Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 15

शतात्परेषु व्याजीं च विद्यात्पञ्चपणं शतम् ॥ कZ_०३.१७.१५च्द् ॥

śatāt pareṣu vyājīṃ ca vidyāt pañcapaṇaṃ śatam

တစ်ရာထက်ကျော်သော ပမာဏများအတွက် «vyājī» (အပိုအခွန်/အတိုးပုံစံ တိုးမြှင့်ချက်) ကိုလည်း သက်ဆိုင်အောင် ချမှတ်ရမည်—paṇa ၁၀၅။

शतात्from (the level of) a hundred; above a hundred
शतात्:
TypeNoun
Rootशत
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन (अपादान); 'शत' = 100; तुलनार्थे/सीम्नि: 'from/above a hundred'
परेषुin higher (amounts/cases)
परेषु:
TypeAdjective
Rootपर
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन; 'पर' = higher/greater; अधिकरणे: 'in higher (amounts/cases)'
व्याजीम्a pretext; a fraudulent plea/stratagem
व्याजीम्:
TypeNoun
Rootव्याज
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म; 'व्याज' = pretext/false plea; also 'interest' in some contexts—here 'pretext/stratagem' fits the legal sense
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
विद्यात्should know; should determine
विद्यात्:
TypeVerb
Rootविद् (ज्ञाने)
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष-एकवचन; 'he should know/should determine'
पञ्चपणम्five paṇas (a monetary amount)
पञ्चपणम्:
TypeNoun
Rootपञ्च + पण
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म; समासः संख्यापूर्वक-तत्पुरुषः: 'पञ्च पणाः' इति परिमाणम्
शतम्a hundred
शतम्:
TypeNoun
Rootशत
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म; 'a hundred'
C
court/assessor (implicit)

FAQs

It introduces a marginal increment for higher-value matters, strengthening deterrence and compensating administrative burden while keeping the rule formulaic.