Abhiyasyatkarma Adhyaya 2 Sutra 2 - Arthashastra | Burmese | Vedapath

Kautilya

Sutra 2

Devanagari script

मूलरक्षणादतिरिक्तं मौलबलमत्यावापयुक्ता वा मौला मूले विकुर्वीरन्बहुलानुरक्तमौलबलः सारबलो वा प्रतियोद्धा व्यायामेन योद्धव्यम् प्रकृष्टेऽध्वनि काले वा क्षयव्ययसहत्वान्मौलानाम् बहुलानुरक्तसम्पाते च यातव्यस्योपजापभयादन्यसैन्यानां भृतादीनामविश्वासे बलक्षये वा सर्वसैन्यानां इति मौलबलकालः ॥ कZ_०९.२.०२ ॥

Transliteration

mūlarakṣaṇādatiriktaṃ maulabalamatyāvāpayuktā vā maulā mūle vikurvīran bahulānuraktamaulabalaḥ sārabalo vā pratiyoddhā vyāyāmena yoddhavyam prakṛṣṭe 'dhvani kāle vā kṣayavyayasahatvān maulānām bahulānuraktasampāte ca yātavyasya upajāpabhayād anyasainyānāṃ bhṛtādīnām aviśvāse balakṣaye vā sarvasainyānāṃ iti maulabalakālaḥ

Translation

မြို့တော်/အခြေခံဒေသကို ကာကွယ်ရန်လိုအပ်သည့်အရေအတွက်ထက် ပိုသော အမြဲတမ်း (မူလ) တပ်ဖွဲ့များကို အသုံးချသင့်သည်။ သို့မဟုတ် အရေးပေါ်လိုအပ်သည့်အခါ အခြေခံဒေသမှပင် အမြဲတမ်းတပ်ကို ခေါ်ထုတ်စည်းရုံးသင့်သည်။ သစ္စာရှိသော အမြဲတမ်းတပ်အင်အားများစွာရှိသည့် စစ်သူကြီး သို့မဟုတ် ထူးချွန်သော အဓိကတပ် (core) ရှိသူသည် အားထုတ်၍ တိုက်ခိုက်ခြင်း (တိုက်ရိုက်တိုက်ပွဲ) ဖြင့် တိုက်သင့်ပြီး၊ ခက်ခဲသော လမ်းကြောင်းများ သို့မဟုတ် အရေးကြီးသော အချိန်များတွင်လည်း ထိုသို့လုပ်သင့်သည်—အကြောင်းမှာ အမြဲတမ်းတပ်သည် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုနှင့် ကုန်ကျစရိတ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သစ္စာခံများအများအပြားနှင့်အတူ ချီတက်ရမည့်အခါ၊ လှုံ့ဆော်ဝယ်ယူ၍ သစ္စာဖောက်စေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသည့်အခါ၊ ငှားရမ်းတပ်စသည့် အခြားတပ်ဖွဲ့များကို မယုံကြည်ရသည့်အခါ၊ သို့မဟုတ် စစ်တပ်စုစုပေါင်း အင်အားကျဆင်းနေသည့်အခါ—ဤသည်တို့သည် အမြဲတမ်းတပ်ကို အသုံးချရန် သင့်လျော်သော အချိန်များဖြစ်သည်။

Word by Word

मूलरक्षणात्from (the act of) protecting the standing troops

अतिरिक्तम्in addition; extra

मौलबलम्the standing army (mūla troops)

अत्यावापयुक्ताःthose who have been excessively recruited/added (to the standing troops)

वाor

मौलाःstanding troops; mūla soldiers

मूलेin/within the standing force (the mūla)

विकुर्वीरन्might cause disturbance/act perversely

बहुलानुरक्तमौलबलःone whose standing army has many loyal adherents

सारबलःone with an elite/choice force

वाor

प्रतियोद्धाthe opposing fighter/commander (adversary)

व्यायामेनby exertion/training (sustained effort)

योद्धव्यम्must be fought

प्रकृष्टेin a difficult/long (arduous)

अध्वनिmarch/route

कालेat a time/season

वाor

क्षयव्ययसहत्वात्because of (their) capacity to endure losses and expenses

मौलानाम्of the standing troops

बहुलानुरक्तसम्पातेwhen there is a massing/assembly of many loyal (mūla) troops

चand

यातव्यस्यof one who has to march/go

उपजापभयात्from fear of subornation/secret inducement

अन्यसैन्यानाम्of other troops (non-mūla forces)

भृतादीनाम्of mercenaries and the like

अविश्वासेwhen there is distrust/unreliability

बलक्षयेwhen the force is depleted

वाor

सर्वसैन्यानाम्of all troops (all categories of forces)

इतिthus

मौलबलकालःthis is the occasion/time for employing the standing army

Entities Mentioned

core/base (mūla)

standing troops (maula)

hired troops (bhṛtaka) (by reference)

commander/opponent (implicit)

FAQs

What is the key policy rule in 9.2.02?

Use standing troops when loyalty risk is high and conditions are harsh—especially if hired/auxiliary forces are unreliable or susceptible to inducement.

How does this verse balance internal security and external campaigning?

It presumes a minimum force must guard the core; only surplus is preferred for expedition, except in urgent necessity when even core troops may be drawn out.