Sutra 22

Devanagari script

पार्ष्णिग्राहयोरपि यः शक्यारम्भबलोपादानाधिकः स्थितशत्रुः पार्श्वस्थायी वा सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१३.२२ ॥

Transliteration

pārṣṇigrāhayor api yaḥ śakyārambhabalopādānādhikaḥ sthitaśatruḥ pārśvasthāyī vā so 'tisaṃdhatte

Translation

နောက်ဘက်ရန်သူများအတွင်း၌ပင်၊ စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်သော စစ်ဆင်ရေးအင်အား စုဆောင်းရယူနိုင်မှု (အင်အားတိုးရန် အရင်းအမြစ်ရယူမှု) တွင် သာလွန်သော တည်နေရာမပြောင်းသော ရန်သူ (sthitaśatru) သို့မဟုတ် ဘေးဖက်တည်ရှိသူ/ဘေးဖက်မဟာမိတ်-ရန်သူ (pārśvasthāyī) မည်သူမဆို ထိုသူသည် “လွန်ကဲလှည့်ကွက်” (atisaṃdhi) ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။

Word by Word

• पार्ष्णिग्राहयोः: of the rear-enemy and the rear-ally/holder (the ‘heel-grabber’ pair)
• Type: Noun
• Root: पार्ष्णिग्राह
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-द्विवचन (genitive dual)

• अपि: even; also
• Type: Particle
• Root: अपि
• Form: निपात; समुच्चय/अपवादार्थ

• यः: who; whichever (one)
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• शक्य: feasible; possible
• Type: Adjective (PPP)
• Root: शक्
• Form: कृदन्त (शक्य = शक्-य); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘possible/feasible’

• आरम्भ: undertaking; initiative
• Type: Noun
• Root: आरम्भ
• Form: पुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद) ‘undertaking/initiative’

• बल: force; strength
• Type: Noun
• Root: बल
• Form: नपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद) ‘strength/force’

• उपादान: resources; means acquired
• Type: Noun
• Root: उपादान
• Form: नपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद) ‘acquisition/means/resources taken up’

• अधिकः: superior; exceeding (in)
• Type: Adjective
• Root: अधिक
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; तुलनार्थ (‘superior/exceeding’)

• स्थितशत्रुः: a standing/established enemy
• Type: Noun
• Root: स्थितशत्रु
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘स्थित’ (स्थिता/स्थित = standing/established) + ‘शत्रु’

• पार्श्वस्थायी: or a side-neighbor (one stationed at the flank)
• Type: Noun/Adjective
• Root: पार्श्वस्थायिन्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘पार्श्वे स्थायी’ (one who stays at the side)

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: निपात; विकल्पार्थ

• सः: he; that one
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; निर्देश (correlative)

• अतिसंधत्ते: makes an excessive/strong compact; over-combines (forms an intensified alliance/arrangement)
• Type: Verb
• Root: अति-सम्-धा
• Form: लट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; वर्तमानकाल; ‘अति’ उपसर्ग + ‘संधत्ते’ (सम्-धा)

Entities Mentioned

• pārṣṇigrāha
• sthitaśatru
• pārśvasthāyī

More Details

FAQs

What metric decides who can atisaṃdhi in 7.13.22?

Superiority in practical mobilization and in procuring/raising forces—i.e., who can convert resources into usable power faster and more reliably.