Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Vastrapatha Kshetra Mahatmya›Adhyaya 6›Shloka 72
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 72

Devanagari script

तत्राग्निकार्यं कृत्वाऽथ वेदान्कुंभे निधाय सः । इन्द्रं तस्मिंश्च विन्यस्य दिक्पालांश्च यथाक्रमम् । हुत्वाग्निं स चरुं कृत्वा ग्रहपूजामकारयत्

Transliteration

tatrāgnikāryaṃ kṛtvā'tha vedānkuṃbhe nidhāya saḥ | indraṃ tasmiṃśca vinyasya dikpālāṃśca yathākramam | hutvāgniṃ sa caruṃ kṛtvā grahapūjāmakārayat

Translation

Di sana beliau melaksanakan upacara api (agni-kārya); kemudian menempatkan Weda ke dalam kendi. Lalu beliau menegakkan Indra di dalamnya serta para penjaga arah (dikpāla) menurut tertibnya. Setelah mempersembahkan oblation ke dalam api dan menyediakan persembahan caru, beliau menyuruh dilaksanakan pemujaan planet-planet (graha-pūjā).

Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
अग्निकार्यम्the fire-ritual duties
अग्निकार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअग्नि + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (अग्नेः कार्यम्)
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having done’
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
वेदान्the Vedas
वेदान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
कुम्भेin the pot
कुम्भे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
निधायhaving deposited
निधाय:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनि + √धा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having placed’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सर्वनाम)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्मिन्in that (pot/space)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (सर्वनाम)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
विन्यस्यhaving installed
विन्यस्य:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + नि + √अस्/√स्य (धातु; विन्यस् = to place)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having placed/installed’
दिक्पालान्guardians of the directions
दिक्पालान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिक् + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (दिशां पालाः)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
यथाक्रमम्in due order
यथाक्रमम्:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास, अव्यय (adverb)
हुत्वाhaving offered
हुत्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√हु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having offered (oblation)’
अग्निम्fire
अग्निम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सर्वनाम)
चरुम्sacrificial porridge (caru)
चरुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving prepared
कृत्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having made’
ग्रहपूजाम्worship of the planets
ग्रहपूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootग्रह + पूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (ग्रहाणां पूजा)
अकारयत्caused (it) to be performed
अकारयत्:
Karta (Causer/प्रयोजककर्ता)
TypeVerb
Rootआ + √कृ (धातु) (णिच्-प्रयोजक)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (causative) ‘caused to be done’
Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (within Prabhāsa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A guru conducts a Vedic fire-ritual beside a sacred precinct; a kumbha is set on a decorated altar with palm-leaf Vedas symbolically placed within; Indra and the eight dikpālas are invoked in the cardinal directions; navagraha worship is arranged with lamps and offerings; caru is prepared and offered into the flames.

Characters & Entities
A
Agni
V
Veda
I
Indra
D
Dikpāla (guardians of directions)
G
Graha (planets)

FAQs

Purāṇic ritual integrates cosmic order—Veda, directions, deities, and grahas—so harmony is restored through dharma.

Vastrāpathakṣetra in Prabhāsa-khaṇḍa, shown as a place where elaborate Vedic-Purāṇic rites bear fruit.

Agni-kārya (homa), placing the Vedas in a kumbha, installing Indra and the dikpālas, offering caru, and conducting graha-pūjā.

←Previous Verse
Next Verse→