Sutra 14

Devanagari script

प्रकीर्णकं तु याचितकावक्रीतकाहितकनिक्षेपकाणां यथादेशकालमदाने यामच्छायासमुपवेशसंस्थितीनां वा देशकालातिपातने गुल्मतरदेयं ब्राह्मणं साधयतः प्रतिवेशानुवेशयोरुपरि निमन्त्रणे च द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०३.२०.१४ ॥

Transliteration

prakīrṇakaṃ tu yācitakāvakrītakāhitakanikṣepakāṇāṃ yathādeśakālamadāne yāmacchāyāsamupaveśasaṃsthitīnāṃ vā deśakālātipātane gulmataradeyaṃ brāhmaṇaṃ sādhayataḥ prativeśānuveśayorupari nimantraṇe ca dvādaśapaṇo daṇḍaḥ

Translation

အထွေထွေပြစ်မှုများအနေဖြင့်— သတ်မှတ်ထားသော နေရာနှင့် အချိန်တွင် တောင်းယူ/ချေးယူထားသော ပစ္စည်းများ၊ ငှားရမ်းထားသော ပစ္စည်းများ၊ အပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ (သိုလှောင်စောင့်ရှောက်ရန်) သို့မဟုတ် ယုံကြည်အပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများကို ပြန်မပေးခြင်း; သို့မဟုတ် သဘောတူထားသော နေရာ/အချိန်ကို ကျော်လွန်၍ နေထိုင်ခြင်း (ကင်းစောင့်ခြင်း၊ အရိပ်အောက်နားခြင်း၊ ထိုင်နေခြင်း သို့မဟုတ် တည်းခိုနေခြင်းသာဖြစ်စေ); ထို့ပြင် စစ်တပ်စခန်း (gulma) သို့မဟုတ် အတင်းအကျပ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကြောင့် ဗြာဟ္မဏကို ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ခိုင်းခြင်း; နှင့် မိမိ၏ အနီးကပ်အိမ်နီးချင်းနှင့် နောက်တစ်အိမ်နီးချင်းကို ကျော်လွန်၍ ဧည့်သည်ဖိတ်ခေါ်ခြင်း— ဒဏ်ငွေ ၁၂ ပဏ ဖြစ်သည်။

Word by Word

प्रकीर्णकम्miscellaneous (case/category)

तुbut/indeed

याचितकof borrowed/asked-for items

अवक्रीतकof hired/leased items

आहितकof deposited/entrusted items

निक्षेपकाणाम्of deposit-cases / of deposits

यथाas/according to

देशकालम्place and time (as prescribed)

अदानेin non-delivery / in failure to return

यामच्छायासमुपवेशसंस्थितीनाम्of those who remain seated/at rest for the duration measured by a watch/period (yāma) and shadow (time-measure)

वाor

देशकालातिपातनेin exceeding the prescribed place/time

गुल्मतरदेयम्a ‘garrison/guard-post’ fine (amount payable as gulma-tara-deya)

ब्राह्मणम्a Brahmin

साधयतःof one who is prosecuting/establishing (a claim)

प्रतिवेशof a neighbor

अनुवेशयोःof the adjacent neighbor (and)

उपरिover/against/with respect to

निमन्त्रणेin (the act of) summoning/inviting

चand

द्वादशपणःtwelve-paṇa (in amount)

दण्डःa fine/penalty

Entities Mentioned

borrower/bailee

Brāhmaṇa

neighbours (prativeśa, anuveśa)

gulma (military post)

FAQs

What administrative intent underlies the 12-paṇa fine here?

To enforce punctual performance in everyday obligations (returning borrowed/entrusted items, not overstaying) and to prevent socially disruptive coercion (forcing a Brāhmaṇa into service; bypassing neighbours in invitations).

Why regulate invitations relative to neighbours?

It functions as a public-order norm: preventing insult-based disputes and maintaining local harmony in tightly knit residential units.