Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

सारस्वत उवाच । तथेत्युक्ता हरो देवस्तत्रैवांतर धीयत । हिरण्यकशिपुं हत्वा नरसिंहो महाबलः । त्रैलोक्यमिंद्राय ददौ कालरुद्रं स्वयं ययौ

sārasvata uvāca | tathetyuktā haro devastatraivāṃtara dhīyata | hiraṇyakaśipuṃ hatvā narasiṃho mahābalaḥ | trailokyamiṃdrāya dadau kālarudraṃ svayaṃ yayau

Sārasvata berkata: “Demikianlah.” Setelah dipohon demikian, Hara (Śiva) lenyap di tempat itu juga. Sesudah Narasiṃha yang maha perkasa membunuh Hiraṇyakaśipu, baginda menyerahkan tiga alam kepada Indra, lalu baginda sendiri berangkat menuju Kālarudra.

सारस्वतःSārasvata
सारस्वतः:
Karta (वक्ता)
TypeNoun
Rootसारस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (उक्ति)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
तथाthus
तथा:
Sambandha (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
इतिsaying
इति:
Sambandha (उक्ति-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been addressed
उक्तः:
Kriya (पूर्वकर्म/उक्ति)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: वच्
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवःthe god
देवः:
Karta (विशेषण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; हरस्य विशेषण
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (there)
एवindeed
एव:
Sambandha (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
अन्तर्धीयतdisappeared
अन्तर्धीयत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर् + धा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग: अन्तर्; धातु: धा (अन्तर्धाने)
हिरण्यकशिपुम्Hiraṇyakaśipu
हिरण्यकशिपुम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक) + कशिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (नाम): हिरण्यं कशिपुः (proper name)
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), धातु: हन्
नरसिंहःNarasimha
नरसिंहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + सिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास: नरः (इव) सिंहः / नरसिंह (proper name)
महाबलःmighty
महाबलः:
Karta (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: महत् बलं यस्य
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास: त्रयः लोकाः (the three worlds)
इन्द्रायto Indra
इन्द्राय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन
ददौgave
ददौ:
Kriya (दान)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
कालरुद्रम्to Kālarudra
कालरुद्रम्:
Gati/Karman (गन्तव्य/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + रुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-नामसमास: कालः (इव/सम्बद्धः) रुद्रः
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (कर्तृ-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रकर्तृवाचक-अव्यय (oneself)
ययौwent
ययौ:
Kriya (गमन)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Sārasvata

Tirtha: Kālarudra (as destination); Vastrāpatha context

Type: kshetra

Scene: Sārasvata narrates as Hara vanishes; a flashback tableau shows Narasiṃha tearing Hiraṇyakaśipu, then offering the restored worlds to Indra; finally Narasiṃha moves toward a dark-auspicious Kālarudra presence.

S
Sārasvata
Ś
Śiva (Hara)
N
Narasiṃha
H
Hiraṇyakaśipu
I
Indra
K
Kālarudra

FAQs

Dharma is restored when divine power removes tyranny; rightful cosmic governance is re-established for the welfare of the worlds.

The narration occurs within the Vastrāpathakṣetra Māhātmya of Prabhāsa Khaṇḍa, framing cosmic events as part of the kṣetra’s sacred greatness.

None directly; the verse is narrative, establishing theological context rather than a specific rite.