Adhyaya 20

Verse 1

इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये प्रतिसर्गवर्णनं नाम ऊनविंशतितमो ऽध्यायः अथ विंशतितमो ऽध्यायः सर्गविषयकवर्णनं अग्निर् उवाच प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणस्तु सः तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गो हि स स्मृतः

ဤသို့ အာဒိ-မဟာပုရာဏအတွင်းရှိ အဂ္နိပုရာဏ၌ “ပရတိသර්ဂ (ဒုတိယဖန်ဆင်းခြင်း) ဖော်ပြချက်” ဟူသော ဆယ့်ကိုးမြောက် အခန်းသည် ပြီးဆုံး၏။ ယခု ဆယ်မြောက် အခန်း “သရ္ဂ (ပထမဖန်ဆင်းခြင်း) အကြောင်းအရာ ဖော်ပြချက်” စတင်၏။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်—ပထမဖန်ဆင်းခြင်းသည် မဟတ် (Mahat၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဉာဏ်) ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဟု သိရမည်၊ ထိုသည် ဘြဟ္မာ၏ ဖန်တီးထွက်ပေါ်ခြင်းဖြစ်၏။ ဒုတိယဖန်ဆင်းခြင်းသည် တန်မာထရ (tanmātra၊ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများ) မှ ပေါ်လာ၍ ဘူတ (bhūta၊ ကြမ်းသော ဓာတ်များ) ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဟု မှတ်သားကြ၏။

Verse 2

वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्ग ऐन्द्रियकः स्मृतः इत्येष प्राकृतः सर्गः सम्भूतो बुद्धिपूर्वकः

တတိယဖန်ဆင်းခြင်းကို ဝိုင်ကာရိက (Vaikārika) ဟု ခေါ်ပြီး ‘အိုင်န္ဒြိယက’ (aindriyaka၊ အာရုံ/အင်ဒြိယဆိုင်ရာ) ဖန်ဆင်းခြင်းဟုလည်း မှတ်သားကြ၏။ ဤသို့ပင် ဤသည်မှာ ပုဒ္ဓိ (Buddhi၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဉာဏ်) ကို အခြေခံ၍ ပေါ်ထွန်းလာသော ပရာကృత (Prākṛta၊ ပစ္စည်းသဘာဝ) ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်၏။

Verse 3

मुख्यः सर्गश् चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः तिर्यक्स्रोतास्तु यः प्रोक्तः स्तैर्यग्योन्यस्ततः स्मृतः

စတုတ္ထဖန်ဆင်းခြင်းကို ‘မုခ္ယ’ (mukhya၊ အဓိက) ဖန်ဆင်းခြင်းဟု ခေါ်ကြပြီး ထိုတွင် မရွေ့မလျားသော သတ္တဝါများ (သစ်ပင်စသည့် စ္ထာဝရ) ကို အဓိကဟု မှတ်ကြ၏။ ‘တိရျက်စရောတစ်’ (tiryaksrotas၊ လျားတန်းစီးဆင်းသော) ဟု ဖော်ပြသော ဖန်ဆင်းခြင်းသည် ထို့ကြောင့် ‘စ္ထိုင်ရဂျျယောနိ’ (stairyag-yoni) ဟူသော တိရစ္ဆာန်မျိုးရင်း/မျိုးစိတ်များအဖြစ် မှတ်သားကြ၏။

Verse 4

तथोर्ध्वस्रोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः ततोर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः

ထို့ကြောင့် အထက်သို့စီးဆင်းသော သတ္တဝါတို့၏ ဒေဝသရ္ဂ (ဒေဝဘဝ) ကို ဆဋ္ဌမသော ဖန်ဆင်းခြင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထို့နောက် စကားပြောနိုင်သော သတ္တဝါတို့၏ သရ္ဂသည် သတ္တမဖြစ်၍ လူသားဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 5

अष्टमोनुग्रहः सर्गैः सात्विकस्तामसश् च यः पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृताश् च त्रयः स्मृताः

အဋ္ဌမသော ဖန်ဆင်းခြင်းမှာ ‘အနုဂ္ရဟ’ (ကျေးဇူးပေးသော) ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်ပြီး စာတ္တဝိက (sāttvika) နှင့် တာမသ (tāmasa) ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ဤငါးမျိုးကို ဝိုင်ကృత (vaikṛta) ဖန်ဆင်းခြင်းဟု မှတ်ယူကြပြီး၊ သုံးမျိုးကို ပရာကೃತ (prākṛta) ဖန်ဆင်းခြင်းဟု မှတ်ကြသည်။

Verse 6

प्राकृतो वैकृतश् चैव कौमारो नवमस् तथा ब्रह्मतो नव सर्गास्तु जगतो मूलहेतवः

ပရာကృత (prākṛta) ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ဝိုင်ကృత (vaikṛta) ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထို့အတူ ကೌမာရ (Kaumāra) ဖန်ဆင်းခြင်းကို နဝမဟု ဆိုကြသည်။ ဤတို့သည် ဘြဟ္မာမှ ထွက်ပေါ်သော ဖန်ဆင်းခြင်း ကိုးမျိုးဖြစ်၍ လောက၏ အခြေခံအကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 7

ख्यात्याद्या दक्षकन्यास्तु भृग्वाद्या उपयेमिरे नित्यो नैमित्तकः सर्गस्त्रिधा प्रकथितो जनैः

ချာတီ (Khyāti) စသည့် ဒက္ခ (Dakṣa) ၏ သမီးများကို ဘೃဂု (Bhṛgu) စသည့် ရှင်သန်သူ ရှင်တော်များက လက်ထပ်ယူကြသည်။ ဖန်ဆင်းခြင်း (sarga) ကို လူတို့က သုံးမျိုးဟု ဆိုကြသည်—နိတျယ (nitya) အမြဲတမ်း၊ နೈမိတ္တိက (naimittika) အခါအားလျော်စွာ၊ နှင့် တတိယမှာ ပရာကೃತ/ဓာတုဆိုင်ရာ ဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 8

प्राकृता दैनन्दिनी स्यादन्तरप्रलयादनु जायते यत्रानुदिनं मित्यसर्गो हि सम्मतः

ဖန်ဆင်းခြင်းကို ပရာကృత (prākṛta) လည်းဖြစ်၊ ဒိုင်နန္ဒိနီ (dainandinī) အဖြစ်လည်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်၊ အကြောင်းမှာ နေ့စဉ် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အန္တရ-ပရလယ (antara-pralaya) အလယ်အလတ် ပျက်ကွက်မှုနောက်တွင် ထိုဖန်ဆင်းမှုအစီအစဉ်သည် ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ နေ့စဉ်ဖြစ်ပေါ်သည့်အရာကို နိတျယ-သရ္ဂ (nitya-sarga) အမြဲတမ်းဖန်ဆင်းခြင်းဟု လက်ခံကြသည်။

Verse 9

देवौ धाताविधातारौ भृगोः ख्यातिरसूयत श्रियञ्च पत्नी विष्णोर्या स्तुता शक्रेण वृद्धये

ဘೃဂု (Bhṛgu) မှ က္ချာတီ (Khyāti) သည် ဒေဝတော်နှစ်ပါး ဓာတೃ (Dhātṛ) နှင့် ဝိဓာတೃ (Vidhātṛ) ကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ထို့ပြင် ဝိෂ္ဏု (Viṣṇu) ၏ မဟာမယ်တော်ဖြစ်သော သရီ (Śrī) ကိုလည်း မွေးဖွား하였다။ ထိုသရီကို စက္ကရ (Śakra/Indra) က စည်းစိမ်တိုးပွားရေးအတွက် ချီးမွမ်းခဲ့သည်။

Verse 10

धातुर्विधार्तुर्द्वौ पुत्रौ क्रमात् प्राणो मृकण्डुकः मार्कण्डेयो मृकण्डोश् च जज्ञे वेदशिरास्ततः

ဓာတೃ (Dhātṛ) နှင့် ဝိဓာရ္တೃ (Vidhārtṛ) တို့တွင် အစဉ်လိုက် သားနှစ်ယောက်ရှိ၍ ပထမမှာ ပရာဏ (Prāṇa)၊ ဒုတိယမှာ မೃကဏ္ဍုက (Mṛkaṇḍuka) ဖြစ်သည်။ မೃကဏ္ဍု (Mṛkaṇḍu) မှ မာရ္ကဏ္ဍေယ (Mārkaṇḍeya) မွေးဖွားပြီး၊ ထို့နောက် ဝေဒသိရස් (Vedaśiras) လည်း မွေးဖွား하였다။

Verse 11

पौर्णमासश् च सम्भूत्यां मरीचेरभवत् सुतः स्मृत्यामङ्गिरसः पुत्राः सिनीवाली कुहूस् तथा

သမ္ဘူတီ (Sambhūti) မှ မရီချိ (Marīci) ၏ သားအဖြစ် ပေါုර්ဏမာသ (Paurṇamāsa) မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စ್ಮṛတိ (Smṛti) မှ အင်္ဂိရသ (Aṅgiras) သည် စိနီဝါလီ (Sinīvālī) နှင့် ကုဟူ (Kuhū) ဟူသော သားသမီးတို့ကိုလည်း ရရှိ하였다။

Verse 12

राकाश्चानुमतिश्चात्रेरनसूयाप्यजीजनत् सोमं दुर्वाससं पुत्रं दत्तात्रेयञ्च योगिनम्

ရာကာ (Rākā) နှင့် အနုမတီ (Anumatī) တို့အပြင်၊ အတြိ (Atri) ၏ မဟာမယ်တော် အနသူယာ (Anasūyā) သည် ဆိုမ (Soma) ကိုလည်းကောင်း၊ သားတော် ဒုရ္ဝာသ (Durvāsas) ကိုလည်းကောင်း၊ ယောဂီ ဒတ္တာတြေယ (Dattātreya) ကိုလည်းကောင်း မွေးဖွားခဲ့သည်။

Verse 13

प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दत्तोलिस्तत्सुतोभवत् क्षमायां पुलहाज्जाताः सहिष्णुः कर्मपादिकाः

ပုလஸ္တျ (Pulastya) ၏ ဇနီး ပရီးတိ (Prīti) မှ သားတော် ဒတ္တိုးလိ (Dattoli) မွေးဖွားခဲ့သည်။ က္ષမာ (Kṣamā) မှ ပုလဟ (Pulaha) အားဖြင့် စဟိṣṇု (Sahiṣṇu) နှင့် ကර්မပာဒိကာ (Karmapādikā) တို့ မွေးဖွားခဲ့သည်။

Verse 14

सन्नत्याञ्च क्रतोरासन् बालिखिल्या महौजसः अङ्गुष्ठपर्वमात्रास्ते ये हि षष्टिसहस्विणः

ကရတု၏ ဇနီး စန္နတီမှ ဗာလိခိလျာ အရှင်ရသေ့များ ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။ သူတို့သည် ဗုဒ္ဓိတေဇောကြီး၍ ကိုယ်အရွယ်သည် လက်မအဆစ်တစ်ဆစ်မျှသာ ဖြစ်ကာ အရေအတွက် ခြောက်သောင်းရှိသည်။

Verse 15

उर्जायाञ्च वशिष्ठाच्च राजा गात्रोर्ध्वबाहुकः सवनश्चालघुः शुक्रः सुतपाः सप्त चर्षयः

ဩရ္ဇာနှင့် ဝသိဋ္ဌမှ ရာဇရသေ့ ဂာတြောဓ္ဝဗာဟုက ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ပြင် သဝန၊ အာလဃု၊ သုကရ၊ သုတပာတို့ပါဝင်၍ စုစုပေါင်း ရှင်ရသေ့ ခုနစ်ပါးဟု ရေတွက်ကြသည်။

Verse 16

पावकः पवमानोभूच्छुचिः स्वाहाग्निजोभवत् आर्यामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रजोगोत्रोर्ध्वाहुक इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः राजा शात्रोर्ध्वबालक इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः, रजोगोत्रोर्ध्ववाहक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः सबलश्चानघः शुक्र इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः अग्निस्वात्ता वर्हिषदो ऽनग्नयः साग्नयो ह्य् अजात्

ပာဝကသည် ပဝမာနဟု ခေါ်ဝေါ်လာပြီး၊ သုချိသည် စွာဟာအဂ္နိဇဟု ခေါ်ဝေါ်လာသည်။ (အမှတ်အသားပါ စာမူအချို့တွင် အာရျာ၊ ရဇောဂိုတြ-ဩရ္ဓ္ဝာဟုက/ဩရ္ဓ္ဝဝာဟက၊ ရာဇာ-ရှာတြ-ဩရ္ဓ္ဝဗာလက၊ သဗလ၊ အနဃ၊ သုကရ စသည့် အမည်ထပ်တိုးဖတ်ပုံများလည်း ရှိသည်။) အဂ္နိသွာတ္တနှင့် ဗရ္ဟိෂဒ အုပ်စုများကို «မီးမရှိသူများ» ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ယဇ္ဉာတွင် မီးနှင့်အတူ မွေးဖွား၍ မီးနှင့် ဆက်နွယ်ကြသည်။

Verse 17

पितृभ्यश् च स्वधायाञ्च मेना वैधारिणी सुते हिंसाभार्या त्वधर्मस्य तयोर्जज्ञे तथानृतम्

ပိတೃများနှင့် စွဓာမှ ဝৈဓာရိဏီ၏ သမီး မေနာ မွေးဖွားလာသည်။ ထို့ပြင် ဟိံသာ (အကြမ်းဖက်မှု) သည် အဓမ္မ၏ ဇနီးဖြစ်၍ ထိုနှစ်ဦးမှ အနೃတ (မုသား) မွေးဖွားလာသည်။

Verse 18

कन्या च निकृतिस्ताभ्यां भयन्नरकेमेव च माया च वेदना चैव मिथुनन्त्विदमेतयोः

ကညာနှင့် နိကృతိတို့သည် (အမည်ဖြင့်) နရက နှစ်ခုဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုတို့မှ ဘယန်-နရကလည်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။ မာယာနှင့် ဝေဒနာတို့လည်း နရကများဖြစ်၍၊ ဤနှစ်ခုသည် အတွဲတစ်စုံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 19

तयोर्जज्ञेथ वै मायां मृत्युं भूतापहारिणम् वेदना च सुतं चापि दुःखं जज्ञेथ रौरवात्

ထိုနှစ်ပါးမှ အမှန်တကယ် မာယာနှင့် မృတျု (သေမင်း) သတ္တဝါတို့ကို ဖယ်ရှားယူသည့်သူ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထို့ပြင် ရောရဝမှ ဝေဒနာ (နာကျင်မှု) နှင့် ဒုက္ခ (ဝမ်းနည်းမှု) တို့လည်း သားသမီးအဖြစ် မွေးဖွားလာ၏။

Verse 20

मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश् च जज्ञिरे ब्रह्मणश् च रुदन् जातो रोदनाद्रुद्रनामकः

မృတျု (သေမင်း) မှ ရောဂါ၊ အိုမင်းခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ တဏှာ (လိုချင်တပ်မက်မှု) နှင့် ဒေါသတို့ မွေးဖွားလာ၏။ ထို့ပြင် ဘြဟ္မာမှ ငိုယိုလျက် မွေးဖွားလာသူတစ်ဦးရှိ၍ ထိုငိုသံ (ရောဒန) ကြောင့် «ရုဒြ» ဟု အမည်ရခဲ့၏။

Verse 21

भवं शर्वमथेशानं तथा पशुपतिं द्विज भीममुग्रं महादेवमुवाच स पितामहः

ထို့နောက် ပိတామဟ (ဘြဟ္မာ) သည် (သူ့ကို) ဘဝ၊ ရှရဝ၊ ဣရှာန နှင့် ပရှုပတိ ဟူ၍ ခေါ်ဆို၏။ အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး)၊ ထို့ပြင် ဘီမ၊ ဥဂ္ရ နှင့် မဟာဒေဝ ဟူ၍လည်း အမည်ပေးတော်မူ၏။

Verse 22

दक्षकोपाच्च तद्भार्या देहन्तत्याज सा सती हिमवद्दुहिता भूत्वा पत्नी शम्भोरभूत् पुनः

ဒက္ရှ၏ အမျက်ကြောင့် သူ၏သမီး စတီ—ရှီဝ၏ ဇနီး—သည် ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပစ်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ဟိမဝတ်၏ သမီးအဖြစ် ပြန်လည်မွေးဖွားကာ ရှမ္ဘု (ရှီဝ) ၏ ဇနီးအဖြစ် ထပ်မံဖြစ်လာ၏။

Verse 23

ऋषिभ्यो नारदाद्युक्ताः पूजाः स्नानादिपूर्विकाः स्वायम्भुवाद्यास्ताः कृत्वा विष्ण्वादेर्भुक्तिमुक्तिदाः

နာရဒ စသည့် ရှိများက သင်ကြားပေးသော ပူဇာပုံစံများသည် ရေချိုးခြင်း စသည့် အစီအစဉ်များဖြင့် စတင်ကာ၊ စွဝာယမ္ဘုဝ စနစ်မှ စ၍ ဆက်လက်လာသော ထုံးတမ်းများဖြစ်၏။ ထိုပူဇာတို့ကို ပြုလုပ်သူသည် ဗိෂ္ဏု စသည့် ဒေဝတားတို့အားဖြင့် ဘောဂ (လောကီအကျိုး) နှင့် မုတ်ခ (လွတ်မြောက်မှု) နှစ်ပါးလုံး၏ အကျိုးကို ရရှိစေသည်။