
अध्याय १६२ — धर्मशास्त्रकथनम् (Dharmaśāstra Exposition: Authorities, Pravṛtti–Nivṛtti, Upākarman, and Anadhyāya Rules)
ဤအধ্যာယသည် ဓမ္မကို စမృతိအာဏာပိုင် အစဉ်အလာ (မနုမှ ပရာရှရအထိ၊ အာပஸတမ္ဗ၊ ဗျာသ၊ ဗြဟ္စပတိ စသည်) အပေါ်တွင် တည်မြဲစေကာ ဥပဒေသဘောနှင့် သီလကျင့်ဝတ် ကန့်သတ်ချက်ကို ထူထောင်သည်။ ထို့နောက် ဝေဒကမ္မကို ပရဝတ္တိ (ဆန္ဒကြောင့် လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်မှု) နှင့် နိဝတ္တိ (ပညာအခြေပြု ဆုတ်ခွာမှု) ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲကာ တပဿ၊ စွာဓျာယ၊ အင်ဒြိယသမယမ၊ အဟിംသာ၊ ဂုရု-သေဝာတို့ကို အာတ္မ-ဉာဏသို့ ဦးတည်စေသော ဝိနယများဟု ဖော်ပြပြီး နိဿရေယသနှင့် အမတత్వသို့ ရောက်စေသည့် အမြင့်ဆုံးနည်းလမ်းဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် လက်တွေ့ဓမ္မသို့ ကူးပြောင်းကာ ဝေဒရွတ်ဆိုခြင်းအတွက် ပြက္ခဒိန်နှင့် အခြေအနေဆိုင်ရာ စည်းကမ်းများ၊ ဥပာကရမန်နှင့် ဥတ္စရဂ ရိတုများကို သတ်မှတ်ပြီး အနာဓျာယ (ယာယီရပ်နား) အကြောင်းအရာများကို အသေးစိတ်စာရင်းပြုသည်။ ထိုအတွင်း သေဆုံးမှုကြောင့် အညစ်အကြေးကာလ၊ နေ/လ ကြတ်ခြင်း၊ လဆန်းလဆုတ်နေ့အချို့၊ မိုးလေဝသအနှောင့်အယှက်များ (မိုးကြိုး၊ မီးတောက်ကျ၊ မြေငလျင်)၊ အညစ်အကြေးအခြေအနေများနှင့် ထိတွေ့ခြင်း (အလောင်း၊ မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာ၊ အပြင်ပယ်သူ)၊ မကောင်းသံများနှင့် လက်တွေ့အနှောင့်အယှက်များ ပါဝင်ပြီး စုစုပေါင်း ၃၇ မျိုးဟု သတ်မှတ်သည်။ ဤစီးဆင်းမှုသည် အဂ္နိပုရာဏ၏ နည်းလမ်း—အာတ္မဉာဏဟူသော အမြင့်ဆုံးရည်မှန်းချက်ကို နေ့စဉ်ဘဝကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းညှိသော တိကျသည့် အကျင့်အထုံးဖြင့် ဖော်ထုတ်ခြင်း—ကို ပြသသည်။
Verse 1
आग्रत्स्वप्नसुसुप्त्यान्तमुक्तमिति ङ , छ , ञ च इत्य् आग्नेये अशौचनिर्णय इत्य् आदिः, सत्यमानन्दमद्वयमित्यन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति अथ द्विषष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः धर्मशास्त्रकथनं पुष्कर उवाच मनुर्विष्णुर्याज्ञवल्को हारीतो ऽत्रिर्यमो ऽङिगिराः वसिष्ठदक्षसंवर्तशातातपपराशराः
«…နိုးခြင်း၊ အိပ်မက်၊ နက်ရှိုင်းအိပ်စက်ခြင်းတို့ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်—ဤသို့ ကြေညာထားသည်» ဟူ၍ (ṅ၊ cha၊ ña) စာမူပုံစံများတွင် ဖတ်ရသည်။ အာဂ္နေယ (အဂ္နိ ပုရာဏ) တွင် «အရှောစ (aśauca) အညစ်အကြေးဆုံးဖြတ်ချက်» ဟူသော စာကြောင်းဖြင့် စတင်ပြီး၊ အဆုံးပိုဒ် «(သူသည်) သစ္စာ၊ အာနန္ဒ၊ အဒွယ» ဟူသော ဖတ်ပုံကို ‘ga’ စာမူတွင် မတွေ့ရ။ ယခု တစ်ရာခြောက်ဆယ်နှစ်မြောက် အခန်း «ဓမ္မရှာစတြ ကထာနံ (ဓမ္မသတ်တရား ရှင်းလင်းချက်)» စတင်သည်။ ပုෂ္ကရက ပြောသည်—မနု၊ ဝိṣṇု၊ ယာဇ္ဉဝလ္က്യ၊ ဟာရီတ၊ အတြိ၊ ယမ၊ အင်္ဂိရသ၊ ဝသိဋ္ဌ၊ ဒက္ṣ၊ သံဝရ္တ၊ ရှာတာတပ၊ ပရာရှရ တို့သည် အာဏာပိုင်များ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 2
आपस्तम्बोशनोव्यासाः कात्ययनबृहस्पती गोतमः शङ्खलिखितौ धर्ममेते यथाब्रुवन्
အာပஸ္တမ္ဗ၊ ဥရှနသ၊ ဗျာသ၊ ကာတျာယန၊ ဗြဟ္စပတိ၊ ဂေါတမ၊ နှင့် ရှင်္ခ-လိခိတ တို့—ဤအာဏာပိုင်များသည် မိမိတို့ ရှင်းလင်းဖော်ပြသကဲ့သို့ ဓမ္မကို ကြေညာခဲ့ကြ၏။
Verse 3
तथा वक्ष्ये समासेन भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च द्विविधङ्कर्म वैदिकं
ထို့ကြောင့် အကျဉ်းချုပ်၍ ငါရှင်းပြမည်—နားထောင်လော့—လောကီအာနန္ဒနှင့် မုတ်တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံးကို ပေးစွမ်းသောအရာ။ ဝေဒက ကမ္မ (karma) သည် နှစ်မျိုးရှိ၍ ပရဝృတ္တိ (pravṛtti) နှင့် နိဝృတ္တိ (nivṛtti) ဟူသော လမ်းနှစ်ပါး ဖြစ်သည်။
Verse 4
काम्यं कर्म प्रवृत्तं स्यान्निवृत्तं ज्ञानपूर्वकं वेदाभ्यासस्तपो ज्ञानमिन्दियाणाञ्च संयमः
ကာမ (ဆန္ဒ) ကြောင့် ပြုသော ကမ္မကို ပရဝృတ္တိ (pravṛtti) လမ်းဟု သိရမည်။ နိဝృတ္တိ (nivṛtti) ကမ္မသည် ဉာဏ်အခြေခံဖြစ်သည်။ ဝေဒလေ့လာခြင်း၊ တပ (အာစတေရီတီ)၊ မှန်ကန်သော ဉာဏ်၊ နှင့် အင်ဒြိယများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း—ဤတို့သည် ၎င်း၏ နည်းလမ်းများ ဖြစ်သည်။
Verse 5
अहिंसा गुरुसेवा च निःश्रेयसकरं परं सर्वेषामपि चैतेषामत्मज्ञानं परं स्मृतं
အဟിംသာ (အကြမ်းမဖက်ခြင်း) နှင့် ဂုရုဆေဝာ (ဆရာတော်ကို ဝန်ဆောင်ခြင်း) သည် နိဿရေယသ (niḥśreyasa) အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးကို ဖြစ်စေသော အထွတ်အထိပ် နည်းလမ်းများ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤအရာအားလုံးအနက် အတ္တမဉာဏ် (Self-knowledge) ကို အမြင့်ဆုံးဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 6
तच्चग्र्यं सर्वविद्यानां प्राप्यते ह्य् अमृतं ततः सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि
ထို ဉာဏ်သည် ဗိဒ္ယာ (ပညာ) အားလုံးအနက် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ရရှိလျှင် အမရတ (မသေမပျက်) ကို အမှန်တကယ် ရရှိသည်။ ထိုအခါ သတ္တဝါအားလုံးတွင် အတ္တကို မြင်၍၊ သတ္တဝါအားလုံးကိုလည်း အတ္တအတွင်း၌ မြင်သည်။
Verse 7
समम्पश्यन्नात्मयाजी स्वाराज्यमधिगच्छति आत्मज्ञाने समे च स्याद्वेदाभ्यासे च यत्नवान्
အရာအားလုံးကို ညီမျှသော မျက်မြင်ဖြင့် မြင်၍ အတွင်းယဇ္ဉ (အတ္တယာဂ) အဖြစ် ပူဇော်သူသည် စွာရာဇျ (အတွင်းအာဏာပိုင်မှု) ကို ရောက်ရှိသည်။ သူသည် အတ္တမဉာဏ်နှင့် ညီမျှမှု (သမတ) တွင် တည်၍ ဝေဒလေ့လာမှု၌လည်း ကြိုးပမ်းသင့်သည်။
Verse 8
एतद्द्विजन्मसामर्थ्यं ब्राह्मणस्य विशेषतः एतद्द्विजन्मसाग्र्यमिति ख , ङ , झ , ञ , ट च एतद्द्विजन्मसामग्रीति घ वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो यत्र तत्राश्रमे वसन्
ဤသည်မှာ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) တို့၏ ထူးခြားသော စွမ်းအားဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ဗြာဟ္မဏ၏ စွမ်းအားဖြစ်သည်။ (အချို့စာမူများတွင် «ဒွိဇ၏ အထက်မြတ်မှု» ဟုဖတ်ကြပြီး အခြားတစ်မျိုးတွင် «ဒွိဇ၏ ပြည့်စုံသော အင်အား/အပြည့်အစုံ» ဟုဖတ်သည်။) ဝေဒနှင့် သာသ္တရတို့၏ အဓိပ္ပါယ်တရားကို သိမြင်သူသည် မည်သည့် အာရှရမ (ဘဝအဆင့်) တွင် နေထိုင်နေပါစေ ထိုစွမ်းရည်ကို ပိုင်ဆိုင်သည်။
Verse 9
इहैव लोके तिष्ठन् हि ब्रह्मभूयाय कल्प्यते स्वाध्यायानामुपाकर्म श्रावण्यां श्रावणेन तु
ဤလောက၌ပင် နေထိုင်နေစဉ်တည်းက ဘြဟ္မ (Brahman) အဖြစ်သို့ ရောက်ရန် သင့်တော်သူ ဖြစ်လာသည်။ ဝေဒ စာဖတ်ပွဲ (svādhyāya) ကို ပြန်လည်စတင်သည့် အုပာကာရ္မ (upākarma) ပူဇော်ပွဲကို Śrāvaṇa လ၏ ပြည့်နေ့ Śrāvaṇī တွင် ပြုလုပ်ရသည်။
Verse 10
हस्ते चौषधिवारे च पञ्चम्यां श्रावणस्य वा पौषमासस्य रोहिण्यामष्टकायामथापि वा
ထို့အပြင် နက္ခတ် (lunar mansion) ဟာစတ (Hasta) ဖြစ်သည့်အခါ၊ «အော်သဓိဝါရ» (Auṣadhivāra—ဆေးဝါးနေ့) တွင်၊ Śrāvaṇa လ၏ လဆန်း/လဆုတ် ပဉ္စမီ (၅ ရက်) တွင်၊ Pauṣa လတွင် ရိုဟိဏီ (Rohiṇī) ကျရောက်သည့်နေ့တွင်၊ သို့မဟုတ် အဋ္ဌကာ (Aṣṭakā) နေ့တွင်လည်း—ဤတို့ကို မင်္ဂလာကာလများဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
Verse 11
जलान्ते छन्दसाङ्कुर्यादुत्सर्गं विधिवद्वहिः त्र्यहं प्रेतेष्वनध्यायः शिष्यर्त्विग्गुरुबन्धुषु
ရေကမ်းနား၌ ဝေဒဖတ်ခြင်းကို လွှတ်ချ/အဆုံးသတ်သည့် အုတ်ဆာရ္ဂ (utsarga) ကို စည်းကမ်းတကျ ပြုလုပ်ရမည်။ သေဆုံးမှု ဖြစ်ပွားလျှင် သုံးရက်ကြာ ဝေဒသင်ယူခြင်းကို ရပ်နားရပြီး၊ ထိုကိစ္စသည် မိမိ၏ တပည့်၊ ရိတ்வိဂ် (ပူဇော်ရေးယဇ်ဆရာ)၊ ဂုရု (ဆရာ) နှင့် ဆွေမျိုးတို့အတွက် ဖြစ်သည်။
Verse 12
उपाकर्मणि चोत्सर्गं स्वशाखाश्रोत्रिये तथा सन्ध्यागर्जितनिर्घाते भूकम्पोल्कानिपातने
Upākarman ပူဇော်ပွဲတွင်လည်းကောင်း၊ (ဝေဒ-)Utsarga တွင်လည်းကောင်း၊ ထို့အပြင် မိမိ၏ ဝေဒသခါ (śākhā) အလိုက် śrotriya (ဝေဒကျွမ်းကျင်သူ) ကို သင်ကြားရာတွင်လည်းကောင်း၊ စန္ဓျာအချိန် မိုးကြိုးလျှပ်စီး၏ ကြမ်းတမ်းသော အသံကြီးများ၊ မြေငလျင်၊ သို့မဟုတ် မိုးကျောက်/ကြယ်ကျ (meteor) ကျရောက်ချိန်တွင်လည်းကောင်း—ဤတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းအရ သင်ယူ/ဖတ်ရှုခြင်းကို ရပ်နားရမည့် အခါအလျော်များ ဖြစ်သည်။
Verse 13
समाप्य वेदं ह्य् अनिशमारण्यकमधीत्य च पञ्चदश्यां चतुर्दश्यामष्टम्यां राहुसूतके
ဝေဒကို ပြီးစီးပြီးနောက် «အာရဏ္ယက» ကို အမြဲတမ်း လေ့လာသင့်သည်။ သို့ရာတွင် လဆန်း/လပြည့် ၁၅ ရက်၊ ၁၄ ရက်၊ ၈ ရက်နှင့် နေ/လ ကြတ်ခြင်း (ရာဟု၏ မွေးချိန်ဟု ဆိုသောအခါ) တွင် ဝေဒလေ့လာမှုကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်။
Verse 14
ऋतुसन्धिषु भुक्त्वा वा श्राद्विकं प्रतिगृह्य च पशुमण्डूकनकुलश्वाहिमार्जारशूकरैः
ရာသီပြောင်းဆုံချိန်တွင် စားသောက်ခဲ့ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ရှရဒ္ဓနှင့် ဆက်နွယ်သော ပူဇော်သက္ကာကို လက်ခံခဲ့ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် နွား၊ ဖား၊ မြွေဖမ်းကောင် (mongoose)၊ ခွေး၊ မြွေ၊ ကြောင်၊ ဝက်တို့ကြောင့် ထိတွေ့အညစ်အကြေး ဖြစ်လာလျှင်—အရှုဒ္ဓဖြစ်၍ ကန့်သတ်ချက်ရှိသည်။
Verse 15
कृतेन्तरे त्वहोरात्रं शक्रपाते तथोच्छ्रिये श्वक्रोष्टुगर्धभोलूकमासवाणर्तुनिस्वने
သေမင်းနီးကပ်လာသည့် အကြားကာလတွင် နေ့ညလုံး—အင်ဒြာမိုးရွာခြင်းနှင့် ထူးဆန်းသော လှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ချိန်၌—ခွေးအော်ဟစ်သံ၊ မြေခွေး (jackal) အော်သံ၊ မြည်းအော်သံ၊ ငှက်အူလူက (owl) ဟူးသံ၊ ထို့ပြင် လ၊ လေ၊ ရာသီတို့၏ မအချိန်မတော် အသံများ ပေါ်လာလျှင် ထိုအရာတို့ကို အမင်္ဂလာနိမိတ်ဟု သိရမည်။
Verse 16
अमेध्यशवशूद्रान्त्यश्मशानपतितान्तिके अशुभासु च तारासु विद्युत्स्तनितसम्प्लवे
အညစ်အကြေးအနီး၊ အလောင်းအနီး၊ ရှုဒ္ဒရအနီး၊ အောက်တန်း/အပြင်ဝဏ္ဏ (outcaste) အနီး၊ သင်္ချိုင်း/မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာအနီး၊ သို့မဟုတ် ဓမ္မမှ ကျဆုံးသူအနီးတွင်လည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် ကြယ်များ မကောင်းသည့်အခါ၊ မိုးလျှပ်စီးနှင့် မိုးကြိုးပစ်သံရှိချိန်၊ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်း၍ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်ချိန်တွင်—ထိုကိစ္စ/ပူဇော်ပွဲကို မပြုလုပ်သင့်။
Verse 17
भुत्क्वार्द्रपाणिरम्भोन्तरर्धरात्रे ऽतिमारुते पांशुवर्षे दिशान्दाहे सन्ध्यानीहारभीतिषु
စားပြီးနောက် လက်မခြောက်သေးဘဲ စိုနေချိန်တွင်—ရေထဲ၌ရှိစဉ်၊ သန်းခေါင်ယံအချိန်၊ လေပြင်းထန်စွာတိုက်ချိန်၊ ဖုန်မိုးရွာသကဲ့သို့ ဖုန်တက်ချိန်၊ အရပ်လေးမျက်နှာ မီးလောင်သကဲ့သို့ ထင်ရချိန်၊ နှင့် ဆည်းဆာအမြူနှင့် ကြောက်ရွံ့ချိန်များတွင်—မသင့်လျော်သော အပြုအမူများကို ရှောင်ကြဉ်/သတိပြုရမည်။
Verse 18
धावतः प्राणिबाधे च विशिष्टे गृहमागते ब्रह्मचर्याय कल्प्यते इति ङ स्वशाखाश्रोत्रिये मृते इति घ , झ , ञ , ट च शशमार्जारशूकरैर् इति ङ खरोष्ट्रयानहस्त्यश्वनौकावृक्षादिरोहणे
အလျင်အမြန်ပြေးနေစဉ်၊ အသက်ရှိသတ္တဝါတစ်ပါးကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာဖြစ်စဉ်၊ ထူးခြားဂုဏ်ရှိသောဧည့်သည် အိမ်သို့ရောက်လာစဉ်—ဤအခြေအနေများတွင် «ဗြဟ္မစရိယ» (သန့်ရှင်းစည်းကမ်း၊ ကာမစည်းကမ်း) ကို ထိန်းသိမ်းရန် သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့အတူ မိမိဝေဒသခါ၌ရှိသော သရောတရိယ (śrotriya) ပညာရှင် ကွယ်လွန်သည့်အခါလည်း ထိုစည်းကမ်းတူညီသည်။ ထို့ပြင် ယုန်၊ ကြောင်၊ တောဝက်တို့နှင့် ဆက်စပ်သော အညစ်အကြေး/ထိတွေ့မှုကိစ္စများတွင်လည်းကောင်း၊ မြည်း သို့မဟုတ် ကုလားအုတ်ပေါ်တက်ခြင်း၊ ယာဉ်စီးခြင်း၊ ဆင် သို့မဟုတ် မြင်းပေါ်တက်ခြင်း၊ လှေတက်ခြင်း၊ သစ်ပင်တက်ခြင်း စသည့်ကိစ္စများတွင်လည်းကောင်း အကျုံးဝင်သည်။
Verse 19
सप्तत्रिंशदनध्यायानेतांस्तात्कालिकान्विदुः
ဤအရာတို့ကို «အနဓျာယ» ရက်သုံးဆယ်ခုနှစ်ရက်ဟု သိကြပြီး၊ ထိုကာလများတွင် ဝေဒစာသင်ယူမှုကို ယာယီရပ်ဆိုင်းရသည်။
It ranks disciplines such as svādhyāya, tapas, indriya-saṃyama, ahiṃsā, and guru-sevā as means toward niḥśreyasa, while declaring ātma-jñāna (Self-knowledge) the supreme attainment that yields immortality and equal vision.
The chapter emphasizes procedural and situational regulation of Vedic study—upākarman/utsarga rites and a consolidated list of thirty-seven anadhyāya occasions when recitation should be suspended due to impurity, time markers, omens, or disruptive conditions.