
Explanation of the Final Dissolution (Ātyantika Laya) and the Arising of Hiraṇyagarbha — Subtle Body, Post-Death Transit, Rebirth, and Embodied Constituents
အဂ္နိဘုရားက «အဆုံးတိုင်ပျော်လျက်ပျက်သိမ်းခြင်း» (ātyantika-laya) သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဖြစ်ရပ်သာမက၊ အတွင်းကလိသများကို သိမြင်၍ ဝိရာဂျ (မကပ်မငြိ) ဖြစ်လာသည့် ဉာဏ်ကြောင့် ချည်နှောင်မှုကို မီးငြိမ်းသကဲ့သို့ ပျောက်ကင်းခြင်းဟု သင်ကြားသည်။ ထို့နောက် ဇီဝ၏ သေပြီးနောက် ခရီးစဉ်ကို ရှင်းပြသည်—အကြမ်းစား bhoga-deha ကို စွန့်၍ ātivāhika (ခရီးသွား) ကိုယ်ကို ယူကာ ယမမင်း၏ လမ်းကြောင်းသို့ ခေါ်ဆောင်ခံရပြီး၊ စိတ္တရဂုပ္တ (Citragupta) က ဓမ္မ/အဓမ္မကို စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်သည်။ sapiṇḍīkaraṇa ဖြင့် ဘိုးဘွားအစုထဲသို့ ပေါင်းစည်းမချင်း śrāddha/piṇḍa ပူဇော်သက္ကာများကို မူတည်နေရသည်။ ကမ္မဖလခံစားရန် ကောင်း/မကောင်း ခံစားကိုယ်များကို ခွဲခြားပြီး၊ ကောင်းကင်မှ ကျဆင်းခြင်းနှင့် နရကမှ လွတ်၍ နိမ့်သော မိခင်ဝမ်းများသို့ ပြန်ဝင်ခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ဝန်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို လစဉ်လိုက် အသေးစိတ်၊ ဝမ်းတွင်းဒုက္ခနှင့် မွေးဖွားချိန် ထိခိုက်နာကျင်မှုကို ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ākāśa–agni–jala–pṛthvī ဓာတ်များက အာရုံနှင့် ကိုယ်အင်္ဂါတစ်သျှူးများကို ဖြစ်စေခြင်း၊ guṇa သုံးပါး (tāmasa/rājasa/sāttvika) က စိတ်နှင့် အကျင့်ကို သတ်မှတ်ခြင်း၊ အာယုဝေဒ doṣa, rasa, ojas နှင့် အရေပြားအလွှာ/kalā များဖြင့် အသက်အားကို ရှင်းလင်းကာ ယောဂနှင့် ဘြဟ္မဝိဒ္ယာအတွက် ကိုယ်ဗေဒကို အထောက်အကူ ဉာဏ်အဖြစ် တင်ပြသည်။
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे नित्यनैमित्तिकप्राकृतप्रलया नाम सप्तषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाष्टषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः आत्यन्तिकलयगर्भोत्पत्तिनिरूपणं अग्निर् उवाच आत्यन्तिकं लयं वक्ष्ये ज्ञानादात्यन्तिको लयः आध्यात्मिकादिसन्तापं ज्ञात्वा स्वस्य विरागतः
ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ “နိတျ၊ နိုင်မိတ္တိက၊ ပရာကృత ပရလယ” ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ၃၆၇ မြောက် အခန်း ပြီးဆုံးသည်။ ယခု ၃၆၈ မြောက် အခန်း “အာတျယန္တိက လယ (နောက်ဆုံးပျော်ဝင်မှု) နှင့် ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (Hiraṇyagarbha) ပေါ်ပေါက်ခြင်း” ကို စတင်သည်။ အဂ္နိက မိန့်ကြားသည်– “နောက်ဆုံးပျော်ဝင်မှုကို ငါဆိုမည်; ထိုနောက်ဆုံးပျော်ဝင်မှုသည် ဉာဏ်မှ ဖြစ်ပေါ်သည်။ အတွင်းရေး (အာဓျာတ္မိက) စသည့် ပူပန်မှုများကို သိမြင်ပြီးနောက် မိမိ၏ လောကီအတ္တနှင့် ချည်နှောင်မှုများအပေါ် ဝိရာဂ (မကပ်မငြိ) ဖြစ်လာသည်။”
Verse 2
आध्यात्मिकस्तु सन्तापःशारीरो मानसो द्विधा शारीरो बहुभिर्भेदैस्तापो ऽसौ श्रूयतां द्विज
ပူပန်မှု (santāpa) သည် အတွင်းရေး (ādhyātmika) အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ (śārīra) နှင့် စိတ်ဆိုင်ရာ (mānasa) ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ထိုကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ ပူပန်မှုမှာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားကြောင်း ကြားရသည်—နားထောင်ပါ၊ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရေ။
Verse 3
त्यक्त्वा जीवो भोगदेहं गर्भमाप्रोति कर्मभिः आतिवाहिकसंज्ञस्तु देहो भवति वै द्विज
ဇီဝ (jīva) သည် ခံစားမှုအတွက် ကိုယ်ခန္ဓာ (bhoga-deha) ကို စွန့်ပြီးနောက်၊ မိမိ၏ ကမ္မများကြောင့် မောင်းနှင်ခံရကာ သားအိမ် (ဂರ್ಭ) သို့ ရောက်သည်။ ထို့နောက် ဒွိဇရေ၊ ātivāhika ဟု ခေါ်သော “သယ်ဆောင်/ကူးပြောင်း” သော သုက္ခမ ကိုယ်ခန္ဓာ တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။
Verse 4
केवलं स मनुष्याणां मृत्युकाल उपस्थिते याम्यैः पुंभिर्मनुष्याणां तच्छरीरं द्विजोत्तमाः
အို ဒွိဇောတ္တမတို့၊ လူတို့၏ သေချိန်ရောက်လာသောအခါ ယမ၏ လူများ (ယမဒူတ) သည် ထိုသိမ်မွေ့သော အတ္တ/သတ္တကိုသာ ယူဆောင်သွားပြီး လူ့ခန္ဓာကိုယ်သည် နောက်တွင် ကျန်ရစ်နေသည်။
Verse 5
नीयते याम्यमार्गेण प्राणिनां मुने ततः स्वर्याति नरकं स भ्रमेद्घटयन्त्रवत्
အို မုနိ၊ ထို့နောက် သတ္တဝါသည် ယမမဂ္ဂ (ယမ၏ လမ်း) ဖြင့် ခေါ်ဆောင်ခံရပြီး၊ ထို့နောက် နရကသို့ ရောက်ကာ ရေဘီးယန္တရားကဲ့သို့ လှည့်ပတ်လှုပ်ရှားနေသည်။
Verse 6
कर्मभूमिरियं ब्रह्मन् फलभूमिरसौ स्मृता यमो योनीश् च नरकं निरूपयति कर्मणा
အို ဗြဟ္မဏ၊ ဤလောကသည် ကမ္မပြုရာ မြေပြင်ဟု မှတ်ယူကြပြီး၊ ထိုလောကသည် အကျိုးဖလ ခံစားရာ မြေပြင်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ မိမိ၏ ကမ္မကြောင့် ယမသည် ယောနီ၏ အရှင်နှင့်အတူ မိမိ၏ နရကကို သတ်မှတ်စီရင်သည်။
Verse 7
पूरणीयाश् च तेनैव यमञ्चैवानुपश्यतां वायुभूताः प्राणिनश् च गर्भन्ते प्राप्नुवन्ति हि
ထိုအမိန့်တော်/စီမံချက်တစ်ရပ်တည်းကြောင့် ယမကို မြင်တွေ့သူတို့သည် မိမိ၏ သတ်မှတ်ပြီးသော ပြည့်စုံမှုသို့ ရောက်စေခံရပြီး၊ သတ္တဝါတို့သည် လေကဲ့သို့ သိမ်မွေ့လာကာ အမှန်တကယ် ဂರ್ಭသို့ ဝင်ရောက်၍ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းကို ရရှိကြသည်။
Verse 8
यमदूतैर् मनुष्यस्तु नीयते तञ्च पश्यति धर्मी च पूज्यते तेन पापिष्ठस्ताड्यते गृहे
လူတစ်ဦးကို ယမဒူတတို့က ခေါ်ဆောင်သွားပြီး ထိုဘုံကို မြင်တွေ့စေသည်။ ထိုနေရာတွင် ဓမ္မရှိသူသည် ဂုဏ်ပြုခံရပြီး၊ အပြစ်အနက်ဆုံးသူကို ယမ၏ အိမ်တော်အတွင်း၌ ရိုက်နှက်ဒဏ်ခတ်ကြသည်။
Verse 9
शुभाशुभं कर्म तस्य चित्रगुप्तो निरूपयेत् बान्धवानामशौचे तु देहे खल्वातिवाहिके
ထိုသူအတွက် စိတ္တရဂုပ္တ (Citragupta) သည် ကုသလနှင့် အကုသလ ကံများကို စိစစ်၍ မှတ်တမ်းတင်ရမည်။ ဆွေမျိုးတို့၏ အရှောစ (aśauca) အညစ်အကြေးကာလအတွင်းတွင်လည်း «အတိဝါဟိက-ဒေဟ» (ātivāhika-deha) ဟုခေါ်သော ခရီးဆောင်ကိုယ်သည် သေဆုံးသူနှင့် ဆက်နွယ်နေဆဲဖြစ်သည်။
Verse 10
तिष्ठन्नयति धर्मज्ञ दत्तपिण्डाशनन्ततः तन्यक्त्वा प्रेतदेहन्तु प्राप्यान्यं प्रेतलोकतः
အို ဓမ္မကိုသိသူရေ၊ ပိဏ္ဍ (piṇḍa) ပူဇော်ပေးပြီး သေဆုံးသူက ထိုအစာကို စားသုံးပြီးနောက် ရှေ့သို့ ဆက်လက်သွားသည်။ ထို့နောက် ပရေတကိုယ် (preta-deha) ကို စွန့်လွှတ်ကာ ပရေတလောက (preta-loka) တွင် အခြား (သိမ်မွေ့သော) ကိုယ်တစ်ခုကို ရရှိသည်။
Verse 11
वसेत् क्षुधा तृषा युक्त आमश्राद्धान्नभुङ्नरः आतिवाहिकेदेहात्तु प्रेतपिण्डैर् विना नरः
လူတစ်ယောက်သည် ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းတို့ဖြင့် ဒုက္ခရောက်ကာ śrāddha အစာ၏ မကြေသေးသော (အကြမ်း) အစာကိုသာ အားထားနေရသည်။ ထို့ပြင် ātivāhika ကိုယ်တွင် ပရေတပိဏ္ဍ (preta-piṇḍa) မရှိလျှင် လူသည် မတည်တံ့နိုင်။
Verse 12
न हि मोक्षमवाप्नोति पिण्डांस्तत्रैव सो ऽश्रुते कृते सपिण्डीकरणे नरः संवत्सरात्परं
ပိဏ္ဍ (piṇḍa) ပူဇော်ချက်များသည် ထိုနေရာတွင် (ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်သို့ မပေါင်းစည်းသေးသရွေ့) ရှိနေသမျှ မောက္ခ (mokṣa) ကို မရနိုင်။ သို့သော် sapiṇḍīkaraṇa (စပိဏ္ဍီကရဏ) အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ပြီးလျှင် သေဆုံးသူသည် တစ်နှစ်ပြည့်ပြီးနောက် Pitṛs (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်များ) အဆင့်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရသည်။
Verse 13
प्रेतलौकिके इति ख प्रेतदेहं समुतमृज्य भोगदेहं प्रपद्यते भोगदेहावुभौ प्रोक्तावशुभशुभसंज्ञितौ
ပရေတလောက (preta-loka) အကြောင်း သင်ကြားချက်အရ—ပရေတကိုယ် (preta-deha) ကို ချွတ်ပယ်ပြီးနောက် «ဘောဂဒေဟ» (bhoga-deha) ဟုခေါ်သော ခံစားမှုကိုယ်ကို ရောက်ရှိသည်။ ထိုခံစားမှုကိုယ် နှစ်မျိုးကို «အမင်္ဂလာ» နှင့် «မင်္ဂလာ» ဟု သတ်မှတ်ဖော်ပြထားသည်။
Verse 14
भुक्त्वा तु भोगदेहेन कर्मबन्धान्निपात्यते तं देहं परतस्तस्माद्भक्षयन्ति निशाचराः
အကျိုးကို ခံစားရန်ရှိသော ကိုယ်ခန္ဓာ (ဘောဂဒေဟ) ဖြင့် ခံစားပြီးနောက်၊ ကမ္မချည်နှောင်မှုမှ ပြုတ်ကျစေသည်။ ထို့နောက် ထိုကိုယ်ခန္ဓာကို ညလှည့်သွားလာသော သရဲတစ္ဆေမျိုးတို့က စားသောက်ကြသည်။
Verse 15
पापे तिष्ठति चेत् स्वर्गं तेन भुक्तं तदा द्विज तदा द्वितीयं गृह्णाति भोगदेहन्तु पापिनां
အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူ)၊ အပြစ်က မကျန်မပြတ် တည်ရှိနေသော်၊ ကောင်းကင်ဘုံတောင် သူ့အတွက် ခံစားပြီးသားဖြစ်၍ ကုန်ခန်းသွားသည်။ ထိုအခါ အပြစ်ရှိသူသည် ဒုတိယ ကိုယ်ခန္ဓာ—အကျိုးခံစားရန် ကိုယ်ခန္ဓာ (ဘောဂဒေဟ)—ကို ယူဆောင်သည်။
Verse 16
भुक्त्वा पापन्तु वै पश्चाद्येन भुक्तं त्रिपिष्टपं शुचीनां श्रीमतां गेहे स्वर्गभ्रष्टो ऽभिजायते
အပြစ်၏အကျိုးကို ခံစားပြီးနောက်၊ တစ်ခါက တ్రိပိဋ္ဌပ (Tripiṣṭapa) ဟုခေါ်သော ကောင်းကင်ဘုံကို ခံစားခဲ့သူသည် ကောင်းကင်မှ ကျဆင်းကာ သန့်ရှင်း၍ ချမ်းသာသော မိသားစုအိမ်၌ ပြန်လည်မွေးဖွားလာသည်။
Verse 17
पुण्ये तिष्ठति चेत्पापन्तेन भुक्तं तदा भवेत् तस्मिन् सम्भक्षिते देहे शुभं गृह्णाति विग्रहम्
အကယ်၍ ကုသိုလ်ထဲတွင် အပြစ်က တည်နေပါက၊ ထိုအပြစ်သည် ထိုကုသိုလ်အားဖြင့်ပင် “ကုန်ခန်း” သွားသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ ဒုက္ခအကျိုးကို ခံစားခြင်းဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထိုကိုယ်ခန္ဓာသည် ကမ္မအကျိုးဖြင့် ကုန်ခန်းသွားသောအခါ၊ သက်ရှိသည် မင်္ဂလာရှိသော ရုပ်ခန္ဓာ (vigraha) ကို ယူဆောင်သည်။
Verse 18
कर्मण्यल्पावशेषे तु नरकादपि मुच्यते मुक्तस्तु नरकाद्याति तिर्यग्योनिं न संशयः
ကမ္မအကျန်အနည်းငယ်သာ ကျန်ရှိသော် နရက (ငရဲ) မှပင် လွတ်မြောက်နိုင်သည်။ သို့သော် ငရဲမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် မသံသယမရှိဘဲ တိရစ္ဆာန်မွေးဖွားရာ (တိရ္ယဂ်ယောနိ) သို့ သွားရောက်သည်။
Verse 19
जीवः प्रविष्टो गर्भन्तु कलले ऽप्यत्र तिष्ठति घनीभूतं द्वितीये तु तृतीये ऽवयवास्ततः
ဇီဝ (jīva) သည် သားအိမ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီး «ကလလ» အဆင့်၌ပင် ထိုနေရာတွင် တည်ရှိနေသည်။ ဒုတိယလတွင် ထူထဲခဲကပ်လာပြီး တတိယလတွင် ထို့နောက် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
Verse 20
चतुर्थे ऽस्थीनि त्वङ्मांसम्पञ्चमे रोमसम्भवः षष्ठे चेतो ऽथ जीवस्य दुःखं विन्दति सप्तमे
စတုတ္ထလတွင် အရိုး၊ အသားအရေ၊ အသားတင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ပဉ္စမလတွင် ကိုယ်ခန္ဓာအမွှေးအမျှင် ပေါက်ဖွားလာသည်။ ဆဋ္ဌမလတွင် စိတ်သဘော (cetas) ပေါ်လာပြီး သတ္တမလတွင် ကိုယ်ထဲနေသော ဇီဝသည် ဒုက္ခကို ခံစားရသည်။
Verse 21
जरायुवेष्टिते देहे मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिस् तथा मध्ये क्लीवस्तु वामे स्त्री दक्षिणे पुरुषस्थितिः
သန္ဓေကောင်၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဇရာယု (placenta) ဖြင့် ပတ်လည်ဖုံးအုပ်ထားပြီး ခေါင်းအနီးတွင် လက်နှစ်ဖက်ကို အဉ္ဇလီဖြင့် ဆုပ်ကိုင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ အလယ်၌ ကလီဗ (klība) အနုတ်/မစွမ်းသူ၊ ဘယ်ဘက်၌ မိန်းမ၊ ညာဘက်၌ ယောက်ျား တည်ရှိသည်ဟု ဆို၏။
Verse 22
तिष्ठत्युदरभागे तु पृष्ठस्याभिमुखस् तथा यस्यां तिष्ठत्यसौ योनौ तां स वेत्ति न संशयः
၎င်းသည် ဝမ်းဗိုက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိ၍ ကျောကို အပြင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူထားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ယောနိ (သားအိမ်) တွင် တည်နေသနည်း၊ ထိုယောနိကို ၎င်းသိသည်—သံသယမရှိ။
Verse 23
सर्वञ्च वेत्ति वृत्तान्तमारभ्य नरजम्मनः गच्छतीति क अन्धकारञ्च महतीं पीडां विन्दति मानवः
၎င်းသည် လူ့မွေးဖွားခြင်း၏ အစမှစ၍ ဖြစ်ရပ်အကြောင်းအရာ အားလုံးကို သိမြင်လာသည်။ ထို့နောက် လူ၏စိတ်သည် နရက (ငရဲ) သို့ ဦးတည်သွားပြီး ထိုနေရာတွင် အမှောင်ထုကြီးနှင့် ပြင်းထန်သော ညှဉ်းပန်းမှုကို တွေ့ကြုံခံစားရသည်။
Verse 24
मातुराहारपीतन्तु सप्तमे मास्युपाश्नुते अष्टमे नवमे मासि भृशमुद्विजत तथा
ခုနှစ်လမြောက်တွင် သန္ဓေသားသည် မိခင်စားသောက်သည့် အစာနှင့် သောက်ရေကို မျှဝေခံစားရသည်။ ရှစ်လနှင့် ကိုးလမြောက်တွင်လည်း အလွန်အမင်း လှုပ်ရှားစိတ်လှုပ်ရှား၍ မငြိမ်မသက် ဖြစ်သည်။
Verse 25
व्यवाये पीडामाप्नोति मातुर्व्यायामके तथा व्याधिश् च व्याधितायां स्यान्मुहूर्तं शतवर्षवत्
လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့် ဒုက္ခဝေဒနာကို ခံရသည်။ ထို့အတူ မိခင်က အလွန်အကျွံ အားထုတ်လေ့ကျင့်သည့်အခါလည်း ဒုက္ခရောက်သည်။ နာမကျန်းဖြစ်သော် မုဟူရ္တတစ်ခဏပင် နှစ်တစ်ရာကဲ့သို့ ရှည်လျားသကဲ့သို့ ခံစားရသည်။
Verse 26
सन्तप्यते कर्मभिस्तु कुरुते ऽथ मनोरथान् गर्भाद्विनिर्गतो ब्रह्मन् मोक्षज्ञानं करिष्यति
သူသည် မိမိ၏ ကမ္မကြောင့်ပင် နှိပ်စက်ခံရပြီး ထို့နောက် ဆန္ဒအလိုတရားများကို လိုက်လံရှာဖွေသည်။ သို့သော် ဝမ်းမှ ထွက်မြောက်လာသောအခါ၊ အို ဘြာဟ္မဏ၊ လွတ်မြောက်ခြင်းသို့ ဦးတည်သော ဉာဏ်ပညာကို ဆောင်ရွက်မည်။
Verse 27
सूतिवातैर् अधीभूतो निःसरेद्योनियन्त्रतः पीड्यमानो मासमात्रं करस्पर्शेन दुःखितः
မွေးဖွားစေသော လေတံခွန်များ (လှုပ်ရှားအား) ကြောင့် အနိုင်ယူခံရ၍ မွေးလမ်းကြောင်း၏ တင်းကျပ်မှုမှ ထွက်လာသည်။ ဖိနှိပ်ညှစ်နှိုက်ခံရသဖြင့် တစ်လခန့်အထိ လက်ထိတွေ့ခြင်းတောင် ဒုက္ခဖြစ်၍ စိတ်မချမ်းသာနေသည်။
Verse 28
खशब्दात् क्षुद्रश्रोतांसि देहे श्रोत्रं विविक्तता श्वासोच्छासौ गतिर्वायोर्वक्रसंस्पर्शनं तथा
အာကာသ (အီသာ) နှင့် အသံမှ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းရှိ သေးငယ်သော လမ်းကြောင်းများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ နားအင်္ဂါနှင့် ခွဲခြားသိမြင်နိုင်ခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိ တည်ထောင်လာသည်။ ထို့အတူ အသက်ရှူဝင်ထွက်၊ ဝါယု (အသက်လေ) ၏ လှုပ်ရှားမှုနှင့် ကွေးညွတ်သဘောရှိသော ထိတွေ့ခံစားမှုတို့လည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Verse 29
अग्नेरूपं दर्शनं स्यादूष्मा पङ्क्तिश् च पित्तकं मेधा वर्णं बलं छाया तेजः शौर्यं शरीरके
ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ အဂ္နိ၏ရုပ်သဘောသည် မြင်နိုင်စွမ်း (ဒർശန) ဟုဆိုကြသည်။ အပူဓာတ်၊ လုပ်ဆောင်ချက်များ၏ စနစ်တကျအစီအစဉ်၊ ပိတ္တ (pitta) တို့နှင့်အတူ ဉာဏ် (medhā)၊ အသားအရောင်၊ အင်အား၊ တောက်ပမှု၊ ရောင်ခြည်၊ တေဇ၊ သတ္တိတို့လည်း ပါဝင်သည်။
Verse 30
जलात्स्वेदश् च रसनन्देहे वै संप्रजायते क्लेदो वसा रसा तक्रं शुक्रमूत्रकफादिकं
ရေမှ ချွေး ပေါ်ထွက်လာသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းရှိ ရသာ (rasa—အာဟာရရည်) မှလည်း စိုစွတ်မှု (kleda)၊ အဆီ (vasā)၊ ကိုယ်ရည်အနှစ်များ (rasāḥ)၊ တကရ (takra—နို့ချဉ်ရည်ကဲ့သို့သောရည်) နှင့်အတူ သုတ်ရည်၊ ဆီး၊ ချွဲ (ကဖ) စသည့်အရာများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
Verse 31
भूमेर्ध्राणं केशनखं गौरवं स्थिरतो ऽस्थितः मातृजानि मृदून्यत्र त्वङ्मांसहृदयानि च
မြေဓာတ်မှ အနံ့ခံအာရုံ၊ ဆံပင်နှင့် လက်သည်း/ခြေသည်း၊ အလေးချိန်နှင့် တည်ငြိမ်ခိုင်မာမှု ပေါ်ထွက်လာသည်။ ထို့ပြင် ဤနေရာတွင် «မိခင်မှ မွေးဖွားသော» ဟုယူဆသည့် နူးညံ့သောအင်္ဂါများဖြစ်သော အရေပြား၊ အသားနှင့် နှလုံးတို့ကိုလည်း မြေဓာတ်မှ ဆင်းသက်သည်ဟု ရေတွက်သည်။
Verse 32
नाभिर्मज्जा शकृन्मेदः क्लेदान्यामाशयानि च पितृजानि शिरास्नायुशुक्रञ्चैवात्मजानि तु
ချက်၊ အရိုးမြစ် (marrow)၊ မစင်၊ အဆီ၊ စိုစွတ်ရည်များနှင့် အစာအိမ် (နှင့်ဆိုင်ရာအတွင်းအင်္ဂါများ) ကို ဖခင်မှ ဆင်းသက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် သွေးကြောများ၊ ကြော/အရွတ်များနှင့် သုတ်ရည်ကိုမူ ကိုယ်တိုင် (ātman) မှ ဆင်းသက်သည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 33
कामक्रोधौ भयं हर्षो धर्माधर्मात्मता तथा आकृतिः स्वरवर्णौ तु मेहनाद्यं तथा च यत्
ကာမ (လိုချင်တပ်မက်မှု) နှင့် ဒေါသ၊ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှု၊ ဓမ္မ သို့မဟုတ် အဓမ္မ ဘက်သို့ ဦးတည်သည့် စိတ်သဘောထား၊ ကိုယ်ရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်၊ အသံနှင့် အသားအရောင်၊ ထို့ပြင် ဆီးသွားခြင်း စသည့် အလားတူ လက္ခဏာများအားလုံးကို သိမြင်၍ စိစစ်ရမည်။
Verse 34
श्वासोच्छासौ सनिर्वापौ वाह्यसंस्पर्शनमिति ञ नाभिर्मेडमिति ख , ञ च ???
အသက်ရှူဝင်၊ အသက်ရှူထွက်တို့နှင့်အတူ သက်သာအေးမြခြင်း (နိရ္ဝာပ) နှင့် ပြင်ပထိတွေ့မှု—ဟူ၍ (အဖတ်တစ်မျိုးတွင်) ဆိုထားသည်။ အခြားအဖတ်တစ်မျိုးတွင် «နာဗီ (ဗိုက်ခလုတ်) နှင့် လိင်အင်္ဂါဒေသ» ဟုဆိုကြပြီး၊ ထို့ပြင် အခြားအဖတ်တစ်မျိုးလည်း ရှိကြောင်းညွှန်ပြထားသော်လည်း ဤနေရာ၌ စာသားမပြည့်စုံ/မသေချာ။
Verse 35
तामसानि तथाज्ञानं प्रमादालस्यतृट्क्षुधाः मोहमात्सर्यवैगुण्यशोकायासभयानि च
တမသိက (အမှောင်နှင့် အင်အားမရှိခြင်းမှ ပေါက်ဖွားသော) အခြေအနေများမှာ—အဝိဇ္ဇာ (မသိမှု)၊ ပေါ့လျော့မှု၊ ပျင်းရိမှု၊ ရေငတ်ခြင်းနှင့် ဆာလောင်ခြင်း၊ မောဟ (မ भ्रम)၊ မနာလိုမှု၊ သီလချို့ယွင်းမှု၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ နှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့ ဖြစ်သည်။
Verse 36
कामक्रोधौ तथा शौर्यं यज्ञेप्सा बहुभाषिता अहङ्कारः परावज्ञा राजसानि महामुने
ကာမ (လိုချင်တပ်မက်မှု) နှင့် က္ရောဓ (ဒေါသ)၊ ထို့အပြင် သတ္တိဗလ (ရဲရင့်မှု)၊ ယဇ္ဉပြုလိုစိတ်၊ စကားများပြောခြင်း၊ အဟင်္ကာရ (အတ္တမာန်) နှင့် အခြားသူကို မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်း—ဤတို့သည် မဟာမုနိရေ၊ ရာဇသိက သဘော၏ လက္ခဏာများ ဖြစ်သည်။
Verse 37
धर्मेप्सा मोक्षकामित्वं परा भक्तिश् च केशवे दाक्षिण्यं व्यवसायित्वं सात्विकानि विनिर्दिशेत्
ဓမ္မကို လိုလားခြင်း၊ မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို တောင့်တခြင်း၊ ကေရှဝ (ဗိဿနု) ထံသို့ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဘက္တိ (သဒ္ဓါ-အပ်နှံမှု)၊ ရက်ရောသနားမှု၊ နှင့် မပြတ်မလျော့ ကြိုးပမ်းတည်ကြည်မှု—ဤတို့ကို စာတ္တဝိက ဂုဏ်ရည်များဟု ကြေညာသည်။
Verse 38
चपलः क्रोधनो भीरुर्बहुभाषो कलिप्रियः स्वप्ने गगनगश् चैव बहुवातो नरो भवेत्
ယောက်ျားတစ်ဦးကို အိပ်မက်ထဲတွင် ကောင်းကင်ထဲသို့ သွားလာနေသည်ဟု မြင်ရလျှင်၊ ထိုသူသည် မတည်ငြိမ်လွယ်၊ ဒေါသထွက်လွယ်၊ ကြောက်ရွံ့လွယ်၊ စကားများလွန်း၊ ရန်ပွဲနှစ်သက်သူ ဖြစ်လာပြီး၊ ဝါတ (လေဓာတ်) များလွန်ခြင်းကြောင့် ထိခိုက်ရတတ်သည်။
Verse 39
अकालपलितः क्रोर्धो महाप्राज्ञो रणप्रियः स्वप्ने च दीप्तिमत्प्रेक्षी बहुपित्तो नरो भवेत्
အရွယ်မတိုင်မီ ဆံပင်ဖြူလာ၍ ဒေါသလွယ်၊ ဉာဏ်ပညာအလွန်မြင့်၊ စစ်ပွဲကိုနှစ်သက်ပြီး အိပ်မက်တွင် တောက်ပသော မီးရောင်တောက်လင်းကို မြင်သူ—ထိုသူသည် ပိတ္တ (pitta) ဓာတ်အလွန်များသူဟု ဆိုကြသည်။
Verse 40
स्थिरमित्रः स्थिरोत्साहः स्थिराङ्गो द्रविणान्वितः स्वप्ने जलसितालोकी बहुश्ले ष्मा नरो भवेत्
အိပ်မက်တွင် ဖြူဖျော့သန့်ရှင်းသော ရေကို မြင်သူသည် မိတ်ဆွေတည်ငြိမ်၊ စိတ်အားထက်သန်မှုတည်ငြိမ်၊ ကိုယ်ခန္ဓာတည်ငြိမ်၍ ငွေကြေးပြည့်စုံလာမည်။ ထိုသူတွင် ရှလေရှ္မန်/ကဖ (kapha) ဓာတ်အလွန်များသည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 41
रसस्तु प्राणिनां देहे जीवनं रुधिरं तथा लेपनञ्च तथा मांसमेधस्नेहकरन्तु तत्
အသက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရသ (rasa) သည် အသက်ကို ထောက်ပံ့သော အာဟာရရည်ဖြစ်၏။ ထိုရသသည် သွေးဖြစ်လာနိုင်ပြီး လိမ်းကပ်မှု/ချောမွေ့မှုကို ပေးကာ အသားနှင့် အဆီကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေ၍ စ္နေဟ (sneha) အဆီပြန်မှုကို ထုတ်ပေးသည်။
Verse 42
धारणन्त्व् अस्थि मज्जा स्यात्पूरणं वीर्यवर्धनं शुक्रवीर्यकरं ह्य् ओजः प्राणकृज्जीवसंस्थितिः
မဇ္ဇာ (majjā) ဟူသော အရိုးမြစ်သည် အရိုးကို ထိန်းသိမ်းကာ အာဟာရဖြည့်တင်း၍ သန်စွမ်းမှုကို တိုးစေသည်။ အိုဇစ် (ojas) သည် သုက္က (semen) နှင့် ဝီရျ (vitality) ကို ဖြစ်စေပြီး ပရာဏ (အသက်ရှူအား) ကို ဖန်တီးကာ အသက်ရှိမှု၏ တည်ငြိမ်သော အခြေခံဖြစ်သည်။
Verse 43
ओजः शुक्रात् सारतरमापीतं हृदयोपगं षडङ्गशक्थिनी बाहुर्मूर्धा जठरमीरितं
အိုဇစ် (ojas) သည် သုက္ကမှ ဆွဲယူရသော အနှစ်သာရအလွန်သန့်စင်ဆုံးဖြစ်၍ နှလုံးသို့ ဝင်ရောက်ကာ တည်နေသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လျှောက်—ခြေလက်ခြောက်ပါးနှင့် အစွန်းအထိ၊ လက်များ၊ ခေါင်းနှင့် ဝမ်းဗိုက်အထိ ပျံ့နှံ့နေသည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။
Verse 44
षट्त्वचा वाह्यतो यद्वदन्या रुधिरधारिका विलासधारिणी चान्या चतुर्थी कुण्डधारिणी
အရေပြားတွင် အလွှာခြောက်လွှာရှိသည်။ အပြင်ဘက်မှ အတွင်းဘက်သို့ တစ်လွှာသည် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၍၊ တစ်လွှာသည် သွေးကို ထိန်းသိမ်းသောအလွှာ၊ တစ်လွှာသည် သွေးကြော/လမ်းကြောင်းများကို ဆောင်ထားသောအလွှာ၊ စတုတ္ထလွှာသည် kuṇḍa ကဲ့သို့ ဖုနာပေါက်များကို ဆောင်ထားသောအလွှာ ဖြစ်သည်။
Verse 45
पञ्चमी विद्रधिस्थानं षष्ठी प्राणधरा मता कलासप्तमौ मांसधरा द्वितीया रक्तधारिणी
ပဉ္စမ ကလာသည် အဖုနာအမြစ် (abscess) တည်ရာဟု မှတ်ယူကြသည်။ ဆဋ္ဌမ ကလာသည် ပရာဏ (အသက်ရှူသက်) ကို ထိန်းသိမ်းသောအလွှာဟု ဆိုသည်။ သတ္တမ ကလာသည် အသားကို ဆောင်ထားပြီး၊ ဒုတိယ ကလာသည် သွေးကို ဆောင်ထားသည်။
Verse 46
यकृत्प्लीहाश्रया चान्या मेदोधरास्थिधारिणी मज्जाश्लेष्मपुरीषाणां धरा पक्वाशयस्थिता षष्ठी पित्तधरा शुक्रधरा शुक्राशयापरा
အခြားသော ဓရာတစ်ခုသည် အသည်းနှင့် လိပ်ပြာ (spleen) အနီးဒေသ၌ တည်ရှိပြီး၊ အခြားတစ်ခုသည် အဆီနှင့် အရိုးကို ထောက်ပံ့ဆောင်ရွက်သည်။ အရိုးမြစ် (marrow)၊ ချွဲ (phlegm) နှင့် အညစ်အကြေး (feces) တို့၏ အိမ်ရာဖြစ်သော ဓရာသည် အူကြီး (pakvāśaya) တွင် တည်ရှိသည်။ ဆဋ္ဌမ ဓရာသည် သည်းရည် (bile) ကို ဆောင်ထားပြီး၊ အခြား ဓရာတစ်ခုသည် သုက် (semen) ကို ဆောင်ထားကာ သုက်အိမ် (śukrāśaya) တွင် တည်ရှိသည်။
It is the “final dissolution” of bondage achieved through jñāna (liberating knowledge), arising from insight into inner afflictions (ādhyātmika santāpa) and resulting vairāgya.
It is a subtle “transit/transporting” body assumed after leaving the gross bhoga-deha at death; it is the vehicle by which the jīva is led on Yama’s path and through preta-loka processes.
They sustain and transition the departed through preta status; sapiṇḍīkaraṇa, after a year, ritually integrates the departed into the pitṛ line, completing a key post-death dharmic passage.
It treats physiology, psychology, and karmic mechanics as diagnostic knowledge that supports detachment and disciplined practice—culminating in the claim that liberation is realized through knowledge rather than mere post-mortem movement.