Adhyaya 362

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नानार्थवर्गा नमैकषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ द्विषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः भूमिवनौषध्यादिवर्गाः अग्निर् उवाच वक्ष्ये भूपुराद्रिवनौषधिसिंहादिनर्गकान् भूरनन्ता कक्षमा धात्री क्ष्माप्याकुः स्याद्धरित्र्यपि

ဤသို့ အဂ္နိ မဟာပုရာဏ (Agni Mahāpurāṇa) တွင် “နာနာအර්ထ ဝရ္ဂာḥ” (nānārtha-vargāḥ) ဟူသော အဓိပ္ပါယ်မျိုးစုံ စကားစုများဆိုင်ရာ အခန်း—သုံးရာခြောက်ဆယ်တစ်မြောက် အခန်း—ပြီးဆုံး၏။ ယခု သုံးရာခြောက်ဆယ်နှစ်မြောက် အခန်းကို စတင်သည်။ ၎င်းမှာ မြေ၊ တော၊ ဆေးဖက်ဝင်အပင်တို့နှင့် ဆက်စပ်သော စကားစုအုပ်စုများ၏ အပိုင်းဖြစ်သည်။ အဂ္နိက မိန့်ကြားသည်—“မြေ၊ မြို့၊ တောင်၊ တော၊ ဆေးဖက်ဝင်အပင်၊ ခြင်္သေ့ စသည့် စကားအမျိုးအစားများ၏ အမည်တူအုပ်စုများကို ငါဖော်ပြမည်။ ‘ဘူ’ (bhū) ဟူသော မြေကို အနန္တာ (Anantā), ကက္ခမာ (Kakṣamā), ဓာတြီ (Dhātrī), က్ష္မာ (Kṣmā), အာကု (Āku) ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြပြီး ဟရိတ္ရီ (Haritrī) ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်” ဟု။

Verse 2

मृन्मृत्तिका प्रशस्ता तु मृत्सा मृत्स्ना च मृत्तिका जगत्त्रपिष्टपं लोकं भुवनं जगती समा

မြေစေးကို «မೃန်» (mṛn) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ «မృတ္တိကာ» (mṛttikā) ကိုလည်း «ပရရှஸ္တာ» (praśastā), «မృတ္စာ» (mṛtsā), «မృတ္စ್ನာ» (mṛtsnā) ဟု ခေါ်ကြသည်။ “ကမ္ဘာ/လောက” ကို trapīṣṭapa, loka, bhuvana, jagatī, samā ဟူသော အမည်တူများဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။

Verse 3

अयनं वर्त्म मार्गाध्वपन्थानः पदवी सृतिः सरणिः पद्धत्तिः पद्या वर्तन्येकपदीति च

«အယန» (ayana), «ဝရ္တ္မန်» (vartman), «မာရ္ဂ» (mārga), «အဓ္ဝန်» (adhvan), «ပန္ထာန» (panthāna), «ပဒဝီ» (padavī), «သೃတိ» (sṛti), «သရဏိ» (saraṇi), «ပဒ္ဓတိ» (paddhati), «ပဒျာ» (padyā), «ဝရ္တနီ» (vartani), နှင့် «ဧက-ပဒီ» (eka-padī) ဟူသမျှတို့သည် “လမ်း/မဂ်” ဟူသော အဓိပ္ပါယ်တူ စကားများ ဖြစ်သည်။

Verse 4

पूः स्त्री पुरीनगर्यौ वा पात्तनं पुटभेदनम् स्थानीयं निगमो ऽन्यत्तु यन्मूलनगरात्पुरम्

«pūḥ» ဟူသောစကားလုံးသည် မိန်းမလိင်ဖြစ်၍ «purī» သို့မဟုတ် «nagarī» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ အခြေချနေရာကို «pāṭṭana» ဟုခေါ်ပြီး အခြားအမည်တစ်ခုမှာ «puṭabhedana» ဖြစ်သည်။ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနကို «sthānīya» ဟုခေါ်၍ အခြားတစ်မျိုးကို «nigama» ဟုခေါ်သည်။ မူလမြို့ (mūlanagara) မှ ဆင်းသက်လာ သို့မဟုတ် အားထားရသော မြို့ကို «puram» ဟုခေါ်သည်။

Verse 5

तच्छाखानगरं वेशो वेश्याजनसमाश्रयः आपणस्तु निषद्यायां विपणिः पण्यवीथिका

မြို့ခွဲကို «śākhānagara» (ခွဲမြို့/အကိုင်းမြို့) ဟုခေါ်သည်။ «veśa» သည် ဝေရှျာများ နေထိုင်ရာ ရပ်ကွက်ကို ဆိုလိုသည်။ «āpaṇa» သည် ထိုင်၍ ရောင်းဝယ်ရာ ဆိုင်/အရောင်းဆိုင်ဖြစ်ပြီး «vipaṇi» သည် စျေးကွက်၊ «paṇyavīthikā» သည် ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရာ လမ်းတန်း (ဘဇားလမ်း) ဖြစ်သည်။

Verse 6

रथ्या प्रतोली विशिखा स्याच्चयो वप्रमस्त्रियां प्राकारो वरणः शालः प्राचीरं प्रान्ततो वृतिः

«rathyā» သည် ရထားလမ်း/လှည်းလမ်းကို ဆိုလိုသည်။ «pratolī» သည် တံခါးအိမ် သို့မဟုတ် မုခ်ဝင်ပေါက် (အကွေးတံခါး) ဖြစ်သည်။ «viśikhā» သည် လမ်းသွယ် သို့မဟုတ် ဘေးလမ်းဖြစ်သည်။ «caya» သည် စုပုံထားသော တောင်တန်း/တံတားမြေတင် (embankment) ဖြစ်ပြီး «vapra» သည် မြေတင်ကာရံ (rampart) ဖြစ်သည်။ မိန်းမလိင်အသုံးတွင် «prākāra» (ကာရံနံရံ) ကို «varaṇa» နှင့် «śāla» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ «prācīra» သည် အခြေချနေရာ၏ အပြင်ဘက်အစွန်းရှိ နယ်နိမိတ်ရံကာ/ကာရံကို ဆိုလိုသည်။

Verse 7

भित्तिः स्त्री कुह्यमेडूकं यदन्तर्नस्तकीकसं वासः कूटो द्वयोः शाला सभा सञ्जवनन्त्विदम्

«bhitti» သည် နံရံကို ဆိုလိုသည်။ «strī» သည် မိန်းမကို ရည်ညွှန်းသည်။ «kuhya» သည် ဖားကိုလည်း ဆိုလိုသည်။ အတွင်း၌ ထားရှိသောအရာကို «nastakīkasa» ဟုခေါ်သည်။ နေထိုင်ရာကို «vāsa» ဟုခေါ်သည်။ တောင်ထိပ်/အမြင့်ဆုံးကို «kūṭa» ဟုခေါ်သည်။ ခန်းမကို «śālā» (သို့) «sabhā» ဟုခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ဤအရာကို «sañjavana» (အသက်ပြန်လည်ပေးသော/အသက်သွင်းသော) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 8

चतुःशालं मुनीनान्तु पर्णशालोटजो ऽस्त्रियां चैत्यमायतनन्तुल्ये वाजिशाला तु मन्दुरा

မုနိများအတွက် ခန်းမလေးခန်းပါသော နေရာကို «catuḥśālā» ဟုခေါ်သည်။ ရွက်တဲကို «parṇaśālā» (သို့) «oṭaja» ဟုခေါ်သည်။ မိန်းမလိင်တွင် «caitya» နှင့်တူညီသော ဘုရားကျောင်း/သန့်ရှင်းရာနေရာကို «āyatana» ဟုခေါ်သည်။ ထို့ပြင် «vājiśālā» သည် «mandurā» ဖြစ်၍ မြင်းတဲ/မြင်းစခန်း (stable) ကို ဆိုလိုသည်။

Verse 9

हर्म्यादि धनिनां वासःप्रासादो देवभूभुजां स्त्री द्वार्द्वारं प्रतीहारः स्याद्वितर्दिस्तु वेदिका

ဟර්မ்யာ စသည့် အိမ်အမျိုးအစားများသည် ချမ်းသာသူတို့၏ နေရာတည်ရာ ဖြစ်သည်။ ပရာသာဒ (prāsāda) သည် နတ်တို့နှင့် မင်းတို့၏ နန်းတော်/ဘုရားဆောင်ကဲ့သို့သော အဆောက်အအုံ ဖြစ်သည်။ strī သည် တံခါးဘောင်; dvāradvāra သည် တံခါးဝ; pratīhāra သည် တံခါးစောင့်; vitardi သည် မြှင့်တင်ထားသော ပလက်ဖောင်း သို့မဟုတ် ဝေဒိကာ (vedikā) ဖြစ်သည်။

Verse 10

कपोतपालिकायन्तु विटङ्कं पुं नपुंसकं कवाटमवरन्तुल्ये निःश्रेणिस्त्वधिरोहिणी

kapotapālikā ဟူသောစကားသည် viṭaṅka ကိုညွှန်းသည်။ viṭaṅka သည် ပုလ္လင်လည်းကောင်း နပုংসကလည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ kavāṭa သည် တံခါးရွက်/တံခါးပြား ကိုဆို하며 avarantu နှင့် အဓိပ္ပါယ်တူသည်။ niḥśreṇī ကိုလည်း adhirohiṇī ဟုခေါ်ပြီး လှေကား သို့မဟုတ် တက်ရန်နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။

Verse 11

सम्मार्जनी शोधनी स्यात् सङ्करो ऽवकरस् तथा अद्रिगोत्रिगिरिग्रावा गहनं काननं वनं

sammārjanī ကို śodhanī ဟုလည်း ခေါ်သည်၊ သန့်ရှင်းရေးတံမြက်/ကိရိယာ ဖြစ်သည်။ saṅkara သည် avakara ဟုလည်း ဆိုပြီး အမှိုက်အညစ်ကို 뜻한다။ adri, gotri, giri, grāvā တို့သည် တောင်/ကျောက်ကို ညွှန်း하며 gahana, kānana, vana တို့သည် ထူထပ်သော တောကို ညွှန်းသည်။

Verse 12

आरामः स्यादुपवनं कृत्रिमं वनमेव यत् स्यादेतदेव प्रमदवनमन्तःपुरोचितं

ārāma သည် upavana ဖြစ်သည်၊ အတုလုပ်၍ စိုက်ပျိုးစီမံထားသော တောငယ်/ဥယျာဉ်တော ကိုဆိုသည်။ ထို upavana မျိုးကိုပင် pramadavana ဟုခေါ်ပြီး အတွင်းနန်းတော် အပိုင်း (မိန်းမဆောင်) နှင့် သင့်လျော်သည်။

Verse 13

वीथ्यालिरावलिः पङ्क्तिश्रेणीलेखास्तु राजयः वानस्पत्यः फलैः पुष्पात्तैरपुष्पाद्वनस्पतिः

vīthī, āli, āvalī တို့သည် တန်းစီမှု/အစဉ်အလာ ကိုဆိုသည်။ paṅkti, śreṇī, lekhā တို့လည်း လိုင်းများ (rājayaḥ) ကိုဆိုသည်။ အသီးပေးသောအရာကို vānaspatya ဟုခေါ်သည်။ ပန်းမှတဆင့် အသီးပေးသောအပင်ကို vṛkṣa ဟုခေါ်ပြီး၊ ပန်းမပွင့်ဘဲ အသီးပေးသောအပင်ကို vanaspati ဟုခေါ်သည်။

Verse 14

ओषध्यः फलपाकान्ताः पलाशी द्रुद्रुमागमाः स्थाणु वा ना ध्रुवः शङ्कुः प्रफुल्लोत्फुल्लसंस्फुटाः

အသီးရင့်မှည့်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည့် ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ၊ ရွက်ကျယ်သော အပင်မျိုးများနှင့် အသစ်ပေါက်လာသော သစ်ပင်များကို စောင့်ကြည့်မှတ်သားရသည်။ ထို့အတူ တုံးတိုင် သို့မဟုတ် မလှုပ်မယှက်သော တိုင်၊ တည်ငြိမ်သော ချောင်းတံ/အမှတ်အသားနှင့် ပန်းပွင့်ပြည့်ဝ၍ ပွင့်ထွက်ကာ အပြည့်အဝ ဖွင့်လှစ်နေသော အပင်များလည်း ပါဝင်သည်။

Verse 15

पलाशं छदनं पर्णमिध्ममेधः समित् स्त्रियां बोधिद्रुमश् चलदलो दधित्थग्राहिमन्मथाः

«ပလာရှ» (Palāśa) ကို Chādana, Parṇa, Idhma, Medha, Samit, Striyām, Bodhidruma, Caladala, Dadhittha, Grāhi နှင့် Manmatha ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 16

तस्मिन् दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि उडुम्बरे हेमदुग्धः कोविदारे द्विपत्रकः

ထိုသစ်ပင်အတွက် အမည်တူများမှာ “Dadhiphala” နှင့် “Puṣpaphala”, “Danta”, “Śaṭhā” တို့ဖြစ်သည်။ Udumbara (cluster fig) အတွက် “Hemadugdha” ဟုခေါ်ပြီး Kovidāra သစ်ပင်အတွက် “Dvipatraka” ဟုခေါ်သည်။

Verse 17

सप्तपर्णो विशालत्वक् कृतमालं सुवर्णकः आरेवतव्याधिघातसम्पाकचतुरङ्गुलाः

Saptaparṇa, Viśālatvak, Kṛtamāla, Suvarṇaka, Ārevata, Vyādhighāta, Sampāka နှင့် Caturaṅgula — ဤတို့သည် ဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်းများ၏ အမည်များဖြစ်သည်။

Verse 18

स्याज्जम्बीरे दन्तशठो वरुणे तिक्तशावकः पुत्रागे पुरुषस्तुङ्गः केशरो देववल्लभः

jambīra (citron/လီမုန်) အတွက် အမည်တူမှာ dantaśaṭha ဖြစ်သည်; varuṇa အတွက် tiktaśāvaka ဖြစ်သည်; putrāga အတွက် puruṣatuṅga, keśara နှင့် devavallabha ဟူသော အမည်များရှိသည်။

Verse 19

पारिभद्रे निम्बतरुर्मन्दारः पारिजातकः वञ्जुलश्चित्रकृच्चाथ द्वौ पीतनकपीतनौ

ပါရိဇာတ/ပါရိဘဒ္ဒရက အုပ်စုတွင် နီမ်ပင်၊ မန္ဒာရ၊ ပါရိဇာတက၊ ဝဉ္ဇုလ၊ စိတ္ရကෘတ် တို့ရှိပြီး၊ ထို့အပြင် ပီတနက နှင့် ပီတန ဟူသော အမျိုးနှစ်မျိုးလည်း ပါဝင်သည်။

Verse 20

आम्रातके मधूके तु गुडपुष्पमधुद्रुमौ पीलौ गुडफलः स्रंसी नादेयी चाम्बुवेतसः

အာမ္ရာတက နှင့် မဓူက ပင်တို့အတွက် အမည်များမှာ ဂုဍပုෂ္ပ နှင့် မဓုဒြုမ ဖြစ်သည်။ ပီလု ပင်အတွက် အမည်တူများမှာ ဂုဍဖလ၊ စြံစီ၊ နာဒေယီ နှင့် အမ္ဗုဝေတသ ဖြစ်သည်။

Verse 21

शोभाञ्जने शिग्रुतीक्ष्णगन्धकाक्षीरमोचकाः रक्तो ऽसौ मधुशिग्रुः स्यादरिष्टः फेणिलः समौ

‘ရှောဘာဉ္ဇန’ ကိုလည်း ရှိဂြု၊ တီက္ဏဂန္ဓ၊ ကာက္ṣီရမောစက နှင့် ရက္တ (ရှိဂြု) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့အပြင် မဓုရှိဂြု ဟုလည်း သိကြပြီး၊ အရိṣṭ နှင့် ဖေဏိလ တို့သည် ထိုပင်၏ အမည်တူများ ဖြစ်သည်။

Verse 22

गालवःशावरो लोध्रस्तिरीटस्तिल्वमार्जनौ शेलुः श्लेष्मातकः शीत उद्दालो बहुवारकः

ဂါလဝ၊ ရှာဝရ၊ လောဓြ၊ တိရီဋ၊ တိလ္ဝ နှင့် မာရ္ဇန; ထို့ပြင် ရှေလု၊ ရှလေṣ္မာတက၊ ရှီတ၊ ဥဒ္ဒာလ နှင့် ဘဟုဝါရက—ဤတို့သည် အော်ෂဓပင်/ဆေးဖက်ဝင် အပင်များကို ရည်ညွှန်းသော အမည်များ ဖြစ်သည်။

Verse 23

वैकङ्कतः श्रुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपादपि तिन्दुकः स्फूर्जकः कालो नादेयी भूमिजम्बुकः

ဝိုင်ကင်္ကတ၊ ရှရုဝာ-ဝೃက္ṣ၊ ဂရန်္ထိလ၊ ဗျာဃြပာဒ၊ တိန္ဒုက၊ စဖူရ္ဇက၊ ကာလ၊ နာဒေယီ နှင့် ဘူမိ-ဇမ္ဗုက—ဤတို့သည် ဤအခန်းတွင် ဖော်ပြထားသော ဆေးဖက်ဝင် အပင်/သစ်ပင်များ၏ အမည်များ ဖြစ်သည်။

Verse 24

काकतिन्दौ पीलुकः स्यात् पाटलिर्मोक्षमुष्ककौ क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्यात्कुम्भी कैटर्यकट्फले

အဂ္နိပုရာဏ၌ ဖော်ပြသကဲ့သို့ «Pīluka» ကို «Kākatindu» ဟုလည်း ခေါ်သည်။ «Pāṭalī» ကို «Mokṣamuṣka» ဟုလည်း သိကြသည်။ «Kramuka» ကို «Paṭṭikā» ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် «Kaiṭarya» နှင့် «Kaṭphala» ကို «Kumbhī» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 25

वीरवृक्षो ऽरुष्करो ऽग्निमुखी भल्लातकीं त्रिषु सवर्जकासनजीवाश् च पीतसाले ऽथ मालके

အဂ္နိပုရာဏ၌ «Vīravṛkṣa», «Aruṣkara», «Agnimukhī» တို့သည် «Bhallātakī» ၏ အမည်များဖြစ်သည်။ ထို့အတူ «Triṣu» အတွက် «Savarjaka», «Āsana», «Jīva» ဟူသော အမည်များရှိပြီး «Pītasāla» အတွက်လည်း «Mālaka» ဟူသော အမည်ရှိသည်။

Verse 26

सर्जाश्वकर्णौ वीरेन्द्रौ इन्द्रद्रुः ककुभो ऽर्जुनः इङ्गुदी तापसतरुर्मोचा शाल्मलिरेव च

အဂ္နိပုရာဏ၌ သစ်ပင်များကို ဤသို့ စာရင်းပြုထားသည်— «Sarja» နှင့် «Aśvakarṇa»; «Vīrendra»; «Indradru»; «Kakubha»; «Arjuna»; «Iṅgudī»; တပသီတို့၏ သစ်ပင် «Tāpasataru»; «Mocā»; နှင့် «Śālmali» တို့ဖြစ်သည်။

Verse 27

चिरविल्वो नक्तमालः करजश् च करञ्जके प्रकीर्यः पूतिकरजो मर्कट्यङ्गारवल्लरी

«Karañjaka» (Karañja) အတွက် «Ciravilva», «Naktamāla», «Karaja» ဟူသော အမည်များနှင့် ထို့ပြင် «Prakīrya», «Pūtikaraja», «Markaṭī», «Aṅgāravallarī» တို့ကိုလည်း အမည်တူ (synonyms) အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။

Verse 28

रोही रोहितकः प्लीहशत्रुर्दाडिमपुष्पकः गायत्री बालतनयः खदिरो दन्तधावनः

ဤဆေးဝါးပစ္စည်းအတွက် အသိအမှတ်ပြု အမည်များမှာ «Rohī», «Rohitaka», «Pleehaśatru» (လိမ္မော်/လိမ္မော်အင်္ဂါ—ပလီဟာရောဂါ၏ ရန်သူ), «Dāḍimapuṣpaka» (သလဲပန်း), «Gāyatrī», «Bālatanaya» (Bala ၏ သားမြေး), «Khadira», နှင့် «Dantadhāvana» (သွားသန့်စင်ရန် အသုံးပြုသောအရာ) တို့ဖြစ်သည်။

Verse 29

अरिमेदो विट्खदिरे कदरः खदिरे सिते पञ्चाङ्गुलो वर्धमानश् चञ्चुर्गन्धर्वहस्तकः

အရိမေဒကိုလည်း ဝိဋ္-ခဒိရ ဟုခေါ်သည်။ ကဒရ သည် အဖြူရောင် ခဒိရ၏ အခြားအမည်ဖြစ်သည်။ ပဉ္စာင်္ဂုလ၊ ဝර්ဓမာန၊ စဉ္စု နှင့် ဂန္ဓರ್ವဟස්တက တို့သည် ထပ်ဆောင်းအမည်များဖြစ်သည်။

Verse 30

पिण्डीतको मरुवकः पीतदारु च दारु च देवदारुः पूतिकाष्ठं श्यामा तु महिलाह्वया

ပိဏ္ဍီတက ကိုလည်း မရုဝက ဟုခေါ်သည်။ ပီတဒါရု ကိုလည်း ဒါရု ဟုခေါ်ပြီး ဒေဝဒါရု ဟုလည်းခေါ်သည်။ ပူတိကာဋ္ဌ ကို ရှျာမာ ဟုသိကြပြီး ရှျာမာ ကိုလည်း မဟိလာဟွယာ ဟုခေါ်သည်။

Verse 31

लता गोवन्दनी गुन्दा प्रियङ्गुः फलिनी फली मण्डूकपर्णपत्रोर्णनटकट्वङ्गटुण्टुकाः

လတာ၊ ဂోవန္ဒနီ၊ ဂုန္ဒါ၊ ပရိယင်္ဂု၊ ဖလိနီ၊ ဖလီ၊ မဏ္ဍူကပရဏီ၊ ပတ္ရောර්နနာ၊ နဋ၊ ကဋ္ဝင်္ဂ နှင့် Ṭုဏ္ṭုကာ—ဤတို့သည် ဆေးဝါးဗေဒအရ အပင်အမည်/အမည်တူများဖြစ်သည်။

Verse 32

श्योनाकशुकनासर्क्षदीर्घवृन्तकुटन्नटाः पीतद्रुः सरलश्चाथ निचुलो ऽम्बुज इज्जलः

ရှျိုးနာက၊ ရှုကနာသ၊ အရ္ကṣ၊ ဒီर्घဝೃန္တ၊ ကုṭန္နဋ၊ ပီတဒြု၊ သရလ နှင့် နိချုလ၊ အမ္ဗုဇ၊ အိဇ္ဇလ—ဤတို့သည် ဆေးဖက်ဝင် သစ်ပင်/အပင်အမည်များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသော အမည်များဖြစ်သည်။

Verse 33

काकोडुम्बरिका फल्गुररिष्टः पिचुमर्दकः सर्वतोभद्रको निम्बे शिरीषस्तु कपीतनः

ကာကိုဍုမ္ဗရိကာ နှင့် ဖလ္ဂု၊ အရိဋ္ဌ၊ ပိချုမရ္ဒက၊ နိမ္ဗ (နီမ်) အတွက် သర్వတောဘဒ္ရက ဟုခေါ်ကြသည်။ ရှိရီးષ ကိုလည်း ကပီတန ဟုခေါ်သည်။

Verse 34

वकुलो वञ्जुलः प्रोक्तः पिच्छिलागुरुशिंशपाः जया जयन्ती तर्कारी कणिका गणिकारिका

ဗကူလ (Vakula) ကို ဝဉ္ဇုလ (Vaṅjula) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။ ထို့အပြင် ပိစ္ဆိလာ၊ အဂုရု၊ ရှိံရှပာ၊ ဇယာ၊ ဇယန္တီ၊ တရ္ကာရီ၊ ကဏိကာ၊ ဂဏိကာရိကာ ဟူသော အမည်များလည်း ရှိသည်။

Verse 35

आपर्णमग्नमन्थः स्याद्वत्सको गिरिमल्लिका कालस्कन्धस्तमालः स्यात् तण्डुलीयो ऽल्पमारिषः

အာပရ္ဏာ (Āparṇā) ကို အဂ္နိမန္ထ (Agnimantha) ဟု နားလည်ရမည်။ ဝတ္စက (Vatsaka) ကိုလည်း ဂိရိမလ္လိကာ (Girimallikā) ဟု ခေါ်သည်။ ကာလ-စ్కန္ဓ (Kāla-skandha) သည် တမာလ (Tamāla) နှင့် တူညီပြီး၊ တဏ္ဍုလီယ (Taṇḍulīya) ကိုလည်း အလ္ပမာရိષ (Alpamāriṣa) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 36

सिन्धुवारस्तु निर्गुण्डी सैवास्फोता वनोद्भवा गणिका यूथिकाम्बष्ठा सप्तला नवमालिका

စိန္ဓုဝါရ (Sindhuvāra) ကို နိရ္ဂုဏ္ဍီ (Nirguṇḍī) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထို့အတူ အာස්ဖိုဋာ (Āsphoṭā)၊ ဝနောဒ္ဘဝါ (Vanodbhavā)၊ ဂဏိကာ (Gaṇikā)၊ ယူထိကာ (Yūthikā)၊ အမ္ဗଷ္ဌာ (Ambaṣṭhā)၊ သပ္တလာ (Saptalā) နှင့် နဝမာလိကာ (Navamālikā) ဟူသော အမည်များဖြင့်လည်း သိကြသည်။

Verse 37

अतिमुक्तः पुण्ड्रकः स्यात्कुमारी तरणिः सहा तत्र शोणे कुरुवकस्तत्र पीते कुरुण्टकः

အတိမုက္တ (Atimukta) ကို ပုဏ္ဍရက (Puṇḍraka) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ကုမာရီ (Kumārī)၊ တရဏိ (Taraṇi) နှင့် သဟာ (Sahā) ဟူသော အမည်များဖြင့်လည်း သိကြသည်။ အနီရောင် အမျိုးအစားကို ကုရုဝက (Kuruvaka) ဟု ခေါ်ပြီး၊ အဝါရောင် အမျိုးအစားကို ကုရုဏ္ဍက (Kuruṇṭaka) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 38

नीला झिण्टी द्वयोर्वाणा भिण्टी सैरीयकस् तथा तस्मिन्रक्ते कुरुवकः पीते सहचरी द्वयोः

အမျိုးအစား နှစ်မျိုးအတွက် အပြာရောင်ကို ဈိဏ္ဍီ (Jhiṇṭī) ဟု ခေါ်ပြီး ဝါဏာ (Vāṇā) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဘိဏ္ဍီ (Bhiṇṭī) နှင့် စိုင်ရီယက (Sairīyaka) ဟူသော အမည်များလည်း ရှိသည်။ ထိုအုပ်စုတွင် အနီရောင်ကို ကုရုဝက (Kuruvaka) ဟု ခေါ်ပြီး၊ အဝါရောင်ကို (နှစ်မျိုးအတွက်) သဟချရီ (Sahacarī) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 39

धुस्तूरः कितवो धूर्तो रुचको मातुलङ्गके समीरणो मरुवकः प्रस्थपुष्पः फणिज्झकः

Dhustūra ကို Kitava, Dhūrta, Rucaka, Mātulaṅgaka, Samīraṇa, Maruvaka, Prasthapuṣpa နှင့် Phaṇijjhaka ဟူသော အမည်များဖြင့်လည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 40

कुठेरकस्तु पर्णासे ऽथास्फोतो वसुकार्कके शिवमल्ली पाशुपतो वृन्दा वृक्षादनी तथा

Kuṭheraka ကို Parṇāsa ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ Asphoṭa ကို Vasukārka ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ Śivamallī ကို Pāśupata ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ Vṛndā ကိုလည်း Vṛkṣādanī ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 41

जीवन्तिका वृक्षरुहा गुडूची तन्त्रिकामृता सोमवल्ली मधुर्णी मूर्वा तु मोरटी तथा

Jīvantikā, Vṛkṣaruhā, Guḍūcī, Tantrikā (Amṛtā ဟုလည်း), Somavallī, Madhurṇī နှင့် ထို့အတူ Mūrvā နှင့် Moraṭī တို့သည် ဆေးဖက်ဝင် အပင်/လျှောပင်များ၏ အမည်များဖြစ်သည်။

Verse 42

मधुलिका मधुश्रेणी गोकर्णी पीलुपर्ण्यपि पाठाम्बष्ठा विद्धकर्णी प्राचीना वनतिक्तिका

Madhulikā, Madhuśreṇī, Gokarṇī နှင့် Pīluparṇī လည်းကောင်း၊ Pāṭhā, Ambaṣṭhā, Viddhakarṇī, Prācīnā နှင့် Vanatiktikā တို့သည် ဆေးဖက်ဝင် အပင်အမည်များဖြစ်သည်။

Verse 43

कटुः कटुम्भरा चाथ चक्राङ्गी शकुलादनी आत्मगुप्ता प्रावृषायी कपिकच्छुश् च मर्कटी

‘Kaṭu’, ‘Kaṭumbharā’; ထို့အပြင် ‘Cakrāṅgī’, ‘Śakulādanī’, ‘Ātmaguptā’, ‘Prāvṛṣāyī’, ‘Kapikacchu’ နှင့် ‘Markaṭī’ တို့သည် ဆေးဖက်ဝင် အပင်/ဆေးတစ်မျိုးတည်း၏ အမည်များ (အမည်ကွဲများ) ဖြစ်ကြသည်။

Verse 44

अपामार्गः शैखरिकः प्रत्यक्पर्णी मयूरकः फञ्जिका ब्राह्मणी भार्गी द्रवन्ति शम्बरी वृषा

အပာမာရ္ဂ (Apāmārga) ကို Śaikharika၊ Pratyakparṇī၊ Mayūraka၊ Phañjikā၊ Brāhmaṇī၊ Bhārgī၊ Dravantī၊ Śambarī နှင့် Vṛṣā ဟူသော အမည်တူများဖြင့်လည်း ခေါ်ကြသည်ဟု စာရင်းပြုထားသည်။

Verse 45

मण्डूकपर्णी भण्डीरी समङ्गा कालमेषिका रोदनी कच्छुरानन्ता समुद्रान्ता दुरालभा

Mandūkaparṇī၊ Bhaṇḍīrī၊ Samaṅgā၊ Kālameṣikā၊ Rodanī၊ Kacchurā၊ Anantā၊ Samudrāntā နှင့် Durālabhā—ဤတို့သည် ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ၏ အမည်များ ဖြစ်သည်။

Verse 46

पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी कलशिर्धावनिर्गुहा निदिग्धिका स्पृशी व्याघ्री क्षुद्रा दुस्पर्शया सह

Pṛśniparṇī၊ Pṛthakparṇī၊ Kalaśīr၊ Dhāvanirguhā၊ Nidigdhikā၊ Spṛśī၊ Vyāghrī၊ Kṣudrā နှင့် Dusparśā တို့—ဤတို့သည် အမည်ဖော်ပြထားသော ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ ဖြစ်သည်။

Verse 47

अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका कालमेषी कृष्णफला वकुची पूतिफल्य् अपि

Avalguja ကို Somarājī၊ Suvallī၊ Somavallikā၊ Kālameṣī၊ Kṛṣṇaphalā၊ Vakucī နှင့် Pūtiphalī ဟူသော အမည်များဖြင့်လည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 48

कणोषणोपकुल्या स्याच्छ्रेयसी गजपिप्पली चव्यन्तु चविका काकचिञ्ची गुञ्जे तु कृष्णला

Kaṇoṣaṇā ကို Upakulyā ဟုလည်း ခေါ်သည်။ Śreyasī သည် Gajapippalī ၏ အခြားအမည် ဖြစ်သည်။ Cavī ကို Cavikā ဟု ခေါ်ကြသည်။ Kākaciñcī ကို Guñjā ဟု သတ်မှတ်ပြီး Guñjā ကိုလည်း Kṛṣṇalā ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 49

विश्वा विषा प्रतिविषा वनशृङ्गाटगोक्षुरौ नारायणी शतमूली कालेयकहरिद्रवः

Viśvā; Viṣā; Prativiṣā; တောရေခဲသီး (śṛṅgāṭa) နှင့် gokṣura; Nārāyaṇī; Śatamūlī; Kāleyaka; Haridrava—ဤတို့သည် အဆိပ်ကုသမှုနှင့် အဆိပ်ပြန်ဆေးပညာတွင် ဖော်ပြထားသော ဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်းအမည်များ ဖြစ်သည်။

Verse 50

दार्वी पचम्पचा दारु शुक्ला हैमवती वचा वचोग्रगन्धा षड्ग्रन्था गोलोमी शतपर्विका

Dārvī; Pacampacā; Dāru; Śuklā; Haimavatī; Vacā; Vacogragandhā; Ṣaḍgranthā; Golomī; Śataparvikā—ဤတို့သည် မာတေရီးယာမက်ဒီကာတွင် စာရင်းသွင်းထားသော ဆေးဖက်ဝင်ဆေးအမည်/မျိုးကွဲများ ဖြစ်သည်။

Verse 51

आस्फोता गिरिकर्णी स्यात् सिंहास्यो वासको वृषः मिशी मधुरिकाच्छत्रा कोकिलाक्षेक्षुरक्षुरा

Āsphotā ကို Girikarṇī ဟုလည်း ခေါ်သည်။ Siṃhāsyā သည် Vāsaka နှင့် Vṛṣa ဟုလည်း သိကြသည်။ Miśī ကို Madhurikā နှင့် Chatrā ဟုလည်း ခေါ်ပြီး၊ ထို့အတူ Kokilākṣī, Ikṣurā, Akṣurā တို့သည်လည်း ၎င်း၏ အမည်များ ဖြစ်သည်။

Verse 52

विडङ्गो ऽस्त्री कृमिघ्नः स्यात् वज्रद्रुस्नुक्स्नुही सुधा मृद्वीका गोस्तनी द्राक्षा वला वाट्यालकस् तथा

Viḍaṅga ကို Astrī နှင့် Krimighna (ပိုးကောင်ဖျက်သမား) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ထို့အတူ Vajradruma, Snuk, Snuḥī, Sudhā; ထို့ပြင် Mṛdvīkā, Gostanī, Drākṣā, Valā, Vāṭyālaka—ဤတို့သည် အဓိပ္ပါယ်တူ အပင်အမည်များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။

Verse 53

काला मसूरविदला त्रिपुटा त्रिवृता त्रिवृत् मधुकं क्लीतकं यष्टिमधुका मधुयष्टिका

“Kālā”, “masūravidalā”, နှင့် “tripuṭā” တို့သည် trivṛt (ဝမ်းလျှောဆေးဖြစ်သော bindweed) အတွက် အမည်များ ဖြစ်သည်။ “Madhuka”, “klītaka”, “yaṣṭimadhukā”, နှင့် “madhuyaṣṭikā” တို့သည် licorice (yaṣṭīmadhu) အတွက် အမည်များ ဖြစ်သည်။

Verse 54

विदारी क्षीरशुक्लेक्षुगन्धा क्रोष्ट्री च या सिता गोपी श्यामा शारिवा स्यादनन्तोत्पलशारिवा

ဗိဒါရီကို «ခ္ရှီရ-ရှုက္လာ», «ဣက္ခု-ဂန္ဓာ», «ကရိုးෂ္ဋရီ» ဟူသော အမည်များဖြင့်လည်း ခေါ်ကြသည်။ ထို့အတူ «ရှာရီဝါ» ကို «စီတာ», «ဂိုးပီ», «ရှျာမာ», «အနန္တာ», «ဥတ္ပလ» ဟူသော အမည်များဖြင့်လည်း သိကြသည်။

Verse 55

मोचा रम्भा च कदली भण्टाकी दुष्प्रधर्षिणी स्थिरा ध्रुवा सालपर्णी शृङ्गी तु वृषभो वृषः

«မောချာ», «ရမ္ဘာ», «ကဒလီ», «ဘဏ္ဍာကီ», «ဒုဿ္ပရဓရ္ရှိဏီ», «သ္ထိရာ», «ဓြုဝါ», «သာလပရ္ဏီ», «ရှೃင်္ဂီ» ဟူသည်တို့သည် အမည်တူများဖြစ်သည်။ ထို့အတူ «ဝೃષဘ» နှင့် «ဝೃષ» ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 56

गाङ्गेरुकी नागबला मुषली तालमूलिका ज्योत्स्नी पटोलिका जाली अजशृङ्गी विषाणिका

«ဂါင်္ဂေရုကီ», «နာဂဘလာ», «မုသလီ», «တာလမူလိကာ», «ဇျောৎসနီ», «ပဋိုလိကာ», «ဇာလီ», «အဇရှೃင်္ဂီ», «ဝိသာဏိကာ»—ဤတို့သည် ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ၏ အမည်များဖြစ်သည်။

Verse 57

स्याल्लाङ्गलिक्यग्निशिखा ताम्बूली नागवल्ल्यपि हरेणू रेणुका कौन्ती ह्रीवेरो दिव्यनागरं

ထို့ပြင် «လာင်္ဂလိကီ», «အဂ္နိရှိခာ», «တာမ္ဘူလီ», «နာဂဝလ္လီ» တို့လည်း ပါဝင်သည်။ ထို့အတူ «ဟရေဏူ», «ရေဏုကာ», «ကೌန္တီ», «ဟရီးဝေရ», «ဒိဗျ-နာဂရ» ဟူသည်တို့သည် ဆေးဖက်/အနံ့သာ ပစ္စည်းအမည်များ၏ အစုဖြစ်သည်။

Verse 58

कालानुसार्यवृद्धाश्मपुष्पशीतशिवानि तु शैलेयं तालपर्णी तु दैत्या गन्धकुटी मुरा

«ကာလာနုသာရျ», «ဝೃદ્ધာश्म», «ပုಷ္ပ», «ရှီတ», «ရှီဝါ» တို့အပြင် «ရှೈလေယ», «တာလပရ္ဏီ», «ဒೈတျာ», «ဂန္ဓကူဋီ», «မုရာ» ဟူသည်တို့သည်လည်း ဆေးဝါးပစ္စည်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် အမည်များဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။

Verse 59

ग्रन्थिपर्णं शुकं वर्हि वला तु त्रिपुटा त्रुटिः शिवा तामलकी चाथ हनुर्हट्टविलासिनी

«Granthiparṇa» ကို «Śuka» နှင့် «Varhi» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ «Valā» ကို «Tripuṭā» နှင့် «Truṭi» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ «Śivā» ကို «Tāmalakī» အပြင် «Hanuḥ» နှင့် «Haṭṭavilāsinī» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 60

कुटं नटं दशपुरं वानेयं परिपेलवम् तपस्वनी जटामांसी पृक्का देवी लता लशूः

«Kuta», «Naṭa», «Daśapura», «Vāneya», «Paripelava», «Tapasvinī», «Jaṭāmāṃsī», «Pṛkkā», «Devī», «Latā», «Laśū» ဟူသည်တို့သည် ဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်း/အမည်များအဖြစ် စာရင်းပြုထားသည်။

Verse 61

कर्चुरको द्राविडको गन्धमूली शठी स्मृता स्यद्दृक्षगन्धा छगलान्त्रा वेगी वृद्धदारकः

အနံ့ရှိသော ဆေးဖက်ဝင် မြစ်ခေါင်း «Śaṭhī» ကို «Karcuraka», «Drāviḍaka», «Gandhamūlī», «Dṛkṣagandhā», «Chagalāntrā», «Vegī», «Vṛddhadāraka» ဟူသော အမည်များဖြင့်လည်း မှတ်သားကြသည်။

Verse 62

तुण्डिकेरी रक्तफला विम्बिका पीलुपर्ण्य् अपि चाङ्गेरी चुक्रिकाम्बष्टा स्वर्णक्षीरी हिमावती

«Tuṇḍikerī», «Raktaphalā», «Vimbikā» နှင့် «Pīluparṇī» တို့အပြင် «Āṅgerī», «Cukrikā», «Ambaṣṭā», «Svarṇakṣīrī», «Himāvatī» ဟူသည်တို့သည် ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ၏ အမည်တူ/အမည်ကွဲများ ဖြစ်သည်။

Verse 63

सहस्रवेधी चुक्रो ऽम्लवेतसः शतवेध्यपि जीवन्ती जीवनी जीवा भूमिनिम्वः किरातकः

«Sahasravedhī» ဟုလည်း ခေါ်ပြီး «Cukra», «Amlavetasa», «Śatavedhya» ဟုလည်း ရှိသည်။ ထို့ပြင် «Jīvantī», «Jīvanī», «Jīvā» ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး «Bhūminimba» နှင့် «Kirātaka» ဟူသော အမည်များလည်း ရှိသည်။

Verse 64

कूर्चशीर्षो मधुकरश् चन्द्रः कपिवृकस् तथा दद्रुघ्नः स्यादेडगजो वर्षाभूः शीथहानिणी

(ဤဆေးဖက်ဝင်အပင်/ဓာတ်ပစ္စည်း) ကိုလည်း Kūrcaśīrṣa၊ Madhukara၊ Candra၊ Kapivṛka၊ Dadrughna၊ Eḍagaja၊ Varṣābhū နှင့် Śīthahāniṇī ဟူသော အမည်များဖြင့် ခေါ်ကြသည်။

Verse 65

कुनन्दती निकुम्भस्त्रा यमानी वार्षिका तथा लशुनङ्गृञ्चनारिष्टमहाकन्दरसोनकाः

Kunandatī၊ Nikumbhastrā၊ Yamānī (ajwain)၊ Vārṣikā နှင့် Laśuna (ကြက်သွန်ဖြူ)၊ Aṅgṛñcana၊ Ariṣṭa၊ Mahākanda၊ Rasonaka (ကြက်သွန်ဖြူ) တို့သည် ဤနေရာတွင် ရေတွက်ဖော်ပြသော ဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်းများထဲမှ ဖြစ်သည်။

Verse 66

वाराही वदरा गृष्टिः काकमाची तु वायसी शतपुष्पा सितच्छत्रातिच्छत्रा मधुरा मिसिः

Vārāhī ကို Vadarā နှင့် Gṛṣṭi ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ Kākamācī ကိုလည်း Vāyasī ဟု ခေါ်သည်။ Śatapuṣpā ကို Sita-chatrā နှင့် Ati-chatrā ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ Madhurā ကို Misī ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။

Verse 67

अवाक्पुष्पी कारवी च सरणा तु प्रसारणी कटम्भरा भद्रवला कर्वूरश् च शटी ह्य् अथ

Avākpuṣpī၊ Kāravī၊ Saraṇā—Prasāraṇī ဟူ၍လည်း ခေါ်သောအရာ၊ Kaṭambharā၊ Bhadravalā၊ Karvūra နှင့် Śaṭī—ဤတို့သည် နောက်တစ်ဆင့် ဖော်ပြသော အမည်များဖြစ်သည်။

Verse 68

पटोलः कुलकस्तिक्तः कारवेल्लः कटिल्लकः कुष्माण्डकस्तु कर्कारुरिर्वारुः कर्कटी स्त्रियौ

Paṭola (pointed gourd) ကို Kulaka နှင့် Tikta ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ Kāravella (bitter gourd) ကိုလည်း Kaṭillaka ဟု ခေါ်သည်။ Kuṣmāṇḍaka (winter melon/ash gourd) ကို Karkāru ဟု ဆိုကြသည်။ Irvāru နှင့် Karkaṭī တို့သည် (လောင်းပင်/နွယ်ပင်အတွက်) မိန်းမလိင်ပုံစံ အမည်များဖြစ်သည်။

Verse 69

इक्ष्वाकुः कटुतुम्बी स्याद्विशाला त्विन्द्रवारुणी अर्शेघ्नः शूरणः कन्दो मुस्तकः कुरुविन्दकः

Ikṣvāku ကို Kaṭutumbī ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ Viśālā ကို Indrā-vāruṇī ဟုလည်း ခေါ်သည်။ Śūraṇa ကို Arśa-ghna («အူလိပ်နာ ဖျက်သမား») ဟုလည်းကောင်း Kanda («ဥ/မြစ်ဥ») ဟုလည်းကောင်း ခေါ်သည်။ Mustaka ကို Kuruvindaka ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 70

वंशे त्वक्सारकर्मारवेणुमस्करतेजनाः छत्रातिच्छत्रपालघ्नौ मालातृणकभूस्तृणे

vaṁśa («ဝါး/ဘမ်ဘူး») အတွက် tvaksāra, karmāra, veṇu, maskara နှင့် tejanāḥ ဟူသော အမည်များကို သုံးကြသည်။ chatra («ထီး») အတွက် atichatra နှင့် chatrapālaghna ဟု သုံးကြသည်။ tṛṇa («မြက်») အတွက် mālā, tṛṇaka နှင့် bhūstṛṇa ဟု သုံးကြသည်။

Verse 71

तृणराजाह्वयस्तालो घोण्टा क्रमुकपुगकौ शार्दूलद्वीपिनौ व्यघ्रे हर्यक्षः केशरी हरिः

‘Tāla’ ကို Tṛṇarāja ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထိုအရာကို Ghoṇṭā ဟုလည်း ခေါ်ပြီး Kramuka နှင့် Pugaka ဟုလည်း သိကြသည်။ ကျားအတွက် Śārdūla နှင့် Dvīpin ဟူသော အမည်များရှိသည်။ ထို့ပြင် ကျားကို (ထပ်မံ) Vyāghra, Haryakṣa, Keśarī နှင့် Hari ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 72

कोलः पौत्री वराहः स्यात् कोक ईहामृगो वृकः लूतोर्णनाभौ तु समौ तन्तुवायश् च मर्कटे

‘Kola’ နှင့် ‘Pautrī’ သည် ဝက်တောအတွက် အမည်များဖြစ်သည်။ ‘Koka’ နှင့် ‘Īhāmṛga’ သည် ဝံပုလွေကို ရည်ညွှန်းသည်။ ‘Lūta’ နှင့် ‘Ūrṇanābha’ သည် အဓိပ္ပါယ်တူ (နှစ်ခုလုံး «ပင့်ကူ») ဖြစ်ပြီး ‘Tantuvāya’ သည် မျောက်အတွက် အမည်တစ်ခုဖြစ်သည်။

Verse 73

वृश्चिकः शूककीटः स्यात्सारङ्गस्तोककौ समौ कृकवाकुस्ताम्रचूडः पिकः कोकिल इत्य् अपि

‘Vṛścika’ သည် ကင်းမြီးကောက်ကို ဆိုလိုသည်။ ‘śūkakīṭa’ သည် ပိုးမွှားအမျိုးအစားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ‘Sāraṅga’ နှင့် ‘tokaka’ သည် အဓိပ္ပါယ်တူသည်။ ‘Kṛkavāku’ ကို ‘tāmracūḍa’ ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး ‘pika’ သည်လည်း ‘kokila’ (ကူကူငှက်) ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 74

कके तु करटारिष्टौ वकः कह्व उदाहृतः कोकश् चक्रश् चक्रवाको कादम्बः कलहंसकः

ကျီးအတွက် အမည်တူများမှာ karaṭa နှင့် ariṣṭa ဖြစ်သည်။ ငှက်ဟေရွန်ကိုလည်း kahva ဟု ခေါ်ကြသည်။ cakravāka ငှက်ကို koka နှင့် cakra ဟု ခေါ်ပြီး kādamba (ငန်း/ဘဲ) ကို kalahaṃsaka ဟု ခေါ်သည်။

Verse 75

पतङ्गिका पुत्तिका स्यात्सरघा मधुमक्षिका सकुलदन्ती निर्दंष्ट्रेति ख द्विरेफपुष्पलिड्भृङ्गषट्पदभ्रमराअलयः

‘Pataṅgikā’ နှင့် ‘puttikā’ သည် “ပျား” အတွက် အမည်များဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ‘saraghā’ နှင့် ‘madhumakṣikā’ လည်း ဖြစ်သည်။ ‘Sakuladantī’ နှင့် ‘nirdaṃṣṭrā’ ကိုလည်း ၎င်း၏ အမည်များဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် ‘dvirepha’, ‘puṣpaliṭ’, ‘bhṛṅga’, ‘ṣaṭpada’, ‘bhramara’, ‘ālaya’ တို့လည်း “ပျား” ၏ အမည်တူများဖြစ်သည်။

Verse 76

केकी शिख्यस्य वाक्केका शकुन्तिशकुनिद्विजाः स्त्री पक्षतिः पक्षमूलञ्चञ्चुस्तोटिरुभे स्त्रियौ

ဒေါင်းအတွက် စကားလုံးမှာ kekī ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ခေါင်းမောက်/အမွေးတောင်ကို śikhā ဟု ခေါ်ပြီး ၎င်း၏ အော်သံကို kekā ဟု ခေါ်သည်။ Śakunti နှင့် śakuni သည် “ငှက်” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော မိန်းမလိင် စကားလုံးများဖြစ်သည်။ Pakṣati သည် တောင်ပံကို ဆိုလိုပြီး pakṣamūla သည် တောင်ပံ၏ အမြစ်/အခြေကို ဆိုလိုသည်။ Caṅcu (နှုတ်ခမ်း/နှုတ်တံ) နှင့် stoṭi (နှုတ်တံ/နှာခေါင်း) တို့သည် နှစ်ခုလုံး မိန်းမလိင် စကားလုံးများဖြစ်သည်။

Verse 77

गतिरुड्डिनसण्डीनौ कुलायो नीडमस्त्रियां पेशी कोषो द्विहीने ऽण्डं पृथुकः शावकः शिशुः

Gati, uḍḍina နှင့် saṇḍīna တို့သည် “ငှက်” ကို ဆိုလိုသော စကားလုံးများဖြစ်သည်။ Kulāya နှင့် nīḍa တို့သည် “အုံ/အိမ်အုံ” ကို ဆိုလိုသည်။ Peśī နှင့် koṣa တို့သည် အဖုံးအုပ်/အလွှာ (sheath) ကို ညွှန်းသည်။ Aṇḍa သည် “ဥ” (ထို့ပြင် အဏ္ဍက/အမြှေး) ကိုလည်း ဆိုလိုနိုင်သည်။ Pṛthuka, śāvaka နှင့် śiśu တို့သည် “ကလေး/သားငယ်” သို့မဟုတ် “အမျိုးအနွယ်” ကို ဆိုလိုသည်။

Verse 78

पोतः पाको ऽर्भको डिम्भः सन्दोहव्यूहको गणः स्तोमौघनिकरव्राता निकुरम्बं कदम्बकं सङ्घातसञ्चयौ वृन्दं पुञ्जराशी तु कूटकं

Pota, pāka, arbhaka နှင့် ḍimbha တို့သည် “ကလေး/မွေးကင်းစ” ကို ဆိုလိုသည်။ Sandoha, vyūha နှင့် gaṇa တို့သည် “စုဝေးမှု/စုစည်းမှု” ကို ဆိုလိုသည်။ Stoma, ogha, nikara နှင့် vrāta တို့သည် “အစုကြီး/ပုံကြီး/အများအပြား” ကို ဆိုလိုသည်။ Nikuramba နှင့် kadambaka တို့သည် “အစုအဖွဲ့/အုပ်စုကလပ်” ကို ဆိုလိုသည်။ Saṅghāta နှင့် sañcaya တို့သည် “စုဆောင်းထားမှု” ကို ဆိုလိုသည်။ Vṛnda သည် “အုပ်စု” ကို ဆိုလိုသည်။ Puñja နှင့် rāśi တို့သည် “ပုံ/ပုံတင်” ကို ဆိုလိုပြီး kūṭaka သည် “ပုံတင်ထားသော အစု” ကိုလည်း ညွှန်းသည်။