Adhyaya 6
Ikṣvāku Dynasty: Vikukṣi’s Offense, Purañjaya’s Victory, Māndhātā’s Birth, and Saubhari’s Fall and Renunciation
သုကဒေဝသည် မင်းဆက်ဇာတ်ကြောင်းကို ဆက်လက်ပြောရာတွင် အမ္ဗရီရှ မင်းဆက်ကို ဗီရူပ → ပೃṣဒါသွဝ → ရသီတရ အထိ ပိတ်သိမ်းပြီး၊ ရသီတရမှာ သားမရှိသဖြင့် အင်္ဂီရာ ရှင်က နိယောဂသဘောတရားဖြင့် သားများကို မွေးဖွားစေကာ ဗြာဟ္မဏသတ္တိထူးချွန်ပြီး ရသီတရ/အင်္ဂီရာ မျိုးရိုးနှစ်မျိုးအမည်ခံသော မျိုးဆက်ကို ဖန်တီးခဲ့သည်ဟု ရှင်းပြသည်။ ထို့နောက် မနု၏သား အိက္ရှဝါကု—နှာခေါင်းပေါက်မှ မွေးဖွားသူ—နှင့် သူ၏ သားတစ်ရာက အာရျာဝရတ တစ်လျှောက် ပြန့်နှံ့သွားသည်။ aṣṭakā-śrāddha ပူဇော်ပွဲတွင် ဝိကုက္ရှိက အသားယူလာသော်လည်း ယုန်ကို စားသဖြင့် ပူဇော်ပစ္စည်း မသန့်ရှင်းဖြစ်ကာ ဝသိဋ္ဌက ချိုးဖောက်မှုကို သိမြင်၍ နယ်နှင်ခံရသည်; ထို့ကြောင့် အိက္ရှဝါကုသည် ရာဇပလ္လင်ကို စွန့်ကာ ယောဂသိဒ္ဓိကို ရရှိသည်။ ဝိကုက္ရှိသည် နောက်တဖန် ရှာရှာဒ (Śaśāda) အဖြစ် မင်းဖြစ်လာပြီး၊ သူ၏သား ပုရဉ္ဇယ (အိန္ဒြဝါဟ/ကကုတ်စထ) သည် ဗိṣṇု၏ အမိန့်ဖြင့် အိန္ဒြာကို နွားစီးတော်အဖြစ် ယူကာ အသူရတို့ကို အနိုင်ယူ၍ အမည်ခေါ်များစွာ ရရှိသည်။ မင်းဆက်သည် ကုဝလယာရှဝ (ဓုန္ဓုမာရ) သို့ ဆက်ကာ ယုဝနာရှဝ တစ်ဦးထံ ရောက်သည်; သားမရှိသဖြင့် ရှင်များက အိန္ဒြ-ယဇ్ఞ ပြုလုပ်ရာတွင် မင်းက သန့်ရေကို မတော်တဆ သောက်မိပြီး မာန္ဓာတာသည် ဝမ်းဗိုက်မှ အံ့ဖွယ် မွေးဖွားကာ အိန္ဒြာက နို့တိုက်၍ တရစဒ္ဒသျု အဖြစ် ကမ္ဘာ့အင်ပါယာမင်း ဖြစ်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် စောဘရီ ရှင်သည် မိတ်ဆက်ငါးများကို မြင်၍ လောဘတဏှာ ဖြစ်ကာ မာန္ဓာတာ၏ သမီး ၅၀ ယောက်နှင့် လက်ထပ်၍ စည်းစိမ်ခံသော်လည်း မကျေနပ်လာကာ သင်္ဂ (ပေါင်းသင်းမှု) ၏ အန္တရာယ်ကို ကိုယ်တိုင်ဝေဖန်ပြီး ဝါနပရஸ္ထ သို့ ဝင်ကာ မောက္ခကို ရရှိသည်ဟု ဘာဂဝတ၏ သတိပေးချက်ကို ချိတ်ဆက်ပြသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच विरूप: केतुमाञ्छम्भुरम्बरीषसुतास्त्रय: । विरूपात् पृषदश्वोऽभूत्तत् पुत्रस्तु रथीतर: ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝ မိန့်ကြားသည်—အမ္ဗရီရှတွင် ဗီရူပ၊ ကေတုမာန်၊ ရှမ္ဘု ဟူသော သားသုံးယောက်ရှိ၏။ ဗီရူပမှ ပೃષဒశ್ವ ဖြစ်၍၊ ထိုသူ၏ သားမှာ ရထီတရ ဖြစ်၏။
Verse 2
रथीतरस्याप्रजस्य भार्यायां तन्तवेऽर्थित: । अङ्गिरा जनयामास ब्रह्मवर्चस्विन: सुतान् ॥ २ ॥
ရထီတရသည် သားမရှိသဖြင့် သားဆက်အတွက် မဟာရိရှိ အင်္ဂိရာအား တောင်းခံ하였다။ အင်္ဂိရာသည် ရထီတရ၏ ဇနီး၏ ဗိုက်အတွင်း၌ ဗြဟ္မဏတေဇရှိသော သားများကို မွေးဖွားစေ하였다။
Verse 3
एते क्षेत्रप्रसूता वै पुनस्त्वाङ्गिरसा: स्मृता: । रथीतराणां प्रवरा: क्षेत्रोपेता द्विजातय: ॥ ३ ॥
ဤသားများသည် ရထီတရ၏ ဇနီး၏ ဗိုက်အတွင်းမှ မွေးဖွားသဖြင့် ရထီတရဝంశဟု ခေါ်ကြသော်လည်း၊ အင်္ဂိရာ၏ မျိုးစေ့မှ ဖြစ်သဖြင့် အင်္ဂိရသဝంశဟုလည်း မှတ်ယူကြသည်။ ရထီတရ၏ မျိုးဆက်အတွင်း၌ ဤသူတို့သည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ပြီး၊ မွေးရာပါအရ ဒွိဇ (ဗြဟ္မဏ) ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 4
क्षुवतस्तु मनोर्जज्ञे इक्ष्वाकुर्घ्राणत: सुत: । तस्य पुत्रशतज्येष्ठा विकुक्षिनिमिदण्डका: ॥ ४ ॥
မနု၏ သားမှာ အိက္ရှဝါကူ ဖြစ်သည်။ မနု ချောင်းဆိုး/နှာချေသည့်အခါ မနု၏ နှာခေါင်းပေါက်မှ အိက္ရှဝါကူ မွေးဖွားလာသည်။ အိက္ရှဝါကူတွင် သားတစ်ရာရှိ၍၊ ထိုတို့အနက် ဝိကုက္ရှိ၊ နိမိ နှင့် ဒဏ္ဍကာ တို့သည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။
Verse 5
तेषां पुरस्तादभवन्नार्यावर्ते नृपा नृप । पञ्चविंशति: पश्चाच्च त्रयो मध्येऽपरेऽन्यत: ॥ ५ ॥
သားတစ်ရာအနက် အယောက်နှစ်ဆယ့်ငါးယောက်သည် အာရျာဝရတ၏ အနောက်ဘက်တွင် မင်းများဖြစ်ကြပြီး၊ အယောက်နှစ်ဆယ့်ငါးယောက်သည် အရှေ့ဘက်တွင် မင်းများဖြစ်ကြသည်။ အဓိကသားသုံးယောက်သည် အလယ်ဒေသကို အုပ်စိုး၍ ကျန်သူတို့သည် အခြားဒေသများတွင် မင်းများဖြစ်ကြသည်။
Verse 6
स एकदाष्टकाश्राद्धे इक्ष्वाकु: सुतमादिशत् । मांसमानीयतां मेध्यं विकुक्षे गच्छ मा चिरम् ॥ ६ ॥
တစ်ခါ အဋ္ဌကာ-ရှ్రာဒ္ဓ အခါ၌ အိက္ခ္ဝာကူသည် သားကို အမိန့်ပေး၍ “ဝိကုက္ရှိ၊ တောသို့သွားကာ ရှ్రာဒ္ဓအတွက် သင့်လျော်သော သန့်ရှင်းသည့် အသားကို ယူလာ; မနှောင့်နှေးနှင့်” ဟုဆို၏။
Verse 7
तथेति स वनं गत्वा मृगान् हत्वा क्रियार्हणान् । श्रान्तो बुभुक्षितो वीर: शशं चाददपस्मृति: ॥ ७ ॥
“အဲဒီအတိုင်း” ဟုဆိုကာ သူသည် တောသို့သွား၍ ပူဇော်ကမ်းလှမ်းရန် သင့်လျော်သော တိရစ္ဆာန်များကို များစွာ သတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပင်ပန်း၍ ဆာလောင်လာသောအခါ မေ့လျော့ကာ သတ်ထားသော ကြွက်မြီးရှည်(ယုန်)ကို စားမိသွားသည်။
Verse 8
शेषं निवेदयामास पित्रे तेन च तद्गुरु: । चोदित: प्रोक्षणायाह दुष्टमेतदकर्मकम् ॥ ८ ॥
ဝိကုက္ရှိသည် ကျန်ရှိသော အသားကို ဖခင်ထံ ဆက်ကပ်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် သန့်စင်ရန် ဝသိဋ္ဌထံ ပေးအပ်ရာ ဝသိဋ္ဌက အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို မစားမိဘဲမဟုတ်ကြောင်း ချက်ချင်းသိ၍ “ဤသည် မသန့်၊ ရှ్రာဒ္ဓတွင် မသုံးသင့်” ဟုဆို၏။
Verse 9
ज्ञात्वा पुत्रस्य तत् कर्म गुरुणाभिहितं नृप: । देशान्नि:सारयामास सुतं त्यक्तविधिं रुषा ॥ ९ ॥
ဝသိဋ္ဌဂုရု၏ ပြောကြားချက်ကြောင့် မင်းကြီးသည် သား၏ လုပ်ရပ်ကို သိမြင်하였다။ အလွန်ဒေါသထွက်၍ စည်းကမ်းကို ချိုးဖောက်သော ဝိကုက္ရှိကို နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာစေ하였다။
Verse 10
स तु विप्रेण संवादं ज्ञापकेन समाचरन् । त्यक्त्वा कलेवरं योगी स तेनावाप यत् परम् ॥ १० ॥
အဘsolute သစ္စာကို သင်ကြားသော မဟာဗြဟ္မဏ ဝသိဋ္ဌနှင့် ဆွေးနွေးပြီးနောက် မဟာရာဇာ အိက္ခဝာကုသည် လောကရေးမှ လွတ်ကင်းသွား하였다။ ယောဂီ၏ သဘောတရားများကို လိုက်နာကာ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပြီး အမြင့်ဆုံး ပြည့်စုံမှုကို ရရှိ하였다။
Verse 11
पितर्युपरतेऽभ्येत्य विकुक्षि: पृथिवीमिमाम् । शासदीजे हरिं यज्ञै: शशाद इति विश्रुत: ॥ ११ ॥
ဖခင် အန္တရာဓာန ဖြစ်ပြီးနောက် ဝိကុកရှိသည် ပြန်လာကာ ဤမြေကြီးကို အုပ်ချုပ်သော ဘုရင်ဖြစ်하였다။ သရီဟရီကို ပျော်ရွှင်စေရန် ယဇ်ပူဇော်များ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး နောက်တွင် “ရှရှာဒ” ဟု ကျော်ကြားလာ하였다။
Verse 12
पुरञ्जयस्तस्य सुत इन्द्रवाह इतीरित: । ककुत्स्थ इति चाप्युक्त: शृणु नामानि कर्मभि: ॥ १२ ॥
ရှရှာဒ၏ သားမှာ ပုရဉ္ဇယ ဖြစ်ပြီး အိန္ဒြဝါဟ ဟုလည်း ခေါ်ကြ며 တခါတရံ ကကုတ်သ္ထ ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ လုပ်ရပ်အမျိုးမျိုးကြောင့် အမည်များ မည်သို့ ရခဲ့သည်ကို ငါ့ထံမှ နားထောင်လော့။
Verse 13
कृतान्त आसीत् समरो देवानां सह दानवै: । पार्ष्णिग्राहो वृतो वीरो देवैर्दैत्यपराजितै: ॥ १३ ॥
အရင်က ဒေဝတားများနှင့် ဒါနဝများအကြား သေမင်းတမျှ ကြမ်းတမ်းသော စစ်ပွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒိုင်တျများကြောင့် ရှုံးနိမ့်သော ဒေဝတားများသည် သူရဲကောင်း ပုရဉ္ဇယကို အကူအညီအဖြစ် ရွေးချယ်ပြီး သူ့အားဖြင့် ဒိုင်တျများကို အနိုင်ယူခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူကို “ပုရဉ္ဇယ” ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 14
वचनाद् देवदेवस्य विष्णोर्विश्वात्मन: प्रभो: । वाहनत्वे वृतस्तस्य बभूवेन्द्रो महावृष: ॥ १४ ॥
ဒေဝဒေဝဖြစ်သော ကမ္ဘာဝိညာဉ် ပရဘု ဝိෂ္ဏု၏ အမိန့်ကြောင့် အိန္ဒြသည် သူ၏ ယာဉ်ဖြစ်ရန် လက်ခံကာ မဟာနွားထီး ဖြစ်လာ하였다။ ပုရဉ္ဇယသည် ဒိုင်တျများကို သတ်မည်ဟု ကတိပြုရာတွင် အိန္ဒြက သူ့ကို သယ်ဆောင်ရမည်ဟု အခြေအနေထားခဲ့သည်။
Verse 15
स सन्नद्धो धनुर्दिव्यमादाय विशिखाञ्छितान् । स्तूयमानस्तमारुह्य युयुत्सु: ककुदि स्थित: ॥ १५ ॥ तेजसाप्यायितो विष्णो: पुरुषस्य महात्मन: । प्रतीच्यां दिशि दैत्यानां न्यरुणत् त्रिदशै: पुरम् ॥ १६ ॥
ကာကွယ်ရေးဝတ်စုံဖြင့် ပြည့်စုံကာ စစ်တိုက်လိုစိတ်ရှိသော ပုရဉ္ဇယသည် သာလွန်မြတ်သော ဓနုနှင့် ထက်မြက်သော မြားများကို ကိုင်ဆောင်하였다။ ဒေဝတားတို့၏ ချီးမွမ်းသံကြားတွင် နွား (အိန္ဒြာ)၏ ကျောပေါ်တက်၍ ခုံးပေါ်တွင် ထိုင်သဖြင့် ‘ကကုတ်သ္ထ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 16
स सन्नद्धो धनुर्दिव्यमादाय विशिखाञ्छितान् । स्तूयमानस्तमारुह्य युयुत्सु: ककुदि स्थित: ॥ १५ ॥ तेजसाप्यायितो विष्णो: पुरुषस्य महात्मन: । प्रतीच्यां दिशि दैत्यानां न्यरुणत् त्रिदशै: पुरम् ॥ १६ ॥
အန္တရာယာမီ၊ ပရမပုရုရှ မဟာတ္မာ ဗိဿနု၏ တေဇောဓာတ်ဖြင့် အားပြည့်လာသော ပုရဉ္ဇယသည် ဒေဝတားများ ဝိုင်းရံလျက် အနောက်ဘက်ရှိ ဒိုင်တျာတို့၏ မြို့ကို တိုက်ခိုက်하였다။
Verse 17
तैस्तस्य चाभूत्प्रधनं तुमुलं लोमहर्षणम् । यमाय भल्लैरनयद् दैत्यान् अभिययुर्मृधे ॥ १७ ॥
ဒိုင်တျာများနှင့် ပုရဉ္ဇယအကြား အလွန်ပြင်းထန်၍ ကြားသူ၏ ဆံပင်ထောင်စေသော စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွား하였다။ သူ့ရှေ့သို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ လာသော ဒိုင်တျာတိုင်းကို သူ၏ မြားများက ယမရာဇာ၏ နေရာသို့ ချက်ချင်း ပို့ဆောင်하였다။
Verse 18
तस्येषुपाताभिमुखं युगान्ताग्निमिवोल्बणम् । विसृज्य दुद्रुवुर्दैत्या हन्यमाना: स्वमालयम् ॥ १८ ॥
အိန္ဒြဝါဟ၏ မြားမိုးသည် ယုဂအဆုံး ပျက်စီးမီးကဲ့သို့ ပြင်းထန်လောင်ကျွမ်းနေသဖြင့်၊ တပ်ဖွဲ့များ သတ်ဖြတ်ခံပြီးနောက် ကျန်ရစ်သော ဒိုင်တျာတို့သည် ထိုအန္တရာယ်ကို ရှောင်ကာ မိမိတို့အိမ်များသို့ အလျင်အမြန် ထွက်ပြေး하였다။
Verse 19
जित्वा पुरं धनं सर्वं सश्रीकं वज्रपाणये । प्रत्ययच्छत् स राजर्षिरिति नामभिराहृत: ॥ १९ ॥
ရန်သူမြို့ကို အနိုင်ယူပြီးနောက် ရာဇရိရှီ ပုရဉ္ဇယသည် ရန်သူ၏ ဥစ္စာဓနအားလုံးကို—သူတို့၏ မိန်းမများပါအဝင်—ဝဇ္ရကိုင် အိန္ဒြာထံ ဆက်ကပ်하였다။ ထိုကာရဏကြောင့် သူသည် ‘ပုရဉ္ဇယ’ စသည့် အမည်မျိုးစုံဖြင့် ချီးကျူးခံရသည်။
Verse 20
पुरञ्जयस्य पुत्रोऽभूदनेनास्तत्सुत: पृथु: । विश्वगन्धिस्ततश्चन्द्रो युवनाश्वस्तु तत्सुत: ॥ २० ॥
ပုရဉ္ဇယ၏ သားမှာ အနေနာ ဖြစ်သည်။ အနေနာ၏ သားမှာ ပృထု၊ ပృထု၏ သားမှာ ဝိශ්ဝဂန္ဓိ၊ ဝိශ්ဝဂန္ဓိ၏ သားမှာ စန္ဒြ၊ စန္ဒြ၏ သားမှာ ယုဝနာශ්ဝ ဖြစ်သည်။
Verse 21
श्रावस्तस्तत्सुतो येन श्रावस्ती निर्ममे पुरी । बृहदश्वस्तु श्रावस्तिस्तत: कुवलयाश्वक: ॥ २१ ॥
ယုဝနာශ්ဝ၏ သားမှာ ရှရావස්တ ဖြစ်ပြီး၊ ရှရావஸတီ ပူရီ ဟူသော မြို့ကို တည်ဆောက်하였다။ ရှရาวස්တ၏ သားမှာ ဘృဟဒශ්ဝ၊ ထို့နောက် သူ၏ သားမှာ ကုဝလယာශ්ဝ ဖြစ်သည်။
Verse 22
य: प्रियार्थमुतङ्कस्य धुन्धुनामासुरं बली । सुतानामेकविंशत्या सहस्रैरहनद् वृत: ॥ २२ ॥
ရသီ ဥတင်္က ကို ပျော်ရွှင်စေရန် မဟာအားကြီးသော ကုဝလယာශ්ဝ သည် “ဓုန္ဓု” ဟူသော အသူရကို သတ်ဖြတ်하였다။ သူသည် သား ၂၁,၀၀၀ ယောက်၏ အကူအညီဖြင့် ထိုကိစ္စကို ပြုလုပ်하였다။
Verse 23
धुन्धुमार इति ख्यातस्तत्सुतास्ते च जज्वलु: । धुन्धोर्मुखाग्निना सर्वे त्रय एवावशेषिता: ॥ २३ ॥ दृढाश्व: कपिलाश्वश्च भद्राश्व इति भारत । दृढाश्वपुत्रो हर्यश्वो निकुम्भस्तत्सुत: स्मृत: ॥ २४ ॥
အို မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်! ထို့ကြောင့် ကုဝလယာශ්ဝ သည် “ဓုန္ဓုမား” (ဓုန္ဓုကို သတ်သူ) ဟု ကျော်ကြားလာသည်။ သို့သော် ဓုန္ဓု၏ ပါးစပ်မှ ထွက်သော မီးကြောင့် သူ၏ သားများသည် သုံးယောက်ကို မချန်ဘဲ အားလုံး မီးလောင်ပြာကျသွားကြသည်။ ကျန်သုံးယောက်မှာ ဒృဍာශ්ဝ၊ ကပိလာශ්ဝ၊ ဘဒ్రာශ්ဝ ဖြစ်သည်။ ဒృဍာශ්ဝ မှ ဟర్యာශ්ဝ မွေး၍၊ ဟర్యာශ්ဝ ၏ သားကို နိကುಂಬ္ဟ ဟု ထင်ရှားကြသည်။
Verse 24
धुन्धुमार इति ख्यातस्तत्सुतास्ते च जज्वलु: । धुन्धोर्मुखाग्निना सर्वे त्रय एवावशेषिता: ॥ २३ ॥ दृढाश्व: कपिलाश्वश्च भद्राश्व इति भारत । दृढाश्वपुत्रो हर्यश्वो निकुम्भस्तत्सुत: स्मृत: ॥ २४ ॥
အို မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်! ထို့ကြောင့် ကုဝလယာශ්ဝ သည် ‘ဓုန္ဓုမား’ ဟု (ဓုန္ဓုကို သတ်သူ) အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ သို့သော် ဓုန္ဓု၏ ပါးစပ်မှ ထွက်သော မီးကြောင့် သားများသည် သုံးယောက်ကို မချန်ဘဲ အားလုံး ပြာကျသွားကြသည်။ ကျန်သုံးယောက်မှာ ဒృဍာශ්ဝ၊ ကပိလာශ්ဝ၊ ဘဒ్రာශ්ဝ ဖြစ်သည်။ ဒృဍာශ්ဝ မှ ဟర్యာශ්ဝ မွေး၍၊ ဟర్యာශ්ဝ ၏ သား နိကುಂಬ္ဟ သည် ထင်ရှားကြသည်။
Verse 25
बहुलाश्वो निकुम्भस्य कृशाश्वोऽथास्य सेनजित् । युवनाश्वोऽभवत् तस्य सोऽनपत्यो वनं गत: ॥ २५ ॥
နိကုမ္ဘ၏သားမှာ ဘဟုလာရှွ ဖြစ်၍၊ ဘဟုလာရှွ၏သားမှာ ကೃရှာရှွ၊ ကೃရှာရှွ၏သားမှာ စေနဇစ်၊ စေနဇစ်၏သားမှာ ယုဝနာရှွ ဖြစ်သည်။ ယုဝနာရှွသည် သားမရှိသဖြင့် အိမ်ထောင်ရေးကို စွန့်ကာ တောသို့ ဝင်ရောက်သွား하였다။
Verse 26
भार्याशतेन निर्विण्ण ऋषयोऽस्य कृपालव: । इष्टिं स्म वर्तयांचक्रुरैन्द्रीं ते सुसमाहिता: ॥ २६ ॥
ယုဝနာရှွသည် မိဖုရားတစ်ရာနှင့်အတူ တောသို့ ဝင်သော်လည်း၊ မင်းနှင့် မိဖုရားအားလုံးသည် အလွန် စိတ်မောကျပ်၍ ဝမ်းနည်းနေကြသည်။ သို့ရာတွင် တောထဲရှိ ရှင်တော်ရိရှီတို့သည် မင်းကို ကရုဏာထားကာ သားရစေရန် အင်ဒြယဇ္ဈ (အိုင်န္ဒရီ အိဋ္ဌိ) ကို အလွန်သေချာစွာ ဆောင်ရွက်ကြ하였다။
Verse 27
राजा तद् यज्ञसदनं प्रविष्टो निशि तर्षित: । दृष्ट्वा शयानान् विप्रांस्तान् पपौ मन्त्रजलं स्वयम् ॥ २७ ॥
တစ်ညတွင် ရေငတ်သဖြင့် မင်းသည် ယဇ္ဈမဏ္ဍပသို့ ဝင်ရောက်하였다။ ဗြာဟ္မဏတို့ အိပ်နေသည်ကို မြင်ပြီး၊ မိဖုရားသောက်ရန် မန္တရဖြင့် သန့်စင်ထားသော ရေကို မင်းက ကိုယ်တိုင် သောက်လိုက်သည်။
Verse 28
उत्थितास्ते निशम्याथ व्युदकं कलशं प्रभो । पप्रच्छु: कस्य कर्मेदं पीतं पुंसवनं जलम् ॥ २८ ॥
ထို့နောက် ဗြာဟ္မဏတို့ နိုးထလာ၍ ရေခွက် (ကလသ) ထဲတွင် ရေမရှိတော့သည်ကို မြင်ကာ မေးကြသည်—“ဤအမှုကို ဘယ်သူလုပ်သနည်း? သားရရန် ပုಂසဝန ရေကို ဘယ်သူသောက်သနည်း?”
Verse 29
राज्ञा पीतं विदित्वा वै ईश्वरप्रहितेन ते । ईश्वराय नमश्चक्रुरहो दैवबलं बलम् ॥ २९ ॥
မင်းက ထိုရေကို သောက်ခဲ့သည်ကို သိလာသောအခါ၊ အမြင့်ဆုံး အုပ်စိုးရှင်၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု နားလည်ပြီး သူတို့သည် အရှင်ဘုရားအား ဦးချကန်တော့ကြသည်။ “အို! ဒေဝကံ၏ အင်အားသာ အမှန်တကယ် အင်အားဖြစ်၏; အမြင့်ဆုံးရှင်၏ အာဏာကို မည်သူ တားဆီးနိုင်မည်နည်း” ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 30
तत: काल उपावृत्ते कुक्षिं निर्भिद्य दक्षिणम् । युवनाश्वस्य तनयश्चक्रवर्ती जजान ह ॥ ३० ॥
ထို့နောက် အချိန်တန်လာသောအခါ မင်း ယုဝနာရှွ၏ ဝမ်းဗိုက်ညာဘက်အောက်ပိုင်းကို ခွဲဖောက်ကာ မင်းတော်သဘောလက္ခဏာကောင်းများပြည့်စုံသော စကြဝတီသားတော် ပေါ်ထွန်းလာ하였다။
Verse 31
कं धास्यति कुमारोऽयं स्तन्ये रोरूयते भृशम् । मां धाता वत्स मा रोदीरितीन्द्रो देशिनीमदात् ॥ ३१ ॥
ကလေးသည် နို့လို၍ အလွန်အမင်း ငိုကြွေးသဖြင့် ဗြာဟ္မဏများက “ဤကလေးကို မည်သူ နို့တိုက်မည်နည်း” ဟု စိတ်မကောင်းဖြစ်ကြသည်။ ထိုအခါ ယဇ్ఞတွင် ပူဇော်ခံရသော အိန္ဒြာသည် လာ၍ ကလေးကို သက်သာစေကာ လက်ညှိုးကို ပါးစပ်ထဲ ထည့်ပြီး “မငိုနဲ့၊ ငါ့ကိုပင် သောက်လော့” ဟု ဆို하였다။
Verse 32
न ममार पिता तस्य विप्रदेवप्रसादत: । युवनाश्वोऽथ तत्रैव तपसा सिद्धिमन्वगात् ॥ ३२ ॥
ဗြာဟ္မဏသန့်ရှင်းသူများ၏ ကရုဏာကြောင့် ကလေး၏ဖခင် ယုဝနာရှွသည် သေမင်း၏အန္တရာယ်ကို မခံရ။ ထို့နောက် သူသည် ထိုနေရာတည်းမှာပင် ပြင်းထန်သော တပဿာကျင့်ကာ ပြည့်စုံမှု (စిద్ధိ) ကို ရရှိ하였다။
Verse 33
त्रसद्दस्युरितीन्द्रोऽङ्ग विदधे नाम यस्य वै । यस्मात् त्रसन्ति ह्युद्विग्ना दस्यवो रावणादय: ॥ ३३ ॥ यौवनाश्वोऽथ मान्धाता चक्रवर्त्यवनीं प्रभु: । सप्तद्वीपवतीमेक: शशासाच्युततेजसा ॥ ३४ ॥
အို ပရိက္ခစ်! ရာဝဏနှင့် အခြား ဒস্যု၊ ခိုးသူများသည် သူ့ကို ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ကြသဖြင့် အိန္ဒြာက သူ့နာမကို “ထရဆဒ္ဒသျု” ဟု ပေး하였다။ အချျုတ (သခင်) ၏ ကရုဏာကြောင့် ယုဝနာရှွ၏ သား မာန္ဓာတာသည် အလွန်တန်ခိုးကြီးသော စကြဝတီဖြစ်ကာ ခုနစ်ကျွန်းပါ ကမ္ဘာမြေကို တစ်ဦးတည်း အုပ်စိုး하였다။
Verse 34
त्रसद्दस्युरितीन्द्रोऽङ्ग विदधे नाम यस्य वै । यस्मात् त्रसन्ति ह्युद्विग्ना दस्यवो रावणादय: ॥ ३३ ॥ यौवनाश्वोऽथ मान्धाता चक्रवर्त्यवनीं प्रभु: । सप्तद्वीपवतीमेक: शशासाच्युततेजसा ॥ ३४ ॥
အို ပရိက္ခစ်! ရာဝဏနှင့် အခြား ဒস্যု၊ ခိုးသူများသည် သူ့ကို ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ကြသဖြင့် အိန္ဒြာက သူ့နာမကို “ထရဆဒ္ဒသျု” ဟု ပေး하였다။ အချျုတ (သခင်) ၏ ကရုဏာကြောင့် ယုဝနာရှွ၏ သား မာန္ဓာတာသည် အလွန်တန်ခိုးကြီးသော စကြဝတီဖြစ်ကာ ခုနစ်ကျွန်းပါ ကမ္ဘာမြေကို တစ်ဦးတည်း အုပ်စိုး하였다။
Verse 35
ईजे च यज्ञं क्रतुभिरात्मविद् भूरिदक्षिणै: । सर्वदेवमयं देवं सर्वात्मकमतीन्द्रियम् ॥ ३५ ॥ द्रव्यं मन्त्रो विधिर्यज्ञो यजमानस्तथर्त्विज: । धर्मो देशश्च कालश्च सर्वमेतद् यदात्मकम् ॥ ३६ ॥
အာတ္မာကို သိမြင်သော မန္ဓာတာသည် ဒက္ခိဏာများစွာနှင့် ကရတုများဖြင့် ယဇ္ဈကို ပြုလုပ်ကာ၊ ဒေဝတားအားလုံးကို အတွင်းခံထားသော၊ အရာအားလုံး၏ အာတ္မာဖြစ်ပြီး အင်ဒြိယတို့ကို ကျော်လွန်သော သီရိဗိෂ္ဏုကို ပူဇော်ခဲ့သည်။ ယဇ္ဈပစ္စည်း၊ မန္တရ၊ နည်းလမ်း၊ ယဇ္ဈပြုသူ၊ ရ္ဋ္ဝိဇ်များ၊ အကျိုး၊ နေရာနှင့် အချိန်—ဤအရာအားလုံးသည် ထိုဘုရား၏ သဘောသဏ္ဌာန်ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 36
ईजे च यज्ञं क्रतुभिरात्मविद् भूरिदक्षिणै: । सर्वदेवमयं देवं सर्वात्मकमतीन्द्रियम् ॥ ३५ ॥ द्रव्यं मन्त्रो विधिर्यज्ञो यजमानस्तथर्त्विज: । धर्मो देशश्च कालश्च सर्वमेतद् यदात्मकम् ॥ ३६ ॥
ယဇ္ဈပစ္စည်း၊ မန္တရ၊ နည်းလမ်း၊ ယဇ္ဈ၊ ယဇ္ဈပြုသူနှင့် ရ္ဋ္ဝိဇ်များ၊ ထို့ပြင် ဓမ္မ၊ နေရာ၊ အချိန်—ဤအားလုံးသည် ဘဂဝန်၏ အာတ္မာသဘောတရားပင် ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမူကား သူသည် ယဇ္ဈအားလုံး၏ သဘောသဏ္ဌာန်ဖြစ်သောကြောင့်။
Verse 37
यावत् सूर्य उदेति स्म यावच्च प्रतितिष्ठति । तत् सर्वं यौवनाश्वस्य मान्धातु: क्षेत्रमुच्यते ॥ ३७ ॥
နေထွက်ရာမှ နေဝင်ရာအထိရှိသော နေရာအားလုံးကို ယုဝနာရှဝ၏ သားတော် ကျော်ကြားသော မန္ဓာတာ၏ အုပ်ချုပ်နယ်မြေဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 38
शशबिन्दोर्दुहितरि बिन्दुमत्यामधान्नृप: । पुरुकुत्समम्बरीषं मुचुकुन्दं च योगिनम् । तेषां स्वसार: पञ्चाशत् सौभरिं वव्रिरे पतिम् ॥ ३८ ॥
ရှရှဘိန္ဒု၏ သမီး ဘိန္ဒုမတီ၏ ဝမ်းတွင်းမှ မန္ဓာတာမင်းသည် ပုရုကုတ်ဆ၊ အမ္ဗရီရှ၊ နှင့် မဟာယောဂီ မုချုကွန်ဒ ဟူသော သားသုံးပါးကို ရရှိ하였다။ သူတို့တွင် အစ်မ/ညီမ ၅၀ ယောက်ရှိပြီး၊ အားလုံးက မဟာရိရှိ စောဘရိကို ခင်ပွန်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။
Verse 39
यमुनान्तर्जले मग्नस्तप्यमान: परन्तप: । निर्वृतिं मीनराजस्य दृष्ट्वा मैथुनधर्मिण: ॥ ३९ ॥ जातस्पृहो नृपं विप्र: कन्यामेकामयाचत । सोऽप्याह गृह्यतां ब्रह्मन् कामं कन्या स्वयंवरे ॥ ४० ॥
ရန်သူကို နှိမ်နင်းနိုင်သူ စောဘရိ ရိရှိသည် ယမုနာမြစ်ရေထဲတွင် မြုပ်နှံကာ တပသ်ကျင့်နေစဉ်၊ လိင်ဆက်ဆံနေသော ငါးစုံ၏ အပျော်ကို မြင်၍ ကာမဆန္ဒ ပေါ်လာ하였다။ ထို့ကြောင့် ထိုဗြာဟ္မဏသည် မန္ဓာတာမင်းထံ သမီးတစ်ဦးကို တောင်းခံ하였다။ မင်းက “အို ဗြာဟ္မဏ၊ စွယ်ံဝရတွင် ငါ့သမီးများသည် မိမိစိတ်ကြိုက် ခင်ပွန်းကို ရွေးချယ်ပါစေ” ဟု ပြန်ဆို하였다။
Verse 40
यमुनान्तर्जले मग्नस्तप्यमान: परन्तप: । निर्वृतिं मीनराजस्य दृष्ट्वा मैथुनधर्मिण: ॥ ३९ ॥ जातस्पृहो नृपं विप्र: कन्यामेकामयाचत । सोऽप्याह गृह्यतां ब्रह्मन् कामं कन्या स्वयंवरे ॥ ४० ॥
ဆောဘရီ ရှိသည် ယမုနာမြစ်ရေထဲတွင် နစ်မြုပ်ကာ တပသ္စရိယာ ပြုနေစဉ် မိဿုနဓမ္မ၌ လှုပ်ရှားနေသော ငါးစုံ၏ သာယာမှုကို မြင်၍ ကာမဆန္ဒ ပေါ်ထွန်းလာ하였다။ ထိုဆန္ဒကြောင့် မန္ဓာတာ မင်းထံ သွားကာ မင်းသမီးတစ်ပါးကို တောင်းခံ하였다။ မင်းက “ဟေ ဘြာဟ္မဏ၊ စွယံဝရ၌ ငါ့သမီးတို့သည် မိမိစိတ်ကြိုက် ခင်ပွန်းကို ရွေးချယ်ပါစေ” ဟု ပြန်ဆို하였다။
Verse 41
स विचिन्त्याप्रियं स्त्रीणां जरठोऽहमसन्मत: । वलीपलित एजत्क इत्यहं प्रत्युदाहृत: ॥ ४१ ॥ साधयिष्ये तथात्मानं सुरस्त्रीणामभीप्सितम् । किं पुनर्मनुजेन्द्राणामिति व्यवसित: प्रभु: ॥ ४२ ॥
ဆောဘရီ မုနိက “ငါသည် ယခု အိုမင်း၍ အားနည်းပြီ။ ဆံပင်ဖြူ၊ အသားအရေ လျော့ရဲ၊ ခေါင်းက အမြဲတုန်နေသည်။ ထို့ပြင် ငါသည် ယောဂီဖြစ်သဖြင့် မိန်းမတို့ မနှစ်သက်ကြ။ မင်းက ထိုသို့ ပြန်ဆိုသဖြင့်၊ နတ်မိန်းမများတောင် လိုလားမည့်အထိ ငါ့ကိုယ်ကို ပြုပြင်မည်— လူ့မင်းတို့၏ သမီးများကိုတော့ မဆိုလိုတော့” ဟု စိတ်တွင် ဆုံးဖြတ်하였다။
Verse 42
स विचिन्त्याप्रियं स्त्रीणां जरठोऽहमसन्मत: । वलीपलित एजत्क इत्यहं प्रत्युदाहृत: ॥ ४१ ॥ साधयिष्ये तथात्मानं सुरस्त्रीणामभीप्सितम् । किं पुनर्मनुजेन्द्राणामिति व्यवसित: प्रभु: ॥ ४२ ॥
ဆောဘရီ မုနိက “ငါသည် ယခု အိုမင်း၍ အားနည်းပြီ။ ဆံပင်ဖြူ၊ အသားအရေ လျော့ရဲ၊ ခေါင်းက အမြဲတုန်နေသည်။ ထို့ပြင် ငါသည် ယောဂီဖြစ်သဖြင့် မိန်းမတို့ မနှစ်သက်ကြ။ မင်းက ထိုသို့ ပြန်ဆိုသဖြင့်၊ နတ်မိန်းမများတောင် လိုလားမည့်အထိ ငါ့ကိုယ်ကို ပြုပြင်မည်— လူ့မင်းတို့၏ သမီးများကိုတော့ မဆိုလိုတော့” ဟု စိတ်တွင် ဆုံးဖြတ်하였다။
Verse 43
मुनि: प्रवेशित: क्षत्रा कन्यान्त:पुरमृद्धिमत् । वृत: स राजकन्याभिरेकं पञ्चाशता वर: ॥ ४३ ॥
ထို့နောက် ဆောဘရီ မုနိသည် အလွန်ငယ်ရွယ်၍ လှပသော ရုပ်သွင်ကို ရရှိလာသဖြင့် နန်းတော်၏ သံတမန်က မင်းသမီးများ၏ အလွန်ခမ်းနားသော အတွင်းနန်းသို့ ခေါ်သွား하였다။ ထိုနေရာတွင် မင်းသမီး ငါးဆယ်ပါးလုံးက—သူသည် တစ်ယောက်တည်းဖြစ်သော်လည်း—သူ့ကို ခင်ပွန်းအဖြစ် လက်ခံ하였다။
Verse 44
तासां कलिरभूद् भूयांस्तदर्थेऽपोह्य सौहृदम् । ममानुरूपो नायं व इति तद्गतचेतसाम् ॥ ४४ ॥
ထို့နောက် ဆောဘရီ မုနိကို စွဲလမ်းသွားသော မင်းသမီးများသည် ညီအစ်မချစ်ခင်မှုကို ပယ်ဖျက်ကာ အပြင်းအထန် အငြင်းပွားကြသည်။ တစ်ဦးချင်းစီက “ဤသူသည် ငါနှင့်သာ ကိုက်ညီသည်၊ နင်နှင့် မဟုတ်” ဟု ဆိုကြသဖြင့် ကြီးမားသော မသဘောတူမှု ဖြစ်ပေါ်하였다။
Verse 45
स बह्वऋचस्ताभिरपारणीय- तप:श्रियानर्घ्यपरिच्छदेषु । गृहेषु नानोपवनामलाम्भ:- सरस्सु सौगन्धिककाननेषु ॥ ४५ ॥ महार्हशय्यासनवस्त्रभूषण- स्नानानुलेपाभ्यवहारमाल्यकै: । स्वलङ्कृत स्त्रीपुरुषेषु नित्यदा रेमेऽनुगायद्द्विजभृङ्गवन्दिषु ॥ ४६ ॥
မန္တရားရွတ်ဆိုရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဘဟွရိချ စောဘရီမုနိ၏ အလွန်ကြီးမားသော တပဿာတန်ခိုးကြောင့် အိမ်တော်သည် အလွန်အမင်း ခမ်းနားကြွယ်ဝလာ하였다—အဝတ်အစားနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများ၊ အလှပြင်တင့်တယ်သော အလုပ်သမားအမျိုးသားအမျိုးသမီးများ၊ ရေကြည်ကန်များပါသော ဥယျာဉ်မျိုးစုံနှင့် မွှေးကြိုင်သော ပန်းတောများရှိသည်။ ဥယျာဉ်တွင် ငှက်သံချိုမြိန်ခြင်းနှင့် ပျားသံဟုန်းဟုန်းကာ၊ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် သီချင်းဆိုသူများ၏ သီဆိုသံနှင့် ပေါင်းစည်းနေသည်။ တန်ဖိုးကြီး အိပ်ရာထိုင်ခုံများ၊ ရေချိုးစီမံကိန်းများ၊ စန္ဒနလိမ်းဆေး၊ ပန်းကုံးများနှင့် အရသာရှိသော အစားအစာများဖြင့် ပြည့်စုံကာ မုနိသည် မိမိ၏ များစွာသော ဇနီးများနှင့်အတူ ဂೃಹಸ್ಥရေးရာများတွင် ပျော်မွေ့နေ하였다။
Verse 46
स बह्वऋचस्ताभिरपारणीय- तप:श्रियानर्घ्यपरिच्छदेषु । गृहेषु नानोपवनामलाम्भ:- सरस्सु सौगन्धिककाननेषु ॥ ४५ ॥ महार्हशय्यासनवस्त्रभूषण- स्नानानुलेपाभ्यवहारमाल्यकै: । स्वलङ्कृत स्त्रीपुरुषेषु नित्यदा रेमेऽनुगायद्द्विजभृङ्गवन्दिषु ॥ ४६ ॥
မန္တရားရွတ်ဆိုရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဘဟွရိချ စောဘရီမုနိ၏ အလွန်ကြီးမားသော တပဿာတန်ခိုးကြောင့် အိမ်တော်သည် အလွန်အမင်း ခမ်းနားကြွယ်ဝလာ하였다—အဝတ်အစားနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများ၊ အလှပြင်တင့်တယ်သော အလုပ်သမားအမျိုးသားအမျိုးသမီးများ၊ ရေကြည်ကန်များပါသော ဥယျာဉ်မျိုးစုံနှင့် မွှေးကြိုင်သော ပန်းတောများရှိသည်။ ဥယျာဉ်တွင် ငှက်သံချိုမြိန်ခြင်းနှင့် ပျားသံဟုန်းဟုန်းကာ၊ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် သီချင်းဆိုသူများ၏ သီဆိုသံနှင့် ပေါင်းစည်းနေသည်။ တန်ဖိုးကြီး အိပ်ရာထိုင်ခုံများ၊ ရေချိုးစီမံကိန်းများ၊ စန္ဒနလိမ်းဆေး၊ ပန်းကုံးများနှင့် အရသာရှိသော အစားအစာများဖြင့် ပြည့်စုံကာ မုနိသည် မိမိ၏ များစွာသော ဇနီးများနှင့်အတူ ဂৃহস্থရေးရာများတွင် ပျော်မွေ့နေ하였다။
Verse 47
यद्गार्हस्थ्यं तु संवीक्ष्य सप्तद्वीपवतीपति: । विस्मित: स्तम्भमजहात् सार्वभौमश्रियान्वितम् ॥ ४७ ॥
ကျွန်းခုနစ်ကျွန်းပါဝင်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘုရင် မာန္ဓာတာသည် စောဘရီမုနိ၏ ဂೃಹಸ್ಥအိုင်ရှဝရ്യကို မြင်သောအခါ အံ့အားသင့်၍ တိတ်ဆိတ်သွား하였다။ ထို့နောက် ကမ္ဘာ့အင်ပါယာဘုရင်ဟူသော အဆင့်အတန်းပေါ်ရှိ မုသာမာနကို စွန့်လွှတ်하였다။
Verse 48
एवं गृहेष्वभिरतो विषयान् विविधै: सुखै: । सेवमानो न चातुष्यदाज्यस्तोकैरिवानल: ॥ ४८ ॥
ဤသို့ စောဘရီမုနိသည် အိမ်ထောင်ရေးတွင် အာရုံခံအပျော်အပါးမျိုးစုံကို ခံစားသော်လည်း လုံးဝမတೃप्तခဲ့؛ ဂျီ (ghee) အစက်အစက်ကို အမြဲထည့်ပေးလျှင် မီးသည် မငြိမ်းသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 49
स कदाचिदुपासीन आत्मापह्नवमात्मन: । ददर्श बह्वृचाचार्यो मीनसङ्गसमुत्थितम् ॥ ४९ ॥
ထို့နောက် တစ်နေ့တွင် မန္တရားရွတ်ဆိုရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဘဟွရိချာချာရျ စောဘရီမုနိသည် တိတ်ဆိတ်ရာ၌ ထိုင်ကာ မိမိကျဆုံးရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို စဉ်းစား하였다။ ထိုအခါ မိမိ၏ ကျဆုံးမှုသည် ငါးများ၏ ကာမရေးရာနှင့် ပေါင်းသင်းမိခြင်းမှ ပေါ်လာသော အာသက္တိကြောင့်သာ ဖြစ်ကြောင်းကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့하였다။
Verse 50
अहो इमं पश्यत मे विनाशं तपस्विन: सच्चरितव्रतस्य । अन्तर्जले वारिचरप्रसङ्गात् प्रच्यावितं ब्रह्म चिरं धृतं यत् ॥ ५० ॥
အို! ငါ့ကျဆုံးမှုကို ကြည့်ပါ—တပဿီဖြစ်၍ သီလဝတ္တကောင်းကောင်းကို ထိန်းသိမ်းနေသော်လည်း ရေအောက်အတွင်း၌ ငါးတို့၏ မေထုန်ကိစ္စနှင့် ပေါင်းသင်းမိသဖြင့် ရှည်လျားသော တပဿာ၏ အကျိုးကို ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
Verse 51
सङ्गं त्यजेत मिथुनव्रतीनां मुमुक्षु: सर्वात्मना न विसृजेद् बहिरिन्द्रियाणि । एकश्चरन् रहसि चित्तमनन्त ईशे युञ्जीत तद्व्रतिषु साधुषु चेत् प्रसङ्ग: ॥ ५१ ॥
မောက္ခကိုလိုလားသူသည် ကာမအာသက်သူတို့၏ အပေါင်းအသင်းကို အပြည့်အဝ စွန့်လွှတ်ရမည်၊ အင်ဒြိယများကို ပြင်ပအရာများသို့ မလွှတ်ရ။ တိတ်ဆိတ်ရာ၌ တစ်ယောက်တည်းနေ၍ စိတ်ကို အနန္တအရှင်၏ ပဒ္မခြေတော်၌ ချိတ်ဆက်ထားရမည်; ပေါင်းသင်းလိုလျှင် ထိုကဲ့သို့ပင် ဝတ္တတူသော သာဓုတို့နှင့်သာ ပေါင်းသင်းရမည်။
Verse 52
एकस्तपस्व्यहमथाम्भसि मत्स्यसङ्गात् पञ्चाशदासमुत पञ्चसहस्रसर्ग: । नान्तं व्रजाम्युभयकृत्यमनोरथानां मायागुणैर्हृतमतिर्विषयेऽर्थभाव: ॥ ५२ ॥
အစမှာ ငါတစ်ယောက်တည်း ယောဂတပဿာကို အားထုတ်နေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ငါးတို့၏ မေထုန်အပေါင်းအသင်းကြောင့် လက်ထပ်လိုစိတ် ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် ငါသည် မယား ၅၀ ယောက်၏ ခင်ပွန်းဖြစ်ပြီး တစ်ယောက်စီမှ သား ၁၀၀ စီ မွေးဖွားစေ၍ မိသားစု ၅,၀၀၀ ထိ တိုးပွားသွားသည်။ မာယာ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် ငါ့ဉာဏ် လုယူခံရကာ အာရုံခံစားမှုဆိုင်ရာ သာယာမှုကိုပင် ပျော်ရွှင်မှုဟု ထင်မှတ်ခဲ့သည်; ထို့ကြောင့် ယခုဘဝနှင့် နောက်ဘဝတွင်လည်း ငါ့၏ ခံစားလိုစိတ်များ အဆုံးမရှိ။
Verse 53
एवं वसन् गृहे कालं विरक्तो न्यासमास्थित: । वनं जगामानुययुस्तत्पत्न्य: पतिदेवता: ॥ ५३ ॥
ဤသို့ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စများတွင် အချိန်တစ်ခဏ နေထိုင်ပြီးနောက် သူသည် လောကီပျော်ရွှင်မှုများမှ ဝေးကွာလာသည်။ ပစ္စည်းဆိုင်ရာ အပေါင်းအသင်းကို စွန့်ရန် ဝါနပရಸ್ಥ အာရှ్రమကို လက်ခံကာ တောသို့ ထွက်ခွာ하였다။ ခင်ပွန်းကိုပင် အားကိုးရာတော်မူသော ပတိဒေဝတာ မယားများလည်း ခင်ပွန်းမှတပါး အခြားအကာအကွယ်မရှိသဖြင့် လိုက်ပါသွားကြသည်။
Verse 54
तत्र तप्त्वा तपस्तीक्ष्णमात्मदर्शनमात्मवान् । सहैवाग्निभिरात्मानं युयोज परमात्मनि ॥ ५४ ॥
တောတွင် သွားရောက်ပြီး ကိုယ်တိုင်ကို သိမြင်သော ဆောဘရီ မုနိသည် ပြင်းထန်သော တပဿာကို ကျင့်ကာ အတ္တမမြင်ခြင်းကို ရရှိ하였다။ နောက်ဆုံးကာလ၌ မီးထဲတွင် ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်ပြီး အဆုံးတွင် ပရမాత్మ ဘဂဝန်၏ ဝန်ဆောင်မှု၌ မိမိကိုယ်ကို ချိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
Verse 55
ता: स्वपत्युर्महाराज निरीक्ष्याध्यात्मिकीं गतिम् । अन्वीयुस्तत्प्रभावेण अग्निं शान्तमिवार्चिष: ॥ ५५ ॥
အို မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်၊ ဆောဘရီ မုနိ၏ ဝိညာဉ်ရေးရာ တိုးတက်မှုကို မြင်တွေ့၍ သူ၏ ဝိညာဉ်အာနုဘော်ကြောင့် မိဖုရားများလည်း ဝိညာဉ်လောကသို့ ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ မီးငြိမ်းသွားလျှင် မီးလျှံများလည်း ငြိမ်းသကဲ့သို့။
Frequently Asked Questions
Vikukṣi’s act violated śrāddha regulations: offerings for pitṛ-yajña must be uncontaminated and ritually pure. By eating part of the hunted flesh, he rendered it ucchiṣṭa (remnants), which Vasiṣṭha—guardian of brāhmaṇical standards—recognized as unfit. The exile underscores that even royal heirs are accountable to dharma, and that yajña is not a mere formality but a sacred interface requiring purity and obedience to śāstra.
Purañjaya agreed to defeat the demons on the condition that Indra become his carrier. By Viṣṇu’s order, Indra accepted and served as a great bull. Riding on the bull, Purañjaya sat upon its hump (kakut), thus becoming Kakutstha; because Indra was his vāhana (carrier), he became Indravāha. The Bhāgavata presents names as theological-historical markers of specific dharmic acts.
Dhundhu was a destructive demon killed by Kuvalayāśva to satisfy the sage Utaṅka. The king’s epithet Dhundhumāra (“slayer of Dhundhu”) memorializes this service to a brāhmaṇa and the protection of the world. The near-total loss of his sons—burned by Dhundhu’s fire—also illustrates the peril inherent in kṣatriya duty and the cost of confronting adharma.
During an Indra-yajña performed to obtain a son, Yuvanāśva—moved by the supreme controller—drank the sanctified water intended for his wife. The sages recognized providence (daiva) as irresistible, and in time the child emerged from the king’s right abdomen. The episode teaches that outcomes are ultimately governed by the Lord, and it frames Māndhātā’s sovereignty as divinely sanctioned rather than merely biological.
Saubhari’s austerity was disrupted by contemplating the mating of fish, which awakened latent desire. The Bhāgavata uses this to teach saṅga-doṣa: the mind internalizes what it repeatedly observes, and desire expands without satiation (illustrated by the ‘fire fed with ghee’ analogy). His later renunciation shows the corrective path—detachment, seclusion, and fixation on the Lord’s lotus feet with spiritually aligned association.