Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अटित्वा सर्वतीर्थानि प्रभासं नैव मुंचति । दुर्वासाश्च महातेजा लिंगस्याराधनोद्यतः । न मुंचति क्षणं देवि तत्क्षेत्रं शशिमौलिनः

Transliteration

aṭitvā sarvatīrthāni prabhāsaṃ naiva muṃcati | durvāsāśca mahātejā liṃgasyārādhanodyataḥ | na muṃcati kṣaṇaṃ devi tatkṣetraṃ śaśimaulinaḥ

Translation

Setelah mengembara ke semua tirtha suci, baginda tetap tidak meninggalkan Prabhāsa. Bahkan Durvāsā yang bercahaya agung, tekun memuja Liṅga—wahai Dewi—tidak juga berpisah walau sesaat dari wilayah suci Tuhan yang bermahkota bulan (Śiva).

Word by Word

• अटित्वा: having wandered
• अटित्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अट् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund) — “having wandered”

• सर्व-तीर्थानि: all pilgrimage places
• सर्व-तीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (सर्वाणि तीर्थानि)

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• एव: at all/indeed
• एव: Niyamaka (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• मुंचति: leaves, abandons
• मुंचति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• दुर्वासाः: Durvāsā
• दुर्वासाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस्/दुर्वासा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• महातेजाः: of great splendor
• महातेजाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महातेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महत् तेजः यस्य) / बहुव्रीह्यर्थे प्रचलित; विशेषण (दुर्वासाः)

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sampradana/Relation (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• आराधन-उद्यतः: intent on worship
• आराधन-उद्यतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आराधन (प्रातिपदिक) + उद्यत (कृदन्त, √यत्/उद्+यत् ‘to strive’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आराधने उद्यतः)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• मुंचति: leaves
• मुंचति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Kala-adhikarana (Time extent/काल)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कालपरिमाण (accusative of duration)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (क्षेत्रम्)

• क्षेत्रम्: the sacred place
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• शशि-मौलिनः: of the moon-crested one (Śiva)
• शशि-मौलिनः: Sampradana/Relation (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शशि (प्रातिपदिक) + मौलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (शशिः मौलौ यस्य) = शिवः

Speaker

Śiva (deduced from vocative 'devi/varānane' and Śaiva framing within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (explicit vocative ‘devi’)

Visual Art Cues

Scene: Durvāsā, radiant and austere, stands before a Śiva-liṅga at Prabhāsa, performing intense worship; behind him, a symbolic map-like procession of many tīrthas fades, emphasizing that he remains here.

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Durvāsā
• Śiva (Śaśimaulin)
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True pilgrimage culminates in steadfast devotion—remaining absorbed in Śiva’s Liṅga-worship at an exalted kṣetra like Prabhāsa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, praised as a supremely sacred Śaiva region associated with the Moon-crested Lord (Śiva).

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana (worship) of the Śiva Liṅga—sustained devotion without abandoning the holy field.