
Brahma-jñāna (Knowledge of Brahman)
ဤ ယောဂ–ဗြဟ္မဗိဒ္ယာ အခန်းတွင် အဂ္နိဘုရားသည် အဒွိတ သဘောတရားကို အကျဉ်းချုပ်၍ မိမိကိုယ်ကို ထပ်တလဲလဲ သတ်မှတ်ကာ «ငါသည် ဗြဟ္မန်၊ အမြင့်ဆုံး အလင်း» ဟု ကြေညာသည်။ သင်ကြားမှုသည် အပဝါဒ (နိဂ္ဂဟ) နည်းဖြင့် ကန့်သတ်အထောက်အကူများကို တစ်ဆင့်ချင်း ပယ်ဖျက်သွားပြီး မြေ၊ မီး၊ လေ၊ အာကာသ စသည့် မဟာဘူတများမှ စ၍ Virāṭ၊ နိုး/အိပ်မက်/အိပ်ပျော်နက် (taijasa/prājña) အထိ၊ လုပ်ဆောင်အင်္ဂါနှင့် အာရုံခံအင်္ဂါများ၊ အတွင်းကိရိယာများ (မန၊ ဗုဒ္ဓိ၊ စိတ္တ၊ အဟင်္ကာရ) နှင့် ပရာဏာနှင့် ခွဲခြားပုံများကိုပါ ပယ်ဖျက်သည်။ ထို့ပြင် တိုင်းတာသူ/တိုင်းတာခံ၊ အကြောင်း/အကျိုး၊ ရှိ/မရှိ၊ ကွာ/မကွာ နှင့် «သက်သေ» ဟူသော အယူအဆတောင် ပယ်ဖျက်ကာ သုံးအခြေအနေကျော်လွန်သော Turīya အဖြစ် ဗြဟ္မန်ကို ထင်ရှားစေသည်။ နိဂုံးတွင် ဗြဟ္မန်၏ သဘာဝသည် အနန္တသန့်ရှင်းမှု၊ အသိဉာဏ်၊ လွတ်လပ်မှု၊ သစ္စာ၊ အာနန္ဒနှင့် အဒွိတ ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြီး ဤသိမြင်မှုသည် မောက္ခကို တိုက်ရိုက်ပေးသော အမြင့်ဆုံး သမာဓိသို့ ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे ब्रह्मज्ञानं नाम षट्सप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ सप्तसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः ब्रह्मज्ञानं अग्निर् उवाच अहं ब्रह्म परं ज्योतिः पृथिव्यवनलोज्झितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्वाय्वाकाशविवर्जितं
ဤသို့ အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ «ဗြဟ္မ-ဇ္ဉာန» (ဗြဟ္မန်ကို သိမြင်ခြင်း) ဟူသော အခန်း၊ သုံးရာခုနစ်ဆယ်ခြောက်မြောက် အခန်း ပြီးဆုံး၏။ ယခု သုံးရာခုနစ်ဆယ်ခုနစ်မြောက် အခန်း «ဗြဟ္မ-ဇ္ဉာန» စတင်၏။ အဂ္နိ မိန့်တော်မူသည်—«ငါသည် ဗြဟ္မန်၊ အမြင့်ဆုံး အလင်း—မြေဓာတ်နှင့် မီးဓာတ်ကင်း၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန်၊ အမြင့်ဆုံး အလင်း—လေဓာတ်နှင့် အာကာသကင်း၏»။
Verse 2
अहं ब्रह्म परं ज्योतिरादिकार्यविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्विराडात्मविवर्जितं
ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံး အလင်း—အစဉ်အလာဟူသော အကြောင်းရင်းနှင့် ၎င်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုတို့မှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံး အလင်း—ဗိရာဋ် (Virāṭ) နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ အတ္တအယူအဆတို့ကို မသတ်မှတ်မိသော အရာဖြစ်၏။
Verse 3
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जाग्रत्स्थानविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्विश्वभावविवर्जितम्
ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံး အလင်း—နိုးကြားနေသော အခြေအနေ (jāgrat) မှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံး အလင်း—ကမ္ဘာလောကအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခြင်း (viśva-bhāva) မှ ကင်းလွတ်၏။
Verse 4
अहं ब्रह्म परं ज्योतिराकाराक्षरवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्वाक्पाण्यङ्घ्रिविवर्जितम्
ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံး အလင်း—ရုပ်သဏ္ဌာန်ကင်း၍ အက္ခရာ (အသံ/စကား) ကင်း၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံး အလင်း—စကားပြောခြင်း၊ လက်များ၊ ခြေများမှ ကင်း၏။
Verse 5
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः पायूपस्थविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः श्रोत्रत्वक्चक्षुरुज्झितं
ငါသည် ဘြဟ္မန် (Brahman) အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်—အနောက်ပေါက်နှင့် မျိုးပွားအင်္ဂါတို့မှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဘြဟ္မန် အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်—နား၊ အသားအရေ၊ မျက်စိတို့၏ ကန့်သတ်မှုမရှိ။
Verse 6
अहं ब्रह्म परं ज्योतीरसरूपविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सर्वगन्धविवर्जितम्
ငါသည် ဘြဟ္မန် အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်—အရသာနှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန်မှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဘြဟ္မန် အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်—အနံ့အရသာ (အနံ့) အားလုံးမှ ကင်းလွတ်၏။
Verse 7
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जिह्वाघ्राणविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः स्पर्शशब्दविवर्जितं
ငါသည် ဘြဟ္မန် အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်—လျှာနှင့် အနံ့ခံမှု (နှာခေါင်း) မှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဘြဟ္မန် အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်—ထိတွေ့မှုနှင့် အသံမှ ကင်းလွတ်၏။
Verse 8
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मनोबुद्धिविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिश्चित्ताहङ्कारवर्जितं
ငါသည် ဘြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်—စိတ် (manas) နှင့် ဉာဏ် (buddhi) မရှိ။ ငါသည် ဘြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်—စိတ်အနှစ်သာရ (citta) နှင့် အတ္တခံယူမှု (ahaṅkāra) မှ ကင်းလွတ်၏။
Verse 9
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः प्राणापानविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्व्यानोदानविवर्जितं
ငါသည် ဘြဟ္မန် အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်—ပရာဏ (prāṇa) နှင့် အပာဏ (apāna) မှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဘြဟ္မန် အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်—ဗျာဏ (vyāna) နှင့် ဥဒါဏ (udāna) မှ ကင်းလွတ်၏။
Verse 10
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः समानपरिवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जरामरणवर्जितं
ငါသည် ဗြဟ္မန် (Brahman) ဖြစ်၏—အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်—နှိုင်းယှဉ်၍ မရ၊ တူညီမှုမှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန် ဖြစ်၏—အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်—အိုမင်းခြင်းနှင့် သေခြင်းမှ ကင်းလွတ်၏။
Verse 11
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः शोकमोहविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः क्षुत्पिपासाविवर्जितं
ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်—ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် မောဟမှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်—ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်၏။
Verse 12
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः शब्दोद्भूतादिवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्हिरण्यगर्भवर्जितं
ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်—အသံမှ ပေါ်ထွန်းလာသော အရာများနှင့် အခြားအရာတို့မှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်—ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (Hiraṇyagarbha) ကိုလည်း ကျော်လွန်၍ သီးခြားတည်၏။
Verse 13
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः स्वप्नावस्थाविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिस्तैजसादिविवर्जितं
ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်—အိပ်မက်အခြေအနေမှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်—တိုင်ဇသ (taijasa) နှင့် အခြားသော အခြေအနေကန့်သတ်မှုများမှ ကင်းလွတ်၏။
Verse 14
अहं ब्रह्म परं ज्योतिरपकारादिवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सभाज्ञानविवर्जितं
ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်—ထိခိုက်နစ်နာစေခြင်းနှင့် ထိုကဲ့သို့သော အရာများမှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်—လောကသုံး သဘောတရားဆိုင်ရာ အသိပညာနှင့် အကြောင်းပြချက်ဆန်သော သိမြင်မှုတို့မှ ကင်းလွတ်၏။
Verse 15
अहं ब्रह्म परं ज्योतिरध्याहृतविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सत्त्वादिगुणवर्जितं
ငါသည် ဗြဟ္မန် (Brahman) — အမြင့်မြတ်ဆုံး အလင်း — ထပ်တင်ကပ်လှမ်းထားသော အင်္ဂါရပ်များမှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန် — အမြင့်မြတ်ဆုံး အလင်း — သတ္တဝ (sattva) စသည့် ဂုဏ်သတ္တိများမှ ကင်းလွတ်၏။
Verse 16
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सदसद्भाववर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सर्वावयववर्जितं
ငါသည် ဗြဟ္မန် — အမြင့်မြတ်ဆုံး အလင်း — ရှိခြင်း/မရှိခြင်း ဟူသော အယူအဆများမှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန် — အမြင့်မြတ်ဆုံး အလင်း — အစိတ်အပိုင်းနှင့် အင်္ဂါအဝယဝ အလုံးစုံမှ ကင်းလွတ်၍ မခွဲမခြား၏။
Verse 17
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्भेदाभेदविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सुषुप्तिस्थानवर्जितम्
ငါသည် ဗြဟ္မန် — အမြင့်မြတ်ဆုံး အလင်း — ကွဲပြားခြင်းနှင့် မကွဲပြားခြင်း နှစ်မျိုးလုံးကို ကျော်လွန်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန် — အမြင့်မြတ်ဆုံး အလင်း — အိပ်နက် (susupti) ဟူသော အခြေအနေမှ မထိခိုက်၊ မကပ်လှမ်း။
Verse 18
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः प्राज्ञभावविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मकारादिविवर्जितम्
ငါသည် ဗြဟ္မန် — အမြင့်မြတ်ဆုံး အလင်း — အခြေအနေတစ်ရပ်ဖြစ်သော ပရာဇ္ဉ (prājña) ဟူသည့် ကန့်သတ်ထားသော သိမြင်မှုမှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန် — အမြင့်မြတ်ဆုံး အလင်း — ‘မ’ (ma) မှ စသော အသံအက္ခရာ အစိတ်အပိုင်းများ၊ အက္ခရာနှင့် အသံထွက်တို့ကို ကျော်လွန်၏။
Verse 19
अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मानमेयविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मितिमाहृविवर्जितम्
ငါသည် ဗြဟ္မန် — အမြင့်မြတ်ဆုံး အလင်း — တိုင်းတာခြင်းနှင့် တိုင်းတာခံရသောအရာ ဟူသော နှစ်ထပ်မှုမှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန် — အမြင့်မြတ်ဆုံး အလင်း — ကန့်သတ်သိမြင်မှုနှင့် လက်ခံယူကပ်လှမ်းခြင်း (သိခြင်းကို ပိုင်ဆိုင်ယူခြင်း) ကို ကျော်လွန်၏။
Verse 20
अहं ब्रह्म परं ज्योतिः साक्षित्वादिविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिः कार्यकारणवर्जितम्
ငါသည် ဗြဟ္မန် (Brahman) ဖြစ်၏—အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်၊ သက်သေဖြစ်ခြင်း စသည့် ကန့်သတ်အယူအဆများမှ ကင်းလွတ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန် ဖြစ်၏—အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်၊ အကျိုးနှင့် အကြောင်း ဟူသော ခွဲခြားမှုမှ လွတ်ကင်း၏။
Verse 21
देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितं जाग्रत् सप्नसुषुप्त्यादिमुक्तं ब्रह्म तुरीयकं
«စတုတ္ထ» (Turīya) ဟု ခေါ်သော ဗြဟ္မန်သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၊ အာရုံခံအင်္ဂါများ၊ စိတ်၊ ဉာဏ်၊ ပရాణ (အသက်ရှူသက်) နှင့် အဟင်္ကာရ (အတ္တ) တို့မှ ကင်းလွတ်ပြီး နိုးခြင်း၊ အိပ်မက်၊ အိပ်နက်ခြင်း စသည့် အခြေအနေများကိုလည်း ကျော်လွန်၏။
Verse 22
नित्यशुद्धबुद्धमुक्तं सत्यमानन्दमद्वयम् ब्रह्माहमस्म्यहं ब्रह्म सविज्ञानं विमुक्त ॐ अहं ब्रह्म परं ज्योतिः समाधिर्मोक्षदः परः
ငါသည် ဗြဟ္မန်—အမြဲသန့်ရှင်း၍ အသိဉာဏ်ပြည့်ဝကာ လွတ်မြောက်သောအရာ၊ သစ္စာ၊ အာနန္ဒ (ပျော်ရွှင်သုခ) နှင့် အဒွယ (မနှစ်ခွဲ) ဖြစ်၏။ ငါသည် ဗြဟ္မန်၊ ငါသည် ဗြဟ္မန်—တိုက်ရိုက်သိမြင်သော ဗိဇ္ဈာန (အတွေ့အကြုံဉာဏ်) ဖြင့် လွတ်မြောက်၏။ အိုမ်—ငါသည် ဗြဟ္မန်၊ အမြင့်ဆုံး အလင်းတော်; ဤအမြင့်ဆုံး သမာဓိသည် မောက္ခကို ပေးအပ်သူ ဖြစ်၏။
A structured apavāda (negation) that removes identification with elements, senses, mind, prāṇa, cosmic principles, and conceptual dualities, revealing Brahman as the non-dual Param Jyoti beyond all states.
It defines Turīya as Brahman free from body–sense–mind complexes and beyond jāgrat, svapna, and suṣupti, including the conditioned cognitions associated with viśva/taijasa/prājña.
It frames the highest samādhi as realization-identical knowledge (savi-jñāna vimukti): abiding as “I am Brahman, the supreme Light,” which is explicitly said to bestow mokṣa.