Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 76

एवं संपूज्य विधिवच्छशिनं प्रणतो भवेत् । षोडशान्ये च कलशा दुग्धपूर्णाः सरत्नकाः

evaṃ saṃpūjya vidhivacchaśinaṃ praṇato bhavet | ṣoḍaśānye ca kalaśā dugdhapūrṇāḥ saratnakāḥ

Setelah demikian memuja Bulan menurut tata cara, hendaklah seseorang menunduk bersujud. Dan enam belas tempayan yang lain, penuh susu serta dihiasi permata, hendaklah disediakan.

एवम्thus, in this manner
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘एवं/तथा’
संपूज्यhaving duly worshipped
संपूज्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsam + pūj (धातु) → saṃpūjya (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘संपूज्य’ = ‘संपूज्य (having worshipped)’
विधिवत्according to rule, properly
विधिवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvidhi (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित) → vidhivat (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘विधिवत्’ = ‘विधिना यथावत्’
शशिनम्the Moon (deity)
शशिनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśaśin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
प्रणतःbowed down, reverent
प्रणतः:
Kartṛ (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra + nam (धातु) → praṇata (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (one who is bowed)
भवेत्should be, should become
भवेत्:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
षोडशsixteen
षोडश:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक विशेषण; (अव्ययवत् प्रयोग/indeclinable-like numeral in compound with ‘अन्ये’)
अन्येother (ones)
अन्ये:
Kartṛ (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘अन्ये (others)’—कलशाः इत्यस्य विशेषण
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coordination particle)
कलशाःpots, pitchers
कलशाः:
Kartṛ (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkalaśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन
दुग्धपूर्णाःfilled with milk
दुग्धपूर्णाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdugdha (प्रातिपदिक) + pūrṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दुग्धेन पूर्णाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कलशाः इत्यस्य विशेषण
सरत्नकाःwith jewels
सरत्नकाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/सह) + ratnaka (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रत्नकैः सह/सहिताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कलशाः इत्यस्य विशेषण

Brahmā (deduced; Vaiṣṇava-khaṇḍa narration style)

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Sixteen milk-filled pots arranged in a semicircle, each draped with cloth and set with small gem ornaments; the devotee bows after moon worship.

C
Candra/Śaśin
K
Kalaśa
D
Dugdha (milk)
R
Ratna (gems)

FAQs

True worship culminates in humility (praṇāma) and generosity expressed through ritual preparation.

Ayodhyā is the sacred narrative setting for this worship-and-dāna procedure.

Prepare sixteen additional kalaśas filled with milk and accompanied by valuables (ratna), following Candrapūjā.