Adhyaya 380

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे अद्वैतव्रह्मविज्ञानं नमोनाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः गीतासारः अग्निर् उवाच गीतासारं प्रवक्ष्यामि सर्वगीतोत्तमोत्तमं कृष्णो ऽर्जुनाय यमाह पुरा वै भुक्तिमुक्तिदं

ဤသို့ အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ အဒွైతဗြဟ္မဗိဇ္ဈာန (မနှစ်ခွဲသော ဗြဟ္မန်ကို သိမြင်ခြင်း) အကြောင်း အခန်း—သုံးရာခုနစ်ဆယ့်ကိုးမြောက် အခန်း—ပြီးဆုံး၏။ ယခု သုံးရာရှစ်ဆယ်မြောက် အခန်း «ဂီတာ၏ အနှစ်သာရ» စတင်၏။ အဂ္နိမိန့်တော်မူသည်—«ဂီတာဟု ခေါ်သော သင်ခန်းစာတို့အနက် အလွန်အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည့် ဂီတာအနှစ်သာရကို ငါဟောပြမည်။ ယခင်က ကృష్ణက အర్జုနအား ပြောကြားခဲ့ပြီး လောကီအပျော်အပါးနှင့် မောက္ခကို ပေးစွမ်းသော အရာဖြစ်သည်»။

Verse 2

श्रीभगवानुवाच गतासुरगतासुर्वा न शोच्यो देहवानजः आत्माजरो ऽमरो ऽभेद्यस्तस्माच्छोकादिकं त्यजेत्

ဘုရားရှင် မိန့်တော်မူသည်—«ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူသည် အသက်ရှူသက်တမ်း ပျောက်သွားသည်ဖြစ်စေ မပျောက်သေးသည်ဖြစ်စေ ဝမ်းနည်းရန် မသင့်။ အတ္တမန်သည် မမွေးဖွား၊ အိုမင်းခြင်းမရှိ၊ မသေ၊ မဖောက်ဖျက်နိုင်သောအရာဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် ထိုကဲ့သို့သောအရာတို့ကို စွန့်ပစ်ရမည်»။

Verse 3

ज्ञानात् सौवीरभूपतिरिति ख , ञ च पठतां भुक्तिमुक्तिदमिति ख ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते सङ्गात् कामस्ततः क्रोधः क्रोधात्सम्मोह एव च

လူတစ်ယောက်သည် အာရုံခံအရာဝတ္ထုများကို ထပ်ခါထပ်ခါ စိတ်တွင် တွေးတောနေသော် ထိုအရာတို့အပေါ် စွဲလမ်းမှု ပေါ်ပေါက်သည်။ စွဲလမ်းမှုမှ ဆန္ဒ (ကာမ) ပေါက်ဖွား၍ ထို့နောက် ဒေါသ ဖြစ်လာသည်။ ဒေါသမှသာလျှင် အပြည့်အဝ မောဟ (မိုဟ) ပေါ်ပေါက်သည်။

Verse 4

अम्मोहात् स्मृतिविभ्रंशो बुद्धिनाशात् प्रणश्यति दुःसङ्गहानिः सत्सङ्गान्मोक्षकाभी च कामनुत्

မောဟမှ မှတ်ဉာဏ်ပျက်ယွင်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ ခွဲခြားသိမြင်နိုင်သော ဉာဏ် (ဗုဒ္ဓိ) ပျက်စီးသော် လူသည် ပျက်စီးသွားသည်။ မကောင်းသော မိတ်သဟာယကြောင့် ဖြစ်သော ဆုံးရှုံးမှုကို ကောင်းမြတ်သူတို့၏ ပေါင်းသင်းမှု (သတ္စင်္ဂ) ဖြင့် ဖယ်ရှားနိုင်ပြီး၊ ထိုကောင်းမြတ်သော ပေါင်းသင်းမှုမှ မောက္ခကို လိုလားသော ဆန္ဒ ပေါ်ပေါက်သည်။

Verse 5

कामत्यागादात्मनिष्ठः स्थिरप्रज्ञस्तदोच्यते या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी

ကာမတဏှာကို စွန့်လွှတ်ခြင်းကြောင့် မိမိအတ္တမ၌ တည်ငြိမ်ကပ်လျက်ရှိသူသည် ဉာဏ်တည်ငြိမ်သူဟု ခေါ်ကြသည်။ သတ္တဝါအားလုံးအတွက် “ည” ဖြစ်သည့် အခြေအနေ၌ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်သူသည် နိုးကြားနေ၏။

Verse 6

यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते

သတ္တဝါတို့ နိုးကြားနေသည့်အရာသည် မြင်မြင်သာသာမြင်တတ်သော မုနိအတွက် “ည” ဖြစ်၏။ အတ္တမ၌သာ ကျေနပ်တည်ငြိမ်သူအတွက် လုပ်ဆောင်ရမည့် မဖြစ်မနေ တာဝန်ကိစ္စ မရှိ။

Verse 7

नैव तस्य कृते नार्थो नाकृते नेह कश् चनः तत्त्ववित्तु महावहो गुणकर्मविभागयोः

တတ္တဝကို သိမြင်သူအတွက်၊ အို လက်တန်ခိုးကြီးသူ၊ ဤလောက၌ လုပ်ဆောင်ခြင်းကြောင့် ရရှိမည့် အကျိုးရည်ရွယ်ချက် မရှိသကဲ့သို့ မလုပ်ဆောင်ခြင်းကြောင့်လည်း ဆုံးရှုံးမှု မရှိ—ဂုဏ် (ဂုဏ) နှင့် ကမ္မ (ကర్మ) တို့၏ အမှန်တကယ် ခွဲခြားချက်ကို သိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 8

गुणा गुनेषु वर्तन्ते इति मत्वा न सज्जते सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यति

ဂုဏ်တို့သည် ဂုဏ်တို့အတွင်း၌သာ လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်ကြသည်ဟု သိမြင်၍ မကပ်လျက် မစွဲလမ်း။ ဉာဏ်၏ လှေတံတားတစ်ခုတည်းဖြင့် အပြစ်နှင့် ဒုက္ခအန္တရာယ်တို့ကို အပြည့်အဝ ကူးမြောက်လိမ့်မည်။

Verse 9

ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुते ऽर्जुन ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गन्त्यक्त्वा करोति यः

အို အာర్జုန၊ ဉာဏ်၏ မီးသည် ကမ္မအားလုံးကို ပြာဖြစ်အောင် လောင်ကျွမ်းစေသည်။ ကမ္မတို့ကို ဘြဟ္မန် (Brahman) ထဲသို့ အပ်နှံထား၍ စွဲလမ်းမှုကို စွန့်ကာ လုပ်ဆောင်သူသည် သန့်စင်လာ၏။

Verse 10

लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि

သတ္တဝါအားလုံး၌ အတ္တကိုမြင်၍ အတ္တအတွင်း၌ သတ္တဝါအားလုံးကိုမြင်သူသည် ကြာရွက်က ရေမစိုသကဲ့သို့ အပြစ်ဖြင့် မညစ်ပတ်။

Verse 11

ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टो ऽभिजायते

ယောဂဖြင့် စိတ်ကိုထိန်းညှိထား၍ နေရာတိုင်းတွင် တန်းတူမြင်သူ ယောဂီသည် ယောဂမှ ခဏပြတ်တောက်သော်လည်း သန့်ရှင်းသူနှင့် ချမ်းသာသူတို့၏ အိမ်ထောင်၌ ပြန်လည်မွေးဖွားသည်။

Verse 12

न हि कल्याणकृत् कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति देवी ह्य् एषा गुणमयी मम माया दुरत्यया

ကောင်းမှုကိုပြုသူ မည်သူမျှ မကောင်းသောကံကြမ္မာသို့ မသွားရ၊ ချစ်သားရေ။ အကြောင်းမူကား ဤသည်မှာ ဂုဏ်သုံးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ငါ၏ မာယာ—ဒေဝီ—ဖြစ်၍ ကျော်လွှားရန် ခက်ခဲသည်။

Verse 13

मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतान्तरन्ति ते आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थो ज्ञानी च भरतर्षभ

ငါ့ထံသို့သာ အားကိုးခိုလှုံသူတို့သည် ဤမာယာကို ကျော်လွှားနိုင်ကြသည်။ (သူတို့မှာ လေးမျိုးရှိသည်) ဒုက္ခရောက်သူ၊ သိလိုသူ၊ အကျိုးအမြတ်လိုသူ၊ နှင့် ဉာဏ်ရှိသူ—အို ဘာရတတို့၏ အထွဋ်အမြတ်ရေ။

Verse 14

चतुर्विधा भजन्ते मां ज्ञानी चैकत्वमास्थितः अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावो ऽध्यात्ममुच्यते

ငါ့ကို ဘုဇနာပြုသူတို့မှာ လေးမျိုးရှိ၏။ ဉာဏ်ရှိသူ (ဇ္ဈာနီ) သည် တစ်တည်းဖြစ်မှု၌ တည်၏။ မပျက်မယွင်းသော အက္ခရသည် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန် ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝကို အဓျာတ္မ (အတွင်းဝိညာဉ်) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 15

भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः अधिभूतं क्षरोभावः पुरुषश्चाधिदैवतं

အခြေအနေများနှင့် သတ္တဝါများ ပေါ်ထွန်းစေသော «ဝိသရ္ဂ» (ထုတ်လွှတ်ဖန်ဆင်းခြင်း) ကို «ကမ္မ» (လုပ်ရပ်/ကံ) ဟု ခေါ်သည်။ ပျက်စီးနိုင်သော အခြေအနေ (က္ခရ-ဘာဝ) သည် «အဓိဘူတ» (ဓာတ်တရား၏ နယ်ပယ်) ဖြစ်ပြီး «ပုရုရှ» သည် «အဓိဒေဝတ» (အုပ်စိုးသည့် ဒေဝတသဘော) ဖြစ်သည်။

Verse 16

अधियज्ञोहमेवात्र देहे देहभृतां वर अन्तकाले स्मरन्माञ्च मद्भावं यात्यसंशयः

ဤကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ ဤနေရာတွင် «အဓိယဇ္ဈ» သည် ငါတစ်ဦးတည်းသာ ဖြစ်သည်၊ ကိုယ်ရှိသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသောသူရေ။ နောက်ဆုံးအချိန်၌ ငါ့ကို သတိရသူသည် ငါ့အခြေအနေသို့ မသံသယဘဲ ရောက်ရှိသည်။

Verse 17

यं यं भावं स्मरन्नन्ते त्यजेद्देहन्तमाप्नुयात् प्राणं न्यस्य भ्रुवोर्मध्ये अन्ते प्राप्नोति मत्परम्

နောက်ဆုံးအချိန်၌ မည်သည့်အခြေအနေကို သတိရသနည်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်သည့်အခါ ထိုအခြေအနေကိုပင် ရောက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် သေချိန်၌ အသက်ရှုသံ (ပရာဏ) ကို မျက်ခုံးနှစ်ဖက်ကြား၌ တည်ငြိမ်စွာ ထားလျှင်၊ နောက်ဆုံးတွင် ငါ့ကို အမြင့်ဆုံးဟု အားထားသော အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သည် (အနက်အားဖြင့် ငါ့ထံသို့ ရောက်သည်)။

Verse 18

ओमित्येकाक्षरं ब्रह्मवदन् देहं त्यजन्तथा ब्रह्मादिस्तम्भपर्यन्ताः सर्वे मम विभूतयः

တစ်လုံးတည်းသော ဗြဟ္မန်—«အိုမ်» ဟု ဆိုကာ ထိုသို့ ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်သည်။ ဗြဟ္မာမှ စ၍ အနိမ့်ဆုံး မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါများအထိ အားလုံးသည် ငါ၏ ဝိဘူတိ (ထင်ရှားပေါ်လွင်သော အာနုဘော်) များ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 19

श्रीमन्तश्चोर्जिताः सर्वे ममांशाः प्राणिनःस्मृताः अहमेको विश्वरूप इति ज्ञात्वा विमुच्यते

သတ္တဝါအားလုံးကို ငါ၏ အစိတ်အပိုင်းများဟု မှတ်ယူကြသည်—ချမ်းသာကြွယ်ဝသူများနှင့် အင်အားကြီးသူများပါဝင်သည်။ «ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရုပ်သဏ္ဌာန် (ဝိශ්ဝရူပ) ဖြစ်သော တစ်ဦးတည်းသော ငါပင်» ဟု သိမြင်လျှင် လွတ်မြောက်ခြင်းကို ရသည်။

Verse 20

क्षेत्रं शरीरं यो वेत्ति क्षेत्रज्ञः स प्रकोर्तितः क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम

‘ကေတ္တရ’ ဟူသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို သိမြင်သူကို ‘ကေတ္တရဇ္ဉ’ (kṣetrajña) ဟု ကြေညာသည်။ ကေတ္တရနှင့် ကေတ္တရဇ္ဉ နှစ်ပါးစလုံးအပေါ် သိမြင်မှု—ထိုသိမြင်မှုကို ငါသည် စစ်မှန်သော ဉာဏ်ဟု မှတ်ယူသည်။

Verse 21

महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च इन्द्रयाणि देशैकञ्च पञ्च चेन्द्रियगोचराः

မဟာဘူတများ၊ အဟင်္ကာရ (အတ္တသဘော)၊ ဗုဒ္ဓိ (ဉာဏ်) နှင့် အဗျက္တ (ပရကృతి) တို့လည်းကောင်း၊ အင်ဒြိယများနှင့် တစ်ပါးတည်းသော အာကာသ (အလုံးစုံပြန့်နှံ့သော အာကာသ) လည်းကောင်း၊ အင်ဒြိယဂိုချရ ငါးပါး—အာရုံဝတ္ထုများ—တို့ကို ရေတွက်ဖော်ပြထားသည်။

Verse 22

इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतं

အလိုဆန္ဒ၊ မုန်းတီးမှု၊ ချမ်းသာမှု၊ ဒုက္ခ၊ စုဖွဲ့တည်ရှိမှု (ကိုယ်နှင့် အင်ဒြိယတို့၏ ပေါင်းစည်းမှု)၊ စေတနာ/အသိစိတ်၊ နှင့် ဓြတိ (တည်ကြည်ခိုင်မာမှု) — ဤအရာတို့ကို အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ‘ကေတ္တရ’ (kṣetra) ဟု၊ ၎င်း၏ ပြောင်းလဲမှုများနှင့်အတူ ကြေညာထားသည်။

Verse 23

अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः

အမာနိတွ (နှိမ့်ချမှု)၊ အဒမ္ဘိတွ (မလိမ်ညာမဟုတ်ကွက်)၊ အဟိံသာ (အကြမ်းမဖက်မှု)၊ ခန္တိ (သည်းခံမှု)၊ အာရ္ဇဝ (ဖြောင့်မတ်မှု)၊ အာစာရျိုပာသနံ (ဆရာအား ရိုသေဝတ်ပြုခြင်း)၊ သောစ (သန့်ရှင်းမှု)၊ သ္ထೈရျ (တည်ငြိမ်ခိုင်မာမှု) နှင့် အာတ္မဝိနိဂ္ရဟ (ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှု)—ဤအရာတို့သည် ပြုစုပျိုးထောင်ရမည့် သီလအကျင့်များ ဖြစ်သည်။

Verse 24

इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनं

အင်ဒြိယအာရုံဝတ္ထုများအပေါ် ဝဲရာဂျ (ကင်းလွတ်မက်မောမှု) နှင့် အနဟင်္ကာရ (အတ္တမရှိမှု) လည်းကောင်း၊ မွေးဖွားခြင်း၊ သေခြင်း၊ အိုမင်းခြင်း၊ ရောဂါနှင့် ဒုက္ခတို့တွင် ပါဝင်သော အပြစ်အနာအဆာများကို အမြဲတမ်း ဆင်ခြင်မြင်ကွင်းခြင်းလည်းကောင်း—ဤအရာတို့ကို ကျင့်သုံးရသည်။

Verse 25

आसक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ममाङ्गा इति ख नित्यञ्च समचित्तत्त्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु

သား၊ ဇနီး၊ အိမ်နှင့် ထိုကဲ့သို့သောအရာများအပေါ် မကပ်မိခြင်း၊ မတွယ်တာခြင်း; ထို့ပြင် «ဤတို့သည် ငါ၏ ကိုယ်အင်္ဂါများ မဟုတ်» ဟူသော အမြဲတမ်းသဘောပေါက်မှု; နှစ်သက်ဖွယ်နှင့် မနှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်ပေါ်လာသမျှတွင် စိတ်တည်ငြိမ်ညီမျှမှုကို အမြဲထိန်းထားခြင်း။

Verse 26

मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि

ထို့ပြင် ငါ့ထံသို့ အခြားမရောယှက်သော ယောဂဖြင့် မလွဲမသွေသော ဘက္တိ; တိတ်ဆိတ်သီးခြားသောနေရာများကို အားထားနေထိုင်လေ့ကျင့်ခြင်း; နှင့် လူစုလူဝေး၊ အစည်းအဝေးများအပေါ် စိတ်မဝင်စားခြင်း။

Verse 27

अध्यात्मज्ञाननिष्ठत्वन्तत्त्वज्ञानानुदर्शनं एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतो ऽन्यथा

အတွင်းရေး (အဓျာတ္မ) ဉာဏ်၌ တည်ကြည်ခြင်းနှင့် သတ္တဝါတရား၏ အမှန်တရားကို တိုက်ရိုက် သဘောတရားမြင်ခြင်း—ဤသည်ကို «ဉာဏ်» ဟု ကြေညာထားသည်; ဤနှင့် ဆန့်ကျင်သမျှသည် «အဝိဇ္ဇာ» ဖြစ်သည်။

Verse 28

ज्ञेयं यत्तत् प्रवक्ष्यामि यं ज्ञात्वामृतमश्नुते अनादि परमं ब्रह्म सत्त्वं नाम तदुच्यते

သိအပ်သော အမှန်တရားကို ငါကြေညာမည်—ထိုအရာကို သိလျှင် အမရတရားကို ရရှိသည်။ အစမရှိသော အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်ကို «သတ္တဝ» (Sattva) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 29

सर्वतः पाणिपादान्तं सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति

အရပ်ရပ်တွင် လက်နှင့် ခြေရှိ၍၊ အရပ်ရပ်တွင် မျက်စိ၊ ခေါင်း၊ မျက်နှာရှိ၏။ လောက၌ အရပ်ရပ်တွင် ကြားနိုင်ခြင်းရှိ၍—အရာအားလုံးကို လွှမ်းမိုးဖုံးအုပ်ကာ တည်ရှိတော်မူသည်။

Verse 30

सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् असक्तं सर्वभृच्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च

အာရုံခံအင်္ဂါအားလုံး၏ ဂုဏ်သဘောအဖြစ် ထင်ရှားသော်လည်း အာရုံခံအင်္ဂါအားလုံးမှ ကင်းလွတ်၏။ မကပ်ငြိ၊ သတ္တဝါအားလုံးကို ထောက်ပံ့ထိန်းသိမ်းသူ၊ ဂုဏ်မဲ့ (နိရ္ဂုဏ) ဖြစ်သော်လည်း ဂုဏ်တို့ကို ခံစားသုံးစွဲသူလည်း ဖြစ်၏။

Verse 31

वहिरन्तश् च भूतानामचरञ्चरमेव च सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थञ्चान्तिके ऽपि यत्

ထိုတတ္တဝါသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အပြင်၌လည်း ရှိ၍ အတွင်း၌လည်း ရှိသည်—မလှုပ်ရှားသောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာ အားလုံးပင် ဖြစ်၏။ အလွန်သိမ်မွေ့သဖြင့် သာမန်အာရုံဖြင့် မသိနိုင်၊ ဝေးလည်း ဝေးသကဲ့သို့ နီးလည်း နီး၏။

Verse 32

अविभक्तञ्च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम् भूतभर्तृ च विज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च

၎င်းသည် သတ္တဝါတို့အတွင်း မခွဲခြားဘဲ တစ်တည်းတည်ရှိသော်လည်း ခွဲခြားထားသကဲ့သို့ ထင်ရှားနေသည်။ ၎င်းကို သတ္တဝါတို့၏ ထောက်ပံ့ထိန်းသိမ်းသူဟု သိရမည်—ပျက်သိမ်းချိန်၌ စုပ်ယူစားသုံးသူ၊ ဖန်ဆင်းချိန်၌ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သူလည်း ဖြစ်၏။

Verse 33

ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य धिष्ठितं

ထိုအမြင့်ဆုံးသော တတ္တဝါကို အလင်းတို့၏ အလင်းဟုလည်း၊ အမှောင်ကို ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံးဟုလည်း ကြေညာကြသည်။ ၎င်းသည် ဉာဏ်၊ သိရမည့်အရာ၊ ဉာဏ်ဖြင့် ရောက်နိုင်သည့်အရာဖြစ်ပြီး သတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံးအတွင်း တည်ရှိနေသည်။

Verse 34

ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे

အချို့သည် ဓ്യာန (သမာဓိ) ဖြင့် ကိုယ်အတွင်းရှိ အတ္တကို ကိုယ်တိုင်ဖြင့် မြင်ကြသည်။ အခြားသူတို့သည် စာင်ခ္ယနှင့် ယောဂဖြင့်၊ ထို့ပြင် အချို့က ကర్మယောဂဖြင့်လည်း ထိုအတ္တကို သိမြင်ကြသည်။

Verse 35

अन्ये त्वेवमजानन्तो श्रुत्वान्येभ्य उपासते तेपि चाशु तरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः

အခြားသူတို့သည် ဤသဘောတရားကို ထိုနည်းအတိုင်း မသိကြသော်လည်း အခြားသူများထံမှ ကြားနာပြီး အမြင့်မြတ်သော အရှင်ကို ပူဇော်ကိုးကွယ်ကြသည်။ သူတို့လည်း «သရုတိ» (ဝေဒဗျာဒိတ်) ကို အာဏာအဖြစ် ယုံကြည်လေးစားသူများဖြစ်သဖြင့် သေမင်းကို လျင်မြန်စွာ ကျော်လွန်နိုင်ကြသည်။

Verse 36

सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च प्रमादमोहौ तमसो भवतो ज्ञानमेव च

သတ္တဝ (sattva) မှ ဉာဏ်ပညာ ပေါ်ပေါက်သည်။ ရဇသ (rajas) မှ လောဘ တကယ်ပေါ်ပေါက်သည်။ တမသ (tamas) မှ မေ့လျော့မှုနှင့် မောဟ (မ भ्रम) ပေါ်ပေါက်ပြီး၊ ထို့အပြင် တမသမှ အဝိဇ္ဇာ (မသိမှု) လည်း ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 37

गुणा वर्तन्त इत्य् एव यो ऽवतिष्ठति नेङ्गते मानावमानमित्रारितुल्यस्त्यागी स निर्गुणः

«ဂုဏ် (guṇa) များသာ လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်နေသည်» ဟူသော နားလည်မှု၌ တည်မြဲ၍ မလှုပ်မယှက်နေသူ၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အရှက်အပျက်၊ မိတ်နှင့် ရန်သူကို တူညီဟု မြင်ပြီး စွန့်လွှတ်သူ—ထိုသူသည် အမှန်တကယ် နိရ္ဂုဏ (nirguṇa) ဖြစ်၍ ဂုဏ်များကို ကျော်လွန်သူ ဖြစ်သည်။

Verse 38

ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययं छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित्

မပျက်စီးသော အရှ္ဝတ္ထ (aśvattha) ကို အမြစ်အပေါ်၌ရှိ၍ ခက်များအောက်သို့ ဆင်းသက်နေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဝေဒ၏ ချန္ဒသ (chandas) မီတာများသည် ၎င်း၏ အရွက်များ ဖြစ်သည်။ ထိုသစ်ပင်ကို အမှန်တကယ် သိသူသည် ဝေဒကို သိသူ ဖြစ်သည်။

Verse 39

द्वौ भूतसर्गौ लोके ऽस्मिन् दैव आसुर एव च अहिंसादिः क्षमा चैव दैवीसम्पत्तितो नृणां

ဤလောက၌ သတ္တဝါဖန်ဆင်းမှု နှစ်မျိုးရှိသည်—ဒေဝ (divine) နှင့် အာသုရ (demoniac) ဖြစ်သည်။ အဟിംသာ (အကြမ်းမဖက်မှု) စသည့် သီလဂုဏ်များနှင့် ခ္ෂမာ (သည်းခံခြင်း) တို့သည် လူတို့၏ ဒေဝီသမ္ပတ္တိ (divine endowments) ဖြစ်ကြသည်။

Verse 40

न शौचं नापि वाचारो ह्य् आसुरीसम्पदोद्धवः नरकत्वात् क्रोधलोभकामस्तस्मात्त्रयं त्यजेत्

သန့်ရှင်းမှုနှင့် သင့်လျော်သောအကျင့်အကြံသည် အာသူရသဘောစိတ်မှ မပေါ်ထွန်းလာ။ ဒေါသ၊ လောဘ၊ ကာမသည် နရကသဘောသို့ ခေါ်ဆောင်သဖြင့် ထိုသုံးပါးကို စွန့်ပယ်သင့်သည်။

Verse 41

यज्ञस्तपस् तथा दानं सत्त्वाद्यैस्त्रिविधं स्मृतम् आयुः सत्त्वं बलारोग्यसुखायान्नन्तु सात्त्विकं

ယဇ္ဉ၊ တပစ်၊ ဒါနကို စတ္တဝမှ စ၍ ဂုဏသုံးပါးအလိုက် သုံးမျိုးဟု သင်ကြားထားသည်။ သို့ရာတွင် စာတ္တဝိက အာဟာရသည် အသက်ရှည်ခြင်း၊ စိတ်ကြည်လင်ခြင်း၊ အားကောင်းခြင်း၊ ရောဂါကင်းခြင်းနှင့် ချမ်းသာခြင်းကို ဖြစ်စေသော အစာဖြစ်သည်။

Verse 42

दुःखशोकामयायान्नं तीक्ष्णरूक्षन्तु राजसं अमेध्योच्छिष्टपूत्यन्नं तामसं नीरसादिकं

ဒုက္ခ၊ ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် ရောဂါကို ဖြစ်စေသော အစာကို ရာဇသ (rājasa) ဟု ခေါ်သည်၊ အထူးသဖြင့် စပ်ပြင်း၍ ခြောက်သွေ့သောကြောင့်။ အညစ်အကြေးဖြစ်သော အစာ—ကျန်ရစ်သောအစာနှင့် ပုပ်သိုးသောအစာတို့—ကို တာမသ (tāmasa) ဟု ခေါ်သည်၊ အရသာမရှိခြင်း စသည်တို့ကြောင့်။

Verse 43

यष्टव्यो विधिना यज्ञो निष्कामाय स सात्त्विकः यज्ञः फलाय दम्भात्मी राजसस्तामसः क्रतुः

ယဇ္ဉကို သတ်မှတ်ထားသော နည်းဥပဒေအတိုင်း ဆောင်ရွက်သင့်သည်။ အကျိုးရလဒ်ကို မလိုလားသောသူက ဆောင်ရွက်လျှင် စာတ္တဝိက ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အကျိုးအတွက် အပြသဝါဒစိတ်ရှိသူက ဆောင်ရွက်သော ယဇ္ဉသည် ရာဇသ ဖြစ်ပြီး၊ အညံ့အတင်းဖြင့် ပြုလုပ်လျှင် တာမသ ကရတု (rite) ဖြစ်လာသည်။

Verse 44

श्रद्धामन्त्रादिविध्युक्तं तपः शारीरमुच्यते देवादिपूजाहिंसादि वाङ्मयं तप उच्यते

ယုံကြည်ခြင်း (श्रद्धा)၊ မန္တရ (mantra) နှင့် သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းနည်းလမ်းအတိုင်း ဆောင်ရွက်သော တပစ်ကို ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ (śārīra) တပစ် ဟု ခေါ်သည်။ ဒေဝတို့ကို ပူဇော်ခြင်း စသည်နှင့် အဟിംသာ (မဟာမနာမကျင့်) စသည့် စည်းကမ်းများကို နှုတ်ကပတ်ဆိုင်ရာ (vāṅmaya) တပစ် ဟု ခေါ်သည်။

Verse 45

अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं स्वाध्यायसज्जपः मानसं चित्तसंशुद्धेर्सौनमात्सविनिग्रहः

စိတ်ကိုမလှုပ်ရှားစေသော စကား၊ အမှန်တရားပြောခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်လေ့လာသင်ယူမှု (သွာဓျာယ) ကို စေ့စပ်စွာ ရွတ်ဖတ်ခြင်း; ထို့ပြင် စိတ်သန့်စင်ရေးအတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းမှုနှင့် အပျော်အပါးအတွက် ရေချိုးခြင်း၊ ပွဲလမ်းသဘင်အလွန်အကျွံ ပျော်ပါးခြင်းတို့ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း။

Verse 46

सात्त्विकञ्च तपो ऽकामं फलाद्यर्थन्तु राजसं तामसं परपीडायै सात्त्विकं दानमुच्यते

အကျိုးဆုလာဘ်ကို မလိုလားဘဲ ပြုလုပ်သော တပ (austerity) ကို သတ္တဝိက (sāttvika) ဟု ခေါ်သည်။ အကျိုးရလဒ်နှင့် အကျိုးအမြတ်အတွက် ပြုလုပ်သောအရာသည် ရာဇသ (rājasa) ဖြစ်သည်။ အခြားသူကို ထိခိုက်နာကျင်စေရန် ပြုလုပ်သောအရာသည် တာမသ (tāmasa) ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ သန့်ရှင်းသော ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသော ဒါန (လှူဒါန်းခြင်း) ကိုလည်း သတ္တဝိက ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 47

देशादौ चैव दातव्यमुपकाराय राजसं आदेशादाववज्ञातं तामसं दानमीरितं

နေရာအချိန် စသည့်အရာများကို တွက်ချက်ကာ ပြန်လည်အကျိုးရလဒ် သို့မဟုတ် အကျိုးအမြတ်ရရန်အတွက် ပေးသော ဒါနသည် ရာဇသ (rājasa) ဟု ခေါ်သည်။ သို့ရာတွင် သင့်လျော်သော ညွှန်ကြားချက်များကို မလေးစားဘဲ အထင်သေးမှုနှင့် ပေးသော ဒါနကို တာမသ (tāmasa) ဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 48

ओंतत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः यज्ञदानादिक कर्म बुक्तिमुक्तिप्रदं नृणां

«အိုမ် (Om)», «တတ် (Tat)», «ဆတ် (Sat)» ဟူသည်တို့သည် ဗြဟ္မန် (Brahman) ၏ သုံးမျိုးသော အညွှန်းအမည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ လူတို့အတွက် ယဇ္ဉ (ယဇ္ဉာ) နှင့် ဒါန စသည့် ကုသိုလ်ကမ္မများကို ဤစိတ်ဓာတ်ဖြင့် ပြုလုပ်လျှင် လောကီအပျော်အပါးနှင့် မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံးကို ပေးစွမ်းသည်။

Verse 49

अनिष्टमिष्टं मिश्रञ्च त्रिविधं कर्मणः फलं भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु सन्न्यासिनां क्वचित्

ကမ္မ၏ အကျိုးသည် မနှစ်သက်ဖွယ်၊ နှစ်သက်ဖွယ်၊ နှစ်မျိုးရောနှောဟူ၍ သုံးမျိုးရှိပြီး၊ အကျိုးကို မစွန့်လွှတ်သူတို့အတွက် သေပြီးနောက် စုပေါင်းရောက်လာသည်။ သို့သော် စန്യാസင် (စွန့်လွှတ်သူ) အစစ်အမှန်တို့အတွက် မည်သည့်အခါမျှ မရောက်လာပါ။

Verse 50

तामसः कर्मसंयोगात् मोहात्क्लेशभयादिकात् राजसः सात्त्विको ऽकामात् पञ्चैते कर्महेतवः

ကမ္မကို လှုံ့ဆော်သော အကြောင်းရင်း ငါးပါးရှိသည်—(၁) တမသိက၊ မျက်ကန်းသဘောဖြင့် ကမ္မနှင့် ပေါင်းစည်းရာမှ ဖြစ်သော; (၂) မောဟမှ ဖြစ်သော; (၃) ကလေသ၊ ကြောက်ရွံ့မှု စသည်တို့မှ ဖြစ်သော; (၄) ရာဇသိက; (၅) အလိုဆန္ဒမပါဘဲ ပြုသော သတ္တဝိက—ဤငါးပါးသည် ကမ္မဟေတုများ ဖြစ်သည်။

Verse 51

अधिष्ठानं तथा कर्ता करणञ्च पृथग्विधम् त्रिविधाश् च पृथक् चेष्टा दैवञ्चैवात्र पञ्चमं

ဤနေရာတွင် အချက်ငါးပါးရှိသည်—ကမ္မ၏ အခြေခံနေရာ (အဓိဋ္ဌာန)၊ ပြုလုပ်သူ (ကတ္တာ)၊ အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော ကရဏ (ကိရိယာများ)၊ သုံးမျိုးခွဲသော လှုပ်ရှားမှု/ကြိုးပမ်းမှု (ချက်ရှ္ဌာ)၊ နှင့် ပဉ္စမအဖြစ် ဒေဝအချက် (ကံကြမ္မာ) ဖြစ်သည်။

Verse 52

एकं ज्ञानं सात्त्विकं स्यात् पृथग् ज्ञानन्तु राजसं अतत्त्वार्थन्तामसं स्यात् कर्माकामाय सात्त्विकं

တစ်ခုတည်းသော သတ္တဝါတရား/အမှန်တရားကို သိမြင်ဖမ်းဆီးသော ဉာဏ်သည် သတ္တဝိက ဖြစ်၏။ ခွဲခြားကွဲပြားမှုနှင့် အများအပြားကို မြင်သော ဉာဏ်သည် ရာဇသ ဖြစ်၏။ အမှန်မဟုတ်သော အရာ သို့မဟုတ် အနှစ်သာရမဟုတ်သည့် အရာကို ဦးတည်သော ဉာဏ်သည် တမသ ဖြစ်၏။ အကျိုးဆုလာဘ်ကို မလိုလားဘဲ ပြုသော ကမ္မသည် သတ္တဝိက ဖြစ်၏။

Verse 53

कामाय राजसं कर्म मोहात् कर्म तु तामसं सीध्यसिद्ध्योः समः कर्ता सात्त्विको राजसो ऽत्यपि

အလိုဆန္ဒအတွက် ပြုသော ကမ္မသည် ရာဇသ ဖြစ်၏။ မောဟကြောင့် ပြုသော ကမ္မသည် တမသ ဖြစ်၏။ အောင်မြင်မှုနှင့် မအောင်မြင်မှုတို့၌ တူညီတည်ငြိမ်နေသော ပြုလုပ်သူသည် သတ္တဝိက ဖြစ်ပြီး၊ ရာဂ/စိတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် အလွန်အကျွံ မောင်းနှင်ခံရသူသည် ရာဇသ ဖြစ်၏။

Verse 54

शठो ऽलसस्तामसः स्यात् कार्यादिधीश् च सात्त्विकी कार्यार्थं सा राजसी स्याद्विपरीता तु तामसी

လိမ်လည်သူ သို့မဟုတ် ပျင်းရိသူကို တမသိက ဟု သတ်မှတ်ရမည်။ တာဝန်မှန်ကန်မှု စသည်တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိန်းညှိညွှန်ကြားနိုင်သူ၏ ဉာဏ်သည် သတ္တဝိက ဖြစ်၏။ အကျိုးရလဒ်/ရည်မှန်းချက် ပြည့်စုံရေးအတွက် လုပ်ဆောင်သော ဉာဏ်သည် ရာဇသိက ဖြစ်ပြီး၊ ထို၏ ဆန့်ကျင်ဘက်သည် တမသိက ဖြစ်၏။

Verse 55

मनोधृतिः सात्त्विकी स्यात् प्रीतिकामेति राजसी तामसी तु प्रशोकादौ मुखं सत्त्वात्तदन्तगं

စိတ်တည်ငြိမ်မှု (manodhṛti) သည် စာတ္တဝိက ဖြစ်၏။ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဆန္ဒကာမမှ ပေါ်လာသောအရာသည် ရာဇသိက ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် တာမသိက အခြေအနေသည် ပြင်းထန်သော ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု စသည့်အရာတို့၏ အစတွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး—လက္ခဏာမှာ မျက်နှာကျဆင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို၏ အဆုံးသတ်သည် မိမိ၏ အဓိက စတ္တဝ သဘောထားအတိုင်း ဖြစ်၏။

Verse 56

सुखं तद्राजसञ्चाग्रे अन्ते दुःखन्तु तामसं अतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदन्ततं

ထိုလှုံ့ဆော်မှုသည် ရာဇသ ဖြစ်၏—အစတွင် သာယာသော်လည်း အဆုံးတွင် ဒုက္ခဖြစ်လာကာ တာမသသို့ လှည့်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် သတ္တဝါတို့၏ လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်မှု (pravṛtti) သည် ထိုအရာကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ထိုအရာဖြင့်ပင် ဤလောကဖြစ်စဉ်တစ်လျှောက်လုံး ပြန့်နှံ့၍ တိုးချဲ့နေသည်။

Verse 57

स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य विष्णुं सिद्धिञ्च विन्दति कर्मणा मनसा वाचा सर्वावस्थासु सर्वदा

မိမိ၏ သတ်မှတ်ထားသော တာဝန် (svakarma) ဖြင့် ထိုအရှင်—ဗိဿနု—ကို ပူဇော်လျှင် အောင်မြင်မှု (siddhi) ကို ရရှိသည်။ လုပ်ရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စကားဖြင့်လည်းကောင်း—အချိန်တိုင်း၊ အခြေအနေတိုင်း၌—အမြဲပူဇော်သင့်သည်။

Verse 58

भवत्ययोगिनामिति ख ब्रह्मादिस्तम्भपर्यन्तं जगद्विष्णुञ्च वेत्ति यः सिद्धिमाप्नोति भगवद्भक्तो भागवतो ध्रुवं

ယောဂီမဟုတ်သူတို့အတွက်တောင်၊ ဘဂဝန်၏ ဘက္တ—ဗြဟ္မာမှ စ၍ မြက်တစ်စင်းအထိ စကြဝဠာတစ်လျှောက်လုံးကို ဗိဿနုက ပြန့်နှံ့၍ အုပ်စိုးနေသည်ဟု သိမြင်သူ—သည် မလွဲမသွေ ဝိညာဉ်ရေးရာ ပြည့်စုံမှု (siddhi) ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။