Adhyaya 1
စာအုပ် ၉.၁ သည် အောင်ပွဲရစေသော «အင်ဂျင်များ» ကို အဆင့်လိုက်သတ်မှတ်ကာ သတ္တိဗီရသဘော၏ ရိုမန်တစ်ဆန်မှုကို အရင်းအမြစ်အမှန်တရားဖြင့် ပြန်လည်ညှိနှိုင်းပြီး၊ မည်သည့်နည်းလမ်းကိုမဆို မဟာဗျူဟာအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနိုင်သော အမြင့်ဆုံးအင်အားအဖြစ် «အကြံပေးမှု/မန်တရ» ကို ထိပ်တန်းတင်ထားသည်။ အာစာရျာတို့၏အမြင်အရ utsāha (လေ့ကျင့်ထားသော သတ္တိ/အစပြုနိုင်စွမ်း) သည် ပိုမိုကြီးမားသော prabhāva ကိုတောင် အနိုင်ယူနိုင်ပြီး daṇḍa သေးငယ်သော်လည်း ထိရောက်စေနိုင်သည်။ Kauṭilya ၏ပြင်ဆင်ချက်မှာ prabhāva သည် ပိုကောင်းသော တိုက်ခိုက်သူများကို ဝယ်ယူ/ငှားရမ်းခြင်းနှင့် (မြင်း/ယာဉ်၊ လက်နက်ကိရိယာ၊ ထောက်ပံ့ရေး) စသည့် အတားအဆီးမရှိသော အင်အားသုံးစနစ်ကို ချထားခြင်းဖြင့် utsāha ကို ပျက်ပြားစေနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးအဆင့်လိုက်စဉ်တွင် prajñā + śāstra ကြောင့် မူဝါဒဒီဇိုင်းနှင့် လှုပ်ရှားမန်နူးဗာ ပိုမိုကောင်းစေသဖြင့် mantraśakti သည် prabhāva ထက် မြင့်သည်။ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတရားမှာ အင်အားကြီးသော ရန်သူကို ကျော်လွန်ရန် sāmādi နှင့် yogopaniṣad (မဟာဗျူဟာပေါင်းစပ်မှုများ/လျှို့ဝှက်နည်းလမ်းများ) ကို အသုံးချခြင်းဖြစ်သည်။ စာအုပ် ၉ အတွင်း လုပ်ဆောင်ချက်အနေဖြင့် vijigīṣu အတွက် အစောပိုင်း ရောဂါရှာဖွေမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး—အောင်ပွဲသည် saptāṅga အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးအနှံ့ စွမ်းရည်များကို ညှိနှိုင်းကာ ပျိုးထောင်ရမည်ဟု ဆိုသည်။
Sutras
Sutra 1
কZ_০৯.১.০১ ॥
စာသားအမှတ်အသား / အခန်းဖွင့် (ပိုဒ်အကြောင်းအရာ မပေးထားပါ)။
Sutra 2
उत्साहप्रभावयोरुत्साहः श्रेयान् ॥ कZ_०९.१.०२ ॥
ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းအား (အစပြုမှု၊ ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း) နှင့် ပစ္စည်းဆိုင်ရာအင်အားတို့အနက် ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းအားက ပိုမိုကောင်းမြတ်သည်။
Sutra 3
स्वयं हि राजा शूरो बलवानरोगः कृतास्त्रो दण्डद्वितीयोऽपि शक्तः प्रभाववन्तं राजानं जेतुम् ॥ कZ_०९.१.०३ ॥
အမှန်တကယ်ပင် မင်းသည် ကိုယ်တိုင် ရဲရင့်၍ ခွန်အားကြီး၊ ကျန်းမာကောင်းမွန်၊ လက်နက်ပညာကို လေ့ကျင့်ပြီး၊ ဒဏ္ဍ (အင်အားဖြင့် အရေးယူနိုင်သော အာဏာ) ကို ဒုတိယကိရိယာအဖြစ် အထောက်အကူပြုထားလျှင်၊ ပစ္စည်းအင်အားကြီးသော မင်းကိုပင် အနိုင်ယူနိုင်သည်။
Sutra 4
अल्पोऽपि चास्य दण्डस्तेजसा कृत्यकरो भवति ॥ कZ_०९.१.०४ ॥
ထို့ပြင် သူ၏ ဒဏ္ဍသည် နည်းပါးသော်လည်း တေဇ (အမိန့်အာဏာနှင့် စွမ်းအား) ဖြင့် ထောက်ပံ့ထားလျှင် လုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်စေရာတွင် ထိရောက်လာသည်။
Sutra 5
निरुत्साहस्तु प्रभाववान् राजा विक्रमाभिपन्नो नश्यति इत्याचार्याः ॥ कZ_०९.१.०५ ॥
သို့သော် ပစ္စည်းအင်အားကြီးသော မင်းသည် စိတ်ဓာတ်မတက်ကြွ၍ အစပြုလုပ်ဆောင်လိုစိတ်မရှိလျှင်၊ ရဲရင့်သော ကြိုးပမ်းမှု (အန္တရာယ်မြင့် လုပ်ဆောင်မှု) ထဲသို့ ဖိအားပေးခံရသောအခါ ပျက်စီးသွားသည်ဟု ဆရာတော်များက ဆိုကြသည်။
Sutra 7
प्रभाववानुत्साहवन्तं राजानं प्रभावेनातिसंधत्ते तद्विशिष्टमन्यं राजानमावाह्य भृत्वा क्रीत्वा प्रवीरपुरुषान् ॥ कZ_०९.१.०७ ॥
ပစ္စည်းအင်အားကြီးသော မင်းသည် မိမိ၏ ပစ္စည်းအင်အားဖြင့် စွမ်းအားပြည့်ဝသော မင်းကို လှည့်ကွက်ဖြင့် အသာစီးယူသည်။ အဲဒါမှာ ပြိုင်ဘက်ထက် ထူးချွန်သော အခြားမင်းတစ်ပါးကို ခေါ်ယူလာခြင်းနှင့်၊ ထူးချွန်ရဲရင့်သော သူရဲကောင်းများကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း (ငှားယူခြင်း) သို့မဟုတ် ဝယ်ယူခြင်းတို့ဖြင့် ဖြစ်သည်။
Sutra 8
प्रभूतप्रभावहयहस्तिरथोपकरणसम्पन्नश्चास्य दण्डः सर्वत्राप्रतिहतश्चरति ॥ कZ_०९.१.०८ ॥
ထို့ပြင် သူ၏ ဒဏ္ဍသည် အင်အားများစွာ၊ မြင်းတပ်၊ ဆင်တပ်၊ ရထားတပ်နှင့် ကိရိယာပစ္စည်းများ ပြည့်စုံသဖြင့် နေရာတိုင်းတွင် အတားအဆီးမရှိ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နိုင်သည်။
Sutra 9
उत्साहवतश्च प्रभाववन्तो जित्वा क्रीत्वा च स्त्रियो बालाः पङ्गवोऽन्धाश्च पृथिवीं जिग्युरिति ॥ कZ_०९.१.०९ ॥
အစပြုလုပ်ဆောင်လိုစိတ် (utsāha) နှင့် ထိရောက်သောအာဏာ/သက်ရောက်မှု (prabhāva) ရှိသူတို့သည် စစ်ဖြင့်အောင်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝယ်ယူခြင်းဖြင့်ပင် မြေကြီးကို အနိုင်ရခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်—သူတို့သည် မိန်းမ၊ ကလေး၊ ခြေမသန်သူ သို့မဟုတ် မျက်မမြင်ဖြစ်နေသော်လည်း။
Sutra 10
प्रभावमन्त्रयोः प्रभावः श्रेयान् ॥ कZ_०९.१.१० ॥
ထိရောက်သောအာဏာ/သက်ရောက်မှု (prabhāva) နှင့် အကြံဉာဏ်/မဟာဗျူဟာ (mantra) တို့အနက် ထိရောက်သောအာဏာ (prabhāva) က ပိုမိုကောင်းမြတ်သည်။
Sutra 11
मन्त्रशक्तिसम्पन्नो हि वन्ध्यबुद्धिरप्रभावो भवति ॥ कZ_०९.१.११ ॥
အကြံဉာဏ်၏အင်အား (mantraśakti) ရှိသော်လည်း ထိရောက်သောအာဏာ (prabhāva) မရှိသူသည် “ဆုံးဖြတ်ဉာဏ်မပေါက်” သကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး အကျိုးမထွက်သောသူ ဖြစ်လာသည်။
Sutra 12
मन्त्रकर्म चास्य निश्चितमप्रभावो गर्भधान्यमवृष्टिरिवोपहन्ति इत्याचार्याः ॥ कZ_०९.१.१२ ॥
ဆရာတို့က ဆိုကြသည်– သူ၏ မူဝါဒဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကို သေချာစွာ ချမှတ်ဆုံးဖြတ်ပြီးသားဖြစ်သော်လည်း ထိရောက်သောအာဏာမရှိခြင်းက ၎င်းကို ဖျက်ဆီးတတ်သည်—မိုးမရွာခြင်းက အနှံထွက်နေသော စပါးသီးနှံကို ဖျက်ဆီးသကဲ့သို့။
Sutra 14
मन्त्रशक्तिः श्रेयसी ॥ कZ_०९.१.१४ ॥
အကြံဉာဏ်/မဟာဗျူဟာ၏အင်အား (mantraśakti) က ပိုမိုကောင်းမြတ်သည်။
Sutra 15
प्रज्ञाशास्त्रचक्षुर्हि राजाल्पेनापि प्रयत्नेन मन्त्रमाधातुं शक्तः परानुत्साहप्रभाववतश्च सामादिभिर्योगोपनिषद्भ्यां चातिसंधातुम् ॥ कZ_०९.१.१५ ॥
ပညာနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ၏ မျက်စိရှိသော ဘုရင်သည် အားထုတ်မှုနည်းနည်းဖြင့်ပင် မှန်ကန်သော မဟာဗျူဟာကို ချမှတ်နိုင်ပြီး၊ စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း (utsāha) နှင့် ထိရောက်သော အင်အား (prabhāva) ရှိသော ရန်သူကိုလည်း သဘောတူညီစေခြင်း (sāma) စသည့် နည်းလမ်းများနှင့် လျှို့ဝှက်နည်းလမ်းများဖြင့် ကျော်လွန်အနိုင်ယူနိုင်သည်။
Sutra 16
एवमुत्साहप्रभावमन्त्रशक्तीनामुत्तरोत्तराधिकोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०९.१.१६ ॥
ထို့ကြောင့် စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း (utsāha)၊ ထိရောက်သော အင်အား (prabhāva) နှင့် မဟာဗျူဟာအကြံဉာဏ်၏ အင်အား (mantraśakti) တို့အနက် ရန်သူကို ကျော်လွန်အနိုင်ယူရာတွင် နောက်တစ်ခုချင်းစီသည် အစဉ်အဆက် ပိုမိုကောင်းမွန်၍ မြင့်မားသည်။
Sutra 17
देशः पृथिवी ॥ कZ_०९.१.१७ ॥
“နယ်မြေ” (deśa) ဟူသည် စဉ်းစားနေသော မြေ/မြေပြင်ကို ဆိုလိုသည်။
Sutra 18
तस्यां हिमवत्समुद्रान्तरमुदीचीनं योजनसहस्रपरिमाणं तिर्यक्चक्रवर्तिक्षेत्रम् ॥ कZ_०९.१.१८ ॥
ထိုအတွင်း ဟိမဝတ်တောင်နှင့် သမုဒ္ဒရာကြားရှိ မြောက်ဘက်ဒေသသည် အလျားတစ်ထောင် ယောဇနာရှိပြီး၊ စကြဝတီမင်း (cakravartin) ၏ အလျားလိုက် နယ်မြေဖြစ်သည်။
Sutra 19
तत्रारण्यो ग्राम्यः पर्वत औदको भौमः समो विषम इति विशेषाः ॥ कZ_०९.१.१९ ॥
ထိုနေရာတွင် နယ်မြေ၏ ခွဲခြားချက်များမှာ—တော၊ လူနေ/စိုက်ပျိုးဒေသ၊ တောင်တန်း; ရေများသောဒေသ၊ မြေပြင်အခြေပြုဒေသ; ပြင်ညီနှင့် မညီမညာ—ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
Sutra 20
तेषु यथास्वबलवृद्धिकरं कर्म प्रयुञ्जीत ॥ कZ_०९.१.२० ॥
ဤအချက်များအနက် အခြေအနေအလိုက် မိမိ၏အင်အားကို အကောင်းဆုံးတိုးပွားစေနိုင်သော လုပ်ဆောင်မှုကို ဆောင်ရွက်သင့်သည်။
Sutra 21
व्यसनाभियानं विगृह्ययाने व्याख्यातम् ॥ कZ_०९.१.४१ ॥
‘ဘေးအန္တရာယ် (vyasana) အတွင်း/ဆန့်ကျင်၍ စစ်ဆင်ရေးထွက်ခြင်း’ ဆိုင်ရာ သဘောတရားကို ‘စစ်သို့ ချီတက်ခြင်း (vigṛhya-yāna)’ ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ရှင်းလင်းပြီးဖြစ်သည်။
Sutra 22
प्रायशश्चाचार्याः परव्यसने यातव्यमित्युपदिशन्ति ॥ कZ_०९.१.४२ ॥
ယေဘုယျအားဖြင့် ဆရာများက ဤသို့ အကြံပြုကြသည်— ‘ရန်သူသည် ဒုက္ခအခြေအနေ (vyasana) တွင်ရှိသည့်အခါ ချီတက်သင့်သည်’ ဟု။
Sutra 23
शक्त्युदये यातव्यमनैकान्न्तिकत्वाद्व्यसनानामिति कौटिल्यः ॥ कZ_०९.१.४३ ॥
ကောဋိလျက ဆိုသည်— ‘ကိုယ့်အင်အားက တိုးတက်လာနေချိန်တွင် ချီတက်သင့်သည်။ အကြောင်းမှာ ဘေးအန္တရာယ်များသည် အဆုံးအဖြတ်တစ်မျိုးတည်းကို မသေချာစွာ မဖြစ်စေသောကြောင့်’ ဟု။
Sutra 24
यदा वा प्रयातः कर्शयितुमुच्छेतुं वा शक्नुयादमित्रं तदा यायात् ॥ कZ_०९.१.४४ ॥
သို့မဟုတ် အခြားနည်းအားဖြင့်— ချီတက်ပြီးနောက်— ရန်သူကို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်အောင် လုပ်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အမြစ်ပြတ် ဖယ်ရှားနိုင်ခြင်း ရှိမှသာ ချီတက်သင့်သည်။
Sutra 25
अत्युष्णोपक्षीणे काले हस्तिबलप्रायो यायात् ॥ कZ_०९.१.४५ ॥
အလွန်ပူပြီး ခြောက်သွေ့သော ကာလတွင် ဆင်တပ်ကို အဓိကထားသော တပ်ဖွဲ့ဖြင့် ချီတက်သင့်သည်။
Sutra 26
हस्तिनो ह्यन्तःस्वेदाः कुष्ठिनो भवन्ति ॥ कZ_०९.१.४६ ॥
ဆင်များတွင် အတွင်းပိုင်းချွေးထွက်လာသောအခါ အရေပြားရောဂါ (ကုဋ္ဌ) ဖြစ်လာသည်။
Sutra 27
अनवगाहमानास्तोयमपिबन्तश्चान्तरवक्षाराच्चान्धीभवन्ति ॥ कZ_०९.१.४७ ॥
ရေထဲမဝင်မမြုပ်ဘဲ၊ ရေမသောက်ဘဲနေလျှင် ဆင်များသည် အတွင်းပိုင်းအယ်လ်ကာလီကြောင့်လည်း မျက်စိကွယ်လာသည်။
Sutra 28
तस्मात्प्रभूतोदके देशे वर्षति च हस्तिबलप्रायो यायात् ॥ कZ_०९.१.४८ ॥
ထို့ကြောင့် ရေများပြားသောဒေသတွင်—မိုးရွာနေချိန်တွင်လည်း—ဆင်တပ်အင်အားအများစုပါသောတပ်ဖွဲ့ဖြင့် ချီတက်သင့်သည်။
Sutra 29
विपर्यये खरोष्ट्राश्वबलप्रायो देशमल्पवर्षपङ्कम् ॥ कZ_०९.१.४९ ॥
အပြန်အလှန်အခြေအနေတွင် မိုးရွာနည်းပြီး မြေညစ်လျှံသောဒေသ၌ လား၊ ကုလားအုတ်နှင့် မြင်းတပ်အင်အားအများစုပါသောတပ်ဖွဲ့ဖြင့် (ချီတက်) သင့်သည်။
Sutra 30
कालः श्रेयानित्येके ॥ कZ_०९.१.३० ॥
အချို့က အချိန်ကာလ (သင့်တော်သောရာသီ/အခွင့်အလမ်း) သည် (လုပ်ဆောင်မှု၊ အထူးသဖြင့် စစ်ဆင်ရေး) တွင် အရေးအကြီးဆုံး အချက်ဟု ဆိုကြသည်။
Sutra 31
दिवा काकः कौशिकं हन्ति रात्रौ कौशिकः काकमिति ॥ कZ_०९.१.३१ ॥
နေ့အခါတွင် ကျီးက ငှက်ညဉ့် (owl) ကို သတ်နိုင်သည်; ညအခါတွင် ငှက်ညဉ့်က ကျီးကို သတ်နိုင်သည်—ထို့ကြောင့် (အနိုင်ရမှုသည် အချိန်ပေါ် မူတည်သည်)။
Sutra 33
परस्परसाधका हि शक्तिदेशकालाः ॥ कZ_०९.१.३३ ॥
အင်အား/အရင်းအမြစ် (power), နေရာ (မြေပြင်အနေအထား), နှင့် အချိန် (ရာသီ) တို့သည် အပြန်အလှန် အထောက်အကူပြုကြသည် (ထို့ကြောင့် အတူတကွ သုံးသပ်ရမည်)။
Sutra 34
तैरभ्युच्चितस्तृतीयं चतुर्थं वा दण्डस्यांशं मूले पार्ष्ण्यां प्रत्यन्ताटवीषु च रक्षा विधाय कार्यसाधनसहं कोशदण्डं चादाय क्षीणपुराणभक्तमगृहीतनवभक्तमसंस्कृतदुर्गममित्रं वार्षिकं चास्य सस्यं हैमनं च मुष्टिमुपहन्तुं मार्गशीर्षीं यात्रां यायात् ॥ कZ_०९.१.३४ ॥
ဤအချက်များကို သုံးသပ်ပြီးနောက် အခြေစိုက်ရာ၊ နောက်တန်း၊ ရှေ့တန်း၊ နယ်စပ်နှင့် တောနယ်အနားဒေသများကို ကာကွယ်ရန် စစ်တပ်၏ သုံးပုံတစ်ပုံ သို့မဟုတ် လေးပုံတစ်ပုံကို ချန်ထားသင့်သည်။ ထို့နောက် ရည်မှန်းချက်ကို အောင်မြင်စေရန် လုံလောက်သော خز خز (ဘဏ္ဍာ) နှင့် ဒဏ္ဍ (အင်အား/တပ်) ကို ယူဆောင်ကာ မာရ္ဂရှီရ္ရှ (Mārgaśīrṣa) လတွင် စစ်ဆင်ရေးထွက်ခွာ၍ အဟောင်းစားနပ်ရိက္ခာ ကုန်ခမ်းပြီး၊ အသစ်စားနပ်ရိက္ခာ မရရှိသေး၊ ကာကွယ်ရေးခံတပ် မပြင်ဆင်ရသေးသော ရန်သူကို တိုက်ခိုက်ကာ၊ သူ၏ မိုးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီ သီးနှံများကို «လက်တစ်ဆုပ်» (အစောပိုင်း/ကန့်သတ်) အဆင့်တွင် ထိခိုက်ပျက်စီးစေသင့်သည်။
Sutra 35
हैमानं चास्य सस्यं वासन्तिकं च मुष्टिमुपहन्तुं चैत्रीं यात्रां यायात् ॥ कZ_०९.१.३५ ॥
သူသည် ချိုင်တြ (Caitra) လတွင် စစ်ဆင်ရေးထွက်ခွာ၍ ရန်သူ၏ ဆောင်းရာသီ သီးနှံနှင့် နွေဦးရာသီ သီးနှံကို «လက်တစ်ဆုပ်» (အစောပိုင်း) အဆင့်တွင် ထိခိုက်ပျက်စီးစေသင့်သည်။
Sutra 36
क्षीणकृणकाष्ठोदकमसंस्कृतदुर्गममित्रं वासन्तिकं चास्य सस्यं वार्षिकीं च मुष्टिमुपहन्तुं ज्येष्ठामूलीयां यात्रां यायात् ॥ कZ_०९.१.३६ ॥
သူသည် ဂျေဋ္ဌာမူလီယ (Jyeṣṭhāmūlīya) လတွင် စစ်ဆင်ရေးထွက်ခွာ၍ အစာ/မြက် (fodder/grain), မီးဖိုသုံးသစ်သား, နှင့် ရေ ချို့တဲ့ပြီး၊ ခံတပ်များ မပြင်ဆင်ရသေးသော ရန်သူကို တိုက်ခိုက်ကာ၊ သူ၏ နွေဦးရာသီ သီးနှံနှင့် မိုးရာသီ သီးနှံကို «လက်တစ်ဆုပ်» (အစောပိုင်း) အဆင့်တွင် ထိခိုက်ပျက်စီးစေသင့်သည်။
Sutra 37
अत्युष्णमल्पयवसेन्धनोदकं वा देशं हेमन्ते यायात् ॥ कZ_०९.१.३७ ॥
အလွန်ပူလွန်သော ဒေသ သို့မဟုတ် အစာမြက်၊ လောင်စာနှင့် ရေ အလွန်နည်းပါးသော ဒေသကို ဟေမန္တ (ဆောင်းဦးအစ) တွင် စစ်ချီသင့်သည်။
Sutra 38
तुषारदुर्दिनमगाधनिम्नप्रायं गहनतृणवृक्षं वा देशं ग्रीष्मे यायात् ॥ कZ_०९.१.३८ ॥
နှင်းခဲနှင့် မိုးအုံ့နေ့များဖြစ်လေ့ရှိသော ဒေသ၊ သို့မဟုတ် အနက်ရှိုင်းသော ချိုင့်ဝှမ်းများများသော ဒေသ၊ သို့မဟုတ် မြက်နှင့် သစ်ပင် ထူထပ်သော ဒေသကို နွေရာသီတွင် စစ်ချီသင့်သည်။
Sutra 39
स्वसैन्यव्यायामयोग्यं परस्यायोग्यं वर्षति यायात् ॥ कZ_०९.१.३९ ॥
မိမိတပ်များက အားထုတ်လုပ်ဆောင်ရန် သင့်တော်သော်လည်း ရန်သူတပ်များက မသင့်တော်သည့်အခါ မိုးရာသီတွင် စစ်ချီသင့်သည်။
Sutra 40
मार्गशीर्षीं तैषीं चान्तरेण दीर्घकालां यात्रां यायात् चैत्रीं वैशाखीं चान्तरेण मध्यमकालां ज्येष्ठामूलीयामाषाढीं चान्तरेण ह्रस्वकालामुपोषिष्यन्व्यसने चतुर्थीम् ॥ कZ_०९.१.४० ॥
ကြာရှည်သည့် စစ်ခရီးကို မာ르ဂရှီရ္ษ နှင့် တိုင်ရှ အကြားတွင် ဆောင်ရွက်သင့်သည်။ အလယ်အလတ်ကြာချိန်ကို ခိုင်တြ နှင့် ဝိုင်ရှာခ အကြားတွင်၊ အတိုကြာချိန်ကို ဂျေဋ္ဌာမူလီယ နှင့် အာရှာဍ္ဍဟ အကြားတွင် ဆောင်ရွက်သင့်သည်။ အခက်အခဲကာလတွင် «စတုတ္ထ» (တပသ/အစာရှောင် စည်းကမ်း) ကို လိုက်နာသင့်သည်။
Sutra 51
समविषमनिम्नस्थलह्रस्वदीर्घवशेन वाध्वनो यात्रां विभजेत् ॥ कZ_०९.१.५१ ॥
လမ်း၏သဘောသဘာဝ—ညီညာသလား မညီညာသလား၊ ချိုင့်ဝှမ်း/နိမ့်ရာရှိသလား၊ အပိုင်းပိုင်းအကွာအဝေးက တိုသလား ရှည်သလား—အပေါ်မူတည်၍ တစ်နေ့တာ ခရီးလမ်းလျှောက်ကို ခွဲဝေ (စီမံ) သင့်သည်။
Sutra 52
दीर्घाः कार्यगुरुत्वाद्वा वर्षावासः परत्र च ॥ कZ_०९.१.५२च्द् ॥
တာဝန်၏ အလေးချိန်ကြောင့် အဆင့်ရှည်များ (သို့မဟုတ် ရပ်နားချိန်ရှည်) ကိုလည်း ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် အခြားနေရာတွင် မိုးရာသီအတွင်း နေထိုင်ရပ်နားခြင်းလည်း ရှိနိုင်သည်။
Frequently Asked Questions
By prioritizing mantraśakti, the king achieves victories with lower cost and fewer reversals: resources (prabhāva) and valor (utsāha) are correctly allocated, enemies are outmaneuvered through sāmādi, and the state’s coercive capacity (daṇḍa) is applied discriminately—stabilizing rule and protecting prosperity.
No direct statutory penalty is stated in 9.1; the ‘punishment’ is systemic: strategic failure—being outbought/outmaneuvered, loss of troops and resources, and eventual destruction of the king’s enterprise (rājya-kṣaya) due to misranking capacities and acting without effective mantra.