Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Agneya-vidya, Shloka 46

Chapter 31 — मार्जनविधानं

The Procedure of Mārjana / Purificatory Sprinkling

शान्तिरस्तु शिवञ्चास्तु दुष्टमस्य प्रशाम्यतु वासुदेवशरीरोत्थैः कुशैर् निर्मथितं मया

śāntirastu śivañcāstu duṣṭamasya praśāmyatu vāsudevaśarīrotthaiḥ kuśair nirmathitaṃ mayā

ငြိမ်းချမ်းမှုရှိပါစေ၊ မင်္ဂလာရှိပါစေ။ ဤအရာ၌ရှိသော မကောင်းမှုတို့သည် သက်သာငြိမ်းပါစေ—ဝါစုဒေဝ၏ ကိုယ်မှ ပေါ်ထွက်လာသည်ဟု ဆိုသော ကုရှမြက်ဖြင့် ငါက ပွတ်တိုက်၍ သန့်စင်ငြိမ်းအောင် ပြုခဲ့သည်။

śāntiḥpeace
śāntiḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootśānti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (प्रथमा/1st), Singular
astulet there be
astu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormImperative (लोट्), 3rd person, Singular
śivamauspiciousness
śivam:
Karta (कर्ता/subject of ‘astu’)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (प्रथमा/1st), Singular; used as auspiciousness
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (च)
astulet it be
astu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormImperative (लोट्), 3rd person, Singular
duṣṭamthe evil/affliction
duṣṭam:
Karta (कर्ता/subject of ‘praśāmyatu’)
TypeNoun
Rootduṣṭa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (प्रथमा/1st), Singular; ‘evil/affliction’
asyaof this (person/thing)
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (षष्ठी/6th), Singular; pronoun
praśāmyatumay it subside/be pacified
praśāmyatu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśam (धातु)
FormImperative (लोट्), 3rd person, Singular; with prefix pra-
vāsudeva-śarīra-utthaiḥwith those arisen from Vāsudeva’s body
vāsudeva-śarīra-utthaiḥ:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeAdjective
Rootvāsudeva (प्रातिपदिक) + śarīra (प्रातिपदिक) + uttha (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (तृतीया/3rd), Plural; बहुपद-तत्पुरुष (‘arisen from the body of Vāsudeva’) qualifying ‘kuśaiḥ’
kuśaiḥwith kuśa-grass blades
kuśaiḥ:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootkuśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (तृतीया/3rd), Plural
nirmathitamchurned/ground out/removed by rubbing
nirmathitam:
Kriya (क्रिया; participial predicate)
TypeVerb
Rootmath (धातु) + kta (कृत्)
FormPast passive participle (क्त/PPP) with prefix nir-; Neuter, Nominative/Accusative, Singular; agrees with ‘duṣṭam’
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता/agent in passive)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormInstrumental (तृतीया/3rd), Singular

Lord Agni (instructing the ritual procedure to the sage Vasiṣṭha)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Mantra","secondary_vidya":"Puja-vidhi","practical_application":"Śānti–rakṣā utterance during/after purification, using kuśa as a consecrated implement to pacify doṣa/evil influences in the rite and environment.","sutra_style":false}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Procedure","entry_title":"Śānti-Rakṣā with Kuśa as Vāsudeva-sambhūta","lookup_keywords":["śānti","rakṣā","kuśa","Vāsudeva","duṣṭa-praśamana"],"quick_summary":"Invokes peace and auspiciousness, then ritually neutralizes harmful influences by rubbing/cleansing with kuśa identified as arising from Vāsudeva."}

Alamkara Type: Anuprāsa (śānti/śiva; praśāmya)

Concept: Apotropaic purification: sacred identification (kuśa as Vāsudeva-linked) converts a simple object into a protective medium.

Application: Use sanctified materials with mantra and intention to ‘cool’ disturbances (duṣṭa) in domestic/temple rites.

Khanda Section: Puja-vidhi (Shanti & Raksha-mantra / ritual pacification)

Primary Rasa: śānta

Secondary Rasa: bhayānaka

Visual Art Cues: {"scene_description":"A practitioner holding a bundle of kuśa, gently rubbing/cleansing a ritual space or person while reciting ‘śāntir astu, śivaṃ cāstu’, with a calm protective aura.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, priest with kuśa bundle performing rakṣā, circular protective mandala motifs, subdued greens and reds, serene faces, stylized sacred space.","tanjore_prompt":"Tanjore style, central auspicious inscription ‘Śāntiḥ’, priest with kuśa, gold leaf highlighting kuśa tips and halo-like protection, temple interior elements.","mysore_prompt":"Mysore painting, clear depiction of kuśa bundle and rubbing action, labeled ritual implements, soft pastel palette, instructional composition.","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, intimate indoor ritual scene, detailed textiles and vessels, priest using kuśa to cleanse, attendants watching, fine linework and naturalistic shading."}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"devotional","suggested_raga":"Bhairav","pace":"slow","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: śāntirastu → śāntiḥ astu; śivañcāstu → śivam ca astu; kuśair → kuśaiḥ; vāsudevaśarīrotthaiḥ → vāsudeva-śarīra-utthaiḥ.

Related Themes: Agni Purana 31 (Kuśāpamārjana rites)

V
Vāsudeva
K
Kuśa (Darbha grass)
Ś
Śānti (pacification)
Ś
Śiva (auspiciousness as a quality)

FAQs

It gives a śānti-prayoga: a pacificatory utterance paired with the ritual act of nirmathana (frictional rubbing) using kuśa grass to neutralize duṣṭa (harmful/inauspicious) influences.

Beyond mythology, it preserves applied ritual technology—specific materials (kuśa), a procedural action (nirmathita), and a formulaic blessing (śānti/śiva)—showing the text’s coverage of practical liturgy and protection rites alongside other disciplines.

It frames purification as both intention and action: invoking peace/auspiciousness while ritually removing negativity, aiming at the settling of harmful karmic or inauspicious effects and restoring ritual purity.