Adhyaya 21

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे ऽधोलोकवर्णनं नाम विंशतितमो ऽध्यायः सूत उवाच सूर्या चन्द्रमसावेतौ भ्रमतो यावदेव तु / प्रकाशैस्तु प्रभाभिस्तौ मण्डलाभ्यां समुच्छ्रितौ

ဤသို့ သီရိဗြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၌၊ ဝါယုမိန့်ကြားသော ပုဗ္ဗပိုင်း ဒုတိယ အနုသင်္ဂပဒ၌ ‘အဓိုလောကဖော်ပြခြင်း’ ဟူသော အခန်း ၂၀။ စူတက ဆိုသည်—နေမင်းနှင့် လမင်းတို့ လှည့်လည်သရွေ့၊ သူတို့သည် မိမိတို့၏ မဏ္ဍလများနှင့်တကွ အလင်းနှင့် ရောင်ခြည်ဖြင့် မြင့်မားစွာ တောက်ပနေကြသည်။

Verse 2

सप्तानां तु समुद्राणां द्वीपानां सतु विस्तरः / विस्तरार्द्धे पृथिव्यास्तु भवेदन्यत्र बाह्यतः

သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်ပါးနှင့် ဒွီပ ခုနစ်ပါး၏ ကျယ်ပြန့်မှုသည် မြေကြီး၏ ကျယ်ပြန့်မှု၏ တစ်ဝက်အတွင်း၌ ရှိသည်။ ကျန်သောအပိုင်းကို အပြင်ဘက်သို့ အခြားနေရာဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 3

पर्यासपरिमाणं तु चन्द्रादित्यौ प्रकाशतः / पर्यास्तात्पारिमाण्येन भूमेस्तुल्यं दिवं स्मृतम्

လမင်းနှင့် နေမင်း၏ အလင်းရောင် ပတ်လည်ကျယ်ဝန်းသည့် အတိုင်းအတာအရ၊ ကောင်းကင် (ဒိဝ) ကို မြေကြီးနှင့် တူညီသည်ဟု မှတ်သားထားကြသည်။

Verse 4

अवति त्रीनिमांल्लोकान् यस्मात्सूर्यः परिभ्रमन् / अविधातुः प्रकाशाख्यो ह्यवनात्स रविः स्मृतः

နေမင်းသည် လှည့်လည်သွားလာရင်း ဤသုံးလောကကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပြီး၊ အဝိဓာတೃ၏ သဘောတရားဖြစ်သော အလင်းဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ‘အဝန’ (ကာကွယ်ခြင်း) ကြောင့် ‘ရဝိ’ ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 5

अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रमाणं चन्द्रसूर्ययोः / महित्तत्त्वान्महीशब्दो ऽह्यस्मिन्वर्षे निपाद्यते

ယခုနောက်တစ်ဆင့်တွင် လနှင့် နေရောင်၏ အတိုင်းအတာကို ငါဖော်ပြမည်။ မဟတ်တတ္တဝမှပင် ဤဝර්ෂ၌ ‘မဟီ’ ဟူသော စကားလုံးကို တည်ထောင်ထားသည်။

Verse 6

अस्य भारतवर्षस्य विष्कंभात्तुल्यविस्तृतम् / मण्डलं भास्करस्याथ योजनानि निबोधत

ဤဘာရတဝර්ษ၏ အချင်းနှင့်တူညီစွာ ဘာස්ကရ (နေ) ၏ မဏ္ဍလသည် ကျယ်ပြန့်သည်။ ၎င်း၏ ယောဇန အတိုင်းအတာကို သိကြလော့။

Verse 7

नवयोजनसाहस्रो विस्तारो भास्करस्य तु / विस्तारात्र्रिगुणश्चास्य परिणाहस्तु मण्डले

ဘာස්ကရ၏ အကျယ် (အချင်း) သည် ယောဇန ၉,၀၀၀ ဖြစ်၏။ မဏ္ဍလ၌ ၎င်း၏ ပတ်လည်အတိုင်း (ပရိဏာဟ) သည် အကျယ်၏ သုံးဆ ဖြစ်သည်။

Verse 8

विष्कंभमण्डलाच्चैव भास्कराद्द्विगुणः शशी / अथ पृथिव्या वक्ष्यामि प्रमाणं योजनैः सह

အချင်းနှင့် မဏ္ဍလအရ သရှီ (လ) သည် ဘာස්ကရ (နေ) ထက် နှစ်ဆ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မြေကြီး၏ အတိုင်းအတာကို ယောဇနများနှင့်တကွ ငါဖော်ပြမည်။

Verse 9

सप्तद्वीपसमुद्राया विस्तारो मण्डलं च यत् / इत्येतदिह संख्यातं पुराणे परिमाणतः

သတ္တဒွီပနှင့် သမုဒ္ဒရာတို့၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် မဏ္ဍလတို့ကို ဤပုရာဏ၌ အတိုင်းအတာအရ တွက်ချက်ဖော်ပြထားသည်။

Verse 10

तद्वक्ष्यामि समाख्याय सांप्रतैरभिमानिभिः / अभिमानिनोव्यतीता ये तुल्यास्ते सांप्रतैस्त्विह

ယခုအခါ ပစ္စုပ္ပန်ကာလရှိ အဘိမာနီ ဒေဝတားတို့ကို ရှင်းလင်းဖော်ပြမည်။ အတိတ်က အဘိမာနီများနှင့် တူညီသူတို့ကို ဤနေရာ၌ ပစ္စုပ္ပန်ဟု သတ်မှတ်သည်။

Verse 11

देवा ये वै व्यतीतास्तु रूपैर्नामभिरेव च / तस्मात्तु सांप्रतैर्देवैर्वक्ष्यामि वसुधातलम्

အတိတ်က ဒေဝတားတို့သည် ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် နာမတော်တို့နှင့်တကွ လွန်ခဲ့ပြီ။ ထို့ကြောင့် ယခု ပစ္စုပ္ပန် ဒေဝတားတို့အလိုက် ဤမြေပြင်ကို ငါဖော်ပြမည်။

Verse 12

दिवास्तु सन्निवेशं वै सांप्रतैरेव कृत्स्नशः / शतार्द्धकोटिविस्तारा पृथिवी कृत्स्नशः स्मृता

နေ့ရက်တို့၏ စီမံတည်ဆောက်မှုသည် ပစ္စုပ္ပန်အတိုင်း အပြည့်အစုံဖြစ်သည်။ မြေကြီး၏ အကျယ်အဝန်းကို ‘သတားဓကိုဋိ’ (ကိုဋိ ၅၀) ဟု စ್ಮৃতি၌ မှတ်သားထားသည်။

Verse 13

तस्या ऊर्द्ध्वप्रमाणेन मेरोर्यावत्तु संस्थितिः / पृथिव्या ह्यर्द्धविस्तारो योजनाग्रात्प्रकीर्त्तितः

ထို (မြေကြီး၏) အမြင့်တိုင်းတာချက်အရ မေရုတောင်သည် မည်မျှအမြင့်ထိ တည်ရှိသနည်း; မြေကြီး၏ တစ်ဝက်အကျယ်ကို ယောဇနာဖြင့် ထင်ရှားစွာ ကြေညာထားသည်။

Verse 14

मेरोर्मध्यात्प्रतिदिशं कोटिरेका तु सा स्मृता / तथा शातसहस्राणामेकोन नवतिः पुनः

မေရုတောင်၏ အလယ်မှ တစ်ဖက်တစ်ဖက်သို့ ကိုဋိတစ်ခုစီဟု မှတ်သားထားသည်။ ထို့ပြင် ရာထောင်များအနက် ကိုးဆယ်မှ တစ်လျော့ (ဆိုသည်မှာ 89) ဟုလည်း ပြန်လည်ဆိုထားသည်။

Verse 15

पञ्चाशत्तु सहस्राणि पृथिव्यर्द्धस्य मण्डलम् / गणितं योजनाग्रात्तु कोट्यस्त्वेकादश स्मृताः

ကမ္ဘာ၏ တစ်ဝက်မဏ္ဍလ အတိုင်းအတာကို ယောဇန ၅၀,၀၀၀ ဟုတွက်ထားသည်; ယောဇနတွက်ချက်မှုအရ ၁၁ ကိုဋိ ဟုမှတ်ယူကြသည်။

Verse 16

तथा शतसहस्राणि सप्तत्रिंशाधिकानि तु / इत्येतदिह संश्यातं पृथिव्यन्तस्य मण्डलम्

ထို့အတူ ယောဇန ၁၀၀,၀၀၀ ထဲသို့ ၃၇ ပေါင်းထားသည်; ဤသည်မှာ ကမ္ဘာ၏ အဆုံးသတ်မဏ္ဍလ အတိုင်းအတာဟု ဤနေရာတွင် ရေတွက်ထားသည်။

Verse 17

तारकासंनिवेशास्य दिवि याव च्च मण्डलम् / पर्याससन्निवेशश्च भूमेर्यावत्तु मण्डलम्

ကောင်းကင်၌ ကြယ်များ တည်နေရာစီမံမှု၏ မဏ္ဍလ အတိုင်းအတာရှိသမျှ၊ မြေပြင်၌လည်း ပတ်လည်စီမံမှု၏ မဏ္ဍလ အတိုင်းအတာ ထိုမျှရှိသည်။

Verse 18

पर्यासपरिमाणेन भूमेस्तुल्यं दिवः स्मृतम् / सप्तानामपि द्वीपानामेत त्स्थानं प्रकीर्तितम्

ပတ်လည်အတိုင်းအတာအရ ကောင်းကင်မဏ္ဍလသည် ကမ္ဘာနှင့် တူညီသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်; ဤသည်ကိုပင် ဒွီပ ၇ ခု၏ တည်နေရာဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 19

पर्यायपरिमाणेन मण्डलानुगतेन च / उपर्युपरि लोकानां छत्रवत्परिमण्डलम्

အစဉ်လိုက်အတိုင်းအတာနှင့် မဏ္ဍလအလိုက်ဖြစ်သဖြင့်၊ လောကများ၏ အပေါ်အပေါ်တွင် ထီးကဲ့သို့ ဝိုင်းဝန်းသော မဏ္ဍလများ ပြန့်နှံ့နေသည်။

Verse 20

संस्थितिर्विहिता सर्वा येषु तिष्ठन्ति जन्तवः / एतदण्डकपालस्य प्रमाणं परिकीर्त्तितम्

သတ္တဝါအားလုံး တည်ရှိရာနေရာများ၌ စီမံကိန်းအားလုံးကို သတ်မှတ်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ အဏ္ဍကပာလ (ကမ္ဘာဗဟိုအခွံ) ၏ အတိုင်းအတာဟု ဆိုထားသည်။

Verse 21

अण्डस्यान्तस्त्विमे लोकाः सप्तद्वीपा च मेदिनी / भूर्लोकश्च भुवर्ल्लोकस्तृतीयस्सृरिति स्स्वतः

ဤကမ္ဘာဥအတွင်း၌ ဤလောကများနှင့် ဒွီပ ၇ ခုပါသော မြေပြင်ရှိသည်။ ဘူရ္လောက၊ ဘုဝရ္လောက၊ ထို့နောက် သဘာဝအားဖြင့် တတိယသည် စွဝရ္လောက ဖြစ်သည်။

Verse 22

महर्ल्लोको जनश्चैव तपः सत्यं च सप्तमम् / एते सप्त कृता लोकाश्छत्राकारा व्यवस्थिताः

မဟရ္လောက၊ ဇနလောက၊ တပောလောက နှင့် ခုနစ်မြောက် စတျယလောက—ဤလောက ၇ ပါးကို ထီးပုံသဏ္ဍာန်ဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။

Verse 23

स्वकैरावरणैः सूक्ष्मैर्धार्यमाणाः पृथक्पृथक् / दशभागाधिकाभिश्च ताभिः प्रकृतिभिर्बहिः

၎င်းတို့ကို ကိုယ်ပိုင် နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အဖုံးများဖြင့် တစ်ခုချင်းစီ သီးခြား ထိန်းထားသည်။ အပြင်ဘက်တွင် ထိုပရကృతိများသည် ဆယ်ဆတိုး၍ အဖုံးအလွှာများ ဖြစ်လာသည်။

Verse 24

पूर्यमाणा विशेषैश्च समुत्पन्नैः परस्परात् / अस्याण्डस्य समन्ताच्च सन्निविष्टो घनोदधिः

အချင်းချင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ထူးခြားသဘောတရားများဖြင့် ၎င်းတို့ ပြည့်ဝလာသည်။ ထို့ပြင် ဤကမ္ဘာဥကို အရပ်ရပ်မှ ဝန်းရံ၍ ထူထဲသော သမုဒ္ဒရာ (ဃနောဒဓိ) တည်ရှိသည်။

Verse 25

पृथिव्या मण्डलं कृत्स्नं घनतोयेन धार्यते / घनोदधिः परेणाथ धार्य्यते घनतेजसा

မြေကြီး၏ မဏ္ဍလအလုံးစုံသည် ထူထဲသော ရေဖြင့် ထောက်ထားလျက်ရှိသည်။ ထူထဲသော သမုဒ္ဒရာသည်လည်း အို နာထာ၊ အပြင်ဘက်ရှိ ထူထဲသော တေဇောဖြင့် ထောက်ထားလျက်ရှိသည်။

Verse 26

बाह्यतो घनतेजस्च तिर्य्यगूर्द्ध्वं तु मण्डलम् / संमताद्धनवातेन धार्यमाणं प्रतिष्ठितम्

အပြင်ဘက်တွင် ထူထဲသော တေဇောရှိသည်။ ဤမဏ္ဍလသည် အလျားလိုက်နှင့် အထက်သို့ ပျံ့နှံ့နေသည်။ သတ်မှတ်ထားသော ထူထဲသော လေဖြင့် ထောက်ထားခံရသဖြင့် တည်ငြိမ်စွာ တည်ရှိသည်။

Verse 27

घनवातं तथाकाशमाकाशं च महात्मना / भूतादिना वृतं सर्वं भूतादिर्महता वृतः

ထူထဲသော လေ နှင့် အာကာသ—အာကာသကိုယ်တိုင်ပါ—မဟာအတ္မာဖြင့် လွှမ်းမိုးထားသည်။ အရာအားလုံးသည် ဘူတာဒီဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး၊ ဘူတာဒီသည်လည်း မဟတ်ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။

Verse 28

वृतो महाननन्तेन प्रधानेनाव्य यात्मना / पुराणि लोकपालानां प्रवक्ष्यामि यथाक्रमम्

မဟတ်တတ္တဝသည် အနန္တဖြစ်သော ပဓာနနှင့် မပျက်မယွင်း အတ္မာဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ ယခု ငါသည် လောကပာလတို့၏ မြို့တော်များကို အစဉ်လိုက် ဟောပြောမည်။

Verse 29

ज्योतिर्गुणप्रचारस्य प्रमाणपरिसिद्धये / मेरोः प्राच्यां दिशि तथा मानसस्यैव मूर्द्धनि

အလင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိ ပျံ့နှံ့မှုကို တိုင်းတာအတည်ပြုရန်အတွက်—မေရုတောင်၏ အရှေ့ဘက်သို့လည်းကောင်း၊ မာနသတောင်၏ ထိပ်ဖျားပေါ်၌လည်းကောင်း (၎င်းသည် တည်ရှိသည်)။

Verse 30

वस्वौकसारा माहेन्द्री पुरी हेमपरिष्कृता / दक्षिणेन पुनर्मेरोर्मानसस्यैव मूर्द्धनि

“ဝသွောကသာရာ” ဟုခေါ်သော မာဟေန္ဒရီ မြို့သည် ရွှေဖြင့် အလှဆင်ထား၏။ ၎င်းသည် ပုနර්မေရု၏ တောင်ဘက်၊ မာနသ တောင်ထိပ်၌ တည်ရှိသည်။

Verse 31

वैवस्वतो निव सति यमः संयमने पुरे / प्रतीच्यां तु पुनर्मेरोर्मानसस्यैव मूर्द्धनि

ဝိဝသွတ်၏ သား ယမသည် သံယမန မြို့၌ နေထိုင်၏။ ထိုမြို့သည် ပုနර්မေရု၏ အနောက်ဘက်၊ မာနသ တောင်ထိပ်၌ တည်ရှိသည်။

Verse 32

सुखा नाम पुरी रम्या वरुणस्यापि धीमतः / वरुणो यादसां नाथस्सुखाख्ये वसते पुरे

ပညာရှိ ဝရုဏ၏ လှပသော မြို့ကို “သုခာ” ဟု ခေါ်သည်။ ရေသတ္တဝါတို့၏ အရှင် ဝရုဏသည် ထို “သုခာ” မြို့၌ နေထိုင်၏။

Verse 33

दिश्युत्तरस्यां मेरोस्तु मानसस्यैव मूर्द्धनि / तुल्या महेन्द्रपुर्य्यास्तु सोमस्यापि विभावरी

မေရု၏ မြောက်ဘက်၊ မာနသ တောင်ထိပ်၌ မဟေန္ဒရပူရီနှင့် တူညီသကဲ့သို့ စောမ၏ “ဝိဘာဝရီ” မြို့ ရှိသည်။

Verse 34

मानसोत्तरवृष्टे तु लोकपालाश्चतुर्दिशम् / स्थिता धर्मव्यवस्थार्थ लोकमंरक्षणाय च

မာနသောတ္တရဝဿ၌ လောကပာလတို့သည် လေးဘက်လုံးတွင် တည်ရှိကြ၏။ ဓမ္မစည်းကမ်းကို ထူထောင်ရန်နှင့် လောကကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်သည်။

Verse 35

लोकपालोपरिष्टात्तु सर्वतो दक्षिणायने / काष्ठागतस्य सूर्यस्य गतिया तां निबोधत

လောကပာလတို့၏အထက်၌ အရပ်ရပ်၌ ဒက္ခိဏာယနကာလ ဖြစ်သောအခါ၊ အရပ်သို့ရောက်သော နေမင်း၏ လှုပ်ရှားသွားလာမှုကို သိမှတ်ကြလော့။

Verse 36

दक्षिणो ऽपक्रमे सूर्य्यः क्षिप्तेषुरिव सर्पति / ज्योतिषां चक्रमादाय सततं परिगच्छति

နေမင်းသည် တောင်ဘက်သို့ အပက్రమ လှည့်သွားသော် ပစ်လွှတ်သော မြားကဲ့သို့ လျှောရွေ့၍၊ ကြယ်တို့၏ စက်ဝိုင်းကို ဆောင်ယူကာ အမြဲတမ်း ပတ်လည်လှည့်လည်နေသည်။

Verse 37

मध्यगश्चामरावत्यां यदा भवति भास्करः / वैवस्वते संयमते उदयस्तत्र दृश्यते

ဘားစကရသည် အမရာဝတီ၌ အလယ်တည်နေသောအခါ၊ ဝိုင်ဝස්ဝတ၏ သံယမလောက၌ ထိုနေရာတွင်ပင် နေထွက်ကို မြင်ရသည်။

Verse 38

सुखायामर्द्धरात्रं स्याद्विभायामस्तमेति च / वैवस्वते संयमने मध्यगः स्याद्रविर्यदा / सुखायामथ वारुण्यामुत्तिष्ठन्स तु दृश्यते

သုခာ၌ ထိုအခါ အလယ်ညဖြစ်၍၊ ဝိဘာ၌ နေမင်း ဝင်လေသည်။ ဝိုင်ဝස්ဝတ၏ သံယမလောက၌ ရဝိ အလယ်တည်သောအခါ၊ သုခာနှင့် ဝါရုဏီ၌ နေမင်း ထွက်လာသည်ကို မြင်ရသည်။

Verse 39

विभाया मर्द्धरात्रं स्यान्माहेन्द्यामस्तमेति च / यदा दक्षिणपुर्वेषामपराह्णो विधीयते

ဝိဘာ၌ ထိုအခါ အလယ်ညဖြစ်၍၊ မာဟೇန္ဒီ၌ နေမင်း ဝင်လေသည်—တောင်အရှေ့ဒေသများ၌ အပရာဟ္န (နေ့လယ်နောက်ပိုင်း) အချိန် သတ်မှတ်သောအခါ။

Verse 40

दक्षिणापरदेश्यानां पूर्वह्णः परिकी र्त्तितः / तेषामपररात्रश्च ये जना उत्तराः परे

တောင်ဘက်–အနောက်ဘက် ဒေသရှိသူတို့အတွက် ထိုအချိန်ကို ‘ပူဗ္ဗာဟ္န’ (မနက်ပိုင်း) ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဝေးမြောက်ဘက်ရှိသူတို့အတွက် ထိုအချိန်တူကို ‘အပရရာတြိ’ (ညအဆုံးပိုင်း) ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

Verse 41

देशा उत्तरपूर्वा ये पूवरात्रस्तु तान्प्रति / एवमेवोत्तरेष्वर् के भुवनेषु विराजते

အရှေ့မြောက်ဒေသများအတွက် ထိုအချိန်သည် ‘ပူဝရာတြ’ (ညအစပိုင်း) ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ မြောက်ဘက်ရှိ ဘုဝနများတွင်လည်း ကာလသည် ဂုဏ်တင့်စွာ တည်ရှိသည်။

Verse 42

सुखायासथ वारुण्यां मध्याह्ने चार्यमा यदा / विभायां सोमपुर्यां वा उत्तिष्ठति विभावसुः

ဝါရုဏီပူရီတွင် စုခါယာသနှင့် အာရျမာတို့အတွက် နေ့လယ်တည့်ချိန် ဖြစ်လာသောအခါ၊ ဝိဘာ သို့မဟုတ် ဆိုမပူရီတွင် ဝိဘာဝသု (နေမင်း) ထွက်ပေါ်တက်ရောက်သည်။

Verse 43

रात्र्यर्द्ध चामरावत्यामस्तमेति यमस्य च / सोमपुर्या विभायां तु मध्याह्ने स्याद्दिवाकरः

အမရావတီတွင် ညအလယ်ပိုင်း၌လည်းကောင်း၊ ယမလောက၌လည်းကောင်း နေမင်းသည် ဝင်ရိုးတိမ်မြုပ်သည်။ သို့သော် ဆိုမပူရီနှင့် ဝိဘာတွင် ထိုအချိန်တူက ဒိဝါကရ၏ နေ့လယ်တည့်ချိန် ဖြစ်သည်။

Verse 44

महेद्रस्यामरावत्यां सूर्य उत्तिष्ठते तदा / अर्द्धरात्रं संयमने वारुण्यामस्तमेति च

ထိုအချိန်တွင် မဟိန္ဒြ၏ အမရாவတီ၌ နေမင်း ထွက်ပေါ်တက်ရောက်သည်။ စံယမန၌ ညအလယ်ဖြစ်သောအခါ ဝါရုဏီ၌ နေမင်း ဝင်ရိုးတိမ်မြုပ်သည်။

Verse 45

स शीघ्रमेव पर्येति भास्करो ऽलातच त्रवत् / भ्रमन्वै भ्रममार्णानि ऋक्षाणि चरते रविः

ဘားစ్కရသည် မီးဝိုင်းလှည့်သကဲ့သို့ အလွန်လျင်မြန်စွာ လှည့်ပတ်သွားသည်။ လှည့်လည်နေသော ရဝိသည် ကြယ်စုနက္ခတ်များကိုလည်း လှည့်ပတ်စေ၍ သွားလာသည်။

Verse 46

एवं चतुर्षु पार्श्वेषु दक्षिणां तेन सर्पति / उदयास्तमने चासावृत्ति ष्ठति पुनः पुनः

ဤသို့ သူသည် လေးဘက်လုံးတွင် ညာဘက်လှည့် (ဒက္ခိဏာဝတ်) ဖြင့် ရွေ့လျားသည်။ ထွက်ခြင်းနှင့် ဝင်ခြင်းအားဖြင့် သူသည် လှည့်ပတ်မှုကို ထပ်ခါထပ်ခါ ဆောင်ရွက်နေသည်။

Verse 47

पूवाह्णे चापराह्णे च द्वौ द्वौ देवालयौ तु सः / तपत्यर्कश्च मध्याह्ने तैरेव च स्वरश्मिभिः

မနက်ပိုင်းနှင့် နေ့လယ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် သူ့အတွက် ဒေဝါလယ (သန့်ရှင်းရာနေရာ) နှစ်ခုစီ ရှိသည်။ နေ့လယ်တည့်တည့်တွင် အာကာသည် မိမိ၏ ရောင်ခြည်များဖြင့်ပင် ပြင်းထန်စွာ တောက်လောင်သည်။

Verse 48

उदितो वर्द्धमानाभिरामध्याह्नं तपन्रविः / अतः परं ह्रसंतीभिर्गोभिरस्तं निगच्छति

ထွက်ပေါ်လာပြီး တိုးပွားလာသော ရောင်ခြည်များဖြင့် ရဝိသည် နေ့လယ်တိုင်အောင် ပြင်းထန်စွာ တောက်လောင်သည်။ ထို့နောက် လျော့နည်းလာသော ရောင်ခြည်များနှင့်အတူ သူသည် နေဝင်သို့ ရောက်သည်။

Verse 49

उदयास्तमयाभ्यां च स्मृते पूर्वापरे दिशौ / यावत्पुरस्तात्तपति तापत्पृष्ठे ऽथ पार्श्वयोः

ထွက်ခြင်းနှင့် ဝင်ခြင်းကြောင့် အရှေ့နှင့် အနောက် ဒిశများကို သိနိုင်သည်။ သူသည် ရှေ့ဘက်တွင် တပင်သလောက် (လှည့်ပတ်မှုတွင်) နောက်ဘက်တွင်လည်း၊ ထို့နောက် ဘေးနှစ်ဖက်တွင်လည်း တပသည်။

Verse 50

यत्रोद्यन्दृश्यते सूर्यस्तेषां स उदयः समृतः / प्रणाशं गच्छते यत्र तेषामस्तः स उच्यते

နေထွက်နေကို မြင်ရသောအရပ်၌ သူတို့အတွက် ထိုသည် “ဥဒယ” ဟု ခေါ်သည်။ နေကွယ်ပျောက်သွားသောအရပ်၌ သူတို့အတွက် ထိုသည် “အஸ္တ” ဟု ဆိုသည်။

Verse 51

सर्वेषामुत्तरे मेरुलोङ्कालोकश्च दक्षिणे / विदूरभावादर्कस्य भूमिलेखावृतस्य च

အားလုံးအတွက် မြောက်ဘက်၌ မေရုတောင်၊ တောင်ဘက်၌ လောင်္ကာလောက ရှိသည်။ နေသည် ဝေးကွာ၍ မြေမျဉ်းကြောဖြင့် ဖုံးကွယ်သဖြင့် (ဤသို့ ဖြစ်သည်)။

Verse 52

लीयन्ते रश्मयो यस्मात्तेन रात्रौ न दृश्यते / ग्रहनक्षत्रसोमानां दर्शनं भास्करस्य च

ရောင်ခြည်များ လီယံဝင်သဖြင့် ညအခါ (နေ) မမြင်ရ။ ထိုအခါ ဂြိုဟ်များ၊ ကြယ်များနှင့် လတို့ကို မြင်ရသည်။

Verse 53

उच्ध्रयस्य प्रमाणेन ज्ञेयमस्तमथोदयम् / शुक्लच्छायो ऽग्निरा पश्च कृष्णच्छाया च मेदिनी

အမြင့်အတိုင်းအတာဖြင့် နေဝင်နှင့် နေထွက်ကို သိရမည်။ မီးနှင့် ရေမှာ ဖြူရိပ်ရှိပြီး မြေကြီးမှာ အမည်းရိပ်ရှိသည်။

Verse 54

विदूरभावादर्कस्य ह्युद्यते ऽपि विरशिमता / रक्तभावो विरश्मत्वाद्रक्तत्वाच्जाप्यनुष्णता

နေသည် ဝေးကွာသဖြင့် ထွက်လာသော်လည်း ရောင်ခြည်မရှိသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ ရောင်ခြည်အားနည်းသဖြင့် အနီရောင် ဖြစ်လာပြီး အနီရောင်ကြောင့် အပူလည်း မပြင်းထန်လှ။

Verse 55

लेखायामास्थितः सूर्यो यत्र यत्र च दृश्यते / ऊर्द्ध्व शातसहस्र तु योजनानां स दृश्यते

မျဉ်းတန်းပေါ်၌ တည်ရှိသော နေမင်းသည် နေရာနေရာတွင် မြင်ရပြီး၊ အပေါ်ဘက်သို့ ယောဇနာ တစ်သိန်း အမြင့်တွင် မြင်ရသည်။

Verse 56

प्रभा हि सौरी पादेन ह्यस्तं गच्छति भास्करे / अग्निमाविशते राद्रौ तस्माद्दूरात्प्रकाशते

ဘားစ్కရ နေဝင်သော် နေရောင်ခြည်သည် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြင့် နေဝင်ရာသို့ သွားပြီး၊ ညအခါ မီးတောက်ထဲသို့ ဝင်သဖြင့် အဝေးမှပင် တောက်ပသည်။

Verse 57

उदिते हि पुनः सूर्ये ह्यौष्ण्यमाग्नेयमाविशेत् / संयुक्तो वह्निना सूर्यस्तपते तु ततो दिवा

နေမင်း ပြန်လည် ထွက်ပေါ်လာသော် မီးသဘောရှိသော အပူဓာတ်သည် သူ့ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီး၊ ဝဟ္နိနှင့် ပေါင်းစည်းသော နေမင်းသည် နေ့ခင်းတွင် တောက်လောင်ပူပြင်းစေသည်။

Verse 58

प्राकाश्यं च तथौष्ण्यं च सौराग्नेये च तेजसी / परस्परानुप्रवेशाद्दीप्येते तु दिवानिशम्

နေတေဇနှင့် မီးတေဇ နှစ်ပါးတွင် အလင်းနှင့် အပူရှိပြီး၊ အချင်းချင်း စိမ့်ဝင်ပေါင်းစည်းသဖြင့် နေ့ည မပြတ် တောက်ပနေသည်။

Verse 59

उत्तरे चैव भूम्यर्द्धे तथा तस्मिंश्च दक्षिणे / उत्तिष्ठति तथा सूर्ये रात्रिराविशतत्वपः

ကမ္ဘာ၏ မြောက်ဘက် အပိုင်းနှင့် ထိုနည်းတူ တောင်ဘက် အပိုင်းတွင်လည်း နေမင်း ထွက်လာသော် ညသည် အမှောင်ထဲသို့ လျောဝင်သွားသည်။

Verse 60

तस्माच्छीता भक्त्यांपो दिवारात्रिप्रवेशनात् / अस्तं याति पुनः सूर्ये दिनमाविशते त्वषः

ထို့ကြောင့် နေ့နှင့်ည ဝင်ရောက်သည့် အစဉ်အလာကြောင့် ဘက္တိစိတ်ဖြင့် ရေသည် အေးမြလာသည်။ နေမဝင်သော်လည်း နောက်တဖန် နေ့ဘက်သို့ ဝင်ကာ ၎င်း၏ အလင်းတောက်ပလာသည်။

Verse 61

तस्मादुष्णा भवत्यापो नक्तमह्नः प्रवेशनात् / एतेन क्रमयोगेन भूम्यर्द्धे दक्षिणोत्तरे

ထို့ကြောင့် ညနှင့်နေ့ ဝင်ရောက်မှုကြောင့် ရေသည် ပူနွေးလာသည်။ ဤအစဉ်လိုက် ယောဂနည်းဖြင့် မြေ၏ တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် အခြမ်းတို့တွင် စနစ်တကျ ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 62

उदयास्तमनेर्ऽकस्य अहोरात्रं विशत्यपः / देनं सूर्यप्रकाशाख्यं तामसी रात्रिरूच्यते

နေ၏ ထွက်ခြင်းနှင့် ဝင်ခြင်းကြောင့် ရေသည် နေ့ည အလှည့်အပြောင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သည်။ နေရောင်တောက်ပသော အပိုင်းကို ‘နေ့’ ဟုခေါ်၍ အမှောင်မိုက်သော အပိုင်းကို ‘ည’ ဟုဆိုသည်။

Verse 63

तस्माद्व्यवस्थिता रात्रिः सूर्यापेक्षमहः स्मृतम् / एवं पुष्करमध्येन यदा सर्पति भास्करः

ထို့ကြောင့် ညသည် စနစ်တကျ သတ်မှတ်ထားပြီး၊ နေကို အခြေခံ၍ ‘အဟಃ’ ဟူသည် နေ့ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထိုနည်းတူ ဘာஸ్కရသည် ပုஷ్కရ၏ အလယ်ကို ဖြတ်၍ ရွေ့လျားသည့်အခါ။

Verse 64

अंशांशकं तु मेदिन्यां मुहूर्त्तेनैव गच्छति / योजनाग्रान्मुहूर्त्तस्य इह संख्यां निबोधत

သူသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် အပိုင်းပိုင်းကို မုဟူရ္တ တစ်ခုအတွင်းပင် ဖြတ်သန်းသည်။ ဤနေရာတွင် မုဟူရ္တ တစ်ခုနှင့် ဆိုင်သော ယောဇန အရေအတွက်ကို သိမှတ်ပါ။

Verse 65

पूर्णे शतसहस्राणामेकत्रिंशाधिकं स्मृतम् / पञ्चाशत्तु तथान्यानि सहस्राण्यधिकानि च

ပြည့်စုံသော သိန်းတစ်ရာအစုတွင် သုံးဆယ့်တစ် ပိုတယ်ဟု မှတ်သားထားသည်။ ထို့ပြင် အခြား ငါးသောင်းလည်း ထပ်တိုးရှိသည်။

Verse 66

मौहूर्त्ति की गतिर्ह्येषा सूर्यस्य तु विधीयते / एतेन गतियोगेन यदा काष्ठां तु दक्षिणाम्

ဤသည်မှာ နေ၏ ‘မောဟူရ္တ္တိက’ လှုပ်ရှားနှုန်းကို သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤလှုပ်ရှားမှုယောဂဖြင့် တောင်ဘက် ကာဋ္ဌာသို့ ရောက်သည့်အခါ။

Verse 67

पर्यागच्छेत्पतङ्गो ऽसौ मध्ये काष्ठान्तमेव हि / मध्येन पुष्करस्याथ भ्रमते दक्षिणायने

ပတင်္ဂ (နေ) သည် အလယ်၌ပင် ကာဋ္ဌာ၏ အဆုံးသို့ ရောက်သည်။ ထို့နောက် ဒက္ခိဏာယန၌ ပုෂ္ကရ၏ အလယ်မှတစ်ဆင့် လှည့်လည်သည်။

Verse 68

मानसोत्तरशैले तु अन्तरे विषुवं च तत् / सर्पते दक्षिणायां तु काष्ठायां वै निबोधत

မာနဆိုတ္တရ တောင်တန်းအကြား၌ ထို ဗိသုဝ (ညီမျှချက်) ရှိသည်။ ထိုသည် တောင်ဘက် ကာဋ္ဌာသို့ တဖြည်းဖြည်း ရွေ့လျားသည်—သိမှတ်ကြ။

Verse 69

नवकोट्यः प्रसंख्याता योजनैः परिमण्डलम् / तथा शतसहस्राणि चत्वारिंशच्च पञ्च च

၎င်း၏ ပတ်လည်အဝိုင်းကို ယောဇနာဖြင့် ကိုဋိ ကိုးခုဟု ရေတွက်ထားသည်။ ထို့ပြင် သိန်းတစ်လုံး လေးဆယ် နှင့် ငါးလည်း ထပ်တိုးရှိသည်။

Verse 70

अहोरात्रात्पतङ्गस्य गतिरेषा विधीयते / दक्षिणाद्विनिवृत्तो ऽसौ विषुवस्थो यदा रविः

နေ့နှင့်ညတွင် နေမင်း၏ ဤလှုပ်ရှားမှုကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ရဝိသည် တောင်ဘက်မှ ပြန်လှည့်၍ ဗိသုဝအနေ၌ တည်သောအခါ။

Verse 71

क्षीरोदस्य समुद्रस्योत्तरतश्चाद्रितश्चरन् / मण्डलं विषुवत्तस्य योजनैस्तन्निबोधत

က்ஷီရောဒ သမုဒ္ဒရာ၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်တန်းအနီးတွင် လှည့်လည်သွားလာရာ—ဗိသုဝ မဏ္ဍလ၏ အတိုင်းအတာကို ယိုးဇနဖြင့် သိမှတ်ကြလော့။

Verse 72

तिस्रः कोट्यस्तु संख्याता विषुवस्यापि मण्डलम् / तथा शतसहस्राणामशीत्येकाधिका पुनः

ဗိသုဝ မဏ္ဍလကို ကိုဋိ သုံးခုဟု ရေတွက်ထားသည်။ ထို့ပြင် သိန်းတစ်သောင်း (တစ်သိန်း) တွင် ရှစ်ဆယ်တစ် ပို၍လည်း ရှိသည်။

Verse 73

श्रवणे चोत्तरषाढे चित्रभानुर्यदा भवेत् / शाकद्वीपस्य षष्ठस्य उत्तरातो दिशश्चरन्

စိတ္တရဘานุ (နေမင်း) သရဝဏ နှင့် ဥတ္တရာရှာဍ္ဍ နက္ခတ်တို့၌ ရှိသောအခါ၊ ရှာကဒွီပ၏ ဆဋ္ဌမပိုင်း၏ မြောက်ဘက်သို့ လှည့်လည်သွားလာသည်။

Verse 74

उतरायाः प्रमाणं च काष्ठाया मण्डलस्य च / योजनाग्रात्प्रसंख्याता कोटिरेका तु स द्विजाः

ဥတ္တရာယဏ၏ အတိုင်းအတာနှင့် ကာဋ္ဌာ မဏ္ဍလ၏ အတိုင်းအတာကိုလည်း ယိုးဇနအလိုက် ရေတွက်ထားသည်။ ဟေ ဒွိဇတို့၊ ၎င်းသည် ကိုဋိ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

Verse 75

अशीतिर्नियुतानीह योजनानां तथैव च / अष्टपञ्चाशतं चव योजनान्यधिकानि तु

ဤနေရာ၌ ယောဇနာ အရေအတွက်သည် နိယုတ ရှစ်ဆယ် ဖြစ်၍ ထို့အပေါ် ယောဇနာ ငါးဆယ်ရှစ် ထပ်တိုးရှိသည်။

Verse 76

नागवीथ्युत्तरावीथी ह्यज वीथी च दक्षिणा / मूलं चैव तथाषाढे त्वजवीथ्युदयास्त्रयः

နာဂဝီသီသည် မြောက်ဘက်လမ်းကြောင်း၊ အဇဝီသီသည် တောင်ဘက်လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ မူလနှင့် အာရှာဍ၌ အဇဝီသီ၏ ထွက်ပေါ်မှု သုံးပါးကို ဆိုထားသည်။

Verse 77

अश्विनी कृत्तिका याम्यं नागवीथ्युदयास्त्रयः / काष्ठयोरन्तरं यच्च तद्वक्ष्येयजनैः पुनः

အရှွိနီ၊ ကృတ္တိကာ၊ ယာမ်ယ—ဤသုံးပါးသည် နာဂဝီသီ၏ ထွက်ပေါ်မှု သုံးရပ် ဖြစ်သည်။ ကာဋ္ဌနှစ်ခုကြား အကွာအဝေးကို ယဇန မာပဖြင့် ထပ်မံ ရှင်းပြမည်။

Verse 78

एतच्छतसहस्राणामष्टाभिश्चोत्तरं शतम् / त्रयः शताधिकाश्चन्ये त्रयस्त्रिंशच्च योजनैः

ဤ သိန်းများတွင် ရှစ်နှင့်အတူ တစ်ရာ ထပ်တိုးရှိသည်။ အခြားတွက်ချက်မှုအရ သုံးရာထက်ပို၍ ယောဇနာ သုံးဆယ်သုံးလည်း ပါသည်။

Verse 79

काष्ठयोरन्तरं ह्येतद्योजनाग्रात्प्रकीर्तितम् / काष्ठयोर्लेखयोश्चैव ह्यन्तरं दक्षिणोत्तरे

ကာဋ္ဌနှစ်ခုကြား အကွာအဝေးကို ယောဇနာ၏ အဓိက မာပအရ ကြေညာထားသည်။ ကာဋ္ဌလိုင်းများကြား အကွာအဝေးလည်း တောင်-မြောက် ဦးတည်ရာတွင် ဖြစ်သည်။

Verse 80

तेन्ववक्ष्ये प्रसंख्याय चोजनैस्तन्निबोधत / एकैकमन्तरं तस्य वियुतान्येकसप्ततिः

ယခု ငါသည် ယောဇနာဖြင့် ရေတွက်၍ ရှင်းပြမည်၊ နားလည်ကြလော့။ ၎င်း၏ အကွာအဝေး တစ်ခုချင်းစီမှာ ဗိယုတ် ၇၁ ဖြစ်သည်။

Verse 81

सहस्राण्यतिरिक्ताश्च ततो ऽन्या पञ्चसप्ततिः / लेखयोः काष्ठयोश्चैव बाह्याभ्यन्तरयोः स्मृतम्

ထိုအတွင်း၌ ထောင်များအပြင် ထပ်မံ၍ ၇၅ လည်း ရှိသည်ဟု ဆို၏။ ၎င်းကို မျဉ်းနှင့် သစ်တုံးတို့၏ အပြင်-အတွင်း ခွဲခြားမှုအဖြစ် မှတ်သားထားသည်။

Verse 82

अभ्यन्तरं तु पर्येति मण्डलान्युत्तरायणे / बाह्यतो दक्षिणे चैव सततं तु यथाक्रमम्

ဥတ္တရာယဏ၌ ၎င်းသည် မဏ္ဍလများ၏ အတွင်းဘက်မှ ပတ်လည်လှည့်လည်သည်။ ဒက္ခိဏာယဏ၌ အပြင်ဘက်မှ အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်လှည့်လည်သည်။

Verse 83

मण्डलानां शतं पूर्मं त्र्यशीत्यधिकमुत्तरम् / चरते दक्षिणे चापि तावदेव विभावसुः

ဗိဘာဝသု (နေမင်း) သည် မြောက်ဘက်တွင် မဏ္ဍလ ၁၀၀ ကို အရင် ဖြတ်သန်းပြီး ထပ်မံ ၈၃ ကိုလည်း သွားသည်။ တောင်ဘက်တွင်လည်း ထိုအတိုင်းပင် သွားလာသည်။

Verse 84

प्रमाणं मण्डलस्याथ योजनाग्रं निबोधत / योजनानां सहस्राणि सप्तादश समासतः

ယခု မဏ္ဍလ၏ အတိုင်းအတာနှင့် ယောဇနာပမာဏကို သိကြလော့။ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ယောဇနာ ၁၇,၀၀၀ ဖြစ်သည်။

Verse 85

शते द्वे पुनरप्यन्ये योजनामां प्रकीर्त्तिते / एकविंशतिभिश्चैव योजनैरधिकैर्हि ते

အခြားအတိုင်းအတာတစ်ခုကိုလည်း ဆိုထားသည်—ယောဇနာ နှစ်ရာ၊ ထို့ပြင် ယောဇနာ နှစ်ဆယ့်တစ် ထပ်မံပိုတိုးထားသည်။

Verse 86

एतत्प्रमाणमाख्यातं योजनैर्मण्डलस्य च / विष्कंभो मण्डलस्याथ तिर्यक् स तु विधीयते

ဤသည်မှာ ယောဇနာဖြင့် မဏ္ဍလ၏ အတိုင်းအတာကို ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မဏ္ဍလ၏ အချင်း (ဝိෂ္ကမ္ဘ) ကိုလည်း အလျားဖြတ်အနေဖြင့် သတ်မှတ်သည်။

Verse 87

प्रत्यहं चरते तानि सूर्या वै मण्डलक्रमात् / कुलालचक्रपर्यन्तो यथा शीघ्रं निवर्त्तते

နေ့စဉ် နေမင်းသည် မဏ္ဍလအစဉ်အတိုင်း ထိုလမ်းကြောင်းများကို လှည့်လည်သွားလာသည်၊ အိုးလုပ်သမား၏ စက်ဝိုင်းကဲ့သို့ မြန်မြန်လှည့်ပြီး ပြန်လည်ရောက်လာသကဲ့သို့။

Verse 88

दक्षिणप्रक्रमे सूर्यस्तथा शीघ्रं प्रवर्त्तते / तस्मात्प्रकृष्टां भूमिं तु कालेनाल्पेन गच्छति

တောင်ဘက်လှည့်ပတ်ရာတွင် နေမင်းသည် ထိုနည်းတူ မြန်မြန်ရွေ့လျားသည်၊ ထို့ကြောင့် အထူးကောင်းမြတ်သော မြေဒေသကို အချိန်နည်းနည်းဖြင့် ဖြတ်သန်းသွားသည်။

Verse 89

सूर्यो द्वादशभिः शैर्घ्यान्मुहूर्तैर्दक्षिणायने / त्रयोदशार्द्धमृक्षाणामह्ना तु चरते रविः

ဒက္ခိဏာယနတွင် နေမင်းသည် ရှည်လျားသော မုဟူရ္တ ၁၂ ခုအတွင်း လှည့်လည်သည်၊ နေ့ခင်းတွင် ရဝိသည် နက္ခတ်တို့၏ ၁၃ နှင့် တစ်ဝက် အပိုင်းအထိ သွားလာသည်။

Verse 90

मुहूर्तै स्तावदृक्षाणि नक्तमष्टादशैश्चरन् / कुलालचक्रमध्ये तु यथा मन्दं प्रसर्पति

မုဟူရတ ၁၈ ချိန်ရှိသော ည၌ ကြယ်စုများအကြား လှည့်လည်သွားလာကာ၊ အိုးလုပ်သမား၏ လှည့်စက်အလယ်တွင် တဖြည်းဖြည်း ရွေ့သကဲ့သို့ မန်မန်သာ ရွေ့သည်။

Verse 91

तथोदगयने सूर्यः सर्पते मन्दविक्रमः / तस्मा द्दीर्घेन कालेन भूमिं स्वल्पानि गच्छति

ထို့အတူ ဥဒဂယန၌ နေမင်းသည် မန်မန်ခြေလှမ်းဖြင့် လျှောလျှောရွေ့၍၊ ထို့ကြောင့် အချိန်ရှည်ကြာမှ မြေပြင်ပေါ်တွင် အနည်းငယ်စီသာ ရွေ့လျားသည်။

Verse 92

अष्टादश मुहूर्त तु उत्तरायणपश्चिमम् / अहो भवति तच्चापि चरते मन्दविक्रमः

ဥတ္တရာယဏ၏ အနောက်ဘက်တွင် နေ့အချိန်သည် မုဟူရတ ၁၈ ချိန်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုနေရာ၌လည်း မန်မန်ခြေလှမ်းဖြင့်သာ သွားလာသည်။

Verse 93

त्रयोदशार्द्धं माद्येन त्वृक्षाणां चरते रविः / मुहूर्तैस्तावदृक्षाणि नक्तं द्वादशभिश्चरन्

ရဝိသည် ကြယ်စုများအတွင်း မုဟူရတ ၁၃ နှင့် တစ်ဝက်အထိ သွားလာပြီး၊ ည၌ မုဟူရတ ၁၂ ချိန်အတွင်း ထိုမျှသော ကြယ်စုများကို ဖြတ်သန်းသည်။

Verse 94

ततो मन्दतरं नाभ्यां चक्रं भ्रमति वै यथा / मृत्पिण्ड इव मध्यस्थो ध्रुवो भ्रमति वै तथा

ထို့နောက် အလယ်အ축နားတွင် လှည့်စက်သည် ပို၍နှေးကွေးစွာ လှည့်သကဲ့သို့၊ အလယ်၌တည်သော ဓြုဝလည်း မြေညှိတုံးကဲ့သို့ လှည့်နေသယောင် ထင်ရသည်။

Verse 95

त्रिंशन्मुहूर्तानेवाहुरहोरात्रं ध्रुवो भ्रमन् / उभयोः काष्ठयोर्मध्ये भ्रमते मण्डलानि तु

မုဟူရတ သုံးဆယ်ကို တစ်နေ့တစ်ည ဟု ခေါ်ကြသည်။ လှည့်ပတ်နေသော ဓြုဝသည် ကာဋ္ဌ နှစ်ဖက်အကြား တည်ရှိ၍ မဏ္ဍလများသည် ထိုနေရာ၌ လှည့်ပတ်ကြသည်။

Verse 96

कुलालचक्रनाभिश्च यथा तत्रैव वर्त्तते / ध्रुवस्तथा हि विज्ञेयस्तत्रैव परीवर्त्तते

အိုးလုပ်သမား၏ လှည့်စက်အလယ်တိုင်သည် ထိုနေရာ၌ပင် တည်နေသကဲ့သို့၊ ဓြုဝကိုလည်း ထိုသို့ သိရမည်—သူသည် ထိုနေရာ၌ပင် နေ၍ လှည့်ပတ်သည်။

Verse 97

उभयोः काष्ठयोर्मध्ये भ्रमते मण्डलानि सः / दिवानक्तं च सूर्यस्य मन्दा शीघ्रा च वै गातिः

သူသည် ကာဋ္ဌ နှစ်ဖက်အကြား မဏ္ဍလများကို လှည့်ပတ်စေသည်။ နေ၏ လှုပ်ရှားမှုသည် နေ့ညတွင် တစ်ခါတစ်ရံ နှေးကွေး၍ တစ်ခါတစ်ရံ မြန်ဆန်သည်။

Verse 98

उत्तरप्रक्रमे चापि दिवा मन्दा गतिस्तथा / तथैव च पुनर्नक्तं शीघ्रा सूर्यस्य वै गातिः

ဥတ္တရာယဏ လမ်းကြောင်းတွင် နေ့ဘက်၌ ဂতি နှေးကွေးသည်။ ထိုနည်းတူ ညဘက်၌ နေ၏ ဂতি မြန်ဆန်သည်။

Verse 99

दक्षिणप्रक्रमेणैव दिवा शीघ्रं विधीयते / गतिः सूर्यस्य नक्तं च मन्दा चैव गतिस्तथा

ဒက္ခိဏာယဏ လမ်းကြောင်းတွင် နေ့ဘက်၌ နေ၏ ဂতি မြန်ဆန်စေသည်။ ညဘက်၌မူ ဂতি နှေးကွေးလာသည်။

Verse 100

एवं गतिविशेषेण विभजन् रात्र्यहानि तु / तजापि संचरन्मार्गं समेन विषमेण च

ဤသို့ လှုပ်ရှားမှု၏ ထူးခြားချက်အလိုက် ညနှင့်နေ့ကို ခွဲခြားသော်လည်း၊ ပြေပြစ်သောလမ်းနှင့် မပြေပြစ်သောလမ်းတို့တွင်လည်း ဆက်လက်သွားလာသည်။

Verse 101

लोकालोकस्थिता ह्येते लोकपालाश्चतुर्दिशम् / अगस्त्यश्चरते तेषामुपरिष्टाज्जवेन तु

ဤသူတို့သည် လောကာလောက၌ တည်ရှိသော လေးဘက်လောကပာလများ ဖြစ်ကြပြီး၊ အဂஸ္တျ မုနိသည် သူတို့အပေါ်ဘက်မှ လျင်မြန်စွာ လှည့်လည်သွားလာသည်။

Verse 102

भुञ्जन्नसापहोरा त्रमेवं गतिविशेषणम् / दक्षिणे नागवीथ्यास्तु लोकालोकस्य चोत्तरे

အသာပဟောရာ အစဉ်အတိုင်း ခံစားသုံးဆောင်လျက် ဤသည်မှာ လှုပ်ရှားမှု၏ ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်—နာဂဝီသီ၏ တောင်ဘက်နှင့် လောကာလောက၏ မြောက်ဘက်တွင်။

Verse 103

लोकसन्तानको ह्येष वैश्वानरपथाद्वहिः / पृष्टे यावत्प्रभा सौरी पुरस्तात्संप्रकाशते

ဤ “လောကသန္တာနက” သည် ဝိုင်ရှ္ဝာနရ လမ်းကြောင်း၏ အပြင်ဘက်တွင် ရှိပြီး၊ နောက်ဘက်ရှိ နေရောင်တောက်ပမှုသည် ရှေ့ဘက်သို့ ထင်ရှားစွာ လင်းလက်သည်။

Verse 104

पार्श्वतः पृष्ठतश्चैव लोकालोकस्य वर्त्तते / योजनानां सहस्राणि दशकं तुच्छ्रितो गिरिः

၎င်းသည် လောကာလောက၏ ဘေးဘက်နှင့် နောက်ဘက်တွင်လည်း တည်ရှိပြီး၊ ထိုတောင်သည် ယောဇနာ တစ်သောင်း အမြင့်သို့ မြင့်မားစွာ ထောင်တက်နေသည်။

Verse 105

प्रकाशश्चाप्रकाशश्च सर्वतः परिमण्डलः / नक्षत्रचन्द्रसूर्यश्च ग्रहैस्तारागणैः सह

အရာသည် အရပ်ရပ်မှ အလင်းနှင့် အမီးမရှိခြင်းတို့ဖြင့် ဝိုင်းရံထားသော မဏ္ဍလဖြစ်သည်။ ကြယ်များ၊ လ၊ နေတို့သည် ဂြိုဟ်များနှင့် ကြယ်စုများနှင့်အတူ ရှိကြသည်။

Verse 106

अभ्यन्तरं प्रकाशन्ते लोकालोकस्य वै गिरेः / एतावानेव लोकस्तु निरालोकस्ततः परम्

လောကာလောက တောင်၏ အတွင်းပိုင်းသည် တောက်ပနေသည်။ ဤမျှသာ လောကဖြစ်၍ ထို့အပြင်ဘက်မှာ အလင်းမရှိသော နိရာလောက နယ်မြေရှိသည်။

Verse 107

लोकेनालोकवानेष निरालोकस्त्वलोकतः / लोकालोकं तु संधत्ते यस्मात्सुर्यपरिग्रहम्

လောကရှိသောကြောင့် ဤသည် အလင်းရှိသည်၊ အလင်းနှင့် ဆက်နွယ်သဖြင့် နိရာလောကဟုလည်း ဆိုရသည်။ နေ၏ ဝိုင်းပတ်မှုကို ဆက်စပ်စေသဖြင့် လောကာလောက၏ အစပ်အနားကို တည်စေသည်။

Verse 108

तस्मात्सन्ध्येति तामाहुरुषाव्युष्ट्योर्यदन्तरम् / उषा रात्रिः स्मृता विप्रैर्व्युष्टिश्चापि त्वहः स्मृतम्

ထို့ကြောင့် ဥရှာနှင့် ဗျုရှ్టိတို့အကြား အချိန်ကာလကို စန္ဓျာဟု ခေါ်ကြသည်။ ဗိပရတို့က ဥရှာကို ည၊ ဗျုရှ్టိကို နေ့ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 109

सूर्याग्निग्रसमानानां संध्याकाले हि रक्षसाम् / प्रजापतिनियोगेन शापस्त्वेषां दुरात्मनाम्

စန္ဓျာအချိန်တွင် နေနှင့် မီးကို မျိုသကဲ့သို့ ပြုသော ရက္ခသများအပေါ်၊ ပ္ရဇာပတိ၏ အမိန့်အရ ဤမကောင်းစိတ်ရှိသူတို့အပေါ် ကျိန်စာတည်ရှိသည်။

Verse 110

अक्षयत्वं तु देहस्य प्रापिताम्रणं तथा / तिस्रः कोट्यस्तु विख्याता मन्देहा नाम राक्षसाः

သူတို့၏ကိုယ်ခန္ဓာသည် မပျက်စီးနိုင်ခြင်းနှင့် အမရဖြစ်ခြင်းကို ရရှိ하였다။ “မန္ဒေဟ” ဟုခေါ်သော ရက္ခသ သုံးကုဋိ ကျော်လှကြသည်။

Verse 111

प्रार्थयन्ति सहस्रांशुभुदयन्तं दिनेदिने / तापयन्तं दुरात्मानः सूर्यमिच्छन्ति खादितुम्

ထိုဒုရात्मများသည် နေ့စဉ် နေထွက်သော အလင်းရောင်တစ်ထောင်ရှိသော နေကို ဆုတောင်းကြသော်လည်း အပူပေးသော နေကို မျိုချင်ကြသည်။

Verse 112

अथ सूर्यस्य तेषां च युद्धमासीत्सुदारुणम् / ततो ब्रह्मा च देवाश्च ब्राह्ममाश्चैव सत्तमाः

ထို့နောက် နေနှင့် သူတို့အကြား အလွန်ကြမ်းတမ်းသော စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွား하였다။ ထိုအခါ ဘြဟ္မာ၊ ဒေဝများနှင့် ဗြာဟ္မဏအမြတ်တို့လည်း ပေါ်လာကြသည်။

Verse 113

संध्यां तु समुपासीनाः प्रक्षिपन्ति जलं सदा / ओङ्कारब्रह्मसंयुक्तं गायत्र्या चाभिमन्त्रितम्

သူတို့သည် စန္ဓျာဩပာသနာ၌ ထိုင်၍ အမြဲတမ်း ရေကို အర్పဏ်ပြုကြသည်။ ထိုရေသည် ဩံကာရ-ဗြဟ္မန်နှင့် ယှဉ်တွဲပြီး ဂါယတ္ရီမန္တရဖြင့် အဘိမန္တရပြုထားသည်။

Verse 114

स्फूर्जज्ज्योतिश्च चण्डांशुस्तथा दीप्यति भास्करः / ततः पुनर्महातेजा महाबलपराक्रमः

ထိုအခါ ကြမ်းတမ်းသော ရောင်ခြည်ရှိသော ဘာஸ్కရ၏ အလင်းတောက်ပမှုသည် စဖူးရိတဖြစ်၍ ပိုမိုတောက်လောင်လာသည်။ ထို့နောက် မဟာတೇಜရှိ၍ မဟာဗလ-ပရာက్రమရှိသူသည် (ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်)။

Verse 115

योजनानां सहस्राणि ऊर्द्ध्वमुत्तिष्ठते शतम् / प्रयाति भगवानाशु ब्राह्मणैरभिरक्षितः / वालखिल्यैश्च मुनिभिर्धृतार्चिः समरीचिभिः

ဗြာဟ္မဏတို့၏ကာကွယ်မှုအောက်တွင်၊ ဝါလခိလျနှင့် သမရီချိ မုနိတို့၏ တောက်ပသော အလင်းရောင်ဖြင့် ဝန်းရံခံရသော ဘဂဝန်သည် အထက်သို့ လျင်မြန်စွာ ရာထောင်ယောဇနာအထိ တက်လှမ်းသွားသည်။

Verse 116

काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिंशच्च काष्ठा गणयेत्कलां तु / त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहूर्त्तस्तैस्त्रिंशता रात्र्यहनी समेते

နိမေෂ ၁၀ နှင့် ၅ ပေါင်း၍ ကာဋ္ဌာ ၁ ဖြစ်သည်။ ကာဋ္ဌာ ၃၀ ကို ကလာ ၁ ဟုတွက်သည်။ ကလာ ၃၀ သည် မုဟူရ္တ ၁ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုမုဟူရ္တ ၃၀ ဖြင့် ညနှင့် နေ့ ပြည့်စုံသည်။

Verse 117

ह्रासवृद्धी त्वहर्भागैर्दिवसानां यथाक्रमात्

နေ့ရက်များ၏ အဟရ္ဘားဂ (နေ့ပိုင်းအပိုင်း) များအလိုက် အစဉ်လိုက် လျော့နည်းခြင်းနှင့် တိုးပွားခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 118

संध्या मुहूर्त्तमात्रा तु ह्रासवृद्धिस्तु सा स्मृता / लेखाप्रभृत्यथादित्ये त्रिमुहूर्त्तगते तु वै

သန္ဓျာသည် မုဟူရ္တ တစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအရာကိုပင် လျော့နည်းခြင်းနှင့် တိုးပွားခြင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထို့ပြင် အာဒိတျတွင် ‘လေခာ’ စသည့်တွက်ချက်မှုသည် မုဟူရ္တ သုံးခု ကျော်လွန်သွားသောအခါ စတင်သတ်မှတ်သည်။

Verse 119

प्रातस्ततः स्मृतः कालो भागश्चाह्नः स पञ्चमः / तस्मात्प्रातस्तनात्कालात्र्रिमुहूर्त्तस्तु संगवः

ထို့နောက် ‘ပရာတಃကာလ’ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ၎င်းသည် နေ့ပိုင်း၏ ပဉ္စမ အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ထိုပရာတಃကာလမှ စ၍ မုဟူရ္တ သုံးခုကြာသော အချိန်ကို ‘သင်္ဂဝ’ ဟု ခေါ်သည်။

Verse 120

मध्याह्नस्त्रिमुहूर्त्तस्तु तस्मात्कालश्च संगवात् / तस्मान्मध्यन्दिनात्कालादपराह्ण इति स्मृतः

မွန်းတည့် (မဓျာဟ္န) သည် မုဟူရ္တ သုံးပါးအတိုင်း ဖြစ်၍၊ စင်္ဂဝ အပြီးကာလကို မဓျန္ဒိန ဟု ခေါ်သည်။ ထို မဓျန္ဒိန ကာလပြီးနောက်ကို အပရာဟ္ဏ ဟု မှတ်ကြသည်။

Verse 121

त्रय एव मुहूर्त्तास्तु कालागः स्मृतो बुधैः / अपराह्णे व्यतीते तु कालः सायाह्न उच्यते

ပညာရှိတို့က ‘ကာလာဂ’ ကို မုဟူရ္တ သုံးပါးဟု မှတ်ကြသည်။ အပရာဟ္ဏ ကုန်လွန်သော် ထိုကာလကို စာယာဟ္န ဟု ခေါ်သည်။

Verse 122

दशपञ्च मुहूर्ताह्नो मुहूर्त्तास्त्रय एव च / दशपञ्चमुहूर्त्त वै ह्यहर्वैषुवतं स्मृतम्

နေ့ခင်းတွင် မုဟူရ္တ ၁၅ ပါးရှိပြီး (ညလည်း) ပရဟရ သုံးသုံးဖြင့် ခွဲထားသည်။ မုဟူရ္တ ၁၅ ပါးရှိသောနေ့ကိုပင် ဝိෂုဝတ် ဟု မှတ်ကြသည်။

Verse 123

वर्द्धन्ते च ह्रसंते च ह्ययने दक्षिणोत्तरे / अहस्तु ग्रसते रात्रिं रात्रिश्च ग्रसते त्वहः

တောင်အယနနှင့် မြောက်အယနတို့တွင် နေ့နှင့်ညသည် တိုးလျော့ပြောင်းလဲသည်။ တခါတရံ နေ့က ညကို မျိုသကဲ့သို့၊ တခါတရံ ညက နေ့ကို မျိုသည်။

Verse 124

शरद्वसंतयोर्मध्यं विषुवत्परिभाव्यते / अहोरात्रे कलाश्चैव समं सोमः समश्नुते

ရှရဒ်နှင့် ဝသန္တာတို့အကြား အလယ်ကာလကို ဝိෂုဝတ် ဟု သဘောထားကြသည်။ ထိုအခါ နေ့ည၏ အစိတ်အပိုင်းများ တူညီ၍၊ ဆိုမ (လ) လည်း တန်းတူမှုကို ခံစားရသည်။

Verse 125

तथा पञ्चदशाहानि पक्ष इत्यभिधीयते / द्वौच पक्षौभवेन्मासो द्वौमासावर्कजावृतुः

ဤသို့ပင် ဆယ့်ငါးရက်ကို ‘ပက္ခ’ ဟု ခေါ်သည်။ ပက္ခ နှစ်ခုဖြင့် လတစ်လ ဖြစ်ပြီး၊ လနှစ်လဖြင့် နေမင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော ရတု ဖြစ်လာသည်။

Verse 126

ऋतुत्रितयमयने द्वे हि वर्षं तु सौरकम् / निमेषा विद्युतश्चैव काष्टास्ता दश पञ्च च

ရတု သုံးခု ပေါင်းစည်းခြင်းကို ‘အယန’ ဟု ခေါ်ပြီး၊ အယန နှစ်ခု ပေါင်းလျှင် နေကြာနှစ် (solar year) ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိမေရှ၊ ဝိဒျုတ နှင့် ကာဋ္ဌာတို့ကိုလည်း ဆယ်နှင့် ငါး ဟူ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 127

कलास्तास्त्रिशतः काष्ठा मात्रा शीतिद्वयात्मिका / सप्तैका द्व्यधिका त्रिशन्मात्रा षटत्रिंशदुत्तरा

ကလာ (kalā) သုံးရာ ရှိသည်။ ကာဋ္ဌာ (kāṣṭhā) ၏ မာထရာ (mātrā) ကို နှစ်ဆယ့်နှစ် သဘောတရားရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် ခုနှစ်၊ တစ်၊ နှစ်ပို၊ နှင့် သုံးဆယ် မာထရာတို့ကို သုံးဆယ့်ခြောက်ထက် ကျော်လွန်၍ သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 128

द्विषाष्टिना त्रयोविंशन्मात्रायाश्च कला भवेत् / चत्वारि शत्सहस्राणि शतान्यष्टौ च विद्युतः

မာထရာ ၂၃ ခုမှ (တွက်ချက်ရာတွင်) ၆၂ ဖြင့် ကလာ တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဝိဒျုတ အရေအတွက်ကို လေးမှ ခြောက်ထောင်နှင့် ရှစ်ရာ ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 129

सप्ततिश्चैव तत्रापि नवतिं विद्धि निश्चये / चत्वार्येव शतान्याहुर्विद्युते द्वे च संयुते

အဲဒီမှာလည်း ၇၀ ရှိပြီး—သေချာစွာ ၉၀ ကို သိမှတ်ပါ။ ဝိဒျုတ အတွက် ၄၀၀ ဟု ဆိုထားပြီး၊ ထို့အတွင်း ၂ ခု ပေါင်းစည်းမှုလည်း ပါရှိသည်။

Verse 130

वरांशो ह्येष विज्ञेयो नाडिका चात्र कारणम् / संवत्सरादयः पञ्च चतुर्मानविकल्पिताः

ဤ ‘ဝရာံရှ’ ကို သိမှတ်ရမည်၊ ဤနေရာတွင် ‘နာဍိကာ’ သည် အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ သံဝတ္ဆရ စသည့် ငါးမျိုးကို လူ့အတိုင်းအတာ လေးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။

Verse 131

निश्चयः सर्वकालस्य युगमित्यभिधीयते / संवत्सरस्तु प्रथमो द्वितीयः परिवत्सरः

ကာလအားလုံး၏ တိကျသော အတိုင်းအတာကို ‘ယုဂ’ ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအတွင်း ပထမမှာ သံဝတ္ဆရ၊ ဒုတိယမှာ ပရိဝတ္ဆရ ဖြစ်သည်။

Verse 132

इडावत्सरस्तृतीयस्तु चतुर्थश्चानुवत्सरः / पञ्चमोवत्सरस्तेषां कालस्तु युगसंहितः

တတိယမှာ အိဍာဝတ္ဆရ၊ စတုတ္ထမှာ အနုဝတ္ဆရ ဖြစ်သည်။ ပဉ္စမမှာ ဝတ္ဆရ; ဤတို့၏ ကာလစုစည်းမှုကို ‘ယုဂ’ ဟု ဆိုသည်။

Verse 133

त्रिंशच्छतं भवेत्पूर्णं पर्वणां तु रवेर्युगे / शतान्यष्टादश त्रिंशदुदयाद्भास्करस्य च

ရဝိ၏ ယုဂတွင် ပရဝများ၏ ပြည့်စုံသော အရေအတွက်မှာ ၃၃၀ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဘာස්ကရ၏ ထွက်ပေါ်ခြင်းမှ ၁၈၃၀ ကြိမ် ထွက်ပေါ်မှုဟု ရေတွက်သည်။

Verse 134

ऋतवस्त्रिंशतः सौरादयनानि दशैव तु / पञ्च च त्रिशतं चापि षष्टिवर्षं च भास्करम्

နေဂဏန်းအရ ဥတုသည် ၃၀၊ အယနသည် ၁၀ သာရှိသည်။ ထို့ပြင် ဘာස්ကရအတွက် ၃၀၅ နှင့် ၆၀ နှစ် (စက်ဝန်း) ဟုလည်း ဆိုထားသည်။

Verse 135

त्रिशदेव त्वहोरात्रास्तैस्तु मासस्तु भास्करः / एकषष्टि त्वहोरात्रमृतुरेको विभाव्यते

နေ့ည သုံးဆယ်ကို နေမင်း (ဘ္ဟာස්ကရ) ၏ တစ်လဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ နေ့ည ခြောက်ဆယ်တစ်ကို ရာသီ (ဋ္ဌု) တစ်ခုဟု ယူဆကြသည်။

Verse 136

अह्नां तु त्र्यधिकाशीतिः शतं चाप्यधिकं भवेत् / मानं तच्चित्रभानोस्तु विज्ञेयमयनस्य ह

နေ့ရက်အရေအတွက်သည် ရှစ်ဆယ်သုံးကို ကျော်လွန်၍ တစ်ရာထက်ပင် ပိုလာနိုင်သည်။ ထိုသည်မှာ စိတ္တရဘ္ဟာနု (နေမင်း) ၏ အယန မာနဖြစ်ကြောင်း သိရမည်။

Verse 137

सौरं सौम्यं तु विज्ञेयं नाक्षत्रं सावनं तथा / मानान्येतानि चत्वारि यैःपुराणे हि निश्चयः

သိမှတ်ရမည့် မာနလေးပါးမှာ စောရ (နေ), စောမျ (လ), နက္ခတ် (ကြယ်), နှင့် စာဝန (လူသုံးနေ့) တို့ဖြစ်သည်။ ပုရာဏတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဤမာနလေးပါးဖြင့်ပင် တည်မြဲသည်။

Verse 138

यः श्वेतस्योत्तरश्चैव शृङ्गवान्नाम पर्व्वतः / त्रीणितस्य तु शृङ्गाणि स्पृशन्तीव नभस्तलम्

ရွှေတ (Śveta) တောင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ရှೃင်္ဂဝန် (Śṛṅgavān) ဟု အမည်ရသော တောင်ရှိသည်။ ၎င်း၏ ထိပ်သုံးခုသည် ကောင်းကင်ပြင်ကို ထိမိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 139

तैश्चापि शृङ्गैस्सनगः शृङ्गवा निति कथ्यते / एकश्च मार्गविष्कंभविस्तारश्चास्य कीर्तितः

ထိုထိပ်များနှင့် တောင်တန်းတစ်ခုလုံးကြောင့် ၎င်းကို ‘ရှೃင်္ဂဝန်’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်း၏ လမ်းကြောင်းအကျယ်အဝန်း (mārga-viṣkambha-vistāra) ကို တစ်မျိုးတည်းဟု ဆိုထားသည်။

Verse 140

तस्य वै पूर्वतः शृङ्गं मध्यमं तद्धिरण्मयम् / दक्षिणं राजतं चैव शृङ्गं तु स्फटिकप्रभम्

ထိုတောင်၏ အရှေ့ဘက်ထိပ်၊ အလယ်ထိပ်သည် ရွှေဖြစ်၍; တောင်ဘက်ထိပ်သည် ငွေဖြစ်ကာ ကြည်လင်သော ကြည်တောက်သကဲ့သို့ တောက်ပသည်။

Verse 141

सर्वरत्नमयं चैव शृङ्गमुत्तरमुत्तमम् / एवं कूटैस्त्रिभिः शैलः शृङ्गवानिति विश्रुतः

မြောက်ဘက်ထိပ်သည် ရတနာအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြည့်စုံ၍ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ထိပ်သုံးခုရှိသဖြင့် ထိုတောင်ကို ‘သြင်္ဂဝန်’ ဟု ကျော်ကြားသည်။

Verse 142

यत्तद्वै पूर्वतः शृङ्गं तदर्कः प्रतिपद्यते / शरद्वसंतयोर्मध्ये मध्यमां गतिमास्थितः

အရှေ့ဘက်ထိပ်သို့ နေမင်းရောက်ရှိသည်။ ဆောင်းဦးနှင့် နွေဦးကြားကာလတွင် သူသည် အလယ်အလတ် လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းထားသည်။

Verse 143

अतस्तुल्यमहोरात्रं करोति तिमिरा पहः / हरिताश्च हया दिव्यास्तस्य युक्ता महारथे / अनुलिप्ता इवाभान्ति पद्मरक्तैर्गभस्तिभिः

ထို့ကြောင့် အမှောင်ဖယ်ရှားသော နေမင်းသည် နေ့နှင့်ညကို တူညီစေသည်။ သူ၏ မဟာရထားကို ဆွဲသော အစိမ်းရောင် သာယာသည့် မြင်းများသည် ကြာပန်းနီရောင် ရောင်ခြည်များဖြင့် လိမ်းထားသကဲ့သို့ တောက်ပနေသည်။

Verse 144

मेषति च तुलान्ते च भास्करोदयतः स्मृताः / मुहूर्त्ता दश पञ्चैव अहो रात्रिश्च तावती

မေဿရာသီနှင့် တူလာရာသီအဆုံးတွင် နေထွက်ချိန်မှ စ၍ နေ့ညအတိုင်းအတာကို ဆိုထားသည်။ ထိုအခါ နေ့သည် မုဟူရတ ၁၅ ခု၊ ညလည်း ထိုမျှပင် ဖြစ်သည်။

Verse 145

कृत्तिकानां यदा सूर्यः प्रथमां शगतो भवेत् / विशाखानां तदा ज्ञेयश्चतुर्थांश निशाकरः

နေမင်းသည် ကෘတ္တိကာ နက္ခတ်၏ ပထမပဒ၌ ရောက်သောအခါ၊ ဝိသာခာ၌ လမင်း၏ လေးပုံတစ်ပုံ ရှိနေသည်ဟု သိရမည်။

Verse 146

विशाखानां यदा सूर्यश्चरतेंशं तृतीयकम् / तदा चन्द्रं विजानीयात्कृत्तिकाशिरसि स्थितम्

နေမင်းသည် ဝိသာခာ နက္ခတ်၏ တတိယအပိုင်း၌ လှုပ်ရှားသောအခါ၊ လမင်းသည် ကෘတ္တိကာ၏ ထိပ်၌ တည်ရှိသည်ဟု သိရမည်။

Verse 147

विषुवं तं विजानीयादेवमाहुर्महर्षयः

ထိုအရာကိုပင် ဝိသုဝ (ညီမျှကာလ) ဟု သိရမည်၊ မဟာရိရှိတို့ ဤသို့ ဆိုကြသည်။

Verse 148

सूर्येण विषुवं विद्या त्कालं सोमेन लक्षयेत् / समा रात्रिरहश्चैव यदा तद्विषुवं भवेत्

ဝိသုဝကို နေမင်းဖြင့် သိရပြီး၊ ထိုကာလကို ဆိုမ (လ) ဖြင့် သတ်မှတ်ရမည်။ ညနှင့် နေ့ တူညီသောအခါ ဝိသုဝ ဖြစ်သည်။

Verse 149

तदा दानानि देयानि पितृभ्यो विषुवेषु च / ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण मुखमेतत्तु दैवतम्

ထိုအခါ ဝိသုဝနေ့များတွင် ပိတೃတို့အတွက် ဒါနပေးရမည်၊ အထူးသဖြင့် ဘြာဟ္မဏတို့အား ပေးရမည်။ အကြောင်းမှာ ဤသည်သည် ဒေဝတို့၏ မျက်နှာ ဖြစ်သည်။

Verse 150

ऊनमासाधिमासौ च कला काष्ठा मुहूर्त्तकाः / पौर्णमासी तथा ज्ञेया अमावास्या तथैव च / सिनीवाली कुहूश्चैव राका चानुमतिस्तथा

ဦနမာသနှင့် အဓိမာသ၊ ကလာ၊ ကာဋ္ဌာ၊ မုဟူရတ္တ—ဤအရာတို့ကို သိမှတ်ရမည်။ ထို့အတူ ပုဏ္ဏိမာနှင့် အမဝါသျာ; စိနီဝါလီ၊ ကုဟူ၊ ရာကာ၊ အနုမတီတို့လည်း ဖြစ်သည်။

Verse 151

तपस्तपस्यौ मदुमाधवौ च शुक्रःशुचिश्चायनमुत्तरं स्यात् / नभोनभस्याविषऊर्जसंज्ञौ सहःसहस्याविति दक्षिणं स्यात्

တပස්-တပස්ယ၊ မဓု-မာဓဝ၊ ရှုကရ-ရှုချိ—ဤတို့သည် ဥတ္တရာယဏ၏ လများ ဖြစ်သည်။ နဘ-နဘස්ယ၊ အိෂ-ဦရ္ဇ၊ သဟ-သဟස්ယ—ဤတို့သည် ဒက္ခိဏာယဏ၏ လများ ဖြစ်သည်။

Verse 152

आर्तवाश्च ततो ज्ञेया पञ्चाब्दा ब्रह्मणाः सुताः

ထို့နောက် ‘အာရ္တဝ’ ဟုခေါ်သော နှစ်ငါးနှစ်ကို ဗြဟ္မာ၏ သားများဟု သိမှတ်ရမည်။

Verse 153

तस्माच्च ऋतवो ज्ञेया ऋतुभ्यो ह्यार्त्तवाः स्मृताः / तस्मादृतुमुखी ज्ञेया अमावास्यास्य पर्वणः

ထို့ကြောင့် ရတုများကို သိမှတ်ရမည်။ ရတုများမှပင် ‘အာရ္တဝ’ ဟု မှတ်သားကြသည်။ ထို့ကြောင့် အမဝါသျာ ပရဝ၌ ‘ရတုမုခီ’ ကို သိထားရမည်။

Verse 154

तस्मात्तु विषुवं ज्ञेयं पितृदेवहितं सदा / पर्व ज्ञात्वा न मुह्येत पित्र्ये दैवे च मानवः

ထို့ကြောင့် ဝိသုဝ (Viṣuva) ကို အမြဲတမ်း ပိတೃနှင့် ဒေဝတို့အတွက် အကျိုးရှိသည်ဟု သိမှတ်ရမည်။ ပရဝကို သိထားလျှင် လူသည် ပိတೃယနှင့် ဒေဝယ ကర్మများတွင် မမှားယွင်းတော့။

Verse 155

तस्मात्स्मृतं प्रचानां वै विषुवत्सर्वगं सदा / आलोकात्तु स्मृतो लोको लोकालोकः स उच्यते

ထို့ကြောင့် သတ္တဝါတို့အတွက် ၎င်းသည် ဗိသုဝတ်ကဲ့သို့ အမြဲတမ်း အနှံ့အပြား ပြန့်နှံ့နေသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ အလင်းကြောင့် သိမြင်ရသော လောကကို ‘လောကာလောက’ ဟု ခေါ်သည်။

Verse 156

लोकपालाः स्थितास्तत्र लोकालोकस्य मध्यतः / चत्वारस्ते महात्मानस्तिष्टन्त्याभूतसंप्लवात्

အဲဒီမှာ ‘လောကာလောက’ အလယ်ဗဟို၌ လောကပာလများ တည်ရှိကြသည်။ မဟာတ္မာ လေးပါးသည် ပရလယအထိ မလှုပ်မယှက် တည်ကြည်နေကြသည်။

Verse 157

सुधामा चैव वैराजः कर्दमः शङ्खपास्तथा / हिरण्यरोमा पर्जन्यः केतुमान्राजसश्च यः

သုဓာမာ နှင့် ဝိုင်ရာဇ၊ ကရ္ဒမ နှင့် ရှင်ခပ၊ ထို့ပြင် ဟိရဏ္ယရောမာ၊ ပရ္ဇန္ယ၊ ကေတုမာန် နှင့် ရာဇသ—ဤတို့သည် အမည်များ ဖြစ်သည်။

Verse 158

निर्द्वन्द्वा निरभीमाना निः सीमा निष्परिग्रहाः / लोकपालाः स्थिता ह्येते लोकालोके चतुर्दिशम्

ဤလောကပာလများသည် ဒွန္ဒ္ဝကင်း၊ အဟင်္ကာရကင်း၊ အကန့်အသတ်မရှိ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုကင်းကြသည်။ ‘လောကာလောက’ တွင် လေးဘက်လေးတန်၌ တည်ရှိကြသည်။

Verse 159

उत्तरं यदपस्तस्य ह्यजवीथ्याश्च दक्षिणाम् / पितृयानः स वै पन्था वैश्वानरपथाद्वहिः

‘အပစ်’ ၏ မြောက်ဘက်နှင့် ‘အဇဝီသီ’ ၏ တောင်ဘက်တွင်ရှိသော လမ်းသည် ‘ပိတ္တရယာန’ လမ်းဖြစ်ပြီး ‘ဝိုင်ရှ္ဝာနရ’ လမ်းကြောင်း၏ အပြင်ဘက်တွင် ရှိသည်။

Verse 160

तत्रासते प्रजावन्तो मुनयो ये ऽग्निहोत्रिणः / लोकस्य संतानकराः पितृयानपथे स्थिताः

ထိုနေရာ၌ မျိုးဆက်ရှိသော မုနိများ၊ အဂ္နိဟောတရ ပြုလုပ်သူများသည် ပိတೃယာန လမ်းကြောင်း၌ တည်ရှိ၍ လောက၏ မျိုးဆက်ကို တိုးပွားစေသူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 161

भूतारंभकृतं कर्म आशिषो ऋत्विगुद्यताः / प्रारभन्ते लोककामास्तेषां पन्थाः स दक्षिणाः

သတ္တဝါအစပြုရာမှ ပြုလုပ်သော ကမ္မ၊ ကောင်းချီးများနှင့် အဆင်သင့်ရှိသော ရ္တဝိဇ်များ—လောကအကျိုးကို မျှော်မှန်း၍ သူတို့ စတင်ကြသည်; သူတို့၏ လမ်းသည် ဒက္ခိဏ (ဒက္ခိဏာယန) ဖြစ်သည်။

Verse 162

चलितं ते पुनर्धर्मं स्थापयन्ति युगेयुगे / संतप्तास्तपसा चैव मर्यादाभिः श्रुतेन च

လှုပ်ရှားယိုင်ယွင်းသွားသော ဓမ္မကို သူတို့သည် ယုဂတိုင်း ယုဂတိုင်း ပြန်လည်တည်ထောင်ကြသည်; တပဿာဖြင့် ပူလောင်သကဲ့သို့ သန့်စင်ကာ မર્યాదာနှင့် ရှရုတိအတိုင်း။

Verse 163

जायमानास्तु पूर्वे वै पश्चिमानां गृहे ष्विह / पश्चिमाश्चैव पूर्वेषां जायन्ते निधनेष्वपि

ဤနေရာ၌ အရင်သူများသည် နောက်သူများ၏ အိမ်များတွင် မွေးဖွားကြပြီး၊ နောက်သူများလည်း အရင်သူများ၏ အိမ်များတွင်—သေပြီးနောက်တောင်—မွေးဖွားကြသည်။

Verse 164

एवमावर्त्तमानास्ते तिष्ठन्त्याभूतसंप्लवात् / अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीमाङ्गृहमेधिनाम्

ဤသို့ ပြန်လည်လှည့်ပတ်နေကြ၍ သူတို့သည် ဘူတသံပ္လဝ (ပရလယ) အထိ တည်မြဲကြသည်; အိမ်ထောင်သမား ရ္ရှီတို့၏ အရေအတွက်မှာ ရှစ်ဆယ့်ရှစ်ထောင် ဖြစ်သည်။

Verse 165

सवितुर्दक्षिणं मार्गश्रिता ह्याचन्द्रतारकम् / क्रियावतां प्रसंख्यैषा ये श्मशानानि भेजिरे

နေတော် စဝိတೃ၏ တောင်ဘက်လမ်းကို အားထား၍ လနှင့် ကြယ်များတိုင်အောင် ရောက်သည့် ဤရေတွက်မှုသည် ကုသိုလ်ကံပွဲတော်များ ပြုလုပ်သူတို့က သင်္ချိုင်းမြေကို ချဉ်းကပ်ခဲ့ခြင်းကို ဆိုသည်။

Verse 166

लोकसंव्यवहाराश्च भूतारंभकृतेन च / इच्छाद्वेषप्रवृत्त्या च मैथुनोपगमेन वै

လောကရေးရာဆက်ဆံမှုများ၊ သတ္တဝါအစပြုခြင်း၏အကြောင်း၊ လိုချင်မှုနှင့် မုန်းတီးမှုကြောင့် ဖြစ်သော လှုပ်ရှားမှု၊ ထို့ပြင် လိင်ဆက်ဆံမှုသို့ ချဉ်းကပ်ခြင်း—ဤအရာတို့လည်း အကြောင်းတရားများ ဖြစ်သည်။

Verse 167

तथा कामकृतेनेह सेवनाद्विषयस्य च / एतैस्तैः कारणैः सिद्धा ये श्मशानानि भेजिरे

ထို့အတူ ကာမကြောင့်လည်းကောင်း၊ အာရုံဝတ္ထုများကို ခံစားသုံးစွဲခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း—ဤအကြောင်းတရားများကြောင့် စိဒ္ဓတို့သည် သင်္ချိုင်းမြေကို ချဉ်းကပ်ခဲ့သည်။

Verse 168

प्रचैषिणस्ते मुनयो द्वापरेष्विह जज्ञिरे / नागवीथ्युत्तरो यश्च सप्तर्षिगणदक्षिणः

ပရချိုင်းရှිဏ မုနိတို့သည် ဤနေရာ၌ ဒွာပရယုဂကာလများတွင် မွေးဖွားခဲ့ကြသည်။ နာဂဝီသီ၏ မြောက်ဘက်နှင့် စပ္တရ္ဩိအုပ်စု၏ တောင်ဘက်တွင် (သူတို့၏ တည်နေရာ) ဖြစ်သည်။

Verse 169

उत्तरः सवितुः पन्था देवयानश्च स स्मृतः / यत्र ते वासिनः सिद्धा विमला ब्रह्मचारिणः

နေတော် စဝိတೃ၏ မြောက်ဘက်လမ်းကို ‘ဒေဝယာန’ ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထိုနေရာ၌ နေထိုင်သူ စိဒ္ဓတို့သည် အညစ်အကြေးကင်းသော ဘြဟ္မချာရီများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 170

संततिं ते जुगुप्संते तस्मान्मृत्युस्तु तैर्जितः / अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम्

သူတို့သည် မျိုးဆက်ပွားခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခဲ့သဖြင့် မရဏတရားကိုပင် အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ ဥර්ဓွရေတသ ရှိများမှာ ရှစ်သောင်းရှစ်ထောင် ရှိသည်။

Verse 171

उदक्पन्थानमत्यर्थं श्रिता ह्याश्रितसंप्लवात् / ते संप्रयोगाल्लोकस्य मैथुनस्य च वर्जनात्

ပရလယအခြေအနေကို အားထား၍ သူတို့သည် မြောက်ဘက်လမ်းကို အလွန်တရာ လိုက်နာခဲ့သည်။ လောကီဆက်ဆံရေးနှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုကို ရှောင်ကြဉ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 172

इच्छाद्वेषनिवृत्त्या च भूतारंभविवर्जनात् / पुनश्चाकामसंयोगाच्छब्दादेर्देषदर् शनात्

လိုချင်တပ်မက်မှုနှင့် မုန်းတီးမှု ပျောက်ကွယ်ခြင်းကြောင့်၊ ထို့ပြင် ဘူတာရမ္ဘ (ကမ္မအသစ်စတင်ခြင်း) ကို စွန့်လွှတ်ခြင်းကြောင့်; ထို့နောက် ကာမမပါသော ဆက်နွယ်မှုကြောင့်၊ အသံစသည်တို့၏ အပြစ်ကို မြင်သိခြင်းကြောင့် (သူတို့သည် စိဒ္ဓ ဖြစ်လာသည်)။

Verse 173

इत्येतैः कारणैः सिद्धास्ते ऽमृतत्वं हि भेजिरे / आभूतसंप्लवस्थानाममृतत्वं विभाव्यते

ဤအကြောင်းရင်းများကြောင့် စိဒ္ဓဖြစ်လာသော သူတို့သည် အမှန်တကယ် အမရత్వကို ရရှိ하였다။ ဘူတသံပ္လဝ (ပရလယ) အထိ တည်ရှိသူတို့၏ အမရత్వကို ဤသို့ပင် သဘောပေါက်ရသည်။

Verse 174

त्रैलोक्यस्थिति कालाय पुनर्दाराभिगमिनाम् / ब्रूणहत्याश्वमेधाभ्यां पुण्यपापकृतो ऽपरे

သုံးလောက တည်တံ့သည့် ကာလအထိ၊ မိန်းမဆီသို့ ပြန်လည် သွားရောက်ခြင်း (ဒာရာဘိဂမန) ပြုသူတို့အနက်၊ အချို့သည် ဘရူဏဟတ္တျာ (ဗြာဟ္မဏသတ်) နှင့် အရှွမేఓဓ (aśvamedha) တို့ဖြင့် (အစဉ်လိုက်) အပြစ်နှင့် ကုသိုလ်ကို ပြုကြသည်။

Verse 175

आभूतसंप्लवान्ते तु क्षीयं ते ह्यूर्ध्वरेतसः / उर्द्ध्वोत्तरमृषिभ्यस्तु ध्रुवो यत्र स वै स्मृतः

မဟာပရလယ အဆုံးတွင် ဥဓ္ဓဝရေတသ တပသီတို့၏ တေဇောသည် လျော့နည်းသွားသည်။ ရှိသီတို့ထက် အထက်မြောက်ဘက်၌ ဓြုဝ တည်ရှိရာနေရာ၌ ထိုသူကို ဓြုဝ ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 176

एतद्विष्णुपदं दिव्यं तृतीयं व्योम्नि भास्वरम् / यत्र गत्वा न शोचन्ति तद्विष्णोः परमं पदम् / धर्मध्रुवाद्यास्तिष्ठन्ति यत्र ते लोकसाधकाः

ဤသည်မှာ ဗိဿဏုပဒ အလွန်သန့်ရှင်းသော နေရာဖြစ်၍ ကောင်းကင်၌ တတိယအဆင့်အဖြစ် တောက်ပလျက်ရှိသည်။ ထိုနေရာသို့ ရောက်လျှင် ဝမ်းနည်းခြင်းမရှိ—ဤသည်ပင် ဗိဿဏု၏ အမြင့်ဆုံး ပဒ ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ ဓမ္မ၊ ဓြုဝ စသည့် လောကကို ထောက်မသူတို့ တည်ရှိကြသည်။