Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

तोषयामास देवेशं भवं शर्वमुमापतिम् । प्राप्तवानखिलान्कामानप्राप्यानकृतात्मभिः

toṣayāmāsa deveśaṃ bhavaṃ śarvamumāpatim | prāptavānakhilānkāmānaprāpyānakṛtātmabhiḥ

Dia menyukakan Tuhan para dewa—Bhava, Śarva, suami Umā—lalu memperoleh segala hajat, bahkan yang tidak tercapai oleh jiwa yang tidak terdidik.

toṣayāmāsapleased (propitiated)
toṣayāmāsa:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Roottuṣ (धातु) णिच् (causative) + लिट्
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिजन्त (causative): ‘caused to be pleased’
deveśamthe Lord of gods
deveśam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeva-īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
bhavamBhava (Śiva)
bhavam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म; शिवनाम
śarvamŚarva (Śiva)
śarvam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म; शिवनाम
umāpatimthe husband of Umā
umāpatim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootumā-pati (प्रातिपदिक; उमा + पति)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म; शिवनाम
prāptavānobtained
prāptavān:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-āp (धातु) क्तवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त (past active participle used finitely); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘having obtained/obtained’
akhilānall
akhilān:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootakhila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम्—kāmān इति विशेषणम्
kāmāndesires
kāmān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म (prāptavān इत्यस्य)
aprāpyānunattainable
aprāpyān:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roota + prāpya (कृदन्त; pra-āp (धातु) यत्/ण्यत्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; नञ्-पूर्वकं कृदन्तविशेषणम्—kāmān इति विशेषणम् (‘unattainable’)
akṛta-ātmabhiḥby the undisciplined (people)
akṛta-ātmabhiḥ:
Karana (Agent/instrumental association/करण)
TypeNoun
Roota-kṛta + ātman (प्रातिपदिक; नञ् + कृत + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘अकृतात्मानः’ (uncontrolled/undisciplined persons); तृतीया हेतौ/सह—‘by/for those’

Śiva (continuing narration to Umā)

Tirtha: Prabhāsa-liṅga of Devācārya/Bṛhaspati

Type: temple

Scene: Devācārya completes intense worship; Śiva as Bhava/Śarva/Umāpati is envisioned as pleased—radiant, calm, granting boons; the contrast is implied with shadowy figures of ‘akṛtātmā’ who cannot attain such fruits.

Ś
Śiva (Bhava/Śarva/Umāpati)
U
Umā
P
Prabhāsa Kṣetra

FAQs

True attainments come from pleasing Śiva through devotion and inner discipline; the unrefined cannot reach such fruits.

The Prabhāsa Kṣetra liṅga-shrine context where this worship took place.

Implicit: sustained worship that ‘pleases’ Śiva (toṣaṇa) as the criterion of successful practice.