
Granthaprasthāvanā (Preface): Sāra of Knowledge, Twofold Brahman, and the Purpose of Avatāras
အဓ್ಯಾಯ ၁ သည် မင်္ဂလာပဋိညာဉ်ဖြင့် စတင်ကာ «အဂ္နိပုရာဏ» ကို အာဏာရှိ၍ ကယ်တင်ပေးနိုင်သော ဗဟုသုတသင်္ချာတစ်ရပ်အဖြစ် ချပြသည်။ နိုင်မိဿာတွင် ရှောနကနှင့် ဟရီကို ကိုးကွယ်သော ရှင်တော်များက စူတာကို ကြိုဆိုပြီး «အနှစ်သာရ၏ အနှစ်သာရ»—အလုံးစုံသိမြင်မှုသို့ ပို့ဆောင်သော ဗဟုသုတကို တောင်းဆိုကြသည်။ စူတာက ဗိဿဏုသည် ဖန်ဆင်းရှင်နှင့် ကမ္ဘာလောကကို စီမံထိန်းချုပ်သူဖြစ်၍ ထိုအနှစ်သာရဟု ဖြေကြားကာ၊ ထိုသခင်ကို သိမြင်ခြင်းသည် «ငါသည် ဘြဟ္မန်» ဟူသော အတည်ပြုသဘောပေါက်မှုသို့ ရောက်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် သိမြင်မှုမြေပုံကို သတ်မှတ်၍ ဘြဟ္မန်နှစ်ပါး (śabda-brahman နှင့် para-brahman) နှင့် ဗိဒ္ယာနှစ်မျိုး (aparā နှင့် parā) ကို ဖော်ပြသည်။ သင်ကြားပို့ဆောင်မှုဆက်ကြောင်းကိုလည်း ထူထောင်ကာ စူတာသည် ဗျာသမှ၊ ဗျာသသည် ဝသိဋ္ဌမှ၊ ဝသိဋ္ဌသည် ရှင်တော်နှင့် ဒေဝတို့ စည်းဝေးရာတွင် အဂ္နိ သင်ကြားခဲ့သမျှကို ပြန်လည်ဆိုကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အဂ္နိက မိမိကို ဗိဿဏုနှင့် ကာလာဂ္နိ-ရုဒြဟု တစ်သဘောတည်းဟု ဆိုကာ၊ ပုရာဏကို vidyā-sāra ဟု သတ်မှတ်ပြီး ဖတ်သူနားထောင်သူတို့အား လောကီအကျိုး (ဘောဂ) နှင့် မောက္ခ (လွတ်မြောက်မှု) နှစ်ပါးလုံး ပေးနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ aparā vidyā အဖြစ် ဝေဒ၊ ဝေဒင်္ဂနှင့် ဆက်စပ်သျာစတြာများ—ဗျာကရဏ၊ မီမံသာ၊ ဓမ္မသျာစတြာ၊ တက္ကဗေဒ၊ ဆေးပညာ၊ ဂီတ၊ ဓနုရဝေဒ၊ အဓိပ္ပာယ်/အာဓာသျာစတြာတို့ကို စာရင်းပြုကာ၊ parā vidyā ကို ဘြဟ္မန်ကို တိုက်ရိုက်သဘောပေါက်စေသော ဗိဒ္ယာဟု ထားရှိသည်။ နောက်ဆုံးတွင် avatāra-līlā (မత్సျ၊ ကူရ္မ စသည်) ကို ဖန်ဆင်းမှုဝန်းကျင်များ၊ မျိုးရိုးဇာတ်ကြောင်းများ၊ မနွန္တရများနှင့် မင်းဆက်သမိုင်းတို့ကို ရှင်းပြရန် အသုံးပြုသည့် ယာဉ်တစ်ရပ်အဖြစ် မိတ်ဆက်ကာ၊ အရုပ်မဲ့သခင်က အကြောင်းရင်း၊ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ဓမ္မကို သင်ကြားရန် ရုပ်သဏ္ဌာန်ယူကြောင်း ဖော်ပြသည်။
Verse 1
ञानं समाधिः ब्रह्मज्ञानं अद्वैतब्रह्मज्ञानं गीतासारः यमगीता आग्नेयपुराणमाहात्म्यं ॐ नमो भगवते वासुदेवाय अग्निपुराणम् अथ प्रथमो ऽध्यायः ग्रन्थप्रस्तावना श्रियं सरस्वतीं गौरीं गणेशं स्कन्दमीश्वरम् ब्रह्माणं वह्निमिन्द्रादीन् वासुदेवं नमाम्यहम्
အသိပညာ; သမာဓိ; ဘြဟ္မသိပညာ; အဒွైతဘြဟ္မသိပညာ; ဂီတာ၏ အနှစ်သာရ; ယမ၏ ဂီတာ; အဂ္နేయပုရာဏ၏ မဟာတ్మျ—«အိုမ်၊ ဘဂဝတေ ဝာစုဒေဝာယ နမော»။ အဂ္နိပုရာဏ။ ယခု ပထမအခန်း၊ ကျမ်းမိတ်ဆက်ကို စတင်သည်။ ကျွန်ုပ်သည် သရီ(လက္ရှ္မီ)၊ စရஸဝတီ၊ ဂေါရီ၊ ဂဏေရှ၊ စကန္ဒ၊ ဣශ්ဝရ၊ ဘြဟ္မာ၊ ဝဟ္နိ(အဂ္နိ)၊ ဣန္ဒြနှင့် အခြားဒေဝတားများ၊ ထို့ပြင် ဝာစုဒေဝကို ဦးညွတ်ပူဇော်ပါ၏။
Verse 2
नैमिषे हरिमीजाना ऋषयः शौनकादयः तीर्थयात्राप्रसङ्गेन स्वागतं सूतमब्रुवन्
နૈမိષတွင် ဟရိကို အလွန်ယုံကြည်ကိုးကွယ်သော ရှောင်နက စသည့် ရှိသီတို့သည် သန့်ရှင်းသော တီရ္ထများသို့ ဘုရားဖူးခရီးအကြောင်း ဆွေးနွေးသည့်အခါ စူတကို ကြိုဆိုကာ စကားပြောကြသည်။
Verse 3
ऋषय ऊचुः सूत त्वं पूजितो ऽस्माभिः सारात्सारं वदस्व नः येन विज्ञानमात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रजायते
ရှိသီတို့က ပြောကြသည်—“အို စူတ၊ သင်ကို ကျွန်ုပ်တို့က ပူဇော်ဂုဏ်ပြုခဲ့ပြီ။ အနှစ်သာရတို့၏ အနှစ်သာရကို ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပါလော့။ ထိုသိပညာတစ်ရပ်ကိုသာ ရရှိခြင်းဖြင့် အလုံးစုံသိမြင်မှု ပေါ်ပေါက်လာသည်။”
Verse 4
सूत उवाच सारात्सारो हि भगवान् विष्णुः सर्गादिकृद्विभुः ब्रह्माहमस्मि तं ज्ञात्वा सर्वज्ञत्वं प्रजायते
စူတက ပြောသည်—“အနှစ်သာရတို့၏ အနှစ်သာရမှာ ဘဂဝန် ဗိෂ္ဏု ဖြစ်၏။ သူသည် စကြဝဠာ၏ ဖန်ဆင်းခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သော အလုံးစုံပြည့်စုံသည့် အရှင်တော် ဖြစ်၏။ ထိုအရှင်ကို သိမြင်လျှင် ‘ငါသည် ဘြဟ္မ’ ဟူသော အတည်ပြုသိမြင်မှု ပေါ်ပေါက်၍ အလုံးစုံသိမြင်မှုလည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။”
Verse 5
द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् द्वे विद्ये वेदितव्ये हि इति चाथर्वणी श्रुतिः
သိမြင်ရမည့် ဘြဟ္မန်သည် နှစ်မျိုးရှိသည်—သန့်ရှင်းသော သဒ္ဒ (śabda) အဖြစ်သော သဒ္ဒ-ဘြဟ္မန်နှင့် အမြင့်ဆုံးသော ပရ-ဘြဟ္မန်။ ထို့အတူ သိမြင်ရမည့် ဗိဒ္ယာ (ပညာ) လည်း နှစ်မျိုးရှိသည်ဟု အထရ္ဝဏ ဝေဒ၏ သြတိ (Atharva-śruti) က ကြေညာသည်။
Verse 6
अहं शुकश् च पैलाद्या गत्वा वदरिकाश्रमम् व्यासं नत्वा पृष्टवन्तः सो ऽस्मान् सारमथाब्रवीत्
ကျွန်ုပ်သည် Śuka နှင့် Paila စသည့် အခြားသူများနှင့်အတူ Badarī အာရှရမ်သို့ သွားခဲ့သည်။ Vyāsa ကို ဦးညွှတ်ကာ မေးမြန်းပြီးနောက်၊ သူသည် သင်ခန်းစာ၏ အနှစ်ချုပ်အရေးကြီးဆုံးကို ကျွန်ုပ်တို့အား ဟောကြားပေး하였다။
Verse 7
व्यास उवाच शुकाद्यैः शृणु सूत त्वं वशिष्ठो मां यथाब्रवीत् ब्रह्मसारं हि पृच्छन्तं मुनिभिश् च परात्परम्
Vyāsa က ပြောသည်—“အို Sūta၊ နားထောင်လော့။ Śuka နှင့် အခြား မုနိများနှင့်အတူ ငါသည် အမြင့်ဆုံး အလွန်လွန်ကဲသော ဗြဟ္မန်၏ အနှစ်သာရကို မေးမြန်းသောအခါ Vasiṣṭha က ငါ့အား မည်သို့ ပြောခဲ့သည်ကို အတိအကျ ငါပြန်လည် ပြောပြမည်။”
Verse 8
लक्ष्मीमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः विज्ञातमात्रेण इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः अपरञ्च परञ्च यदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः यदब्रवीदिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः वसिष्ठ उवाच द्वैविध्यं ब्रह्म वक्ष्यामि शृणु व्यासाखिलानुगम् यथाग्निर्मां पुरा प्राह मुनिभिर्दैवतैः सह
Vasiṣṭha က ပြောသည်—“ဗြဟ္မန်၏ နှစ်မျိုးသဘောကို ငါဟောမည်။ အို Vyāsa၊ အစဉ်အလာအားလုံးကို လိုက်နာထိန်းသိမ်းသူ၊ နားထောင်လော့။ ယခင်က မုနိများနှင့် ဒေဝတများနှင့်အတူရှိစဉ် Agni က ငါ့အား ပြောခဲ့သကဲ့သို့ ငါပြန်လည် ဟောကြားမည်။”
Verse 9
पुराणं परमाग्नेयं ब्रह्मविद्याक्षरं परम् ऋग्वेदाद्यपरं ब्रह्म सर्वदेवसुखावहम्
ဤ အမြင့်ဆုံး အာဂ္နေယ ပုရာဏသည် မပျက်မယွင်းသော အမြင့်ဆုံး ဗြဟ္မဗိဒ္ယာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် Ṛgveda နှင့် အခြား ဝေဒများကိုပင် ကျော်လွန်သော အလွန်မြင့် ဗြဟ္မန်ဖြစ်၍ ဒေဝတအားလုံးအတွက် ချမ်းသာသုခနှင့် အာနန္ဒကို ပေးဆောင်သည်။
Verse 10
अग्निनोक्तं पुराणम् यद् आग्नेयं ब्रह्मसम्मितम् भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं पठतां शृण्वतां नृणाम्
Agni က ဟောကြားထားသော ပုရာဏ—အာဂ္နေယ ဟု ခေါ်သော—သည် ဗြဟ္မန် (ဝေဒ) နှင့် တူညီသော အာဏာရှိ၍ ဒိဗ္ဗဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဖတ်ရွတ်သူနှင့် နားထောင်သူ လူသားတို့အား လောကီအပျော်အပါး (bhukti) နှင့် မုတ်ခ (mukti) နှစ်မျိုးလုံးကို ပေးသည်။
Verse 11
कालाग्निरूपिणम् विष्णुं ज्योतिर्ब्रह्म परात्परम् मुनिभिः पृष्टवान् देवं पूजितं ज्ञानकर्मभिः
အချိန်၏မီး (ကာလာဂ္နိ) အဖြစ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော ဗိဿနုသည် အလင်း-ဗြဟ္မန် အမြင့်ဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးကိုတောင် ကျော်လွန်သူ ဖြစ်၏။ ထိုဘုရားကို မုနိတို့က မေးမြန်း၍ ဉာဏ်နှင့် ကမ္မ (ပူဇာကရိယာ) နှစ်မျိုးဖြင့် ပူဇော်ကြ၏။
Verse 12
वसिष्ठ उवाच संसारसागरोत्तार- नावं ब्रह्मेश्वरं वद विद्यासारं यद्विदित्वा सर्वज्ञो जायते नरः
ဝသိဋ္ဌက ပြောသည်—“လောကသံသရာပင်လယ်ကို ကူးရန် လှေဖြစ်သော အမြင့်ဆုံးအရှင် ဗြဟ္မကို ပြောပြပါ။ ထို့ပြင် သိပ္ပံ၏အနှစ်သာရကို သင်ပေးပါ; ထိုအနှစ်သာရကို သိလျှင် လူသည် အလုံးစုံသိသူ ဖြစ်လာ၏။”
Verse 13
अग्निर् उवाच विष्णुः कालाग्निरुद्रो ऽहं विद्यासारं वदामि ते विद्यासारं पुराणं यत् सर्वं सर्वस्य कारणं
အဂ္နိက ပြောသည်—“ငါသည် ဗိဿနု ဖြစ်၏; ငါသည် အချိန်၏မီး (ကာလာဂ္နိ) အဖြစ် ရုဒြ ဖြစ်၏။ ငါသည် သင်အား ဗိဒ္ယာ၏အနှစ်သာရကို ကြေညာမည်—အရာအားလုံး၏ သင်ယူမှုအနှစ်သာရဖြစ်သော ပုရာဏကို၊ အရာအားလုံးဖြစ်ပြီး အရာအားလုံး၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော အရာကို။”
Verse 14
सर्गस्य प्रतिसर्गस्य वंशमन्वन्तरस्य च वंशानुचरितादेश् च, मत्स्यकूर्मादिरूपधृक्
မတ္စျ၊ ကူရ္မ စသည့် အဝတားရုပ်များကို ခံယူ၍ အရှင်သည် စೃષ્ટိ (ဖန်ဆင်းခြင်း)၊ ပြန်လည်ဖန်ဆင်းခြင်း (ပရတိစೃષ્ટိ)၊ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်များ၊ မန္ဝန္တရများနှင့် မင်းဆက်များ၏ သမိုင်းနှင့် လုပ်ရပ်များကို ကြေညာတော်မူ၏။
Verse 15
द्वे विद्ये भगवान् विष्णुः परा चैवापरा च ह ऋग्यजुःसामाथर्वाख्या वेदाङ्गानि च षड् द्विज
ဘဂဝန် ဗိဿနုကို ဗိဒ္ယာနှစ်မျိုး—ပရာ (အမြင့်) နှင့် အပရာ (အနိမ့်)—ဖြင့် သိနိုင်၏။ အပရာဗိဒ္ယာတွင် ဋ္ဌဂ်၊ ယဇုစ်၊ သာမ၊ အထရ္ဝ ဟူသော ဝေဒလေးပါးနှင့် ဝေဒင်္ဂ ခြောက်ပါးလည်း ပါဝင်သည်၊ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) အို။
Verse 16
अयपाठः पुण्यमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः यद् गदित्वा इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ज्ञानसन्दीपनादेव इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ब्रह्माग्नेयं पुराणमिति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः यद् द्विज इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषाङ्गतिः छन्दो ऽभिधानं मीमांसा धर्मशास्त्रं पुराणकम्
အသံထွက်ပညာ (Śikṣā)၊ ဝတ်ပြုရေးနည်း (Kalpa)၊ သဒ္ဒါ (Vyākaraṇa)၊ အဓိပ္ပါယ်ဖော်ပြပညာ (Nirukta)၊ ဂြိုဟ်ဗေဒ/နက္ခတ္တဗေဒ (Jyotiṣa)၊ ချန်ဒသ်—ကဗျာမီတာ (Chandas)၊ အဘိဓာန်ပညာ (Abhidhāna)၊ မီမာံသာ—ဝေဒအနက်ဖွင့် (Mīmāṃsā)၊ ဓမ္မသတ် (Dharmaśāstra) နှင့် ပုရာဏ (Purāṇa) — ဤတို့သည် သင်ကြားထားသော ဗဟုသုတအခွဲများ ဖြစ်သည်။
Verse 17
न्यायवैद्यकगान्धर्वं धनुर्वेदो ऽर्थशास्त्रकम् अपरेयं परा विद्या यया ब्रह्माभिगम्यते
နျာယ (Nyāya—ယုတ္တိဗေဒ)၊ ဆေးပညာ (Vaidyaka)၊ ဂန္ဓဗ္ဗ—ဂီတပညာ (Gāndharva)၊ ဓနုရ္ဝေဒ—မြားပစ်ပညာ (Dhanurveda)၊ အဓိပ္ပါယ်ရေးရာ/နိုင်ငံရေးပညာ (Arthaśāstra) — ဤတို့သည် အပရ (apara) အောက်တန်းဗဟုသုတ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ပရာ (parā) အမြင့်ဗဟုသုတမှာ ဘြဟ္မန် (Brahman) ကို သိမြင်စေသော ပညာ ဖြစ်သည်။
Verse 18
यत्तददृश्यमग्राह्यम् अगोत्रचरणम् ध्रुवम् विष्णुनोक्तं यथा मह्यं देवेभ्यो ब्रह्मणा पुरा तथा ते कथयिष्यामि हेतुं मत्स्यादिरूपिणम्
မြင်မရ၊ ဖမ်းမမိ၊ မျိုးရိုးမရှိ၊ ခြေမရှိ (ကိုယ်ခန္ဓာလက္ခဏာတို့တွင် မကန့်သတ်) သော အမြဲတည်တံ့သည့် သတ္တဝါတရားကို—ဗိෂ္ဏုက ငါ့အား မိန့်ကြားသကဲ့သို့၊ အတိတ်က ဘြဟ္မာက နတ်တို့အား ဟောကြားသကဲ့သို့—ငါသည် မత్సျ (ငါး) စသည့် ရုပ်ပုံများကို ခံယူတော်မူသော တစ်ပါးတည်းသော အရှင်၏ အကြောင်းရင်းနှင့် အဓိပ္ပါယ်ကို သင်တို့အား ရှင်းလင်းပြောကြားမည်။
A formal taxonomy of knowledge: aparā vidyā is itemized (Vedas, Vedāṅgas, plus śāstras such as vyākaraṇa, nirukta, chandas, mīmāṃsā, dharmaśāstra, nyāya, vaidya, gāndharva, dhanurveda, and arthaśāstra), while parā vidyā is defined as the means of realizing Brahman.
It positions all disciplined learning under a graded soteriology: worldly arts become dharma-supporting auxiliaries (bhukti), while the culmination is non-dual Brahman-realization (mukti), approached through devotion to Viṣṇu and discernment between śabda-brahman and para-brahman.
Avatāras are presented as the Lord’s pedagogical strategy—assuming forms like Matsya and Kūrma to disclose the Purāṇic framework (creation cycles, genealogies, manvantaras, royal lineages) and the causal rationale (hetu) behind divine embodiment.