Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 31

Devanagari script

अतः परं प्रवक्ष्यामि तीर्थमन्यदघापहम् । कलिकिल्विषसंहारकारकं प्रत्ययात्मकम्

Transliteration

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi tīrthamanyadaghāpaham | kalikilviṣasaṃhārakārakaṃ pratyayātmakam

Translation

Seterusnya akan aku jelaskan satu lagi tīrtha yang menghapus dosa; yang memusnahkan kekotoran zaman Kali dan meneguhkan keyakinan melalui kepastian rohani yang langsung.

Word by Word

• अतः: thereafter / therefore
• अतः: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/अनन्तरार्थ (therefore/thereafter)

• परम्: further
• परम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)

• प्रवक्ष्यामि: I shall explain
• प्रवक्ष्यामि: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √वच् (धातु) (वचने)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन

• तीर्थम्: a sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘तीर्थम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• अघापहम्: sin-removing
• अघापहम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अघ (प्रातिपदिक) + अपह (कृदन्त/agent √अप + √हृ/√हन्?; प्रचलित अर्थ ‘अपह’ = ‘अपहरति’ from √हृ with अप)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (अघं अपहन्ति/अपहरति इति)

• कलिकिल्विषसंहारकारकम्: causing the destruction of sins of the Kali age
• कलिकिल्विषसंहारकारकम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कलि (प्रातिपदिक) + किल्विष (प्रातिपदिक) + संहार (प्रातिपदिक) + कारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (कलौ किल्विषाणां संहारं करोति इति)

• प्रत्ययात्मकम्: consisting in (producing) faith/conviction
• प्रत्ययात्मकम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यय (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (प्रत्ययः आत्मा/स्वभावः यस्य तत्)

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A narrator announces a new tīrtha: a luminous ford whose waters seem to dissolve dark Kali-taints, while pilgrims gain serene conviction.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a true tīrtha is presented as a dharmic remedy for Kali-yuga impurities and doubt.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A particular Ayodhyā tīrtha is being introduced; its name is clarified in the following verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied tīrtha-sevā such as visiting and bathing (snāna), undertaken as expiation and faith-renewal.