Adhyaya 49
Anushanga PadaAdhyaya 4966 Verses

Adhyaya 49

Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return

ဤအခန်းသည် ဇိုင်မိနီ၏ပြောကြားချက်အဖြစ် စာဂရအုပ်ခယာနကို ဆက်လက်ဖော်ပြကာ စာဂရမင်း၏သစ္စာကတိပြည့်စုံမှုကို အောင်မြင်မှု၊ မဟာမိတ်ဖွဲ့စည်းမှုနှင့် ဓမ္မပူဇာအရ အတည်ပြုသော မင်္ဂလာပွဲဖြင့် ပြသသည်။ စာဂရသည် ဝသိဋ္ဌရသီကို လေးစားစွာနှုတ်ဆက်ပြီး စစ်တပ်ကြီးနှင့် ဝိဒರ್ಭသို့ ချီတက်သည်။ ဝိဒರ್ಭမင်းက ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုကာ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သည့် သင့်တော်သော သမီး ကေသိနီကို ပေးအပ်သည်။ မင်္ဂလာအချိန်ကောင်းတွင် မီးတော် (ဝဟ္နိ) ကို သက်သေအဖြစ်ထား၍ တရားဝင်လက်ထပ်သည်။ ဂုဏ်ပြုဧည့်ခံခံပြီးနောက် လက်ဆောင်များနှင့် ထွက်ခွာကာ ရှူရာစေနနှင့် မထုရာရှိ ယာဒဝတို့ကဲ့သို့ မဟာမိတ်ဒေသများကို ဖြတ်သန်း၍ အခြားမင်းများကို အခွန်ပေးသဘောတူစေကာ အာဏာကို တည်ငြိမ်စေသည်။ ထို့နောက် လက်အောက်ခံမင်းများကို မိမိဒေသသို့ ပြန်လွှတ်ပြီး အယောဓျာသို့ တဖြည်းဖြည်းပြန်လာရာ လူမျိုးစုံက ကြိုဆိုသည်။ မြို့တော်တွင် ပွဲတော်ကြီးပြင်ဆင်၍ လမ်းများသန့်ရှင်းစင်ကြယ်စေကာ ရေဖျန်း၊ ပြည့်အိုးများတန်းစီ၊ အလံနှင့် နံ့သာမီးထွန်း၊ တံခါးပေါက်များအလှဆင်ပြီး အိမ်ထောင်စုတိုင်းက အောင်မြင်မင်္ဂလာအခမ်းအနားများ ပြုလုပ်ကာ ရာဇာအုပ်ချုပ်မှုကို နိုင်ငံရေးစည်းကမ်းနှင့် သာသနာရေးသန့်ရှင်းမှုအဖြစ် ထင်ဟပ်စေသည်။

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने सगरप्रतिज्ञापालनं नामाष्टाचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४८// जैमिनिरुवाच अथानुज्ञाय सगरो वसिष्ठमृषिसत्तमम् / बलेन महता युक्तो विदर्भानभ्यवर्त्तत

ဤသည်ကား Brahmanda Mahapurana တွင် Sagara ၏ ကတိသစ္စာတည်ခြင်း အခန်းကဏ္ဍ ပြီးဆုံးခြင်း ဖြစ်သည်။ Jaimini က ဆိုသည်ကား - ထို့နောက် ကြီးမြတ်သော ရသေ့ Vasistha ထံမှ ခွင့်ပြုချက်ရယူပြီးနောက် Sagara မင်းကြီးသည် ကြီးမားသော စစ်တပ်နှင့်အတူ Vidarbha သို့ ချီတက်လေသည်။

Verse 2

ततो विदर्भराट् तस्मै स्वसुतां प्रीतिपूर्वकम् / केशिन्याख्यामनुपमामनुरूपां न्यवेदयत्

ထို့နောက် ဝိဒರ್ಭမင်းသည် ပျော်ရွှင်ချစ်ခင်စွာဖြင့် မိမိသမီး “ကေသိနီ” ကို အလွန်ထူးကဲ၍ သင့်တော်သူအဖြစ် သူ့အား ပေးအပ်하였다။

Verse 3

स तस्या राजशार्दूलो विधिवद्वह्निसाक्षिकम् / शुभे मुहूर्ते केशिन्याः पार्णिं जग्राह भूमिपः

ထိုမင်းကြီးသည် ဓမ္မနည်းလမ်းအတိုင်း မီးသန့်ကို သက်သေထား၍ မင်္ဂလာအချိန်တွင် ကေသိနီ၏ လက်ကို ကိုင်ယူ၍ လက်ထပ်하였다။

Verse 4

स्थित्वा दिनानि कतिचिद्गृहे तस्यातिसत्कृतः / विदर्भराज्ञा संमन्त्र्य ततो गन्तुं प्रजक्रमे

အိမ်၌ ရက်အနည်းငယ် အလွန်ဂုဏ်ပြုခံရ၍ နေထိုင်ပြီးနောက် ဝိဒರ್ಭမင်းနှင့် တိုင်ပင်ကာ ထို့နောက် ထွက်ခွာရန် စတင်ပြင်ဆင်하였다။

Verse 5

अनुज्ञातस्ततस्तेन पारिबर्हैश्च सत्कृतः / निष्क्रम्य तत्पुराद्राजा शूरसेनानुपेयिवान्

ထို့နောက် သူ၏ ခွင့်ပြုချက်ရပြီး လက်ဆောင်အမျိုးမျိုးဖြင့် ဂုဏ်ပြုခံရကာ မင်းကြီးသည် ထိုမြို့မှ ထွက်ခွာ၍ ရှူရစೇန နိုင်ငံသို့ သွား하였다။

Verse 6

संभावितस्ततश्चैव यादवैर्मातृसोदरैः / धनौघैस्तर्पितस्तैश्च मधुराया विनिर्ययौ

အဲဒီမှာ မိခင်ဘက်ညီအစ်ကိုများဖြစ်သော ယာဒဝများက သူ့ကို ဂုဏ်ပြုကြပြီး ငွေကြေးအစုအဝေးများဖြင့် စိတ်ကျေနပ်စေကာ သူသည် မဓုရာမှ ထွက်ခွာ하였다။

Verse 7

एवं स सगरो राजा विजित्य वसुधामिमाम् / करैश्च स नृपान्सर्वांश्चक्रे संकेतगानपि

ဤသို့ ရာဇာ စဂရသည် ဤကမ္ဘာမြေတစ်ဝန်းကို အောင်မြင်သိမ်းပိုက်ပြီး မင်းများအားလုံးကို အခွန်အကောက်ပေးဆောင်ရသော အောက်ခံမင်းများအဖြစ် ပြုလုပ်ကာ လက်အောက်ခံမှု၏ သင်္ကေတများကိုလည်း သတ်မှတ်하였다။

Verse 8

ततो ऽनुमान्य नृपतीन्निजराज्याय सानुगान् / अनुजज्ञे नरपतिः समस्ताननुयायिनः

ထို့နောက် မင်းကြီးသည် မင်းများကို သူတို့၏ အဖော်အပါများနှင့်အတူ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံများသို့ ဂုဏ်ပြုကာ ခွင့်ပြု၍ မိမိ၏ လိုက်ပါသူအားလုံးကိုလည်း ပြန်လွှတ်하였다။

Verse 9

ततो बलेन महाता स्कन्धावारसमन्वितः / शनैरपीडयन्देशान्स्वराज्यमुपजग्मिवान्

ထို့နောက် သူသည် တပ်မဟာကြီးနှင့် စခန်းတပ်များပါဝင်လျက် လမ်းတစ်လျှောက် နယ်မြေများကို တဖြည်းဖြည်း ဖိနှိပ်ထိန်းချုပ်ကာ မိမိ၏ နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိ하였다။

Verse 10

संभाव्यमानश्च मुहुरुपदाभिरनेकशः / नानाजनपदैस्तूर्ममयोध्यां समुपागमत्

ထို့ပြင် သူသည် အကြိမ်ကြိမ် အမျိုးမျိုးသော လက်ဆောင်ပူဇော်မှုများဖြင့် ဂုဏ်ပြုခံရလျက်၊ နယ်ပြည်အမျိုးမျိုးမှ လူစုလူဝေးများနှင့်အတူ အယောဓျာသို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်လာ하였다။

Verse 11

तदागमनमाज्ञाय नागरः सकलो जनः / नगरीं तामलञ्चक्रे महोत्सवसमुत्सुकः

သူ၏ ရောက်လာမှုကို သိကြသဖြင့် မြို့သူမြို့သားအားလုံးသည် မဟာပွဲတော်ကို စိတ်လှုပ်ရှားစွာ မျှော်လင့်ကာ မြို့ကို အလှဆင် সাজ सज လုပ်ကြ하였다။

Verse 12

ततः सा नगरी सर्वा कृतकौतुकमङ्गला / सिक्तसंमृष्टभूभागा पूर्णकुम्भशतावृता

ထို့နောက် မြို့တစ်မြို့လုံး မင်္ဂလာပွဲအလှဆင်မှုများဖြင့် တင့်တယ်လာသည်။ မြေပြင်ကို ရေဖြန်း၍ သန့်စင်ကာ ရေပြည့်ကုံဘ (pūrṇa-kumbha) ရာချီဖြင့် ဝန်းရံထား하였다။

Verse 13

समुच्छ्रितध्वजशता पताकाभिरंलकृता / सर्वत्रागरुधूपाञढ्या विचित्रकुसुमोज्ज्वला

မြင့်မားစွာ ထောင်ထားသော အလံနှင့် ပတാകာ ရာချီဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး၊ နေရာတိုင်းတွင် အဂရု မီးခိုးနံ့ သင်းပျံ့ကာ အရောင်စုံပန်းများဖြင့် တောက်ပနေ하였다။

Verse 14

सद्रत्नतोरणोत्तुङ्गगोपुराट्टलभूषिता / प्रसूनलाजवर्षैश्च स्वलङ्कृतमहापथा

အဖိုးတန်ရတနာတော်ရဏများနှင့် မြင့်မားသော ဂိုပုရ တိုက်မြင့်များဖြင့် မြို့သည် တင့်တယ်ကာ၊ ပန်းနှင့် လာဇ (ကင်ထားသော ဆန်) မိုးရွာသကဲ့သို့ ချဲလှယ်၍ လမ်းမကြီးများလည်း အလှတင်ထား하였다။

Verse 15

महोत्सवसमायुक्ता प्रतिगेहमभूत्पुरी / संबूजिताशेषवास्तुदेवतागृहमालिनी

မဟာဩတ္စဝပွဲကြီးများဖြင့် ပြည့်နှက်၍ မြို့သည် အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်း ပွဲတော်မယ့် ဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် ဝါස්တုဒေဝတာတို့၏ အိမ်ဂৃহများအားလုံးကို ပူဇော်ထားသဖြင့် မြို့သည် အိမ်တန်းမാലာကဲ့သို့ တင့်တယ်하였다။

Verse 16

दिक्चक्रजयिनो राज्ञः संदर्शनमुदान्वितैः / पौरजानपदैर्त्दृष्टैः सर्वतः समलङ्कृता

ဒిశများကို အနိုင်ယူသော မင်းကြီးကို တွေ့မြင်လိုသည့် ပျော်ရွှင်စိတ်ဖြင့် မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်ပြည်သူတို့ နေရာတိုင်းတွင် တွေ့ရပြီး၊ မြို့သည် အရပ်ရပ်မှ လှပစွာ အလှဆင်ထား하였다။

Verse 17

ततः प्रकृतयः सर्वे तथान्तः पुरवासिनः / वारकाताकदबैश्च नगरीभिश्च सवृताः

ထို့နောက် ပြည်သူအပေါင်းနှင့် အတွင်းနန်းတော်နေသူများသည် ဝါရကာတာကဒဘ စသော မြို့များမှ လူများနှင့်အတူ လေးဘက်လုံးမှ ဝိုင်းရံ၍ စုဝေးလာကြသည်။

Verse 18

अभ्याययुस्ततः सर्वे समत्य पुरवासिनः / स तैः समेत्य नृपतिर्लब्धाशीर्वाद सक्त्क्रियः

ထို့နောက် မြို့သူမြို့သားအားလုံး စုပေါင်း၍ ရှေ့သို့ တိုးလာကြသည်။ မင်းကြီးသည် သူတို့နှင့် တွေ့ဆုံကာ ကောင်းချီးမင်္ဂလာကို ရယူပြီး သင့်တော်သော ဂုဏ်ပြုစတုကာရဖြင့် ချီးမြှောက်ခံရသည်။

Verse 19

बधिरीकृतदिक्चक्रो जयशब्देन भूरिणा / नानावादित्रसंघोषमिश्रेण मधुरेण च

‘ဇေယ’ ဟု အလွန်များစွာ အော်ဟစ်သံကြောင့် အရပ်လေးမျက်နှာသည် နားမကြားသကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး၊ တူရိယာမျိုးစုံ၏ ချိုမြိန်စပ်လျဉ်းသံလည်း ပေါင်းစည်း၍ မြည်ဟည်းလေသည်။

Verse 20

सत्कृत्य तान्यथा योगं सहितस्तैर्मुदान्वितैः / आनन्दयन्प्रजाः सर्वाः प्रविवेश पुरोत्तमम्

သူတို့ကို သင့်တော်သလို ဂုဏ်ပြုစတုကာရပြု၍ ပျော်ရွှင်နေသူများနှင့်အတူ၊ ပြည်သူအားလုံးကို ဝမ်းမြောက်စေကာ အမြတ်ဆုံးမြို့တော်သို့ ဝင်ရောက်လေသည်။

Verse 21

वेदघोषैः सुमधुरैर्ब्राह्मणैरभिनन्दितः / संस्तूयमानः सुभृशं सूतमागधवन्दिभिः

ချိုမြိန်သော ဝေဒသံတော်များဖြင့် ဘြာဟ္မဏများက ကြိုဆိုချီးမြှောက်ကြပြီး၊ စူတ၊ မာဂဓ နှင့် ချီးမွမ်းသူများကလည်း အလွန်အမင်း စတုတိပြုကြသည်။

Verse 22

जयशब्दैश्च परितो नानाजनपदेरितैः / कलतालरवोन्मिश्रवीणावेणुतलस्वनैः

ပတ်ဝန်းကျင်တစ်လျှောက် နယ်ဒေသမျိုးစုံမှ လူများ၏ “ဇယ” ဟု အောင်မြင်ကြွေးကြော်သံများ မြည်ဟည်းကာ၊ ကရတားလ်တီးသံနှင့် ဝီဏာ၊ ဝေဏုတို့၏ ချိုမြိန်သံလည်း ပေါင်းစည်းလျက် ကြားရသည်။

Verse 23

गायद्भिर्गायकजनैर्नृत्यद्भिर्गणिकाजनैः / अन्वीयमानो विलसच्छ्वेतच्छत्रविराजितः

သီဆိုသူတို့၏ သီချင်းသံနှင့် အကသမားတို့၏ အကအလှများကြားတွင် သူသည် လိုက်ပါခြင်းခံရကာ ရှေ့သို့တက်လှမ်း၍ တောက်ပသော အဖြူရောင် ထီးတော်အောက်တွင် ဂုဏ်ရောင်ထွန်းလင်းနေသည်။

Verse 24

विकीर्यमाणः परितः सल्लाजकुसुमोत्करैः / पुरीमयोध्यामविशत्स्वपुरीमिव वासवः

ပတ်ဝန်းကျင်တစ်လျှောက် စလ္လာဇ ပန်းအစုအပုံများကို ဖြန့်ကြဲနေစဉ်၊ သူသည် အယောဓျာမြို့သို့ ဝင်ရောက်သွားသည်—ဝါသဝ (အိန္ဒြ) သည် မိမိ၏ အမရာဝတီသို့ ဝင်သကဲ့သို့။

Verse 25

दृष्टिपूतेन गन्धेन ब्राह्मणानां च वर्त्मना / जगाम मध्येनगरं गृहं श्रीमदलङ्कृतम्

မျက်မြင်ဖြင့်ပင် သန့်စင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သော မွှေးရနံ့နှင့် ဘြာဟ္မဏတို့၏ လမ်းကြောင်းအလယ်မှတစ်ဆင့်၊ သူသည် မြို့အလယ်ရှိ ဂုဏ်သရေဖြင့် အလှဆင်ထားသော အိမ်သို့ သွားရောက်하였다။

Verse 26

अवरुह्य ततो यानाद्भार्याभ्यां सहितो मुदा / प्रविवेश गृहं मातुर्हृष्टपुष्टजनायुतम्

ထို့နောက် သူသည် ယာဉ်မှ ဆင်း၍ မိဖုရားနှစ်ပါးနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်စွာ၊ ပျော်ရွှင်သန်မာသော လူအစုအဝေးဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော မိခင်၏ အိမ်သို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 27

पर्यङ्कस्थामुपागम्य मातरं विनयान्वितः / तत्पादौ संस्पृशन्मूर्ध्ना प्रणाममकरोत्तदा

ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စွာဖြင့် သူသည် အိပ်ရာပေါ်ရှိ မိခင်ထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ခေါင်းဖြင့် မိခင်၏ ခြေတော်တို့ကို ထိကာ ထိုခဏတွင်ပင် ဦးချကန်တော့하였다။

Verse 28

साभिनन्द्य तमाशीर्भिर्हर्षगद्गदया गिरा / ससंभ्रमं समुत्थाय पर्यष्वजत चात्मजम्

မိခင်သည် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများဖြင့် သူ့ကို ကြိုဆိုကာ၊ ဝမ်းမြောက်လွန်၍ အသံတုန်တုန်ဖြင့် ပြောလျက်၊ အလျင်အမြန် ထ၍ သားကို ဖက်လှုပ်ကာလက်ခံ하였다။

Verse 29

सहर्षं बहुधाशीर्भिरभ्यनन्ददुभे स्नुषे / स तां संभाव्य कथया तत्र स्थित्वा चिरादिव

သူသည် ဝမ်းမြောက်စွာ ကောင်းချီးများစွာဖြင့် သမီးမက်နှစ်ဦးကို ကြိုဆိုချီးမြှောက်ပြီး၊ ချစ်ခင်သော စကားဝိုင်းဖြင့် ဂုဏ်ပြုကာ ထိုနေရာတွင် အချိန်ကြာမြင့်သကဲ့သို့ နေ하였다။

Verse 30

अनुज्ञातस्तया राजा निश्चक्राम तदालयात् / ततः सानुचरो राजा श्वेतव्यजनवीजितः

သူမ၏ ခွင့်ပြုချက်ရပြီးနောက် ဘုရင်သည် ထိုနန်းတော်မှ ထွက်ခွာ하였다။ ထို့နောက် အနောက်လိုက်များနှင့်အတူ ဘုရင်သည် အဖြူရောင် ချာမရ ပန်ကာများဖြင့် လှုပ်ခတ်ပေးခြင်းခံရကာ ရှေ့သို့ တိုးသွား하였다။

Verse 31

सुरराज इव श्रीमान्सभां समगमच्छनैः / संप्रविश्य सभां दिव्यामनेकनृपसेविताम्

ဂုဏ်သရေပြည့်ဝသော သူသည် ဒေဝရာဇ အိန္ဒြာကဲ့သို့ တဖြည်းဖြည်း စည်းဝေးခန်းသို့ ရောက်လာပြီး၊ မင်းများစွာက ဝတ်ပြုဆောင်ရွက်နေသော ဒိဗ္ဗ စည်းဝေးခန်းထဲသို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 32

नत्वा गुरुजनं सर्वमाशीर्भिश्चाभिनन्दितः / सिंहासने शुभे दिव्ये निषसाद नरेश्वरः

ဆရာအကြီးအကဲတို့အားလုံးကို ဦးညွှတ်ပူဇော်၍ ကောင်းချီးမင်္ဂလာဖြင့် ချီးမွမ်းခံရပြီးနောက် နရေရှွာမင်းသည် မင်္ဂလာတော်ဝင် သာသနာတော်ဆန်သော စင်္ဟာသနပေါ်၌ ထိုင်တော်မူ၏။

Verse 33

संसेव्यमानश्च नृपैर्नानाजनपदेश्वरैः / नानाविधाः कथाः कुर्वन्स तत्र नृपसत्तमः

နယ်မြေမျိုးစုံ၏ အရှင်ဘုရင်များက ဝန်းရံကာ စေတနာဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေးနေစဉ်၊ အထွဋ်အမြတ် မင်းကြီးသည် ထိုနေရာ၌ အမျိုးမျိုးသော ပုံပြင်နှင့် စကားဝိုင်းများကို ပြောကြားတော်မူ၏။

Verse 34

संप्रीयमामः सुतरामुवास सह बन्धुभिः / प्रतिज्ञां पालयित्वैवं जितदिङ्मण्डलो नृपः

အလွန်ပီတိဖြစ်၍ မိသားစုဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ နေထိုင်တော်မူ၏။ ထိုသို့ ကတိသစ္စာကို ထိန်းသိမ်းပြီးနောက် မင်းကြီးသည် အရပ်လေးမျက်နှာကို အောင်မြင်သိမ်းပိုက်တော်မူ၏။

Verse 35

अन्वतिष्ठद्यन्थान्याय मर्थत्रयमुदारधीः / स्वप्रभावजिताशेषवैरिर्दिङ्मण्डलाधिपः

ဉာဏ်ပညာကျယ်ဝန်းသော အရပ်လေးမျက်နှာ၏ အရှင်မင်းကြီးသည် မိမိ၏ ဘုန်းတန်ခိုးဖြင့် ရန်သူအားလုံးကို အနိုင်ယူပြီး မတရားမှုကို ရှောင်ကာ တ్రိဝර්ဂ—ဓမ္မ၊ အರ್ಥ၊ ကာမ—ကို လိုက်နာတော်မူ၏။

Verse 36

एकातपत्रां पृथिवीमन्वशासद्वृषो यथा / स्वर्यातस्य पितुः पूर्वं परिभावममर्षितः

ဓမ္မ၏ သင်္ကေတဖြစ်သော နွားကဲ့သို့ မင်းကြီးသည် မြေကြီးကို တစ်မိုးတည်းအောက်တွင် အုပ်ချုပ်တော်မူ၏။ သို့ရာတွင် ကောင်းကင်သို့ ကွယ်လွန်သွားသော ဖခင်အပေါ် ယခင်က ပြုခဲ့သော အရှက်ခွဲမှုကို မခံနိုင်ခဲ့။

Verse 37

स यां प्रतिज्ञामारूढस्तां सम्यक्परिपूर्य च / सप्तद्वीपाब्धिनगरग्रामायतनमालिनीम्

သူသည် ခံယူထားသော သစ္စာကတိကို မှန်ကန်စွာ ပြည့်စုံအောင် ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ကျွန်းခုနစ်ခု၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ မြို့များ၊ ရွာများနှင့် တီရ္ထသန့်ရှင်းရာဌာနများဖြင့် အလှဆင်ထားသော မြေပြင်ကို အုပ်ချုပ်စောင့်ရှောက်하였다။

Verse 38

जित्वा शत्रूनशेषेण पालयामास मेदिनीम / एवं गच्छति काले च वसिष्ठो भगवानृषिः

သူသည် ရန်သူအားလုံးကို မကျန်အောင် အနိုင်ယူပြီး မြေပြင်ကို အုပ်ချုပ်စောင့်ရှောက်하였다။ ဤသို့ကာလကြာမြင့်လာသော် ဘဂဝန် ရှိ ဝသိဋ္ဌ မုနိသည် ရောက်လာ하였다။

Verse 39

अभ्यजगाम तं भूयो द्रष्टुकामो जरेश्वरम् / तमायान्तमतिप्रेक्ष्य मुनिवर्यं ससंभ्रमः

ထပ်မံ၍ ဇရေရှွရကို တွေ့မြင်လိုသဖြင့် သူ့ထံသို့ သွားရောက်하였다။ အမြတ်ဆုံး မုနိကြီး လာနေသည်ကို မြင်သော် ရာဇာသည် လေးစားကြည်ညိုစိတ်ဖြင့် အလျင်အမြန် လှုပ်ရှား하였다။

Verse 40

प्रत्युज्जगामार्घहस्तः सहितस्तैर्नपैर्नृपः / अर्ध्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामतिः

ရာဇာသည် အခြားမင်းများနှင့်အတူ လက်ထဲတွင် အရ္ဃျကို ကိုင်ကာ ကြိုဆိုရန် ထွက်လာ하였다။ ထိုမဟာပညာရှိသည် အရ္ဃျ၊ ပာဒျ စသည့် အပူဇာပစ္စည်းများဖြင့် မှန်ကန်စွာ ပူဇော်하였다။

Verse 41

प्रणाममकरोत्तस्मै गुरुभक्तिसमन्वितः / आशीर्भिर्वर्द्धयित्वा तं वसिष्ठः सगरं तदा

ဂုရုကို ကြည်ညိုသဒ္ဓါဖြင့် သူသည် ထိုသူအား ဦးညွှတ်ပူဇော်하였다။ ထိုအခါ ဝသိဋ္ဌ မုနိသည် စဂရကို အာသီရ်ဝါဒစကားများဖြင့် ကောင်းချီးပေး၍ မြှင့်တင်하였다။

Verse 42

आस्यतामिति होवाच सह सर्वैर्नरेश्वरैः / उपाविशत्ततो राजा काञ्चने परमासने

ထို့နောက် မင်းများအားလုံးနှင့်အတူ “ထိုင်ကြပါ” ဟု မိန့်တော်မူ၍၊ ရှင်ဘုရင်သည် ရွှေရောင်အမြတ်ဆုံး အာසနပေါ်၌ ထိုင်တော်မူ၏။

Verse 43

मुनिना समनुज्ञातः सभार्यः सह राजभिः / आपवस्तुनृपश्रेष्ठमुपासीनमुपह्वरे

မုနိ၏ ခွင့်ပြုချက်ရပြီးနောက်၊ ဇနီးနှင့်အတူ အခြားမင်းများနှင့်ပါ၍၊ အစည်းအဝေးနေရာ၌ ထိုင်တော်မူနေသော အထူးမြတ်သော မင်းကြီးထံသို့ ချဉ်းကပ်လာ၏။

Verse 44

उवाच शृण्वतां राज्ञां शनैर्मृद्वक्षरं वचः / वसिष्ठ उवाच कुशलं ननु ते राजन्वाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च

နားထောင်နေသော မင်းများအလယ်တွင် ဝသိဋ္ဌသည် နူးညံ့သော စကားလုံးများဖြင့် ဖြည်းဖြည်းပြော၏—“အို မင်းကြီး၊ အပြင်ပိုင်းနှင့် အတွင်းပိုင်း နှစ်ဖက်လုံး ကုသလမင်္ဂလာရှိပါသလား။”

Verse 45

मन्त्रिष्वमात्यवर्गेषु राज्ये वा सकले ऽधुना / दिष्ट्या च विजिताः सर्वे समग्रबलवाहनाः

ယခု မန္တရိများနှင့် အမတ်အဖွဲ့တွင် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်တစ်ဝန်းလုံးတွင် အားလုံး ကုသလမင်္ဂလာရှိပါသလား။ ထို့ပြင် ကံကောင်းခြင်းကြောင့် သင်၏ စစ်တပ်နှင့် စစ်ယာဉ်အင်အား ပြည့်စုံစွာဖြင့် ရန်သူအားလုံးကို အနိုင်ယူပြီးပြီလား။

Verse 46

अयत्नेनैव युद्धेषु भवता रिपवो हि यत् / दिष्ट्यारूढप्रतिज्ञेन मम मानयता वचः

ဤသည်လည်း ကံကောင်းခြင်းပင်—စစ်ပွဲများတွင် သင်သည် အလွန်မပင်ပန်းဘဲ ရန်သူတို့ကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ကတိသစ္စာ၌ တည်ကြည်၍ ကျွန်ုပ်၏ စကားကို ဂုဏ်ပြုလိုက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 47

अरयस्त्यक्तधर्माणस्त्वया जीवविसर्जिताः / तान्विजित्येतराञ्जेतुं पुनर्दिग्विजयेच्छया

ဓမ္မကို စွန့်ပစ်သော ရန်သူတို့သည် သင်၏လက်ဖြင့် အသက်စွန့်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့ကို အနိုင်ယူပြီးနောက် အခြားသူများကိုပါ အနိုင်ယူရန် သင်သည် ထပ်မံ ဒိဂ္ဝိဇယ အလိုတော်ရှိ하였다။

Verse 48

गतस्सवाहनबलस्त्वमित्यशृणवं वचः / जितदिङ्मण्डलं भूयः श्रुत्वा त्वां नगरस्थितम्

သင်သည် ယာဉ်နှင့် စစ်တပ်အင်အားတို့နှင့်အတူ ထွက်ခွာသွားသည်ဟု ငါကြားရသည်။ ထို့နောက် တစ်ဖန်၊ အရပ်လေးမျက်နှာကို အနိုင်ယူပြီး သင်သည် မြို့တွင် တည်ရှိနေသည်ဟုလည်း ကြားရသည်။

Verse 49

प्रीत्याहमागतो द्रष्टुमिदानीं राजसत्तम / जैमिनिरुवाच वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु सगरस्तालजङ्घजित्

အို မင်းမြတ်ကြီး၊ ချစ်ခင်ပီတိဖြင့် ယခု သင့်ကို တွေ့မြင်ရန် ငါလာခဲ့သည်။ ဂျိုင်မိနီက ဆိုသည်—ဝသိဋ္ဌက ဤသို့ ပြောသောအခါ တာလဇင်္ဃကို အနိုင်ယူသူ စဂရသည်…

Verse 50

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रत्युवाच महामुनिम् / सगर उवाच कुशलं ननु सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः

လက်အုပ်ချီ၍ သူသည် မဟာမုနိအား ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။ စဂရက ဆိုသည်—“အို မဟာရ္ရှီ၊ နေရာတိုင်း ချမ်းသာကောင်းမွန်ပါသည်၊ သံသယမရှိပါ။”

Verse 51

कल्याणाभिमुखाः सर्वे देवताश्च मुने ऽनिशम् / भवान्ध्यायति कल्याणं मनसा यस्य संततम्

အို မုနိ၊ ဒေဝတားအားလုံးသည် အမြဲတမ်း ကောင်းကျိုးမင်္ဂလာဘက်သို့ မျက်နှာမူကြသည်။ အကြောင်းမှာ သင်သည် စိတ်ဖြင့် အစဉ်မပြတ် ကလျာဏကိုသာ ဓ్యာနပြုနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 52

तस्य मे चोपसर्गाश्च संभवन्ति कथं मुने / भवतानुगृहीतो ऽस्मि कृतार्थश्चाधुना कृतः

အို မုနိ၊ ငါ့အပေါ် အတားအဆီးများ မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။ သင်၏ ကရုဏာအနုဂြဟာကြောင့် ယခု ငါ ကိစ္စပြီးမြောက်သူ ဖြစ်ပြီ။

Verse 53

यन्मां द्रष्टुमिहायातः स्वयमेव भवान्गुरो / यन्मह्यमाह भगवान्विपक्षविजयादिकम्

အို ဂုရု၊ သင်သည် ငါ့ကို တွေ့ရန် ကိုယ်တိုင် ဤနေရာသို့ လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဘဂဝန်က ရန်သူဘက်ကို အနိုင်ယူခြင်း စသည်တို့ကို ငါ့အား မိန့်ကြားခဲ့သည်။

Verse 54

तत्तथानुष्ठितं किं तु सर्वं भवदनुग्रहात् / भवत्प्रसादतः सर्वं मन्ये प्राप्तं महीक्षिताम्

အရာအားလုံးကို သင့်တော်သလို ဆောင်ရွက်ပြီးပြီ၊ သို့သော် အားလုံးသည် သင်၏ အနုဂြဟာကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ အို မဟာရာဇာ၊ အရာအားလုံးကို သင်၏ प्रसाद ကြောင့် ရရှိသည်ဟု ငါ ယုံကြည်သည်။

Verse 55

अन्यथा मम का शक्तिः शत्रून्हन्तुं तथाविधान् / अनल्पी कुरुते फल्यं यन्मे व्यवसितं भवान्

မဟုတ်လျှင် အဲဒီလို ရန်သူတွေကို သတ်နိုင်ဖို့ ငါ့မှာ ဘာအင်အားရှိမလဲ။ သင်က ငါ့အတွက် ချမှတ်ပေးသော ဆုံးဖြတ်ချက်သည် သေးငယ်မဟုတ်၊ ကြီးမားသော အကျိုးကို ပေးသည်။

Verse 56

फलमल्पमपि प्रीत्यै स्यादगस्याधिरोपितुः / जैमिनिरुवाच एवं संभावितः सम्यक्सगेरण महामुनिः

အဂஸ္တျကို မြှောက်တင်သူအတွက် အကျိုးသေးငယ်သော်လည်း ပျော်ရွှင်မှု ဖြစ်စေသည်။ ဂျိုင်မိနိက ပြောသည်—ဤသို့ စဂရသည် မဟာမုနိကို သင့်တော်စွာ ဂုဏ်ပြုလေ၏။

Verse 57

अभ्यनुज्ञाय तं भूयः प्रजागाम निजाश्रमम् / वसिष्टे तु गते राजा सगरःप्रीतमानसः

သူ့အား ထပ်မံခွင့်ပြုပြီးနောက် သူသည် မိမိ၏ အာရှရမ်သို့ ပြန်သွား하였다။ ဝသိဋ္ဌ မုနိ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် စဂရ မင်း၏ စိတ်သည် အလွန်ပီတိဖြစ်하였다။

Verse 58

अयोध्यायामभिवसन्प्रशशासाखिलां भुवम् / भार्याभ्यां समुपेताभ्यां रूपशीलगुणादिभिः

အယောဓျာမြို့၌ နေထိုင်လျက် သူသည် ကမ္ဘာမြေတစ်လျှောက်ကို အုပ်ချုပ်하였다။ ရုပ်ရည်၊ သီလနှင့် ဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော မိဖုရားနှစ်ပါးနှင့်အတူ တင့်တယ်စွာ ရှိ하였다။

Verse 59

बुभुजे विषयान्रम्यान्यथाकामं यथासुखम् / सुमतिः केशिनी चोभे विकसद्वदनांबुजे

သူသည် လှပသော ဘောဂများကို မိမိဆန္ဒနှင့် သက်သာရာအတိုင်း ခံစား하였다။ စုမတိနှင့် ကေသိနီတို့ နှစ်ဦးစလုံး၏ မျက်နှာသည် ပန်းကြာကဲ့သို့ ပွင့်လန်းနေ하였다။

Verse 60

रूपौदार्यगुणोपेते पीनवृत्तपयोधरे / नीलकुञ्चितकेशाढ्ये सर्वाभरणभूषिते

သူတို့သည် အလှအပ၊ ရက်ရောမှုနှင့် ဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံပြီး၊ ရင်သားပြည့်ဝဝိုင်းဝိုင်းရှိကာ၊ အပြာမည်းရောင် ကောက်ကွေးထူထဲသော ဆံပင်နှင့် အလှဆင်ပစ္စည်း အစုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား하였다။

Verse 61

सर्वलक्षणसंपन्ने नवयौवनगोचरे / प्रिये सन्निहिते तस्य नित्यं प्रियहिते रते

သူတို့သည် မင်္ဂလာလက္ခဏာ အစုံအလင်နှင့် ပြည့်စုံ၍ နုပျိုသစ်လွင်သော ယောဝနအလှတွင် တောက်ပနေ하였다။ ချစ်သူမိဖုရားများအဖြစ် သူ၏အနီး၌ အမြဲရှိကာ သူနှစ်သက်သော အကျိုးပြုရာများတွင် နిత్యం စိတ်အားထက်သန်နေ하였다။

Verse 62

स्वाचारभावचेष्टाभिर्जह्रतुस्तन्मनो ऽनिशम् / स चापि भरणोत्कर्षप्रतीतात्मा महीपतिः

သူတို့နှစ်ဦး၏ အကျင့်အကြံနှင့် စိတ်သဘော၊ လှုပ်ရှားမှုတို့ကြောင့် သူ၏စိတ်သည် အစဉ်မပြတ် ဆွဲဆောင်ခံရသည်။ ထိုဘုရင်သည် ပြည်သူကို ပြုစုထောက်ပံ့ရာ၌ ထူးချွန်မှုကို သိမြင်၍ ယုံကြည်စိတ်ခိုင်မာလာသည်။

Verse 63

रममाणो यथाकामं सह ताभ्यां पुरे ऽवसत् / अन्येषां भुवि राज्ञां तु राजशब्दो न चाप्यभूत्

သူသည် သူတို့နှစ်ဦးနှင့်အတူ စိတ်ကြိုက်ပျော်ရွှင်ကာ မြို့တွင်နေထိုင်하였다။ မြေပြင်ပေါ်ရှိ အခြားဘုရင်များအတွက်တော့ “ဘုရင်” ဟူသောအမည်တောင် မကျန်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။

Verse 64

गुणेन चाभवत्तस्य सगरस्य महात्मनः / अल्पो ऽपि धर्मः सततं यथा भवति मानसे

မဟာတ္မာ စဂရ၏ ဂုဏ်သတ္တိမှာ—ဓမ္မသည် အနည်းငယ်သာရှိသော်လည်း သူ၏စိတ်တွင် အမြဲတမ်း တည်မြဲနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

Verse 65

रा५स्तस्यार्थकामौ तु न तथा विपुलावपि / अलुब्धमानसोर्ऽथं च भेजे धर्ममपीडयन्

သူ့အတွက် အတ္ထနှင့် ကာမသည် မည်မျှပင် များပြားစေကာမူ အဓိကမဟုတ်။ လောဘမရှိသောစိတ်ဖြင့် ဓမ္မကို မနှိပ်စက်ဘဲ အတ္ထကို လိုက်နာခဲ့သည်။

Verse 66

तदर्थमेव राजेन्द्र कामं चापीडयंस्तयोः

အို ရာဇേന്ദ്ര၊ ထို့ကြောင့်ပင် သူသည် သူတို့နှစ်ဦးအကြား ကာမကိုလည်း မနှိပ်စက်ဘဲ (သင့်တင့်သောကန့်သတ်အတွင်း) ထိန်းထားခဲ့သည်။

Frequently Asked Questions

It strengthens Sagara’s dynastic legitimacy within the Solar lineage by recording a politically meaningful marriage alliance: the Vidarbha king gives his daughter Keśinī to Sagara in a ritually validated ceremony, a key node for later lineage continuity.

Vidarbha (marriage alliance), Śūrasena and the Yādavas (networks of kinship/alliance), Mathurā (departure point after honors), and Ayodhyā (capital return and civic festival), collectively mapping Sagara’s political circuit.

The marriage is explicitly performed according to rule and with Agni as witness at an auspicious muhūrta, while Sagara’s kingship is shown as dharmically ordered: conquest tempered by tribute, formal recognition of subordinate rulers, and public auspicious festivities upon return.