
Varāhādy-avatāra-varṇana (Description of Varāha and Other Incarnations)
အဂ္နိသည် အဝတာရစက်ဝန်းကို ချုံ့ချုံ့တင်ပြ၍ ဘုရားသခင်၏ ဆင်းသက်ခြင်းကို ယဇ္ဉာ (ပူဇော်ပွဲစည်းကမ်း)၊ ဒေဝတို့၏ အခွင့်အရေးနှင့် မြေကြီး၏ ညီမျှမှု ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းဟု ဖော်ပြသည်။ ပထမ ဟိရဏ္ယာက္ရှ သည် ဒေဝတို့ကို အနိုင်ယူသဖြင့် ဝိෂ္ဏုသည် ယဇ္ဉရူပ (ယဇ္ဉာ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်) ဖြစ်သော ဝရာဟ အဖြစ် ဆင်းသက်ကာ အဆုရကို သတ်ပြီး ဓမ္မကို ကာကွယ်သည်။ ထို့နောက် ဟိရဏ္ယကသိပု သည် ယဇ္ဉာဝေစုနှင့် ဒေဝအာဏာကို လုယူသဖြင့် ဝိෂ္ဏုသည် နရသിംဟ အဖြစ် ပေါ်ထွန်းကာ ဒေဝတို့ကို မိမိနေရာသို့ ပြန်တင်သည်။ အနိုင်ရှုံးဒေဝတို့ ခိုလှုံရာရှာသော် ဝိෂ္ဏုသည် ဝာမန အဖြစ် ဘလိ၏ ယဇ္ဉာမဏ္ဍပသို့ ဝင်ကာ ရေဖြင့် အလှူကို ဥပဒေအရ ချည်နှောင်ပြီး “ခြေလှမ်းသုံးလှမ်း” တောင်းဆိုကာ သုံးလောကလုံးကို ဖုံးလွှမ်း၍ ဘလိကို စုတလသို့ နေရာချပြီး အိန္ဒြာအား အာဏာပြန်ပေးသည်။ နောက်ဆုံး ပရာရှုရာမ ဆင်းသက်ခြင်းကို အဂ္နိက ရှင်းလင်းသည်—ဇမဒဂ္နိနှင့် ရေဏုကာမှ မွေးဖွား၍ မာန်ကြီးသော က္ෂတ္တရိယတို့ကြောင့် မြေကြီး၏ ဘာရကို ဖယ်ရှားရန်၊ ကာတ္တဝီရျကို သတ်၊ ဖခင်သေဆုံးမှုကို လက်စားချေ၊ မြေကြီးကို ၂၁ ကြိမ် သာယာစေပြီး ကာရှျပအား မြေကြီးကို လှူဒါန်းသည်။ အဆုံးတွင် ဖလရှရုတိအဖြစ် ဤအဝတာရများကို နားထောင်ခြင်းက ကောင်းကင်သို့ ရောက်စေကြောင်း၊ ပုရာဏသင်ရိုးတွင် သြဝဏ (နားထောင်ခြင်း) သည် ဘက္တိဝိနယဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။
Verse 1
रसा तां जगाम ह मोहिनीं प्राप्य मतिमान् स्त्रियः केशामधारयदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्र तत्र महातीर्थं क्षेत्राणामुत्तमोत्तममिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ चतुर्थो ऽध्यायः वराहाद्यवतारवर्णनं अग्निर् उवाच अवतारं वराहस्य वक्ष्ये ऽहं पापनाशनम् हिरण्याक्षो ऽसुरेशो ऽभूत् देवान् जित्वा दिवि स्थितः
“(အမှတ်အသားထားသော လက်ရေးမူအချို့တွင် ကွဲပြားဖတ်ရှုချက်များရှိသည်:) ‘ရသာ သည် ထိုနေရာသို့ သွား၏’; ‘မိုဟိနီကို ရပြီး ဉာဏ်ရှိသူသည် မိန်းမတို့ကို ဆံပင်မှ ဆွဲကိုင်၏’; ‘နေရာနေရာ၌ မဟာတီရ္ထများရှိ၍ သန့်ရှင်းရာကွင်းများအနက် အထူးအမြတ်ဆုံးဖြစ်၏’။ ယခု စတုတ္ထအခန်း စတင်သည်—ဝရာဟ အစရှိသော အဝတာရများ၏ ဖော်ပြချက်။ အဂ္နိက ပြောသည်– ‘အပြစ်ပျောက်စေသော ဝရာဟအဝတာရကို ငါဖော်ပြမည်။ ဟိရဏျယာက္ษ သည် အသူရတို့၏ အရှင်ဖြစ်လာ၍ ဒေဝတို့ကို အနိုင်ယူကာ ကောင်းကင်၌ တည်နေ၏’。”
Verse 2
देवैर् गत्वा स्तुतो विष्णुर् यज्ञरूपो वराहकः अभूत्, तं दानवं हत्वा दैत्यैः साकञ्च कण्टकम्
ဒေဝတို့က ချဉ်းကပ်၍ ချီးမွမ်းသဖြင့် ဗိဿနုသည် ယဇ္ဉရုပ်ဖြစ်သော ဝရာဟ (ဝက်တော) အဖြစ် ပြောင်းလဲတော်မူ၏။ ထို ဒာနဝကို သတ်ပြီးနောက် ဒိုင်တျာတို့နှင့်အတူ အတားအဆီးဖြစ်သော «ဆူး» ကိုပါ ဖျက်ဆီးတော်မူ၏။
Verse 3
धर्मदेवादिरक्षाकृत् ततः सो ऽन्तर्दधे हरिः हिरण्याक्षस्य वै भ्राता हिरण्यकशिपुस् तथा
ဓမ္မနှင့် ဒေဝတို့၏ ကာကွယ်မှုကို စီမံတည်ဆောက်ပြီးနောက် ဟရီသည် ထိုနောက် ပျောက်ကွယ်သွား၏။ အမှန်တကယ် ဟိရဏျယကသိပု သည် ဟိရဏျယာက္ษ၏ ညီအစ်ကို ဖြစ်၏။
Verse 4
जितदेवयज्ञभागः सर्वदेवाधिकारकृत् नारसिंहवपुः कृत्वा तं जघान सुरैः सह
သူသည် နတ်တို့၏ ယဇ္ဈပူဇာအပိုင်းကို လုယူကာ နတ်အားလုံး၏ အာဏာကို လက်လွှဲယူပြီးနောက်၊ ဗိဿဏုသည် နရာစിംဟ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူ၍ နတ်တို့နှင့်အတူ ထိုသူကို သတ်ဖြတ်하였다။
Verse 5
स्वपदस्थान् सुरांश् चक्रे नारसिंहः सुरैः स्तुतः देवासुरे पुरा युद्धे बलिप्रभृतिभिः सुराः
နတ်တို့က ချီးမွမ်းသည့် နရာစിംဟသည် ဒေဝတို့ကို မိမိတို့၏ အဆင့်အတန်းသို့ ပြန်လည်တင်မြှောက်하였다။ ယခင်က ဒေဝနှင့် အသူရ စစ်ပွဲတွင် နတ်တို့သည် ဘလီနှင့် အခြားသူတို့ကြောင့် အနိုင်ယူခံခဲ့ရသည်။
Verse 6
जिताः स्वर्गात्परिभ्रष्टा हरिं वै शरणं गताः सुराणामभयं दत्वा अदित्या कश्यपेन च
သူတို့သည် အနိုင်ရှုံး၍ ကောင်းကင်ဘုံမှ လဲကျထုတ်ပယ်ခံရပြီး၊ အမှန်တကယ် ဟရီထံသို့ ခိုလှုံရန် သွားကြသည်။ အဒိတိသည် ကရှျယပနှင့်အတူ နတ်တို့အား မကြောက်မရွံ့ခြင်းကို ပေးတော်မူ하였다။
Verse 7
स्तुतो ऽसौ वामनो भूत्वा ह्य् अदित्यां स क्रतुं ययौ बलेः श्रीयजमानस्य, राजद्वारे ऽगृणात् श्रुतिं
ထို့ကြောင့် ချီးမွမ်းခံရသော သူသည် ဝာမနအဖြစ် ဖြစ်လာ၍၊ အဒိတိနှင့်အတူ ဘလီ၏ ယဇ္ဈပူဇာအခမ်းအနားသို့ သွား하였다။ ယဇ္ဈ၏ ဂုဏ်သရေရှိသော အလှူရှင် ဘလီ၏ နန်းတော်တံခါးဝတွင် သူသည် သန့်ရှင်းသော ဝေဒမန်တရားကို ရွတ်ဆို하였다။
Verse 8
देवान् पठन्तं तं श्रुत्वा वामनं वरदो ऽब्रवीत् निवारितो ऽपि शुक्रेण बलिर् ब्रूहि यद् इच्छसि
ဝာမနသည် နတ်တို့အား ဖိတ်ခေါ်သည့် မန္တရားများကို ရွတ်ဆိုနေသည်ကို ကြားသော်၊ အလှူပေးသူ (ဘလီ) က ပြော하였다—“ရှုကရက တားဆီးထားသော်လည်း၊ အို ဘလီ၊ သင်လိုချင်သမျှကို ပြောပါ။”
Verse 9
तत्ते ऽहं सम्प्रदास्यामि, वामनो बलिमब्रवीत् रोभूदिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सुरान् जित्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सार्धन्तु कण्टकमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हिरण्यकशिपुस्तदेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिन्ते इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पदत्रयं हि गुर्वर्थं देहि दास्ये तमब्रवीत्
ဗလိက «အဲဒါကို အမှန်တကယ် ပေးမည်» ဟု ဆို၏။ ထို့နောက် ဝာမနက ဗလိအား «အရေးကြီးသော ရည်ရွယ်ချက်အတွက် ခြေလှမ်း သုံးလှမ်း ပေးပါ» ဟု မိန့်၏။ ဗလိက «ပေးမည်» ဟု ပြန်ဆို၏။
Verse 10
तोये तु पतिते हस्ते वामनो ऽभूदवामनः भूर्लोकं स भुवर्लोकं स्वर्लोकञ्च पदत्रयं
လှူဒါန်းမှုကို အတည်ပြုရန် ရေကို လက်ထဲသို့ လောင်းချသည့်အခါ ဝာမနသည် တိုတောင်းသူ မဟုတ်တော့ဘဲ ဖြစ်လာ၏။ ထို့နောက် ခြေလှမ်း သုံးလှမ်းဖြင့် ဘူလောက (မြေ)၊ ဘုဝရလောက (အလယ်ဒေသ) နှင့် စွဝရလောက (ကောင်းကင်) ကို ဖုံးလွှမ်း၏။
Verse 11
चक्रे बलिञ्च सूतलं तच्छक्राय ददौ हरिः शक्रो देवैर् हरिं स्तुत्वा भुवनेशः सुखी त्वभूत्
ဟရီ (ဗိဿနု) သည် ဗလိကို စူတလ၌ နေရာချ၍ ထိုနိုင်ငံကို ရှက္ရ (အိန္ဒြ) အား ပေးအပ်တော်မူ၏။ ထို့နောက် ရှက္ရသည် နတ်တို့နှင့်အတူ ဟရီကို ချီးမွမ်းကာ လောကတို့၏ အရှင်အဖြစ် ပျော်ရွှင်သွား၏။
Verse 12
वक्ष्ये परशुरामस्य चावतारं शृणु द्विज उद्धतान् क्षत्रियान् मत्वा भूभारहरणाय सः
ယခု ပရရှုရာမ၏ အဝတာရကို ငါ ပြောမည်—နားထောင်ပါ၊ ဒွိဇ။ က္ෂတ္တရိယတို့ အထက်တန်းကျ၍ မာနကြီးလာသည်ဟု မြင်သဖြင့်၊ မြေကြီး၏ ဝန်ကို ဖယ်ရှားရန် သူသည် ဆင်းသက်လာ၏။
Verse 13
अवतीर्णो हरिः शान्त्यै देवविप्रादिपालकः जमदग्ने रेणुकायां भार्गवः शस्त्रपारगः
ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ထောင်ရန် ဟရီသည် ဘာရ္ဂဝ (ပရရှုရာမ) အဖြစ် ဆင်းသက်လာ၏။ သူသည် နတ်များ၊ ဗြာဟ္မဏများနှင့် အခြားသူတို့၏ ကာကွယ်သူဖြစ်ပြီး၊ ဇမဒဂ္နိနှင့် ရေဏုကာမှ မွေးဖွားကာ လက်နက်ပညာ၌ ပြည့်စုံကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်၏။
Verse 14
दत्तात्रेयप्रसादेन कार्त्तवीर्यो नृपस्त्वभृत् सहस्रबाहुः सर्वोर्वी- पतिः स मृगयां गतः
ဒတ္တာတြေယ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ဘုရင် ကာရ္တ္တဗီရ္ယ သည် ပေါ်ထွန်းလာ၍ “သဟသ္ရဗာဟု” ဟူသော အမည်ဖြင့် ကမ္ဘာမြေတစ်လုံးလုံး၏ အရှင်မင်းဖြစ်ကာ အမဲလိုက်ခရီး ထွက်သွား하였다။
Verse 15
श्रान्तो निमन्त्रितो ऽरण्ये मुनिना जमदग्निना कामधेनुप्रभावेण भोजितः सबलो नृपः
ပင်ပန်းနွမ်းနယ်သော ဘုရင်သည် တပ်ဖွဲ့နှင့်အတူ တောအတွင်း၌ မုနိ ဇမဒဂ္နိ၏ ဖိတ်ကြားခြင်းကို ခံရပြီး ကာမဓေနု၏ အာနုဘော်တန်ခိုးဖြင့် အစာကျွေးမွေးခံရ하였다။
Verse 16
अप्रार्थयत् कामधेनुं यदा स न ददौ तदा हृतवानथ रामेण शिरश्छित्वा निपातितः
ကာမဓေနုကို တောင်းဆိုသော်လည်း မပေးသဖြင့် သူသည် ထိုနွားကို အင်အားဖြင့် လုယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရာမ (ပရသုရာမ) သည် ခေါင်းကို ဖြတ်၍ သူ့ကို လဲကျသေစေ하였다။
Verse 17
युद्धे परशुना राजा धेनुः स्वाश्रममाययौ कार्त्तवीर्यस्य पुत्रैस्तु जमदग्निर्निपातितः
စစ်ပွဲတွင် ဘုရင်သည် ပရသု (ပရသုရာမ) ၏ ပုဆိန်ဖြင့် သတ်ခံရပြီး နွားမသည် မိမိ၏ အာရှရမ်သို့ ပြန်သွား하였다။ သို့သော် ကာရ္တ္တဗီရ္ယ၏ သားများက ဇမဒဂ္နိကို သတ်ချခဲ့သည်။
Verse 18
रामे वनं गते वैराद् अथ रामः समागतः पितरं निहतं दृष्ट्वा पितृनाशाभिमर्षितः
ရာမသည် တောသို့ သွားနေစဉ် အမုန်းကြောင့် ထို့နောက် ရာမ ပြန်လာခဲ့သည်။ ဖခင် သတ်ခံရသည်ကို မြင်သော် ဖခင်ဆုံးရှုံးခြင်း၏ ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုက သူ့ကို ထိခိုက်စေ하였다။
Verse 19
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रामकरोद्विभुः कुरुक्षेत्रे पञ्च कुण्डान् कृत्वा सन्तर्प्य वै पितॄन्
အင်အားကြီးသောသူသည် က္ෂတ္တရိယများမရှိအောင် မြေကြီးကို နှစ်ဆယ့်တစ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကုရုက္ခေတ္တရ၌ မီးကွန်ဒ် ငါးခု တည်ဆောက်ကာ ပူဇော်သက္ကာဖြင့် ပိတೃများကို တကယ်ပင် စိတ်ကျေနပ်စေ하였다။
Verse 20
मे गुर्वर्थमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भ्रान्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अप्रार्थयद्धोमधेनुमिति ख, ग, चिहिनितपुस्तकद्वयपाठः सधेनुश्चाश्रमं ययौ इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः काश्यपाय महीं दत्वा महेन्द्रे पर्वते स्थितः कूर्मस्य च वराहस्य नृसिंहस्य च वामनं अवतारं च रामस्य श्रुत्वा याति दिवं नरः
«ကျွန်ုပ်၏ဆရာအတွက်» ဟု အမှတ်အသားပါ လက်ရေးမူတစ်စောင်တွင် ဖတ်ရသည်။ «မှားယွင်းသည်» ဟုလည်း အမှတ်အသားပါ လက်ရေးမူတစ်စောင်တွင် ဖတ်ရသည်။ «ဟောမအတွက် နွားကို တောင်းဆို하였다» ဟု အမှတ်အသားပါ လက်ရေးမူနှစ်စောင်တွင် ဖတ်ရသည်။ «နွားနှင့်အတူ အာရှရမ်သို့ သွား하였다» ဟု အမှတ်အသားပါ လက်ရေးမူသုံးစောင်တွင် ဖတ်ရသည်။ ကာရှျပအား မြေကို ပေးအပ်ပြီး မဟေန္ဒြတောင်၌ တည်နေကာ ကုရ္မ၊ ဝရာဟ၊ နရသിംဟ၊ ဝာမန နှင့် ရာမ အဝတာရများကို ကြားနာသူသည် ကောင်းကင်သို့ သွားရသည်။
Varāha is described as Yajñarūpa—Viṣṇu embodying sacrifice itself—so the slaying of Hiraṇyākṣa is framed as restoring yajña, deva-protection, and Dharma rather than merely winning a battle.
The gift is confirmed by the pouring of water into the hand (dāna-saṅkalpa), after which Vāmana’s three strides establish cosmic jurisdiction; the episode links sovereignty, ritual contract, and the reallocation of power (Bali to Sutala; Indra restored).
The narrative explicitly cites Kṣatriya arrogance as destabilizing the world; Paraśurāma’s campaign and subsequent donation of the earth to Kaśyapa function as corrective re-ordering aligned with Dharma and brahminical guardianship.
It concludes that one who hears these avatāra accounts (including Kūrma, Varāha, Narasiṃha, Vāmana, and Rāma) attains heaven, presenting śravaṇa as a meritorious devotional practice.