
Yayāti, Devayānī, Śarmiṣṭhā, and the Exchange of Youth: The Unsatisfied Nature of Desire
လမင်းမင်းဆက် (vaṁśānucarita) ကို ဆက်လက်ဖော်ပြရာတွင် သုကဒေဝက နဟုရှ၏ သားများကို မိတ်ဆက်ပြီး ယတိသည် မင်းအာဏာကို စွန့်လွှတ်သဖြင့် ယယာတိက အုပ်ချုပ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ နဟုရှသည် သစီကို မလေးစားသဖြင့် အပြစ်တင်ခံကာ မြွေကြီး (python) ဖြစ်သွားရခြင်းက ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှုမရှိသော အာဏာသည် ကျဆုံးမှုသို့ ခေါ်ဆောင်ကြောင်း သင်ခန်းစာပေးသည်။ ထို့နောက် ဒေဝယာနီ (သုကြာစာရျ၏ သမီး) နှင့် ရှာမိဋ္ဌာ (ဝೃṣပရဝါ၏ သမီး) တို့ အငြင်းပွားကာ ဒေဝယာနီကို ရေတွင်းထဲ ပစ်ချသည့် အရှက်ခွဲမှု ဖြစ်ပြီး မင်းယယာတိက ကံကောင်းစွာ ကယ်တင်သည်။ လက်ကိုင်ခြင်းကို လက်ထပ်သဘောတူညီချက်ဟု ယူဆကာ၊ “ဗြာဟ္မဏနှင့် မလက်ထပ်ရ” ဟူသော မိမိအပေါ်ရှိ အမိန့်တော်ကြောင့် ဒေဝယာနီက ယယာတိနှင့် လက်ထပ်ရန် တင်းတင်းကျပ်ကျပ် တောင်းဆိုပြီး ယယာတိက pratiloma စိုးရိမ်မှုရှိသော်လည်း လက်ခံသည်။ သုကြာစာရျက လက်ထပ်ပွဲကို စီစဉ်ပြီး ရှာမိဋ္ဌာနှင့် မပေါင်းသင်းရဟု သတိပေးသော်လည်း နောက်ပိုင်း ယယာတိက ရှာမိဋ္ဌာအား သားတစ်ယောက် ပေးကာ ဒေဝယာနီ၏ ဒေါသကို ဖြစ်စေပြီး သုကြာစာရျက အရွယ်မတိုင်မီ အိုမင်းစေမည့် အပြစ်တင်ချက် ချမှတ်သည်။ ကုစားချက်အဖြစ် စိတ်လိုလက်ရ ယုဝနကို ပေးမည့်သူနှင့် အိုမင်းမှုကို လဲလှယ်နိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်ပြီး သားလေးယောက် ငြင်းပယ်သော်လည်း ပူရုက ဖခင်ကို ဂရုတစိုက် လိုက်နာကာ လက်ခံသည်။ ယယာတိသည် အချိန်ကြာကြာ ပျော်ရွှင်ကာ ယဇ္ဉများ ပြုလုပ်၍ ဝါစုဒေဝကို ဘုရားပူဇော်သော်လည်း ဆန္ဒက မပြည့်ဝသေးကြောင်း ထင်ရှားလာပြီး ကာမသည် မပြည့်မစုံ အမြဲမကျေနပ်သော သဘောရှိကြောင်း နောက်တစ်ဆင့် သဘောပေါက်ကာ ဘုရားသခင်ထံ လှည့်၍ စွန့်လွှတ်ခြင်းသို့ ဦးတည်မည်ကို ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Verse 1
श्रीशुक उवाच यतिर्ययाति: संयातिरायतिर्वियति: कृति: । षडिमे नहुषस्यासन्निन्द्रियाणीव देहिन: ॥ १ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုಸ್ವာမီက မိန့်ကြားသည်—အို ပရိက္ခစ် မင်းကြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ဇီဝသည် အင်ဒြိယ ခြောက်ပါး ရှိသကဲ့သို့ မင်း နဟုෂ၌လည်း သား ခြောက်ယောက် ရှိသည်—ယတိ၊ ယယာတိ၊ သံယာတိ၊ အာယာတိ၊ ဝိယာတိ၊ ကృతိ။
Verse 2
राज्यं नैच्छद् यति: पित्रा दत्तं तत्परिणामवित् । यत्र प्रविष्ट: पुरुष आत्मानं नावबुध्यते ॥ २ ॥
ယတိသည် ဖခင်ပေးသော နန်းတော်ကို မခံယူခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ ရာဇာအရာထမ်းဝင်လျှင် အတ္တတတ္တဝကို မသိမြင်နိုင်ကြောင်း အကျိုးဆက်ကို သိထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 3
पितरि भ्रंशिते स्थानादिन्द्राण्या धर्षणाद्द्विजै: । प्रापितेऽजगरत्वं वै ययातिरभवन्नृप: ॥ ३ ॥
အိန္ဒြာ၏ ဇနီး ရှချီကို မလေးစားဘဲ လွန်ကျူးသဖြင့် နဟုရှသည် အဆင့်မှ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ဘြာဟ္မဏတို့၏ ကျိန်စာကြောင့် မြွေကြီးအဖြစ်သို့ ကျရောက်ကာ ယယာတိသည် မင်းဖြစ်လာ하였다။
Verse 4
चतसृष्वादिशद् दिक्षु भ्रातृन् भ्राता यवीयस: । कृतदारो जुगोपोर्वीं काव्यस्य वृषपर्वण: ॥ ४ ॥
ယယာတိသည် ညီလေးလေးယောက်ကို လေးဘက်လေးတန် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ မိမိသည် သုကြာချာရျ၏ သမီး ဒေဝယာနီနှင့် ဝೃષပರ್ವာ၏ သမီး ရှර්မိဋ္ဌာတို့ကို လက်ထပ်ကာ ကမ္ဘာမြေတစ်လုံးလုံးကို အုပ်စိုး하였다။
Verse 5
श्रीराजोवाच ब्रह्मर्षिर्भगवान् काव्य: क्षत्रबन्धुश्च नाहुष: । राजन्यविप्रयो: कस्माद् विवाह: प्रतिलोमक: ॥ ५ ॥
မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်က ပြောသည်—ကာဝျ (သုကြာချာရျ) သည် ဘြဟ္မရိရှိ အလွန်တန်ခိုးရှိသူ၊ နဟုရှ၏ သား ယယာတိသည် က္ଷတ္တရိယ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် က္ଷတ္တရိယနှင့် ဘြာဟ္မဏကြား ပရတိလိုမ မင်္ဂလာသည် မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်သနည်း။
Verse 6
श्रीशुक उवाच एकदा दानवेन्द्रस्य शर्मिष्ठा नाम कन्यका । सखीसहस्रसंयुक्ता गुरुपुत्र्या च भामिनी ॥ ६ ॥ देवयान्या पुरोद्याने पुष्पितद्रुमसङ्कुले । व्यचरत्कलगीतालिनलिनीपुलिनेऽबला ॥ ७ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုಸ್ವာမီက ပြောသည်—တစ်နေ့တွင် ဒါနဝမင်း ဝೃષပರ್ವာ၏ သမီး ရှර්မိဋ္ဌာသည် အပြစ်ကင်းသော်လည်း စိတ်ကောက်လွယ်သူဖြစ်၍ မိတ်ဆွေမိန်းကလေး ထောင်ပေါင်းများစွာနှင့်အတူ ဂုရုပုတ্রী ဒေဝယာနီနှင့် နန်းတော်ဥယျာဉ်တွင် လျှောက်လည်ခဲ့သည်။ ဥယျာဉ်မှာ ကြာပန်းများ၊ ပန်းသီးပင်များနှင့် သီချင်းသံချိုသော ငှက်များ၊ ပျားများဖြင့် ပြည့်နှက်နေ하였다။
Verse 7
श्रीशुक उवाच एकदा दानवेन्द्रस्य शर्मिष्ठा नाम कन्यका । सखीसहस्रसंयुक्ता गुरुपुत्र्या च भामिनी ॥ ६ ॥ देवयान्या पुरोद्याने पुष्पितद्रुमसङ्कुले । व्यचरत्कलगीतालिनलिनीपुलिनेऽबला ॥ ७ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—တစ်နေ့တွင် ဒာနဝဘုရင် ဝೃෂပರ್ವာ ၏ သမီး ရှර්မိဋ္ဌာ သည် ရိုးသားသော်လည်း စိတ်မြန်သူဖြစ်၍၊ သုကြာချာရျ၏ သမီး ဒေဝယာနီ နှင့် မိတ်သမီးများ ထောင်ပေါင်းများစွာနှင့်အတူ နန်းတော်ဥယျာဉ်တွင် လှည့်လည်နေ하였다။ ဥယျာဉ်သည် ကြာပန်းများ၊ ပန်းသီးပင်များနှင့် ပြည့်နှက်ကာ သီချင်းသံချိုသော ငှက်များနှင့် ပျားများ၏ ဟုန်ဟုန်သံဖြင့် သာယာလှပနေ하였다။
Verse 8
ता जलाशयमासाद्य कन्या: कमललोचना: । तीरे न्यस्य दुकूलानि विजह्रु: सिञ्चतीर्मिथ: ॥ ८ ॥
ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသော မိန်းကလေးများသည် ရေကန်အနားသို့ ရောက်လာပြီး ရေချိုးကစားလိုသဖြင့် အဝတ်အစားများကို ကမ်းပေါ်တွင် ထားကာ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ရေဖြန်းကာ ပျော်ရွှင်စွာ ကစားကြ하였다။
Verse 9
वीक्ष्य व्रजन्तं गिरिशं सह देव्या वृषस्थितम् । सहसोत्तीर्य वासांसि पर्यधुर्व्रीडिता: स्त्रिय: ॥ ९ ॥
ရေထဲတွင် ကစားနေစဉ် သူတို့သည် မိမိဇနီး ဒေဝီ ပါర్వတီနှင့်အတူ နွားပေါ်တွင် ထိုင်ကာ ဖြတ်သန်းသွားသော တောင်ရှင် သီဝကို ရုတ်တရက် မြင်ကြသည်။ အဝတ်မဲ့နေသဖြင့် ရှက်ကြောက်ကာ မိန်းကလေးများသည် ချက်ချင်း ရေထဲမှ ထွက်လာပြီး အဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ကာ ကိုယ်ကို ဖုံးအုပ်ကြ하였다။
Verse 10
शर्मिष्ठाजानती वासो गुरुपुत्र्या: समव्ययत् । स्वीयं मत्वा प्रकुपिता देवयानीदमब्रवीत् ॥ १० ॥
ရှර්မိဋ္ဌာ သည် မသိမသာဖြင့် ဂုရုပုတ్రీ ဒေဝယာနီ၏ အဝတ်ကို ကိုယ့်အဝတ်ဟု ထင်ကာ ဝတ်ဆင်လိုက်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒေဝယာနီ ဒေါသထွက်၍ ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 11
अहो निरीक्ष्यतामस्या दास्या: कर्म ह्यसाम्प्रतम् । अस्मद्धार्यं धृतवती शुनीव हविरध्वरे ॥ ११ ॥
အို၊ ဒီကျွန်မ ရှර්မိဋ္ဌာ ရဲ့ မသင့်တော်သော အပြုအမူကို ကြည့်ပါဦး! အကျင့်အညွှန်းကို မလေးစားဘဲ ငါဝတ်ရမည့် အဝတ်ကို ဝတ်ယူလိုက်သည်—ယဇ်ပူဇော်ရာတွင် အသုံးပြုမည့် ဂျီကို ခွေးက လုယူသကဲ့သို့။
Verse 12
यैरिदं तपसा सृष्टं मुखं पुंस: परस्य ये । धार्यते यैरिह ज्योति: शिव: पन्था: प्रदर्शित: ॥ १२ ॥ यान् वन्दन्त्युपतिष्ठन्ते लोकनाथा: सुरेश्वरा: । भगवानपि विश्वात्मा पावन: श्रीनिकेतन: ॥ १३ ॥ वयं तत्रापि भृगव: शिष्योऽस्या न: पितासुर: । अस्मद्धार्यं धृतवती शूद्रो वेदमिवासती ॥ १४ ॥
ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘုရားသခင်၏ မျက်နှာတော်အဖြစ် လက်ခံထားသော အရည်အချင်းပြည့်မီသော ဗြာహ్మణများထဲတွင် ပါဝင်ပါသည်။ ဗြာహ్మణများသည် ၎င်းတို့၏ ခြိုးခြံချွေတာမှုဖြင့် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို ဖန်တီးခဲ့ကြပြီး ပကတိသစ္စာတရားကို ၎င်းတို့၏ နှလုံးသားထဲတွင် အမြဲထားရှိကြသည်။ သူတို့သည် ကောင်းသောကံလမ်း၊ ဝေဒယဉ်ကျေးမှုလမ်းစဉ်ကို ညွှန်ပြခဲ့ကြသည်။ ဤလောက၌ ကိုးကွယ်ထိုက်သော တစ်ခုတည်းသော အရာများ ဖြစ်သောကြောင့် နတ်ဘုရားကြီးများနှင့် ဘုရားသခင် ကိုယ်တော်တိုင်ပင်လျှင် ပူဇော်ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘြိဂု မင်းဆက်တွင် ရှိနေသောကြောင့် ပို၍ပင် လေးစားထိုက်ပါသည်။ သို့သော် ဤအမျိုးသမီး၏ဖခင်သည် အသူရာများထဲမှဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့၏တပည့်ဖြစ်သော်လည်း၊ သူမသည် ဝေဒအသိပညာကို ရယူနေသည့် ရှူဒြာကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်၏ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။
Verse 13
यैरिदं तपसा सृष्टं मुखं पुंस: परस्य ये । धार्यते यैरिह ज्योति: शिव: पन्था: प्रदर्शित: ॥ १२ ॥ यान् वन्दन्त्युपतिष्ठन्ते लोकनाथा: सुरेश्वरा: । भगवानपि विश्वात्मा पावन: श्रीनिकेतन: ॥ १३ ॥ वयं तत्रापि भृगव: शिष्योऽस्या न: पितासुर: । अस्मद्धार्यं धृतवती शूद्रो वेदमिवासती ॥ १४ ॥
ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘုရားသခင်၏ မျက်နှာတော်အဖြစ် လက်ခံထားသော အရည်အချင်းပြည့်မီသော ဗြာహ్మణများထဲတွင် ပါဝင်ပါသည်။ ဗြာహ్మణများသည် ၎င်းတို့၏ ခြိုးခြံချွေတာမှုဖြင့် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို ဖန်တီးခဲ့ကြပြီး ပကတိသစ္စာတရားကို ၎င်းတို့၏ နှလုံးသားထဲတွင် အမြဲထားရှိကြသည်။ သူတို့သည် ကောင်းသောကံလမ်း၊ ဝေဒယဉ်ကျေးမှုလမ်းစဉ်ကို ညွှန်ပြခဲ့ကြသည်။ ဤလောက၌ ကိုးကွယ်ထိုက်သော တစ်ခုတည်းသော အရာများ ဖြစ်သောကြောင့် နတ်ဘုရားကြီးများနှင့် ဘုရားသခင် ကိုယ်တော်တိုင်ပင်လျှင် ပူဇော်ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘြိဂု မင်းဆက်တွင် ရှိနေသောကြောင့် ပို၍ပင် လေးစားထိုက်ပါသည်။ သို့သော် ဤအမျိုးသမီး၏ဖခင်သည် အသူရာများထဲမှဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့၏တပည့်ဖြစ်သော်လည်း၊ သူမသည် ဝေဒအသိပညာကို ရယူနေသည့် ရှူဒြာကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်၏ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။
Verse 14
यैरिदं तपसा सृष्टं मुखं पुंस: परस्य ये । धार्यते यैरिह ज्योति: शिव: पन्था: प्रदर्शित: ॥ १२ ॥ यान् वन्दन्त्युपतिष्ठन्ते लोकनाथा: सुरेश्वरा: । भगवानपि विश्वात्मा पावन: श्रीनिकेतन: ॥ १३ ॥ वयं तत्रापि भृगव: शिष्योऽस्या न: पितासुर: । अस्मद्धार्यं धृतवती शूद्रो वेदमिवासती ॥ १४ ॥
ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘုရားသခင်၏ မျက်နှာတော်အဖြစ် လက်ခံထားသော အရည်အချင်းပြည့်မီသော ဗြာహ్మణများထဲတွင် ပါဝင်ပါသည်။ ဗြာహ్మణများသည် ၎င်းတို့၏ ခြိုးခြံချွေတာမှုဖြင့် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို ဖန်တီးခဲ့ကြပြီး ပကတိသစ္စာတရားကို ၎င်းတို့၏ နှလုံးသားထဲတွင် အမြဲထားရှိကြသည်။ သူတို့သည် ကောင်းသောကံလမ်း၊ ဝေဒယဉ်ကျေးမှုလမ်းစဉ်ကို ညွှန်ပြခဲ့ကြသည်။ ဤလောက၌ ကိုးကွယ်ထိုက်သော တစ်ခုတည်းသော အရာများ ဖြစ်သောကြောင့် နတ်ဘုရားကြီးများနှင့် ဘုရားသခင် ကိုယ်တော်တိုင်ပင်လျှင် ပူဇော်ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘြိဂု မင်းဆက်တွင် ရှိနေသောကြောင့် ပို၍ပင် လေးစားထိုက်ပါသည်။ သို့သော် ဤအမျိုးသမီး၏ဖခင်သည် အသူရာများထဲမှဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့၏တပည့်ဖြစ်သော်လည်း၊ သူမသည် ဝေဒအသိပညာကို ရယူနေသည့် ရှူဒြာကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်၏ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။
Verse 15
एवं क्षिपन्तीं शर्मिष्ठा गुरुपुत्रीमभाषत । रुषा श्वसन्त्युरङ्गीव धर्षिता दष्टदच्छदा ॥ १५ ॥
သုကဒေဝ ဂေါသွာမိက ပြောကြားသည်- ဤကဲ့သို့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော စကားလုံးများဖြင့် ပြစ်တင်ရှုတ်ချသောအခါ၊ သာမိဋ္ဌ သည် အလွန်ဒေါသထွက်ခဲ့သည်။ မြွေကဲ့သို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် အသက်ရှူပြီး အောက်နှုတ်ခမ်းကို သွားဖြင့် ကိုက်ကာ သုကြာချာရ ၏ သမီးဖြစ်သူအား ဤသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
Verse 16
आत्मवृत्तमविज्ञाय कत्थसे बहु भिक्षुकि । किं न प्रतीक्षसेऽस्माकं गृहान् बलिभुजो यथा ॥ १६ ॥
ဟယ် သူတောင်းစားမ၊ နင့်အဆင့်အတန်းကို နင်နားမလည်ဘဲနဲ့ ဘာလို့ မလိုအပ်ဘဲ စကားတွေအများကြီးပြောနေတာလဲ။ နင်တို့အားလုံး ကျီးကန်းတွေလို ငါတို့အိမ်မှာ စားဝတ်နေရေးအတွက် မှီခိုစောင့်ဆိုင်းနေကြတာ မဟုတ်ဘူးလား။
Verse 17
एवंविधै: सुपरुषै: क्षिप्त्वाचार्यसुतां सतीम् । शर्मिष्ठा प्राक्षिपत् कूपे वासश्चादाय मन्युना ॥ १७ ॥
ဤသို့ ကြမ်းတမ်းသောစကားများဖြင့် ရှර්မိဋ္ဌာသည် ရှုကရာချာရျ၏ သမီး ဒေဝယာနီကို ဆူပူတားမြစ်하였다။ ဒေါသဖြင့် သူမ၏ အဝတ်အစားကို လုယူကာ ဒေဝယာနီကို ရေတွင်းထဲသို့ ပစ်ချလိုက်သည်။
Verse 18
तस्यां गतायां स्वगृहं ययातिर्मृगयां चरन् । प्राप्तो यदृच्छया कूपे जलार्थी तां ददर्श ह ॥ १८ ॥
ဒေဝယာနီကို ရေတွင်းထဲသို့ ပစ်ချပြီးနောက် ရှර්မိဋ္ဌာသည် အိမ်သို့ ပြန်သွား하였다။ ထိုအချိန်တွင် မင်းယယာတိသည် အမဲလိုက်ခရီးတွင် ရေသောက်ရန် ယာဉ်တော်မတော်တဆ ရေတွင်းသို့ ရောက်လာကာ ဒေဝယာနီကို တွေ့မြင်하였다။
Verse 19
दत्त्वा स्वमुत्तरं वासस्तस्यै राजा विवाससे । गृहीत्वा पाणिना पाणिमुज्जहार दयापर: ॥ १९ ॥
ရေတွင်းထဲတွင် အဝတ်မရှိသော ဒေဝယာနီကို မြင်သောအခါ မင်းသည် ချက်ချင်း မိမိ၏ အပေါ်အဝတ်ကို ပေး하였다။ ကရုဏာဖြင့် သူမ၏ လက်ကို ကိုင်ကာ အပြင်သို့ ဆွဲတင်ခဲ့သည်။
Verse 20
तं वीरमाहौशनसी प्रेमनिर्भरया गिरा । राजंस्त्वया गृहीतो मे पाणि: परपुरञ्जय ॥ २० ॥ हस्तग्राहोऽपरो मा भूद् गृहीतायास्त्वया हि मे । एष ईशकृतो वीर सम्बन्धो नौ न पौरुष: ॥ २१ ॥
ချစ်ခြင်းမေတ္တာပြည့်ဝသောစကားဖြင့် ဒေဝယာနီက ပြောသည်— “အို မင်းကြီး၊ ရန်သူမြို့များကို အနိုင်ယူသူ၊ သင်သည် ကျွန်မ၏ လက်ကို ကိုင်ခဲ့သည်; ထို့ကြောင့် ကျွန်မကို ဇနီးအဖြစ် လက်ခံခဲ့သည်။ အခြားသူ မည်သူမျှ ကျွန်မ၏ လက်ကို မကိုင်စေပါနှင့်; အို သူရဲကောင်း၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆက်နွယ်မှုသည် အရှင်၏ စီမံတော်မူခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်၊ လူ့ပေါ်ရုෂကြောင့် မဟုတ်ပါ။”
Verse 21
तं वीरमाहौशनसी प्रेमनिर्भरया गिरा । राजंस्त्वया गृहीतो मे पाणि: परपुरञ्जय ॥ २० ॥ हस्तग्राहोऽपरो मा भूद् गृहीतायास्त्वया हि मे । एष ईशकृतो वीर सम्बन्धो नौ न पौरुष: ॥ २१ ॥
ချစ်ခြင်းမေတ္တာပြည့်ဝသောစကားဖြင့် ဒေဝယာနီက ပြောသည်— “အို မင်းကြီး၊ ရန်သူမြို့များကို အနိုင်ယူသူ၊ သင်သည် ကျွန်မ၏ လက်ကို ကိုင်ခဲ့သည်; ထို့ကြောင့် ကျွန်မကို ဇနီးအဖြစ် လက်ခံခဲ့သည်။ အခြားသူ မည်သူမျှ ကျွန်မ၏ လက်ကို မကိုင်စေပါနှင့်; အို သူရဲကောင်း၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆက်နွယ်မှုသည် အရှင်၏ စီမံတော်မူခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်၊ လူ့ပေါ်ရုෂကြောင့် မဟုတ်ပါ။”
Verse 22
यदिदं कूपमग्नाया भवतो दर्शनं मम । न ब्राह्मणो मे भविता हस्तग्राहो महाभुज । कचस्य बार्हस्पत्यस्य शापाद् यमशपं पुरा ॥ २२ ॥
ကျွန်မက ရေတွင်းထဲကျသွားလို့ပဲ သင့်ကို တွေ့မြင်ခွင့်ရတာပါ; ဒါဟာ ကံတရားရဲ့ စီမံချက်ပါ။ ဗြဟ္စပတိ၏သား ကချကို ကျွန်မကျိန်စာတင်ခဲ့သဖြင့် သူကလည်း “နင့်ခင်ပွန်းဟာ ဗြာဟ္မဏ မဖြစ်ရ” လို့ ကျွန်မကို ကျိန်စာတင်ခဲ့တယ်။ ထို့ကြောင့် အင်အားကြီးလက်မောင်းရှင်၊ ကျွန်မ ဗြာဟ္မဏ၏ ဇနီး မဖြစ်နိုင်ပါ။
Verse 23
ययातिरनभिप्रेतं दैवोपहृतमात्मन: । मनस्तु तद्गतं बुद्ध्वा प्रतिजग्राह तद्वच: ॥ २३ ॥
ဓမ္မစာတမ်းအရ ခွင့်မပြုသည့် မင်္ဂလာဖြစ်သဖြင့် ဘုရင် ယယာတိ မနှစ်သက်ခဲ့ပေမယ့်၊ ကံတရားက စီမံထားသည်ဟု ယူဆကာ ဒေဝယာနီ၏ အလှအပကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားသဖြင့် သူမ၏ တောင်းဆိုချက်ကို လက်ခံ하였다။
Verse 24
गते राजनि सा धीरे तत्र स्म रुदती पितु: । न्यवेदयत्तत: सर्वमुक्तं शर्मिष्ठया कृतम् ॥ २४ ॥
ထို့နောက် ပညာရှိဘုရင်က နန်းတော်သို့ ပြန်သွားပြီးနောက် ဒေဝယာနီက မျက်ရည်ကျလျက် အိမ်ပြန်လာကာ ဖခင် ရှုကရာချာရျာထံ သရ္မိဋ္ဌာ ပြုခဲ့သမျှကို အကုန်လုံး ပြောပြခဲ့သည်—ရေတွင်းထဲ ပစ်ချခံရခြင်းနှင့် ဘုရင်က ကယ်တင်ပေးခြင်းတို့ပါဝင်သည်။
Verse 25
दुर्मना भगवान् काव्य: पौरोहित्यं विगर्हयन् । स्तुवन् वृत्तिं च कापोतीं दुहित्रा स ययौ पुरात् ॥ २५ ॥
ဒါကိုကြားပြီး ဘဂဝန် ကာဗျ (ရှုကရာချာရျာ) သည် အလွန်စိတ်မကောင်းဖြစ်하였다။ ပုရောဟိတ်အလုပ်ကို ရှုတ်ချကာ၊ လယ်ကွင်းများတွင် ကျန်နေသော စပါးစေ့များကို ကောက်ယူ၍ အသက်မွေးခြင်း (uñcha-vṛtti) ကို ချီးမွမ်းလျက် သမီးနှင့်အတူ အိမ်မှ ထွက်ခွာ하였다။
Verse 26
वृषपर्वा तमाज्ञाय प्रत्यनीकविवक्षितम् । गुरुं प्रसादयन् मूर्ध्ना पादयो: पतित: पथि ॥ २६ ॥
ဘုရင် ဝೃಷပရ္ဝာ သည် ရှုကရာချာရျာက မိမိကို ဆုံးမရန် သို့မဟုတ် ကျိန်စာတင်ရန် လာနေသည်ကို သိမြင်하였다။ ထို့ကြောင့် ရှုကရာချာရျာ အိမ်သို့ မရောက်မီ လမ်းပေါ်သို့ ထွက်ကာ ဂုရု၏ ခြေတော်ရင်း၌ ခေါင်းချလဲကျပြီး၊ အမျက်ကို တားဆီးကာ ပျော်ရွှင်စေ하였다။
Verse 27
क्षणार्धमन्युर्भगवान् शिष्यं व्याचष्ट भार्गव: । कामोऽस्या: क्रियतां राजन् नैनां त्यक्तुमिहोत्सहे ॥ २७ ॥
ဘဂဝန် ဘာရ္ဂဝ ရှုကရာချာရျသည် ခဏတာ ဒေါသထွက်သော်လည်း နောက်တွင် စိတ်ကျေနပ်၍ ဝೃṣပರ್ವာ မင်းထံ—“အရှင်မင်း၊ ဒေဝယာနီ၏ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပါ; သူမသည် ကျွန်ုပ်၏ သမီးဖြစ်၍ ဤလောက၌ မစွန့်ပစ်နိုင်၊ မလျစ်လျူရှုနိုင်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 28
तथेत्यवस्थिते प्राह देवयानी मनोगतम् । पित्रा दत्ता यतो यास्ये सानुगा यातु मामनु ॥ २८ ॥
ရှုကရာချာရျ၏ တောင်းဆိုချက်ကို ကြားပြီး ဝṛṣပರ್ವာ မင်းက “အဲဒီလိုပဲ” ဟု သဘောတူကာ ဒေဝယာနီ၏ စကားကို စောင့်နေ하였다။ ထို့နောက် ဒေဝယာနီက “အဖေ၏ အမိန့်ဖြင့် ကျွန်မ မင်္ဂလာဆောင်သွားသည့်အခါ၊ မိတ်ဆွေ ရှರ್ಮိဿ္ဌာ သည် သူမ၏ မိတ်ဆွေများနှင့်အတူ အမှုထမ်းမိန်းကလေးအဖြစ် ကျွန်မနောက်လိုက်ပါစေ” ဟု ဆို하였다။
Verse 29
पित्रादत्तादेवयान्यै शर्मिष्ठासानुगातदा । स्वानां तत् सङ्कटं वीक्ष्य तदर्थस्य च गौरवम् । देवयानीं पर्यचरत् स्त्रीसहस्रेण दासवत् ॥ २९ ॥
ဝṛṣပರ್ವာ မင်းသည် ရှုကရာချာရျ၏ မနှစ်သက်မှုက အန္တရာယ်ဖြစ်စေပြီး နှစ်သက်မှုက အကျိုးလည်းပေးမည်ဟု ဉာဏ်ဖြင့် တွေးမြင်하였다။ ထို့ကြောင့် အမိန့်ကို လိုက်နာကာ သမီး ရှರ್ಮိဿ္ဌာကို သူမ၏ အဖော်များနှင့်အတူ ဒေဝယာနီထံ ပေးအပ်ပြီး၊ ရှర్మိဿ္ဌာသည် မိန်းမများ ထောင်ပေါင်းများစွာနှင့်အတူ ကျွန်မကဲ့သို့ ဒေဝယာနီကို ဝတ်ပြုစေခဲ့သည်။
Verse 30
नाहुषाय सुतां दत्त्वा सह शर्मिष्ठयोशना । तमाह राजञ्छर्मिष्ठामाधास्तल्पे न कर्हिचित् ॥ ३० ॥
ရှုကရာချာရျသည် ဒေဝယာနီကို နာဟုရှ၏ သား ယယာတိနှင့် လက်ထပ်ပေးပြီး ရှರ್ಮိဿ္ဌာကိုလည်း အတူလိုက်စေ하였다။ သို့သော် မင်းကို “အရှင်မင်း၊ ရှర్మိဿ္ဌာကို သင်၏ အိပ်ရာပေါ်တွင် မည်သည့်အခါမျှ မအိပ်စေပါနှင့်” ဟု သတိပေး하였다။
Verse 31
विलोक्यौशनसीं राजञ्छर्मिष्ठा सुप्रजां क्वचित् । तमेव वव्रे रहसि सख्या: पतिमृतौ सती ॥ ३१ ॥
အို ပရိက္ခစ် မင်းကြီး၊ ဒေဝယာနီတွင် လှပသော သားတော်ရှိသည်ကို မြင်ပြီးနောက်၊ ရှర్మိဿ္ဌာသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရန် သင့်တော်သော အချိန်တစ်ခါတွင် တိတ်ဆိတ်ရာ၌ မိတ်ဆွေ၏ ခင်ပွန်း ယယာတိ မင်းထံ သွားရောက်ကာ “ကျွန်မလည်း သားတော်ရနိုင်အောင် ကူညီပေးပါ” ဟု တောင်းပန်하였다။
Verse 32
राजपुत्र्यार्थितोऽपत्ये धर्मं चावेक्ष्य धर्मवित् । स्मरञ्छुक्रवच: काले दिष्टमेवाभ्यपद्यत ॥ ३२ ॥
မင်းသမီး ရှမိရှ္ဌာက သားတော်တစ်ပါးအတွက် ယယာတိမင်းကို တောင်းပန်ရာ၊ ဓမ္မကို သိမြင်သော မင်းသည် ဓမ္မကို စဉ်းစား၍ သုကြာစာရျ၏ သတိပေးစကားကို မှတ်မိသော်လည်း အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ အလိုတော်ဟု ယူဆကာ သူမ၏ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်း하였다။
Verse 33
यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत । द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ॥ ३३ ॥
ဒေဝယာနီက ယဒုနှင့် တုర్వಸುတို့ကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ဝೃષပර්ဝာ၏ သမီး ရှမိရှ္ဌာက ဒြုဟျု၊ အနု၊ ပူရုတို့ကို မွေးဖွား하였다။
Verse 34
गर्भसम्भवमासुर्या भर्तुर्विज्ञाय मानिनी । देवयानी पितुर्गेहं ययौ क्रोधविमूर्छिता ॥ ३४ ॥
မာနကြီးသော ဒေဝယာနီသည် မိမိခင်ပွန်းကြောင့် ရှမိရှ္ဌာ ကိုယ်ဝန်ရှိနေသည်ဟု အပြင်ဘက်သတင်းမှ သိရသဖြင့် ဒေါသဖြင့် မူးမေ့ကာ ဖခင်အိမ်သို့ ထွက်ခွာ하였다။
Verse 35
प्रियामनुगत: कामी वचोभिरुपमन्त्रयन् । न प्रसादयितुं शेके पादसंवाहनादिभि: ॥ ३५ ॥
ကာမစိတ်ပြင်းထန်သော ယယာတိမင်းသည် မိမိချစ်ဇနီးနောက်လိုက်၍ ချိုသာသောစကားများဖြင့် ချော့မော့ကာ ခြေဖိနှိပ်ပေးခြင်း စသည်တို့ဖြင့်လည်း စိတ်ပြေစေမနိုင်ခဲ့။
Verse 36
शुक्रस्तमाह कुपित: स्त्रीकामानृतपूरुष । त्वां जरा विशतां मन्द विरूपकरणी नृणाम् ॥ ३६ ॥
သုကြာစာရျသည် အလွန်ဒေါသထွက်၍ “မိန်းမကာမလိုက်စားသော လိမ်ညာသူ၊ မိုက်မဲသူရေ! လူတို့ကို ရုပ်ပျက်၍ အားနည်းစေသော အိုမင်းခြင်းသည် သင့်ကို လွှမ်းမိုးစေ” ဟု ကျိန်စာပေး하였다။
Verse 37
श्रीययातिरुवाच अतृप्तोऽस्म्यद्य कामानां ब्रह्मन् दुहितरि स्म ते । व्यत्यस्यतां यथाकामं वयसा योऽभिधास्यति ॥ ३७ ॥
យយាតិမင်းကြီးက လျှောက်ထားလေသည် - အို ဗြာహ్మణ၊ အသင်၏ သမီးတော်နှင့် ကာမဂုဏ်ခံစားရခြင်း၌ အကျွန်ုပ် မတင်းတိမ်နိုင်သေးပါ။ ထိုအခါ သုကြာဆရာကြီးက မိန့်တော်မူသည် - သင့်အား ငယ်ရွယ်နုပျိုမှုကို ပေးလိုသူနှင့် သင့်အိုမင်းမှုကို လဲလှယ်နိုင်ပေသည်။
Verse 38
इति लब्धव्यवस्थान: पुत्रं ज्येष्ठमवोचत । यदो तात प्रतीच्छेमां जरां देहि निजं वय: ॥ ३८ ॥
ယယာတိမင်းသည် သုကြာဆရာကြီးထံမှ ဤအခွင့်အရေးကို ရရှိသောအခါ သားကြီးဖြစ်သူအား တောင်းဆိုလေသည် - ချစ်သား ယဒု၊ ငါ၏ အိုမင်းမှုကို လက်ခံ၍ သင်၏ ပျိုမြစ်နုနယ်မှုကို ငါ့အား ပေးပါလော့။
Verse 39
मातामहकृतां वत्स न तृप्तो विषयेष्वहम् । वयसा भवदीयेन रंस्ये कतिपया: समा: ॥ ३९ ॥
ချစ်သား၊ ငါသည် ကာမဂုဏ်ခံစားမှု၌ မတင်းတိမ်နိုင်သေးပါ။ သင့်အဘိုးပေးသော အိုမင်းမှုကို သင်ယူ၍ ငါသည် သင့်လူပျိုဘဝဖြင့် နောက်ထပ် နှစ်အနည်းငယ်မျှ ဘဝကို ပျော်မွေ့ပါရစေ။
Verse 40
श्रीयदुरुवाच नोत्सहे जरसा स्थातुमन्तरा प्राप्तया तव । अविदित्वा सुखं ग्राम्यं वैतृष्ण्यं नैति पूरुष: ॥ ४० ॥
ယဒုက ပြန်ပြောသည် - ချစ်လှစွာသော ခမည်းတော်၊ အကျွန်ုပ်သည် အသင်၏ အိုမင်းမှုကို လက်မခံလိုပါ။ လောကီစည်းစိမ်ကို မခံစားရဘဲနှင့် လူတစ်ဦးသည် တပ်မက်မှုကင်းသော အဖြစ်သို့ မရောက်နိုင်ပါ။
Verse 41
तुर्वसुश्चोदित: पित्रा द्रुह्युश्चानुश्च भारत । प्रत्याचख्युरधर्मज्ञा ह्यनित्ये नित्यबुद्धय: ॥ ४१ ॥
အို မဟာရာဇာ ပရိက္ခိတ၊ ယယာတိမင်းသည် တုရဝသု၊ ဒြုဟျု နှင့် အနု တို့အားလည်း ထိုနည်းတူ တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် တရားကို မသိဘဲ မမြဲသော ခန္ဓာကို မြဲသည်ဟု ထင်မှတ်ကာ ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။
Verse 42
अपृच्छत् तनयं पूरुं वयसोनं गुणाधिकम् । न त्वमग्रजवद् वत्स मां प्रत्याख्यातुमर्हसि ॥ ४२ ॥
ထို့နောက် မင်းကြီး Yayāti သည် ဤညီအစ်ကိုသုံးဦးထက် ငယ်သော်လည်း အရည်အချင်းပိုရှိသော Pūru အား 'ချစ်လှစွာသော သားတော်၊ သင်၏ အစ်ကိုကြီးများကဲ့သို့ မနာခံဘဲ မနေပါနှင့်၊ အကြောင်းမှာ ထိုအရာသည် သင်၏ တာဝန်မဟုတ်ပေ။'
Verse 43
श्रीपूरुरुवाच को नु लोके मनुष्येन्द्र पितुरात्मकृत: पुमान् । प्रतिकर्तुं क्षमो यस्य प्रसादाद् विन्दते परम् ॥ ४३ ॥
Pūru က ပြန်လည်ဖြေကြားသည်– 'အို မင်းကြီး၊ ဤလောက၌ ဖခင်၏ကျေးဇူးကို မည်သူဆပ်နိုင်မည်နည်း။ ဖခင်၏ မေတ္တာကရုဏာကြောင့် လူ့ဘဝကို ရရှိပြီး၊ ထိုဘဝဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ အစေခံ ဖြစ်ခွင့်ကို ရရှိနိုင်ပါသည်။'
Verse 44
उत्तमश्चिन्तितं कुर्यात् प्रोक्तकारी तु मध्यम: । अधमोऽश्रद्धया कुर्यादकर्तोच्चरितं पितु: ॥ ४४ ॥
ဖခင်၏ အလိုဆန္ဒကို ကြိုတင်သိမြင်ပြီး ဆောင်ရွက်သော သားသည် ပထမတန်းစား ဖြစ်၏။ အမိန့်ရမှ ဆောင်ရွက်သူသည် ဒုတိယတန်းစား ဖြစ်၏။ မလေးမစား ဆောင်ရွက်သူသည် တတိယတန်းစား ဖြစ်၏။ သို့သော် ဖခင်၏ အမိန့်ကို ငြင်းပယ်သော သားသည် ဖခင်၏ မစင်နှင့် တူ၏။
Verse 45
इति प्रमुदित: पूरु: प्रत्यगृह्णाज्जरां पितु: । सोऽपि तद्वयसा कामान् यथावज्जुजुषे नृप ॥ ४५ ॥
Śukadeva Gosvāmī က မိန့်တော်မူသည်– အို မင်းကြီး Parīkṣit၊ ဤနည်းအားဖြင့် Pūru သည် ဖခင် Yayāti ၏ အိုမင်းမှုကို ဝမ်းမြောက်စွာ လက်ခံခဲ့သည်။ Yayāti သည် သား၏ ငယ်ရွယ်နုပျိုမှုကို ယူ၍ ဤလောကီစည်းစိမ်များကို အလိုရှိသလို ခံစားလေသည်။
Verse 46
सप्तद्वीपपति: सम्यक् पितृवत् पालयन् प्रजा: । यथोपजोषं विषयाञ्जुजुषेऽव्याहतेन्द्रिय: ॥ ४६ ॥
ထို့နောက် မင်းကြီး Yayāti သည် ကျွန်းကြီးခုနစ်ကျွန်း ပါဝင်သော ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးကို အုပ်စိုးပြီး တိုင်းသူပြည်သားများကို ဖခင်ကဲ့သို့ စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ သား၏ ငယ်ရွယ်နုပျိုမှုကို ရယူထားသဖြင့် သူ၏ အာရုံခံစားမှုများသည် မပျက်မစီးဘဲ ရှိနေကာ လောကီစည်းစိမ်များကို အလိုရှိသလောက် ခံစားခဲ့သည်။
Verse 47
देवयान्यप्यनुदिनं मनोवाग्देहवस्तुभि: । प्रेयस: परमां प्रीतिमुवाह प्रेयसी रह: ॥ ४७ ॥
ဒေဝယာနီသည် နေ့စဉ် တိတ်ဆိတ်ရာနေရာတွင် စိတ်၊ စကား၊ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ပူဇော်ပစ္စည်းမျိုးစုံဖြင့် ချစ်ခင်သော ခင်ပွန်းအား အမြင့်ဆုံးသော ဓမ္မသုခနှင့် မေတ္တာကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။
Verse 48
अयजद् यज्ञपुरुषं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणै: । सर्वदेवमयं देवं सर्ववेदमयं हरिम् ॥ ४८ ॥
ယယာတိမင်းသည် ယဇ်ပူဇော်ပွဲများစွာကို ကျင်းပ၍ ဘြာဟ္မဏများအား ဒက္ခိဏာများစွာ ပေးအပ်ကာ၊ ဒေဝတားအားလုံး၏ အနှစ်သာရနှင့် ဝေဒအားလုံး၏ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သော ယဇ္ဉပုရုရှ ဟရီကို ပျော်ရွှင်စေ하였다။
Verse 49
यस्मिन्निदं विरचितं व्योम्नीव जलदावलि: । नानेव भाति नाभाति स्वप्नमायामनोरथ: ॥ ४९ ॥
ဤလောကသည် ကောင်းကင်၌ မိုးတိမ်တန်းကဲ့သို့ ထိုသခင်အတွင်း၌ ဖန်ဆင်းထားသဖြင့် မျိုးစုံပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် ထင်ရှားသည်။ သို့သော် ပရလယ၌ အရာအားလုံးသည် ဝိෂ္ဏုအတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လျက် အိပ်မက်မாயာကဲ့သို့ ကွဲပြားမှု မပေါ်လွင်တော့။
Verse 50
तमेव हृदि विन्यस्य वासुदेवं गुहाशयम् । नारायणमणीयांसं निराशीरयजत् प्रभुम् ॥ ५० ॥
မဟာရာဇာ ယယာတိသည် လောကီဆန္ဒမရှိဘဲ၊ နှလုံးသားအတွင်း၌ နေထိုင်သော ဝါစုဒေဝကို စိတ်တွင်တင်ထား၍—နာရာယဏသည် အရာရာ၌ ရှိသော်လည်း လောကီမျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော—ထိုအရှင်ကို ပူဇော်ခဲ့သည်။
Verse 51
एवं वर्षसहस्राणि मन:षष्ठैर्मन:सुखम् । विदधानोऽपि नातृप्यत् सार्वभौम: कदिन्द्रियै: ॥ ५१ ॥
မဟာရာဇာ ယယာတိသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း၏ အရှင်ဖြစ်သော်လည်း၊ စိတ်နှင့် အင်္ဒြိယငါးပါးကို လောကီပစ္စည်းအပျော်အပါးတွင် တစ်ထောင်နှစ်ကြာ စွဲလမ်းစေခဲ့သော်လည်း ထိုမထိန်းနိုင်သော အင်္ဒြိယများကြောင့် မတೃप्तနိုင်ခဲ့။
Śukrācārya’s curse responds to a breach of trust and dharma: Yayāti accepted Devayānī under the condition that he would not share his bed with Śarmiṣṭhā, yet he later granted Śarmiṣṭhā a son. In Bhāgavata ethics, a king’s sensual impulse becomes especially culpable when it violates a guru’s instruction and destabilizes social and familial order. The curse dramatizes that unchecked kāma produces immediate spiritual and social consequences, even for powerful rulers.
The text frames the union as daiva-arranged (providential) and constrained by Devayānī’s prior curse that she would not have a brāhmaṇa husband. Yayāti hesitates because such a marriage is not the standard scriptural norm, but he accepts due to the circumstances and attraction. The narrative does not present pratiloma as an ideal; rather, it uses the irregularity to foreground moral tension—how desire, social duty, and divine arrangement can collide, producing karmic repercussions that propel spiritual instruction.
Pūru is Yayāti’s son through Śarmiṣṭhā. He is praised because he accepts his father’s old age in exchange for his own youth, embodying pitṛ-bhakti (devotion to the father) and dharmic obedience. His reasoning emphasizes that the human birth itself is received through the father and can lead to association with the Supreme Lord; thus service to the father is not mere sentiment but a sacred obligation. Pūru’s compliance also sets him up as the inheritor of the royal line’s prominence.
The chapter’s concluding thrust is that sensory enjoyment does not end desire; it multiplies it. Even with youth borrowed from Pūru, vast sovereignty, and abundant pleasures, Yayāti remains unsatisfied—illustrating the Bhāgavata principle that kāma is inherently insatiable and cannot be pacified by indulgence. The narrative prepares the reader for the turn toward vairāgya and devotion: real contentment arises when the senses and mind are redirected toward worship of Vāsudeva, the āśraya of all.