Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

उत्तरांशे समुद्रस्य क्षीरोदस्या मृतोदधेः । यः शेते शाश्वतं योगमास्थाय परवीरहा । स कथं त्यक्तवान्देहं प्रभासे परमेश्वरः

uttarāṃśe samudrasya kṣīrodasyā mṛtodadheḥ | yaḥ śete śāśvataṃ yogamāsthāya paravīrahā | sa kathaṃ tyaktavāndehaṃ prabhāse parameśvaraḥ

Dia yang bersemayam di bahagian utara lautan—di atas Samudra Susu, lautan amerta yang tidak mati—teguh dalam yoga kekal, pembunuh wira musuh; bagaimana mungkin Tuhan Yang Mahaesa meninggalkan jasad-Nya di Prabhāsa?

uttarāṃśein the northern part
uttarāṃśe:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक) + aṃśa (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/कर्मधारय-प्रायः तत्पुरुषः (‘northern part’); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
samudrasyaof the ocean
samudrasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
kṣīrodasyaof the Milk-ocean
kṣīrodasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkṣīroda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
amṛta-udadheḥof the nectar-ocean
amṛta-udadheḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootamṛta (प्रातिपदिक) + udadhi (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (‘ocean of nectar’); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
śetelies/reclines
śete:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√śī (धातु; शयने)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
śāśvatameternal
śāśvatam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootśāśvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifying yogam)
yogamyoga/meditative absorption
yogam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
āsthāyahaving undertaken
āsthāya:
Purvakala (Absolutive/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु; स्थितौ/आश्रये)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having resorted to/undertaken’
para-vīra-hāslayer of enemy heroes
para-vīra-hā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpara (प्रातिपदिक) + vīra (प्रातिपदिक) + han (प्रातिपदिक; √han हिंसायाम्)
Formउपपद-तत्पुरुषः (‘slayer of enemy-heroes’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण-रूपेण (qualifying yaḥ/saḥ)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
tyaktavānhaving abandoned
tyaktavān:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Root√tyaj (धातु; त्यागे)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि — ‘having abandoned’
dehamthe body
deham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
prabhāsein Prabhāsa
prabhāse:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootprabhāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
parameśvaraḥthe Supreme Lord
parameśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootparama (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (‘supreme lord’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Unspecified (same inquiry voice)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Sages/pilgrims (implied)

Scene: Nārāyaṇa reclining on Ananta in the Milk Ocean in the upper register; below, the Prabhāsa seashore with a quiet, fateful stillness—two oceans mirrored (cosmic and earthly), emphasizing eternal yoga and the mystery of ‘deha-tyāga’.

P
Parameśvara (as epithet here)
K
Kṣīroda (Milk Ocean)
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

The Lord’s eternal yogic repose contrasts with ‘leaving the body’ to emphasize that such events are līlā and that Prabhāsa is supremely sanctifying.

Prabhāsa-kṣetra.

None directly; the verse functions as māhātmya-style exaltation.