Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

The Procedure and Merit of Circumambulating Mathurā

ध्रुवेण सहिताश्चासन्कामयाना स्तु तद्दिनम् ॥ कुमुदस्य तु मासस्य नवम्यां शुक्लपक्षके ॥

dhruveṇa sahitāś cāsan kāmayānās tu taddinam || kumudasya tu māsasya navamyāṃ śuklapakṣake ||

Dan pada hari itu mereka bersama Dhruva, dengan keinginan untuk melaksanakan vrata/anuṣṭhāna pada hari tersebut—iaitu pada tithi navamī (hari kesembilan) dalam śukla-pakṣa bulan yang bernama Kumuda.

dhruveṇawith Dhruva / by Dhruva
dhruveṇa:
Sahakārī/Karaṇa (सहकारी/करण; accompaniment)
TypeNoun
Rootdhruva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन)
sahitāḥaccompanied / together
sahitāḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsahita (कृदन्त from sah धातु/‘to accompany’)
FormPast Passive Participle (क्त/कृदन्त) used adjectivally; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); agreeing with (ṛṣayaḥ/dvijāḥ) understood
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
āsanwere
āsan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
kāmayānāḥdesiring
kāmayānāḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootkam (धातु)
FormPresent Participle Ātmanepada (शतृ/शानच्—शानच्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
tubut / indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात), contrast/emphasis
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); qualifying dinam
dinamday
dinam:
Karma (कर्म/Object of kāmayānāḥ)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
kumudasyaof (the month) Kumuda
kumudasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootkumuda (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
tuindeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
māsasyaof the month
māsasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
navamyāmon the ninth (tithi)
navamyām:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootnavamī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
śukla-pakṣakein the bright fortnight
śukla-pakṣake:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootśukla (प्रातिपदिक) + pakṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)

Varāha (implied narrative voice; verse reports timing)

Varaha Avatara Context: {"is_varaha_focus":false,"aspect_highlighted":"None","boar_form_detail":"None","earth_interaction":"None"}

Bhu Devi Dialogue: {"is_dialogue":false,"speaker_role":"observer","bhu_devi_state":"None","key_question":"None"}

Mathura Mandala: {"is_mathura_related":true,"specific_site":"Mathurā (contextual continuation; specific tīrtha not named here)","parikrama_context":"Provides calendrical anchoring for a kṣetra-rite/observance that can structure a parikramā schedule (tithi-based pilgrimage timing).","krishna_connection":"None"}

Dharma Shastra: {"has_dharma_rule":false,"topic":"None","instruction_summary":"None","karmic_consequence":"None"}

Vrata Mahatmya: {"has_vrata":true,"vrata_name":"Mathurā-upakrama (as a vrata/rite-beginning implied by the sequence)","tithi_month":"Śukla-pakṣa Navamī of the month ‘Kumuda’","promised_fruit":"Implied eligibility/fitness for the ensuing kṣetra-observance; later verse (159.23.0) states sarva-pāpa-vimocana as fruit of undertaking the upakrama."}

Cosmic Boar Symbolism: {"has_symbolism":false,"symbolic_interpretation":"None","yajna_varaha_imagery":"None","vedantic_connection":"None"}

Philosophical Teaching: {"has_teaching":true,"teaching_type":"Kāla-tattva in ritual practice","core_concept":"Dharma is not only what/where but when: tithi-niyama and saṅkalpa align human action with auspicious cosmic rhythms.","practical_application":"When undertaking pilgrimage/vrata, observe calendrical discipline (tithi, pakṣa, māsa) and make a clear saṅkalpa; treat timing as part of ethical seriousness."}

Subject Matter: ["Calendrics","Pilgrimage","Ritual Timing","Heritage Sites"]

Primary Rasa: śānta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: kṣetra with ritual calendar

Related Themes: Varāha Purāṇa adhyāya 159: the immediately following ‘Mathurā-upakrama’ fruit statement (159.23) clarifies the rite’s efficacy

Visual Art Cues: {"scene_description":"Sages with Dhruva mark an auspicious date—bright-half Navamī in the month Kumuda—preparing for a kṣetra observance, with calendrical symbols foregrounded.","item_prompts":["Dhruva (youthful, star-associated iconography) among sages","lunar disc showing śukla-navamī (nine bright segments)","seasonal flora suggesting ‘Kumuda’ (water-lily)","saṅkalpa gesture with water in palm","simple āśrama setting"],"kerala_mural_prompt":"Kerala mural: sages and Dhruva in a calm āśrama, decorative border with lunar phases, kumuda flowers near water, warm ritual palette.","tanjore_prompt":"Tanjore: gold-highlighted moon-phase arc above, Dhruva with subtle star motif, sages holding kalaśa, kumuda blossoms rendered ornamentally.","mysore_prompt":"Mysore: precise lunar iconography, restrained elegance, Dhruva distinguished by a small star emblem, soft riverbank lotuses.","pahari_prompt":"Pahari: lyrical night-sky with bright moon, gentle river with kumuda flowers, sages and Dhruva making saṅkalpa in a quiet grove."}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"ritual-chronicle, attentive","suggested_raga":"Pūrvī (time-conscious, contemplative)","pace":"slow-medium to articulate calendrical terms","voice_tone":"clear, precise, slightly ceremonial on ‘navamyāṃ śuklapakṣake’"}

C
Classical Literature
P
Purāṇa Studies
I
Indic Calendrical Systems
C
Cultural Heritage

FAQs

It preserves calendrical framing (tithi and pakṣa), useful for studying how Purāṇic narratives anchor rites and pilgrimages to specific lunar observances.

The location is implicit from the surrounding verses: Mathurā; this verse itself focuses on time (navamī, śuklapakṣa) rather than place.

It underscores intentionality and appropriate timing in observances, reflecting the broader Purāṇic emphasis on orderly practice (vidhi) and calendrical discipline.