Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 2

दुष्प्राप्यमर्थं यत्नेन बहु प्रार्थितवांस्तदा । एतत्सर्वं च कथय मयि यद्यस्ति ते कृपा

duṣprāpyamarthaṃ yatnena bahu prārthitavāṃstadā | etatsarvaṃ ca kathaya mayi yadyasti te kṛpā

Pada waktu itu baginda memohon dengan bersungguh-sungguh, berusaha keras untuk memperoleh harta yang sukar didapati. Ceritakanlah semuanya kepadaku, jika ada belas kasihmu kepadaku.

दुष्प्राप्यम्hard to obtain
दुष्प्राप्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुष्-प्राप्य (कृदन्त; √आप्/आपॢ ‘प्राप्तौ’ धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कृदन्त-विशेषण, ‘प्राप्य’ (तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थक) भावः; अव्ययीभाव-समासः (दुष् + प्राप्य)
अर्थम्object/goal
अर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
यत्नेनwith effort
यत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन
बहुmuch, greatly
बहु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (क्रियाविशेषणार्थे ‘बहु’ = बहुतरम्)
प्रार्थितवान्(he) had requested
प्रार्थितवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-√अर्थ् (धातु) + क्तवतु (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्तवतु-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तरि भूतकृत्—‘having requested/begged’
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; सर्वनाम
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘एतत्’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय (conjunction)
कथयtell, narrate
कथय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मयिto me / in my presence
मयि:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी विभक्ति, एकवचन (अस्मद्-शब्द)
यदिif
यदि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तबोधक-अव्यय (conditional particle)
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन (युष्मद्-शब्द)
कृपाcompassion, grace
कृपा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Vyāsa (continues his inquiry)

Tirtha: Ayodhyā (frame)

Type: kshetra

Listener: Agastya

Scene: Vyāsa, earnest and slightly troubled, requests the full story, invoking Agastya’s compassion; the ashram setting emphasizes humility and the gravity of ‘duṣprāpya artha’.

V
Vyāsa
V
Viśvāmitra (context)
K
Kautsa (context)

FAQs

Humility and earnest questioning invite complete instruction; compassion in teaching is a sacred duty.

Ayodhyā Māhātmya is the setting, but the verse itself does not praise a specific tirtha.

None; it is a request for narration of events concerning difficult-to-obtain wealth and effort.