Sutra 21

Devanagari script

लब्धलाभापगमने यस्यामित्रो लाभेन शक्त्या हीनः स पार्ष्णिग्राहोऽतिसंधत्ते यस्य वा यातव्यः शत्रोर्विग्रहापकारसमर्थः स्यात् ॥ कZ_०७.१३.२१ ॥

Transliteration

labdhalābhāpagamane yasyāmitro lābhena śaktyā hīnaḥ sa pārṣṇigrāho 'tisaṃdhatte yasya vā yātavyaḥ śatror vigrahāpakārasamarthaḥ syāt

Translation

ရရှိပြီးသား အကျိုးအမြတ်များ ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသည့်အခါ၊ နောက်ဘက်ရန်သူ (pārṣṇigrāha) သည် ထိုအကျိုးအမြတ်များကြောင့် ရန်သူ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် အင်အား လျော့နည်းသွားသော မင်းကို ဆန့်ကျင်၍ “လွန်ကဲလှည့်ကွက်/ကျော်လွန်လုပ်ဆောင်ခြင်း” (atisaṃdhi) ကို ပြုလုပ်သည်။ ထို့အတူ မင်းက တိုက်ခိုက်ရန် ရည်ရွယ်ထားသော ပစ်မှတ် (yātavya) သည် စစ်ပွဲနှင့် ရန်လိုသော လုပ်ရပ်များဖြင့် ထိုပစ်မှတ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါကလည်း ထိုနောက်ဘက်ရန်သူက “လွန်ကဲလုပ်ဆောင်” သည်။

Word by Word

लब्धobtained, gained

लाभgain, profit, advantage

अपगमनेin the loss/cessation (of)

यस्मिन्in whom/wherein

अमित्रःthe enemy

लाभेनby gain, through advantage

शक्त्याby power/strength

हीनःdeprived, deficient

सःhe/that one

पार्ष्णिग्राहःrear-enemy; one who seizes the heel (attacks from behind)

अतिसंधत्तेplots/contrives excessively; makes an overreaching move

यस्यof whom/whose

वाor

यातव्यःto be gone against; to be marched against

शत्रोःof the enemy

विग्रहwar, open hostility

अपकारharm, injury

समर्थःcapable, competent

स्यात्should be / may be

Entities Mentioned

amitra (enemy)

pārṣṇigrāha (rear-enemy)

yātavya (intended target)

FAQs

What triggers a pārṣṇigrāha’s atisaṃdhi according to 7.13.21?

A moment when the primary enemy is weakened and the king’s gains are unstable, or when the king’s intended target can effectively damage that enemy through war—creating an exploitable imbalance.