Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 13

यः एतावद्द् हिरण्यं दास्यामि इति प्रमाणमुद्दिश्य कारयति स यथोक्तं हिरण्यं दण्डं च दद्यात् इति बार्हस्पत्याः ॥ कZ_०३.१७.१३ ॥

yaḥ etāvadd hiraṇyaṃ dāsyāmi iti pramāṇam uddiśya kārayati sa yathoktaṃ hiraṇyaṃ daṇḍaṃ ca dadyāt iti bārhaspatyāḥ

ဘားဟස්ပတျယ အာဏာပိုင်များအဆိုအရ—ပမာဏ (pramāṇa) ကို သတ်မှတ်ညွှန်ပြ၍ “ငွေကို ဒီလောက်ပေးမည်/လွှဲပေးမည်” ဟု အခြားသူကို ကြေညာစေသူသည် ထိုသတ်မှတ်ထားသော ငွေ (ပြန်လည်ပေးဆပ်မှု) နှင့် ဒဏ်ငွေကိုပါ ပေးရမည်။

यःwho (he who)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formsarvanāma-prātipadika; puṃliṅga; prathamā-vibhakti; ekavacana
एतावत्this much; to this extent (this amount)
एतावत्:
TypePronoun/Adjective
Rootएतावत्
Formpramāṇa-vācaka; napuṃsakaliṅga; dvitīyā-vibhakti; ekavacana (hiranyam iti viśeṣaṇam)
हिरण्यम्money; gold (monetary sum)
हिरण्यम्:
TypeNoun
Rootहिरण्य
Formnapuṃsakaliṅga; dvitīyā-vibhakti; ekavacana
दास्यामिI will give
दास्यामि:
TypeVerb
Rootदा (दाने)
Formlaṭ? (actually luṭ/luṅ?); here: simple future sense; parasmaipada; uttama-puruṣa; ekavacana
इतिthus; ‘saying’
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formiti-śabda; quotation/marker of reported speech
प्रमाणम्proof; evidence; authoritative standard
प्रमाणम्:
TypeNoun
Rootप्रमाण
Formnapuṃsakaliṅga; dvitīyā-vibhakti; ekavacana
उद्दिश्यhaving indicated; referring to
उद्दिश्य:
TypeGerund
Rootउद्-√दिश् (निर्देशे)
Formktvānta (absolutive); ‘having indicated/with reference to’
कारयतिcauses (it) to be done; gets (it) executed
कारयति:
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
Formṇic (causative) present; parasmaipada; prathama-puruṣa; ekavacana
सःhe
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formsarvanāma-prātipadika; puṃliṅga; prathamā-vibhakti; ekavacana
यथोक्तम्as stated; as aforesaid
यथोक्तम्:
TypeAdjective (indeclinable-like usage)
Rootयथा + उक्त
Formnapuṃsakaliṅga; dvitīyā-vibhakti; ekavacana; ‘as stated’
हिरण्यम्money (the sum)
हिरण्यम्:
TypeNoun
Rootहिरण्य
Formnapuṃsakaliṅga; dvitīyā-vibhakti; ekavacana
दण्डम्fine; penalty
दण्डम्:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formpuṃliṅga; dvitīyā-vibhakti; ekavacana
and
:
TypeConjunction
Root
Formsamuccaya
दद्यात्should give; should pay
दद्यात्:
TypeVerb
Rootदा (दाने)
Formvidhiliṅ (optative); parasmaipada; prathama-puruṣa; ekavacana
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formquotation/attribution marker
बार्हस्पत्याः(so say) the followers/authorities of Bṛhaspati
बार्हस्पत्याः:
TypeNoun/Adjective (school/authority name)
Rootबार्हस्पत्य (बृहस्पति-सम्बन्धिन्)
Formstrīliṅga (implicit ‘smṛtiḥ/मतिः’); prathamā-vibhakti; bahuvacana (as transmitted); used as attribution ‘(according to) the Bārhaspatyas’
B
Bārhaspatyāḥ (school/authorities of Bṛhaspati)

FAQs

Here the remedy explicitly combines restitution of the exact extorted amount with the penal fine, focusing on undoing the quantified transfer and punishing the coercer.