့ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်သနည်း။
Verse 7
विकारेष्वविसृष्टेषु ह्यव्यक्ते चात्मनि स्थिते / अप्रवृत्ते ब्रह्मणा तु सहसा योज्यगैस्तदा
ပြောင်းလဲမှုများ မဖန်ဆင်းရသေးဘဲ၊ အဝျက်တ (မထင်ရှားသော) အာတ်မန်၌ တည်နေပြီး၊ ဘြဟ္မာ၏ လှုပ်ရှားမှု မစတင်သေးသောအခါ—ပေါင်းစည်းနိုင်သော အစိတ်အပိုင်းများဖြင့် ဖန်ဆင်းမှုသည် ရုတ်တရက် မည်သို့ စတင်နိုင်သနည်း။
Verse 8
कथं प्रपत्स्यते सर्गस्तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम् / एवमुक्तस्ततः सूतस्तदासौ लोमहर्षणः
ကျွန်ုပ်တို့ မေးမြန်းပါသည်—ဖန်ဆင်းမှု မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်သနည်း၊ ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းပြပါ။ ထိုသို့ ပြောကြားသဖြင့် လောမဟර්ရှဏ စူတသည် ထိုအခါ ဖြေကြားရန် စတင်하였다။
Verse 9
व्याख्यातुमुपचक्राम पुनः सर्गप्रवर्त्तनम् / अत्र वो वर्त्तयिष्यामि यथा सर्गः प्रपत्स्यते
ထို့နောက် သူသည် ဖန်ဆင်းမှု ပြန်လည်စတင်ပုံကို ရှင်းလင်းဖော်ပြရန် စတင်하였다—ဤနေရာတွင် ဖန်ဆင်းမှု မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်သနည်းကို သင်တို့အား ပြောပြမည်။
Verse 10
पूर्ववत्स तु विज्ञेयः समासात्तन्निबोधत / दृष्टेनैवानुमेयं च तर्कं वक्ष्यामि युक्तितः
ယခင်ကဲ့သို့ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် သိမှတ်၍ ကောင်းစွာ နားလည်ကြလော့။ မြင်တွေ့သည့်အရာကို အခြေခံ၍ ခန့်မှန်းနိုင်သော ယുക്തိတရားကို ငါ သေချာစွာ ဟောပြမည်။
Verse 11
यस्माद्वाचो निवर्त्तन्ते त्वप्राप्य मनसा सह / अव्यक्त वत्परोक्षत्वाद्गहनं तद्दुरासदम्
စိတ်နှင့်အတူ စကားမရောက်နိုင်သည့်အရာ၌ စကားသည် ပြန်လှည့်လာသည်။ အဗျက်တကဲ့သို့ ဖုံးကွယ်၍ မျက်နှာမမြင်ရသဖြင့် အလွန်နက်ရှိုင်းကာ ခက်ခဲစွာသာ ရောက်နိုင်သည်။
Verse 12
विकारैः प्रतिसंसृष्टो गुणः साम्येन वर्त्तते / प्रधानं पुरुषाणां च साधर्म्येणैव तिष्ठति
ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ရောနှောနေသော ဂုဏ်သည် ညီမျှတည်ငြိမ်မှု၌ လည်ပတ်သည်။ ထို့အတူ ပရဓာနနှင့် ပုရုရှတို့လည်း သဘောတရားတူညီမှုကြောင့်သာ တည်ရှိသည်။
Verse 13
धर्माधर्मौं प्रलीयेते ह्यव्यक्ते प्राणिनां सदा / सत्त्वमात्रात्मको धर्मो गुणे सत्त्वे प्रतिष्ठितः
သတ္တဝါတို့၏ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မသည် အမြဲတမ်း အဗျက်တ၌ လျောကွယ်လျက်ရှိသည်။ စတ္တဝသာ သဘောရှိသော ဓမ္မသည် စတ္တဝဂုဏ်၌ တည်မြဲသည်။
Verse 14
तमोमात्रात्मको धर्मो गुणे तमसि तिष्ठति / अविभागेन तावेतौ गुणसाम्ये स्थितावुभौ
တမောသာ သဘောရှိသော ဓမ္မသည် တမောဂုဏ်၌ တည်ရှိသည်။ ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ ထိုနှစ်ပါးလုံးသည် ဂုဏ်ညီမျှမှု၌ အတူတကွ တည်နေသည်။
Verse 15
सर्वं कार्यं बुद्धिपूर्वं प्रधानस्य प्रपत्स्यते / बुद्धिपूर्वं क्षेत्रज्ञ अधिष्ठास्यति तान्गुणान्
အလုပ်အားလုံးသည် ဗုဒ္ဓိကို ရှေ့တင်၍ ပရဓာနသို့ ရောက်သည်။ ဗုဒ္ဓိဖြင့် က్షೇತ್ರဇ్ఞ သည် ထိုဂုဏ်တို့ကို အဓိဋ္ဌာန်ပြုသည်။
Verse 16
एवं तानभिमानेन प्रपत्स्यति पुनस्तदा / यदा प्रवर्त्तितव्यं तु क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर् द्वयोः
ဤသို့ အဟံကာရဖြင့် သူသည် ထပ်မံ ထိုအချိန်၌ ရောက်လာသည်။ က్షेत्रနှင့် က్షेत्रဇ్ఞ နှစ်ပါး၏ လှုပ်ရှားမှု စတင်ရမည့်အခါ၌ ဖြစ်သည်။
Verse 17
भोज्यभोक्तृत्वसंबन्धाः प्रपत्स्यन्ते च तावुभौ / तस्मादक्षरमव्यक्तं साम्ये स्थित्वा गुणात्मकम्
စားသုံးခံနှင့် စားသုံးသူ၏ ဆက်နွယ်မှုသည် နှစ်ဖက်လုံး၌ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် မဖော်ပြနိုင်သော အက္ခရာတတ္တဝါသည် ညီမျှမှု၌ တည်၍ ဂုဏ်သဘောရှိနေသည်။
Verse 18
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं तत्र वैपम्यं भजते तु तत् / ततः प्रपत्स्यते व्यक्तं क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्द्वयोः
ထိုနေရာ၌ က्षेत्रဇ్ఞ၏ အဓိဋ္ဌာန်ကြောင့် မညီမျှမှုကို ခံယူသည်။ ထို့နောက် က्षेत्रနှင့် က्षेत्रဇ్ఞ နှစ်ပါး၏ ထင်ရှားသော အခြေအနေ ပေါ်ထွက်လာသည်။
Verse 19
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं सत्त्वं विकारं जनयिष्यति / महदाद्यं विशेषान्तं चतुर्विंशगुणात्मकम्
ကṣेत्रဇ్ఞ၏ အဓိဋ္ဌာန်အောက်တွင် စတ္တဝါသည် ပြောင်းလဲမှုကို မွေးဖွားမည်—မဟတ်မှ စ၍ ဝိသေသအဆုံးတိုင်၊ တတ္တဝါ ၂၄ ပါးအဖြစ်။
Verse 20
क्षेत्रज्ञस्य प्रधानस्य पुरुषस्य प्रवर्त्स्यतः / आदिदेवः प्रधानस्यानुग्रहाय प्रजक्षते
က்ஷೇತ್ರဇ္ဉ၊ ပဓာန နှင့် ပုရုရှ တို့ စတင်လှုပ်ရှားသည့်အခါ အာဒိဒေဝသည် ပဓာနကို အနုဂ्रहပေးရန် ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 21
अनाद्यौ वरमुत्पादौ उभौ सूक्ष्मौ तु तौ स्मृतौ / अनादिसंयोगयुतौ सर्वं क्षेत्रज्ञमेव च
ထိုနှစ်ပါးသည်—အစမရှိ၍ မြတ်သော—ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ အရင်းအမြစ်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ နှစ်ပါးလုံး သေးငယ်နူးညံ့သော သဘောတရားဟု မှတ်ယူကြသည်။ အစမရှိသော ပေါင်းစည်းမှုဖြင့် အရာအားလုံးသည် က္ෂೇತ್ರဇ္ဉ တည်းဟူ၏။
Verse 22
अबुद्धिपूर्वकं युक्तमाशक्तौ तु वरौ तदा / अप्रत्ययममोघं च स्थितावुदकमत्स्यवत्
ထိုအခါ မြတ်သော သဘောတရားနှစ်ပါးသည် ဗုဒ္ဓိမတိုင်မီပင် ရှက္တိအတွင်း ပေါင်းစည်းနေကြသည်။ ယုံကြည်ချက်မရှိသကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း မလွဲမသွေ—ရေထဲ၌ တည်ငြိမ်သော ငါးကဲ့သို့။
Verse 23
प्रवृत्तपूर्वौं तौ पूर्वं पुनः सर्वं प्रपत्स्यते / अज्ञा गुणैः प्रवर्त्तन्ते रजःसत्त्वतमो ऽभिधैः
ထိုနှစ်ပါးသည် ယခင်ကလည်း လှုပ်ရှားခဲ့ပြီးသားဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးလည်း ထပ်မံ လှုပ်ရှားလာသည်။ မသိသူတို့သည် ရဇစ်၊ သတ္တဝ၊ တမစ် ဟူသော ဂုဏ်သုံးပါးကြောင့် လှုပ်ရှားကြသည်။
Verse 24
प्रवृत्तिकाले रजसाभिपन्नो महत्त्वभूतादिविशेषतां च / विशेषतां चेन्द्रियतां च याति गुणावसानौषधिभिर्मनुष्यः
ပြုဝတ္တိကာလတွင် ရဇစ်ကြောင့် လွှမ်းမိုးခံရသော လူသည် မဟတ်တတ္တဝနှင့် ဘူတတို့၏ အထူးသဘောကို ရရှိပြီး၊ ထိုအထူးသဘောမှ အင်ဒြိယသဘောသို့လည်း ရောက်သည်—ဂုဏ်တို့၏ အဆုံးသတ်အကျိုးရလဒ်ကဲ့သို့သော ‘ဆေး’ များကြောင့်။
Verse 25
सत्याभिध्यायिनस्तस्य ध्यायिनः सन्निमित्तकम् / रजः सत्त्वतमोव्यक्ता विधर्माणः परस्परम्
ထိုသစ္စာကို ဓ్యာနပြုသော ဓ്യာနရှင်အတွက် ထိုဓ്യာနပင် အကြောင်းရင်းဖြစ်၏။ ရဇစ်၊ သတ္တဝ၊ တမစ် ဂုဏ်သုံးပါး ပေါ်ထွက်လာ၍ အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်သည့် သဘောတရားများဖြင့် လှုပ်ရှားကြသည်။
Verse 26
आद्यन्तं वै प्रवत्स्यन्ते क्षेत्रमज्ञाम्वु सर्वशः / संसिद्धकार्यकरणा उत्पद्यन्ते ऽभिमानिनः
သူတို့သည် အစမှ အဆုံးတိုင်အောင် အဝိဇ္ဇာရূপ နယ်ပယ်အနှံ့ စီးဆင်းသွားကြသည်။ ပြည့်စုံသည့် ကာရ്യ-ကရဏတို့နှင့်အတူ ‘အဘိမာနိ’ တတ္တဝများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
Verse 27
सर्वे सत्त्वाः प्रपद्यन्ते ह्यव्यक्तात्पूर्वमेव च / प्राक्सृतौ ये त्वसुवहाः साधकाश्चाप्यसाधकाः
သတ္တဝါအားလုံးသည် အရင်ဦးဆုံး အဗျက္တကို အားကိုးကြသည်။ ပရက့်-စೃષ્ટိကာလ၌ ပရာဏကို သယ်ဆောင်သူများထဲတွင် စာဓကလည်းရှိ၊ အစာဓကလည်းရှိသည်။
Verse 28
असंशान्तास्तु ते सर्वे स्थानप्रकरणैः सह / कार्याणि प्रतिपत्स्यन्ते उत्पत्स्यन्ते पुनः पुनः
သူတို့အားလုံး မငြိမ်မသက်ဖြစ်၍ နေရာနှင့် အစီအစဉ်တို့နှင့်အတူ ကာရ്യများကို ခံယူကြမည်။ ထို့ပြင် ထပ်ခါထပ်ခါ ပေါ်ပေါက်လာကြမည်။
Verse 29
गुणमात्रात्मकावेव धर्माधर्मौं परस्परम् / आरप्संते हि चान्योन्यं वरेणानुग्रहेण वा
ဓမ္မနှင့် အဓမ္မသည်လည်း ဂုဏ်သုံးပါး၏ အရသာသာဖြစ်၍ အချင်းချင်း ဆက်နွယ်နေသည်။ တစ်ဖက်ကိုတစ်ဖက် ကရုဏာအနုဂ्रह သို့မဟုတ် ပေးအပ်သော ဝရဖြင့် လှုံ့ဆော်ကြသည်။
Verse 30
शर्वस्तुल्यप्रसृष्ट्यर्थ सर्गादौ याति विक्रियाम् / गुणास्तं प्रतिधीयन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते
ဖန်ဆင်းခြင်းအစတွင်၊ ရှရဝနှင့်တူသော ဖန်ဆင်းရေးအတွက် သူသည် ပြောင်းလဲမှုသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ဂုဏ်သုံးပါးသည် သူ၌ တည်နေရာယူသဖြင့် ထိုအရာပင် သူ့အတွက် နှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်သည်။
Verse 31
गुणास्ते यानि कर्माणि प्राक्सृष्ट्यां प्रतिपेदिरे / तान्येव प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः
အရင်ဖန်ဆင်းခြင်းတွင် ဂုဏ်များက ရရှိခဲ့သော ကမ္မများကိုပင်၊ ပြန်လည်ဖန်ဆင်းခံရသော်လည်း ထပ်ခါထပ်ခါ အတူတူပင် လက်ခံကျင့်သုံးကြသည်။
Verse 32
हिंस्राहिंस्रे मृदुकूरे धर्माधर्मावृतानृते / तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते
ဟింసာနှင့် အဟింఽာ၊ နူးညံ့နှင့် ကြမ်းတမ်း၊ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ၊ အမှန်နှင့် အမှား—ဤအခြေအနေများက လှုံ့ဆော်ထားသဖြင့် သူတို့သည် ထိုသဘောသဘာဝကိုပင် ရောက်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအရာပင် သူ့အတွက် နှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်သည်။
Verse 33
महाभूतेषु नानात्वमिन्द्रियार्थेषु मूर्त्तिषु / विप्रयोगश्च भूतानां गुणेभ्यः संप्रवर्त्तते
မဟာဘူတများ၊ အင်ဒြိယအာရုံများနှင့် ရုပ်သဏ္ဍာန်များအတွင်းရှိ မတူကွဲပြားမှု၊ ထို့ပြင် ဘူတတို့၏ ခွဲကွာမှုသည်—အားလုံး ဂုဏ်များကြောင့်ပင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Verse 34
इत्येष वो मया ख्यातः पुनः सर्गः समासतः / समासादेव वक्ष्यामि ब्रह्मणो ऽथ समुद्भवम्
ဤသို့ ငါသည် သင်တို့အား ပြန်လည်ဖန်ဆင်းခြင်း (punar-sarga) ကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ယခု ငါသည် အကျဉ်းချုပ်ပင် ဘြဟ္မာ၏ ပေါ်ထွန်းလာမှုကို ပြောမည်။
Verse 35
अव्यक्तात्कारणात्तस्मान्नित्यात्सदसदात्मकात् / प्रधानपुरुषाभ्यां तु जायते च महेश्वरः
ထင်ရှားမပေါ်သော အဗျက္တ အကြောင်းရင်း၊ နိစ္စတည်မြဲ၍ ရှိခြင်းနှင့် မရှိခြင်း သဘောတရားပါဝင်သည့် အရာမှ၊ ပရဓာနနှင့် ပုရုရှတို့၏ ပေါင်းစည်းမှုကြောင့် မဟေရှွရ ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 36
स पुनः संभावयिता जायते ब्रह्मसंज्ञितः / सृजते स पुनर्लोकानभिमान गुणात्मकान्
ထိုသူသည် ထပ်မံ၍ ဖန်ဆင်းမှုကို လှုံ့ဆော်သူအဖြစ် ‘ဗြဟ္မာ’ ဟူသော အမည်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ အဟင်္ကာရနှင့် ဂုဏတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော လောကများကို ဖန်ဆင်းသည်။
Verse 37
अहङ्कारस्तु महतस्तस्माद्भूतानि चात्मनः / युगपत्संप्रवर्त्तन्ते भूतान्येवेन्द्रियाणि च
မဟတ်မှ အဟင်္ကာရ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ထိုမှ အာတ္မန်၏ ဘူတတတ္တဝါများနှင့် အင်ဒြိယများသည် တပြိုင်နက်တည်း လှုပ်ရှားစတင်ကြသည်။
Verse 38
भूतभेदाश्च भूतेभ्य इति सर्गः प्रवर्त्तते / विस्तरावयवस्तेषां यथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् / कीर्त्त्यतो वो यथापूर्वं तथैवाप्युपधार्यताम्
ဘူတများမှ ဘူတကွဲပြားမှုများ ပေါ်ထွန်းလာသဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်း (စရ္ဂ) သည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုအရာတို့၏ ကျယ်ပြန့်မှုနှင့် အစိတ်အပိုင်းများကို ဉာဏ်နှင့် ကြားသိသော သြရုတိအတိုင်း၊ ယခင်ကကဲ့သို့ သင်တို့အား ဂုဏ်ပြုဖော်ပြမည်; သင်တို့လည်း ထိုအတိုင်း မှတ်သားကြလော့။
Verse 39
एतच्छ्रुत्वा नैमिषेया स्तदानीं लोकोत्पत्तिं सुस्थितिं चाप्ययं च / तस्मिन्सत्रे ऽवभृथं प्राप्य शुद्धाः पुण्यं लोकमृषयः प्राप्नुवन्ति
ဤအကြောင်းကို ကြားသိပြီးနောက် နိုင်မိရှတောရှိ ရှိများသည် လောက၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်း၊ တည်မြဲခြင်းနှင့် လယ (ပျက်သိမ်းခြင်း) ကို ထိုခဏတည်းက သိမြင်ကြသည်။ ထိုစတြယဇ္ဉတွင် အဝဘෘထသနာန်ကို ရယူ၍ သန့်စင်ပြီးနောက် ရှိများသည် ကုသိုလ်လောကကို ရောက်ရှိကြသည်။
Verse 40
यथा यूयं विधिना देवातादीनिष्ट्वा चैवावभृथं प्राप्य शुद्धाः / त्यक्त्वा देहानायुषोंऽते कृतार्थाः पुण्यं लोकं प्राप्य मोदध्वमेवम्
သင်တို့သည် ဓမ္မနည်းလမ်းအတိုင်း ဒေဝတားတို့ကို ယဇ္ဈပြု၍ အဝဘෘထသ္နာန်ကို ရရှိကာ သန့်ရှင်းသကဲ့သို့၊ အသက်ဆုံးခါ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်၍ ကိရ္တာရ္ထ ဖြစ်ပြီး ပုဏ္ဏလောကသို့ ရောက်ကာ ထိုသို့ပင် ပျော်ရွှင်ကြလော့။
Verse 41
एते ते नैमिषेया वै दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च वै तदा / जग्मुश्चावभृथस्नाताः स्वर्गं सर्वे तु सत्रिणः
ထိုအခါ နိုင်မိရှေယတို့သည် ထိုသူကို မြင်၍ ထိတွေ့ပြီးနောက် အဝဘෘထသ္နာန် ချိုးပြီးသော စတြရိန် အားလုံးသည် စွဝဂ္ဂသို့ သွားကြ၏။
Verse 42
विप्रास्तथा यूयमपि इष्टा बहुविधैर्मखैः / आयुषोंऽते ततः स्वर्गं गन्तारः स्थ द्विजोत्तमाः
အို ဗိပရတို့၊ သင်တို့လည်း မခယဇ္ဈ အမျိုးမျိုးကို ပြုလုပ်ပြီးပြီ; ထို့ကြောင့် အသက်ဆုံးခါ သင်တို့သည် စွဝဂ္ဂသို့ သွားမည့်သူများ ဖြစ်ကြသည်၊ အို ဒွိဇောတ္တမတို့။
Verse 43
प्रक्रिया प्रथमः पादः कथायास्तु परिग्रहः / अनुषङ्ग उपोद्धात उपसंहार एव च
ကഥာ၏ အပိုင်းများမှာ—ပထမ ‘ပရကရိယာ’, နောက် ‘ပရိဂ္ဂရဟ’; ထို့ပြင် ‘အနုသင်္ဂ’, ‘ဥပေါဒ္ဓာတ’, ‘ဥပသံဟာရ’ ဟူ၍လည်း ရှိသည်။
Verse 44
एवमेव चतुःपादं पुराणं लोकसम्मतम् / उवाच भागवान्सक्षाद्वायुलोकहिते रतः
ဤသို့ပင် လောကက လက်ခံသည့် လေးပိုင်းပါ ပုရာဏကို လောကအကျိုးအတွက် အားထုတ်နေသော စာක්ෂာတ် ဘဂဝန် ဝါယုက ဟောကြား하였다။
Verse 45
नैमिषे सत्रमा साद्य मुनिभ्यो मुनिसत्तम / तत्प्रसादं च संसिद्धं भूतोत्पत्तिलयान्वितम्
အို မုနိအမြတ်တော်၊ နိုင်မိရှာ၌ စတြပူဇာသို့ ရောက်ရှိကာ မုနိတို့ထံမှ သတ္တဝါတို့၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်းနှင့် လယ (ပျောက်ကွယ်ခြင်း) ပါဝင်သော ပြည့်စုံသည့် အနုဂ्रहကို ရရှိ하였다။
Verse 46
प्राधानिकीमिमां सृष्टिं तथैवेश्वरकारिताम् / सम्यग्विदित्वा मेधावी न मोहमधिगच्छति
ဤ ပရဓာနအခြေပြု စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှုနှင့် အီශ්ဝရက ပြုလုပ်သော ဖန်ဆင်းမှုကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်လျှင် ပညာရှိသည် မောဟ၌ မကျရောက်။
Verse 47
इदं यो ब्राह्मणो विद्वानितिहासं पुरातनम् / शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि तथाध्यापयते ऽपि च
ဤ ရှေးဟောင်း အိတိဟာသကို ပညာရှိ ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးက ကိုယ်တိုင် နားထောင်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားသူတို့အား ဖတ်ကြားပေးသော်လည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် သင်ကြားပေးသော်လည်းကောင်း။
Verse 48
स्थानेषु स महेन्द्रस्य मोदते शाश्वतीः समाः / ब्रह्मसायुज्यगो भूत्वा ब्रह्मणा सह मोदते
သူသည် မဟေန္ဒြ၏ လောကများတွင် အနန္တနှစ်ကာလ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ပြီး၊ နောက်တစ်ဖန် ဗြဟ္မာ-သာယုဇ္ယကို ရောက်ကာ ဗြဟ္မာနှင့်အတူ ပျော်မြူးသည်။
Verse 49
तेषां कीर्तिमतां कीर्तिं प्रजेशानां महात्मनाम् / प्रथयन्पृथिवीशानां ब्रह्मभूयाय गच्छति
ကီर्तिရှိသော မဟာတ္မာ ပရဇေရှများနှင့် မြေကြီး၏ မင်းများ၏ ဂုဏ်သတင်းကို ဖြန့်ကျက်ပြောဆိုလျက် သူသည် ဗြဟ္မဖြစ်ခြင်း (ဗြဟ္မ-ဘူယ) သို့ ရောက်သည်။
Verse 50
धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं वेदैश्च संमितम् / कृष्णद्वैपायनेनोक्तं पुराण ब्रह्मवादिना
ဤပုရာဏသည် မင်္ဂလာဖြစ်စေ၍ ဂုဏ်သတင်းနှင့် အသက်ရှည်စေကာ ကုသိုလ်ပေးပြီး ဝေဒများနှင့် ကိုက်ညီသည်။ ဗြဟ္မဝါဒိ ကృష్ణဒွೈပာယနက ဟောကြားထားသည်။
Verse 51
मन्वन्तरेश्वराणां च यः कीर्तिं प्रथयेदिमाम् / देवतानामृषीणां च भूरिद्रविमतेजसाम्
မန်ဝန္တရ၏ အရှင်များနှင့် မဟာဓန၊ တေဇောဓာတ်ပြည့်ဝသော ဒေဝတားများ၊ ရှိများ၏ ဂုဏ်သတင်းကို ဤသို့ ဖြန့်ချိသူသည်၊
Verse 52
स सर्वैर्मुच्यते पापैः पुण्यं च महदाप्नुयात् / यश्चेदं श्रावयेद्विद्वान्सदा पर्वणि पर्वणि
သူသည် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်၍ မဟာကုသိုလ်ကို ရရှိမည်။ ထို့ပြင် ပညာရှိတစ်ဦးက ဤကို အမြဲ ပွဲနေ့တိုင်း ပွဲနေ့တိုင်း ဖတ်ကြားနားထောင်စေပါက၊
Verse 53
धूतपाप्मा जितस्वर्गो ब्रह्मभूयाय कल्पते / यश्चेदं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान् पादमन्ततः
သူ၏ အပြစ်များ ပျောက်ကင်း၍ ကောင်းကင်ဘုံကို အောင်မြင်ကာ ဗြဟ္မဘဝသို့ ရောက်ရန် အရည်အချင်းရှိလာသည်။ ထို့ပြင် ရှရဒ္ဓပွဲတွင် ဗြာဟ္မဏများအား ဤကဗျာ၏ တစ်ပဒ်ပင် အဆုံးတိုင်အောင် နားထောင်စေသူသည်၊
Verse 54
अक्षेयं सर्वकामीयं पितॄंस्तच्छोपतिष्ठते / यस्मात्पुरा ह्यणन्तीदं पुराणं तेन चोच्यते
သူ၏ ပိတೃများသည် မကုန်ခန်းသော၊ ဆန္ဒအားလုံးကို ဖြည့်ဆည်းပေးသော အကျိုးဖြင့် ကျေနပ်၍ နီးကပ်လာကြသည်။ ရှေးကာလမှစ၍ ဤပုရာဏကို အဆုံးမရှိ ဆက်လက်သီဆို/ဟောကြားလာသောကြောင့် ‘ပုရာဏ’ ဟု ခေါ်သည်။
Verse 55
निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते / तथैव त्रिषु वर्णेषु ये मनुष्या अधीयते
ဤအကြောင်း၏ နိရုတ္တ (အဓိပ္ပါယ်ရှင်းလင်းချက်) ကို သိသူသည် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်၏။ ထို့အတူ ဝဏ္ဏသုံးပါးရှိ လူတို့လည်း ဤကို လေ့လာသင်ယူကြ၏။
Verse 56
इतिहासमिमं श्रुत्वा धर्माय विदधे मतिम् / यावन्त्यस्य शरीरेषु रोमकूपानि सर्वशः
ဤသမိုင်းတော်ကို ကြားနာပြီးနောက် သူသည် ဓမ္မအတွက် စိတ်ကို တည်ကြည်စေ၏။ သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လျှောက် ရောမကူပ (အမွှေးပေါက်) မည်မျှရှိသနည်း၊ ထိုမျှတည်း (ကုသိုလ်) ရရှိ၏။
Verse 57
तावत्कोटिसहस्राणि वर्षाणि दिवि मोदते / ब्रह्मसायुज्यगो भूत्वा दैवतैः सह मोदते
ထိုမျှသော ကိုဋိ-သဟသ္ရ နှစ်ပေါင်းများစွာ သူသည် နတ်ပြည်၌ ပျော်မြူး၏။ ဘြဟ္မ-သာယုဇ္ယကို ရောက်ရှိပြီး နတ်တို့နှင့်အတူ ပျော်မြူး၏။
Verse 58
सर्वपापहरं पुण्यं पवित्रं च यशस्वि च / ब्रह्मा ददौ शास्त्रमिदं पुराणं मातरिश्वने
အပြစ်အားလုံးကို ဖယ်ရှားပေး၍ ကုသိုလ်ပေးသော၊ သန့်ရှင်း၍ ဂုဏ်သတင်းရှိသော ဤပုရာဏ-ရှာස්တရကို ဘြဟ္မာသည် မာတရိရှွန် (ဝါယု) ထံ ပေးအပ်တော်မူ၏။
Verse 59
तस्माच्चोशनसा प्राप्तं तस्माच्चापि बृहस्पतिः / बृहस्पतिस्तु प्रोवाच सवित्रे तदनन्तरम्
ထိုသူ (မာတရိရှွန်) ထံမှ ဥရှနစ်သည် ဤသင်ကြားချက်ကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုထံမှပင် ဗြဟස්ပတိလည်း ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗြဟස්ပတိသည် ဆဝိတೃ ထံသို့ ဆက်လက် ဟောကြားခဲ့သည်။
Verse 60
सविता मृत्यवे प्राह मृत्युश्चेन्द्राय वै पुनः / इन्द्रश्चापि वसिष्ठाय सो ऽपि सारस्वताय च
ဆဝိတာသည် မృတ்யု ထံသို့ ပြောကြား၍၊ မృတ்யု သည် ထပ်မံ အိန္ဒြာ ထံသို့ ပြော၏။ အိန္ဒြာ သည် ဝသိဋ္ဌ ထံသို့ ပေး၍၊ ထိုသူက စာရಸ್ವတ ထံသို့ ဆက်လက် အပ်နှံ၏။
Verse 61
सारस्वतस्त्रिधाम्ने ऽथ त्रिधामा च शरद्वते / शरद्वांस्तु त्रिविष्टाय सोंऽतरिक्षाय दत्तवान्
စာရಸ್ವတ သည် တြိဓာမ ထံသို့ အပ်နှံ၍၊ တြိဓာမ သည် ရှရဒ္ဝတ ထံသို့ ပေး၏။ ရှရဒ္ဝာန် သည် တြိဗိଷ္ဋ ထံသို့ ပေးပြီး၊ ထိုသူက အန္တရိක්ෂ ထံသို့ ဆက်လက် အပ်နှံ၏။
Verse 62
चर्षिणे चान्तरिक्षो वै सो ऽपि त्रय्यारुणाय च / त्रय्यारुणाद्धनञ्जयः स वै प्रादात्कृतञ्जये
အန္တရိක්ෂ သည် စရ္ṣi ထံသို့ ပေး၍၊ ထိုသူက တြယျယာရုဏ ထံသို့လည်း အပ်နှံ၏။ တြယျယာရုဏ မှ ဓနဉ္ဇယ သည် ရယူကာ ကృతဉ္ဇယ ထံသို့ ပေးအပ်၏။
Verse 63
कृतञ्जयात्तृणञ्जयो भरद्वाजाय सो ऽप्यथ / गौतमाय भरद्वाजः सो ऽपि निर्य्यन्तरे पुनः
ကృతဉ္ဇယ မှ တృဏဉ္ဇယ သည် ရရှိ၍၊ သူက ဘရဒ္ဝာဇ ထံသို့ ပေး၏။ ဘရဒ္ဝာဇ သည် ဂေါတမ ထံသို့ ပေးပြီး၊ ဂေါတမ သည် ထပ်မံ နိရျယန္တရ ထံသို့ အပ်နှံ၏။
Verse 64
निर्य्यन्तरस्तु प्रोवाच तथा वाजश्रवाय वै / स ददौ सोमशुष्माय स चादात्तृणबिन्दवे
နိရျယန္တရ သည် ထိုနည်းတူ ဝာဇရှရဝ ထံသို့ ပြောကြား၏။ သူက ဆိုမရှုရှ္မ ထံသို့ ပေး၍၊ ဆိုမရှုရှ္မ သည် တృဏဗိန္ဒု ထံသို့ အပ်နှံ၏။
Verse 65
तृणबिन्दुस्तु दक्षाय दक्षः प्रोवाच शक्तये / शक्तेः पराशरश्चापि गर्भस्थः श्रुतवानिदम्
တೃဏဗိန္ဒုသည် ဒက္ခအား ပြောကြား၍ ဒက္ခသည် ရှက္တိအား ဤဝစနကို ဆို하였다။ ရှက္တိ၏ သား ပရာရှရသည်လည်း မိခင်ဝမ်းအတွင်းရှိစဉ် ဤအရာကို ကြားနာခဲ့သည်။
Verse 66
पराशराज्जातुकर्ण्यस्तस्माद्द्वैपायनः प्रभुः / द्वैपायना त्पुनश्चापि मया प्राप्तं द्विजोत्तम
ပရာရှရမှ ဇာတုကဏ္ဏျ ဖြစ်ပေါ်၍ ထိုမှ အရှင် ဒွိုင်ပါယန ပေါ်ထွန်း하였다။ အို ဒွိဇောတ္တမ၊ ဒွိုင်ပါယနထံမှ ဤသင်္ခန်းစာကို ငါ ထပ်မံ ရရှိ하였다။
Verse 67
मया चैतत्पुनः प्रोक्तं पुत्रायामितबुद्धये / इत्येव वाक्यं ब्रह्मादिगुरुणां समुदात्दृतम्
ထို့ပြင် ငါသည် ဤအကြောင်းကို ဉာဏ်အဆုံးမရှိသော သားထံသို့ ထပ်မံ ဟောကြား하였다။ ဤဝစနသည် ဘြဟ္မာအစရှိသော ဂုရုများက စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းထားသော စကားဖြစ်သည်။
Verse 68
नमस्कार्याश्च गुरवः प्रयत्नेन मनीषिभिः / धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं सर्वार्थसाधकम्
ဂုရုများသည် ပညာရှိတို့က ကြိုးစား၍ နမസ്കာရ ပြုရမည့်သူများဖြစ်သည်။ (သူတို့ကို သတိရခြင်း) မင်္ဂလာ၊ ဂုဏ်သတင်း၊ အသက်ရှည်ခြင်း၊ ပုဏ္ဏားကောင်းမှုနှင့် အရာရာအကျိုးကို ပြည့်စုံစေသည်။
Verse 69
पापघ्नं नियमेनेदं श्रोतव्यं ब्राह्मणैः सदा / नाशुचौ नापि पापाय नाप्यसंवत्सरोषिते
ဤအရာသည် ပാപကို ဖျက်ဆီးသည်; ဘြာဟ္မဏများသည် စည်းကမ်းနှင့်အညီ အမြဲ နားထောင်သင့်သည်။ မသန့်ရှင်းချိန်တွင် မဟုတ်၊ ပാപရှိသူအတွက် မဟုတ်၊ တစ်နှစ်မပြည့်သေးသူအတွက်လည်း မဟုတ်။
Verse 70
नाश्रद्दधाने ऽविदुषे नापुत्राय कथञ्चन / नाहिताय प्रदातव्यं पवित्रमिदमुत्तमम्
ယုံကြည်သဒ္ဓါမရှိသူ၊ မသိနားမလည်သူ၊ သားမရှိသူ သို့မဟုတ် မသင့်တော်သူတို့အား ဤအလွန်သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သော သဒ္ဓမ္မကို မည်သို့မျှ မပေးအပ်ရ။
Verse 71
अव्यक्तं वै यस्य योनिं वदन्ति व्यक्तं देहं कालमेतं गतिं च / वह्निर्वक्त्रं चन्द्रसूर्यौं च नेत्रेदिशः श्रोत्रे घ्राणमाहुश्च वायुम्
အကြောင်းရင်းယောနိကို ‘အဗျက္တ’ ဟုဆိုကြပြီး၊ ထင်ရှားသောကိုယ်၊ ကာလနှင့် သွားရာဂတိတို့ရှိသော ထိုဘုရား၏ မျက်နှာသည် မီး၊ မျက်စိသည် လနှင့် နေ၊ နားသည် အရပ်ဒిశများ၊ နှာခေါင်းသည် လေဟု ဆိုကြ၏။
Verse 72
वाचो वेदा अन्तरिक्षं शरीरं क्षितिः पादास्तारका रोमकूपाः / सर्वाणि द्यौर्मस्तकानि त्वथो वै विद्याश्चैवोपनिषद्यस्य पुच्छम्
ဝေဒများသည် သူ၏ဝါစ၊ အန္တရိက္ခသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၊ မြေသည် ခြေထောက်များ၊ ကြယ်များသည် အမွှေးပေါက်များ; ကောင်းကင်အလုံးစုံသည် ခေါင်းတော်များ ဖြစ်ပြီး၊ ဗိဒ္ယာများနှင့် ဥပနိရှဒ်တို့သည် သူ၏အမြီးဟု ဆိုကြ၏။
Verse 73
तं देवदेवं जननं जनानां यज्ञात्मकं सत्यलोकप्रतिष्ठम् / वरं वराणां वरदं महेश्वरं ब्रह्माणमादिं प्रयतो नमस्ये
လူအပေါင်းတို့၏ မူလဖြစ်သော ဒေဝဒေဝ၊ ယဇ్ఞသဘောတရားဖြစ်၍ သတ္တလောက၌ တည်မြဲသောသူ၊ အကောင်းဆုံးတို့၏ အကောင်းဆုံး၊ ကောင်းချီးပေးသူ မဟေရှ္ဝရ၊ အာဒိဘြဟ္မာကို ငါ သဒ္ဓါဖြင့် နမස්ကာရပြု၏။
They ask how punaḥ-sarga (re-creation) begins after dissolution—when bonds have merged, the guṇas are in equilibrium (guṇa-sāmya), and reality is in an unmanifest (avyakta), tamas-tinged condition.
A Sāṃkhya-like sequence: pralaya returns differentiations (including dharma/adharma) into avyakta; pradhāna and puruṣa remain in proximity; then manifestation resumes with buddhi (intellect) as a prior condition, with kṣetrajña/puruṣa presiding over the guṇas.
It establishes cosmological first principles for pratisarga; the mention of diverse being-classes functions as scope-setting rather than a full dynastic catalog in the provided excerpt.