Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

ततः कामः समुत्तस्थौ सुप्तोत्थित इव प्रिये । ततः प्रभृति तल्लिंगं कामेश्वरमिति श्रुतम्

tataḥ kāmaḥ samuttasthau suptotthita iva priye | tataḥ prabhṛti talliṃgaṃ kāmeśvaramiti śrutam

Kemudian Kāma bangkit kembali, seolah-olah terjaga dari tidur, wahai kekasih. Sejak saat itu, Liṅga tersebut masyhur dengan nama “Kāmeśvara”.

ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Temporal/देश-कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — अपादान/काल/क्रमसूचकः; ‘thereupon/then’
कामःKāma (the god of love)
कामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — कर्तृपद
समुत्तस्थौarose; stood up
समुत्तस्थौ:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + सम्+उत् (उपसर्ग)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — ‘arose/stood up’
सुप्तोत्थितः(one) just awakened from sleep
सुप्तोत्थितः:
Visheshana (Qualifier of kāmaḥ)
TypeAdjective
Rootसुप्त (कृदन्त, √स्वप्) + उत्थित (कृदन्त, √स्था)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — विशेषण; ‘सुप्तः च उत्थितः च’ (as if just awakened)
इवas if; like
इव:
Sambandha (Comparative marker/उपमान-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा-निपात) — ‘like/as if’
प्रियेO beloved
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन — संबोधनपद
ततःfrom then on
ततः:
Adhikarana (Temporal/देश-कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — क्रमसूचकः; ‘from then’
प्रभृतिstarting from; since
प्रभृति:
Adhikarana (Temporal/देश-कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय (अवधि/आरम्भसूचक) — ‘beginning from’
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — ‘that’; ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषण
लिङ्गम्liṅga; emblem
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — कर्म/विषयपद (श्रुतम् इति)
कामेश्वरम्Kāmeśvara
कामेश्वरम्:
Karma (Appositional object/name)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — नामरूपेण; ‘कामस्य ईश्वरः’ (Kāmeśvara)
इतिthus; as
इति:
Sambandha (Quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/इत्यर्थक) — वाक्यसमाप्ति/नामनिर्देश
श्रुतम्was heard; became known
श्रुतम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — कर्मणि प्रयोगः; ‘is heard/was known’

Narrator (Purāṇic narrator)

Tirtha: Kāmeśvara

Type: temple

Scene: After the pūjā, Kāma reappears—radiant, youthful, holding a flower-bow—suggesting a ‘waking from sleep’; beside him stands the newly famed liṅga, now known as Kāmeśvara.

K
Kāma (Kāmadeva)
K
Kāmeśvara
L
Liṅga

FAQs

Śiva’s grace, accessed through sacred worship, restores what is lost and establishes lasting sanctity through divine remembrance (nāma).

Prabhāsa Kṣetra, where the Liṅga becomes famous as Kāmeśvara.

Implicitly, the worship of the Liṅga that becomes known as Kāmeśvara, associated with restoration and fulfillment.