Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

तल्लिंगं पूजयामास कृत्वा जागेश्वरं निजम् । मत्वा तीर्थं महापुण्यं सागरस्य समीपतः

Transliteration

talliṃgaṃ pūjayāmāsa kṛtvā jāgeśvaraṃ nijam | matvā tīrthaṃ mahāpuṇyaṃ sāgarasya samīpataḥ

Translation

Baginda memuja liṅga itu, lalu menegakkannya sebagai “Jāgeśvara” miliknya sendiri, dengan menganggap tīrtha di pesisir dekat lautan itu amat besar pahalanya.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Determiner)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पूजयामास: worshipped
• पूजयामास: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; परिप्रयोगः—‘पूजयामास’ (he worshipped)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriyā (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक (having made/done)

• जागेश्वरम्: Jāgeśvara (as a name/title)
• जागेश्वरम्: Karma (Object complement)
• Type: Noun
• Root: जाग-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नामरूपेण; ‘जाग’ इति विशेषण/नाम + ईश्वर)

• निजम्: his own
• निजम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘जागेश्वरम्’ इत्यस्य विशेषणम् (one’s own)

• मत्वा: having considered
• मत्वा: Kriyā (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘ज्ञात्वा/मन्यित्वा’ (having considered)

• तीर्थम्: holy ford; pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महापुण्यम्: very holy
• महापुण्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महā-पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• सागरस्य: of the ocean
• सागरस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• समीपतः: near; in the vicinity
• समीपतः: Deśa (Spatial adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: समीपतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘near/at the vicinity of’

Speaker

Īśvara (Śiva) (deduced, continuous narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jāgeśvara liṅga (later Bhīmeśa) at Prabhāsa

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Bhīma performs liṅga-pūjā at a seaside shrine; the liṅga is newly established and named Jāgeśvara, with the ocean visible nearby and offerings arranged on a stone altar.

Characters & Entities

• Liṅga
• Jāgeśvara
• Prabhāsa
• Ocean (Sāgara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship (pūjā) and consecration (pratiṣṭhā) at a tīrtha magnify merit and sanctify the landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra’s ocean-adjacent tīrtha region, emphasized as mahāpuṇya (highly merit-giving).

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pūjā and establishment/naming of the liṅga (a form of consecratory act).