Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 15

पुनःपुनर्गुरुं प्राह शिष्यो निर्बन्धवान्यदा । तदा गुरुर्गुरुक्रुद्धः शिष्यं प्राह च निष्ठुरम्

punaḥpunarguruṃ prāha śiṣyo nirbandhavānyadā | tadā gururgurukruddhaḥ śiṣyaṃ prāha ca niṣṭhuram

Namun apabila murid itu berulang kali mendesak gurunya, sang guru—murka kerana desakan itu—berkata keras kepada si murid.

punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — again
punaragain
punar:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — again (repetition for emphasis)
gurumthe teacher
gurum:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
prāhasaid
prāha:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — ‘said’
śiṣyaḥthe disciple
śiṣyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśiṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
nirbandhavāninsistent
nirbandhavān:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnirbandha-vat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (śiṣyaḥ) — ‘insistent/pressing’
yadāwhen
yadā:
Kāla-sambandha (Temporal link/कालसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
Formअव्यय (temporal conjunction) — when
tadāthen
tadā:
Kāla-sambandha (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय (temporal adverb) — then
guruḥthe teacher
guruḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
guru-kruddhaḥangered (as a teacher)
guru-kruddhaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootguru (प्रातिपदिक) + kruddha (√krudh, क्त)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/षष्ठीभाव) — ‘गुरौ क्रुद्धः/गुरुणा क्रुद्धः’ (context: angry at the disciple’s insistence as guru); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (guruḥ)
śiṣyamthe disciple
śiṣyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśiṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
prāhasaid
prāha:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — ‘said’
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction) — and
niṣṭhuramharshly
niṣṭhuram:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner adverb/रीत्यर्थ)
TypeAdjective
Rootniṣṭhura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (क्रियाविशेषणवत्), द्वितीया (2nd), एकवचन — adverbial accusative ‘harshly’

Narrator (Ayodhyāmāhātmya frame; Vaiṣṇavakhaṇḍa—traditionally Brahmā to Nārada)

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra

Type: kshetra

Scene: The disciple repeatedly petitions; the guru’s face hardens, brows knit, and he speaks sternly—an austere moment of correction in the hermitage.

V
Viśvāmitra
K
Kautsa

FAQs

Even good intentions must be guided by humility; insistence that disregards the guru’s word disrupts dharmic harmony.

Ayodhyā is the broader sacred setting of the narration.

No direct ritual; it concerns the ethics of requesting and offering dakṣiṇā.